*****

recensie  La grande bellezza

De schoonheid van verval

door Alfred Bos

Na zijn Amerikaanse uitstapje This Must Be The Place  keert Paolo Sorrentino, de grote hoop van de Italiaanse cinema, terug naar zijn geboorteland. De afgeleefde grandeur van Rome is het filmdoek waarop hij de verwelkte illusies van een generatie projecteert.

De berichten uit Cannes, waar de zesde film van Paolo Sorrentino eerder dit jaar in première ging, waren vol superlatieven. Nu La grande bellezza  (De grote schoonheid) de Nederlandse bioscoop heeft bereikt, blijkt van al die opwinding niets gelogen. Met Rome, de eeuwige stad, als decor is het een overrompelende studie in menselijk tekort, die herinnert aan het beste werk van Italiaanse grootmeesters als Federico Fellini en Ettore Scola. En van het zelfde niveau is.

Recensie La grande bellezza

De ruim twee uur durende film toont het gapende gat tussen illusie en realiteit in een groot aantal losse, maar tevens losjes samenhangende scènes rond Jep Gambardella, vertolkt door de formidabele Toni Servillo in zijn vierde hoofdrol voor Sorrentino. We leren hem kennen op het feest ter gelegenheid van zijn vijfenzestigste verjaardag. De koning van het mondaine leven is omringd door zijn vrienden en kennissen, de Romaanse intelligentsia die de utopische idealen van hun adolescentie heeft zien stuklopen op de gebreken van de menselijke natuur.

Mondaine pose
Veertig jaar daarvoor heeft Jep een succesvolle debuutroman gepubliceerd, Het Menselijke Apparaat. Aan een tweede boek is hij nooit toegekomen, Rome leidt teveel af. Als journalist interviewt hij schijnbaar ongeïnteresseerd opmerkelijke figuren. Hij speelt cynische distantie, maar is oprecht begaan met mensen. Onder de mondaine pose broeit de ontreddering, die escaleert wanneer Jep verneemt dat zijn eerste liefde, Elisa, is overleden. In de nazomer van zijn leven – de film speelt in september – gaat de levensgenieter heel sereen door een existentiële crisis. ‘Ik was voorbestemd om gevoelig te zijn’, stelt de niet-schrijvende schrijver. Hij concludeert dat ‘het leven is verborgen achter bla bla bla’, achter woorden dus.

Het motto van de film is de openingszin van Louis Ferdinand Céline’s inktzwarte roman Reis naar het einde van de nacht: ‘Reizen prikkelt je verbeelding. De rest is teleurstelling.’ Jep strooit achteloos met citaten van Flaubert, de auteur die, net als Jep zelf, er nooit toe kwam een roman over het Niets te schrijven. De film is doorspekt met filosofische one-liners en poëtische terzijdes. Dat klinkt allemaal reuze zwaar, maar de toon van La grande bellezza  is speels, bijna laconiek, met humor van het bitterzoete soort.

Recensie La grande bellezza

Fellini’s
De film opent letterlijk met een knal. Een Japanse toerist valt dood neer achter zijn camera, terwijl hij de grootsheid van het historische Rome fotografeert. Wie alleen registreert, leeft niet. Dat inzicht wordt buitenstaander Jep, vermoeid van al het feesten, langzaam duidelijk. Thematiek en enscenering van La grande bellezza  herinneren aan Fellini’s La Dolce Vita  en Roma; de eindeloze kletspartijen op Jep’s adembenemede dakterras, met uitzicht op het Colosseum, verwijzen direct naar Scola’s La Terrazza. Maar het treffendst is de overeenkomst met Fellini’s meesterwerk , alleen is de uitgebluste regisseur van die film nu een schrijver: beiden hervinden aan het slot van de reis door hun ziel de muze. De verbeelding redt Jep.

Sorrentino mengt op meesterlijke wijze het sublieme met het vulgaire; ook op de geluidsband, waar hemelse kerkmuziek (onder meer van Arvo Pärt en John Tavener) en clubremixen van Italiaanse pophits elkaar afwisselen. Hij toont de schoonheid van het verval in adembenemend gefotografeerde shots, surrealistische droomscènes, schitterende satire (de botox-dokter, de culinaire kardinaal) en vloeiende montage. Het is verbluffend, een betere film zal er dit jaar niet verschijnen. 

 

1 november 2013

 

Nieuwsbrief

 

 

 

Mia Madre: alsof het Italiaanse neorealisme nooit is verdwenen

Mia Madre
 
Alle recensies

 

 

 

De doorbraak van de gangsta rap in Straight Outta Compton

Straight Outta Compton
 
Alle recensies

 

 

 

Deejayen voor dummies in degelijk
We Are Your Friends

We Are Your Friends
 
Alle recensies

 

 

 

Jason Bourne meets Cheech & Chong met Jesse Eisenberg en Kristen Stewart

American Ultra
 
Alle recensies

 

 

 

Minimalistische Argentijnse film
Jauja biedt vooral een lange leegte

Jauja
 
Alle recensies

 

 

 

Woody Allen houdt in Irrational Man vragen rond leven en dood luchtig

Irrational Man
 
Alle recensies

 

 

 

Wat als de wereld nu eens een keer
niet zou worden gered?

Pixels
 
Alle recensies

 

 

 

Camera Obscura:
Waardeloze agenten

CO+
 
Alle Camera Obscura

 

 

 

Hoe kon het zover komen met het
grote zangtalent Amy Winehouse?

Amy
 
Alle recensies

 

 

 

Moreel dilemma in fascinerende Arabische western

Theeb
 
Alle recensies

 

FBpng    TWpng