recensie  La grande bellezza

De schoonheid van verval

door Alfred Bos

Na zijn Amerikaanse uitstapje This Must Be The Place  keert Paolo Sorrentino, de grote hoop van de Italiaanse cinema, terug naar zijn geboorteland. De afgeleefde grandeur van Rome is het filmdoek waarop hij de verwelkte illusies van een generatie projecteert.

De berichten uit Cannes, waar de zesde film van Paolo Sorrentino eerder dit jaar in première ging, waren vol superlatieven. Nu La grande bellezza  (De grote schoonheid) de Nederlandse bioscoop heeft bereikt, blijkt van al die opwinding niets gelogen. Met Rome, de eeuwige stad, als decor is het een overrompelende studie in menselijk tekort, die herinnert aan het beste werk van Italiaanse grootmeesters als Federico Fellini en Ettore Scola. En van het zelfde niveau is.

Recensie La grande bellezza

De ruim twee uur durende film toont het gapende gat tussen illusie en realiteit in een groot aantal losse, maar tevens losjes samenhangende scènes rond Jep Gambardella, vertolkt door de formidabele Toni Servillo in zijn vierde hoofdrol voor Sorrentino. We leren hem kennen op het feest ter gelegenheid van zijn vijfenzestigste verjaardag. De koning van het mondaine leven is omringd door zijn vrienden en kennissen, de Romaanse intelligentsia die de utopische idealen van hun adolescentie heeft zien stuklopen op de gebreken van de menselijke natuur.

Mondaine pose
Veertig jaar daarvoor heeft Jep een succesvolle debuutroman gepubliceerd, Het Menselijke Apparaat. Aan een tweede boek is hij nooit toegekomen, Rome leidt teveel af. Als journalist interviewt hij schijnbaar ongeïnteresseerd opmerkelijke figuren. Hij speelt cynische distantie, maar is oprecht begaan met mensen. Onder de mondaine pose broeit de ontreddering, die escaleert wanneer Jep verneemt dat zijn eerste liefde, Elisa, is overleden. In de nazomer van zijn leven – de film speelt in september – gaat de levensgenieter heel sereen door een existentiële crisis. ‘Ik was voorbestemd om gevoelig te zijn’, stelt de niet-schrijvende schrijver. Hij concludeert dat ‘het leven is verborgen achter bla bla bla’, achter woorden dus.

Het motto van de film is de openingszin van Louis Ferdinand Céline’s inktzwarte roman Reis naar het einde van de nacht: ‘Reizen prikkelt je verbeelding. De rest is teleurstelling.’ Jep strooit achteloos met citaten van Flaubert, de auteur die, net als Jep zelf, er nooit toe kwam een roman over het Niets te schrijven. De film is doorspekt met filosofische one-liners en poëtische terzijdes. Dat klinkt allemaal reuze zwaar, maar de toon van La grande bellezza  is speels, bijna laconiek, met humor van het bitterzoete soort.

Recensie La grande bellezza

Fellini’s
De film opent letterlijk met een knal. Een Japanse toerist valt dood neer achter zijn camera, terwijl hij de grootsheid van het historische Rome fotografeert. Wie alleen registreert, leeft niet. Dat inzicht wordt buitenstaander Jep, vermoeid van al het feesten, langzaam duidelijk. Thematiek en enscenering van La grande bellezza  herinneren aan Fellini’s La Dolce Vita  en Roma; de eindeloze kletspartijen op Jep’s adembenemede dakterras, met uitzicht op het Colosseum, verwijzen direct naar Scola’s La Terrazza. Maar het treffendst is de overeenkomst met Fellini’s meesterwerk , alleen is de uitgebluste regisseur van die film nu een schrijver: beiden hervinden aan het slot van de reis door hun ziel de muze. De verbeelding redt Jep.

Sorrentino mengt op meesterlijke wijze het sublieme met het vulgaire; ook op de geluidsband, waar hemelse kerkmuziek (onder meer van Arvo Pärt en John Tavener) en clubremixen van Italiaanse pophits elkaar afwisselen. Hij toont de schoonheid van het verval in adembenemend gefotografeerde shots, surrealistische droomscènes, schitterende satire (de botox-dokter, de culinaire kardinaal) en vloeiende montage. Het is verbluffend, een betere film zal er dit jaar niet verschijnen. 

 

1 november 2013

 

Klik hier voor meer info en trailer.

Nieuwsbrief

 

 

Wild Tales: Zes woeste ritten door het Argentijnse leven

Wild Tales
 
Alle recensies

 

 

 

Drie mooie boekverfilmingen over eenzaamheid en depressie in Parijs

Drie Franse boekverfilmingen over eenzaamheid
 
Alle Specials

 

 

 

Overspel ontspoort gruwelijk en veroorzaakt rampspoed in Rio

A Wolf at the Door
 
Alle recensies

 

 

 

Wat je dit jaar moet gaan zien tijdens het LIFF in de Sleutelstad

Interstellar
 
Filmfestival Leiden 2014

 

 

 

Eleanor Rigby: Zoek de zeven verschillen tussen Hem en Haar

The Disappearance of Eleanor Rigby: Him & Her
 
Alle recensies

 

 

 

Amerikaan besloot 25 jaar geleden bij een Pygmeestam te gaan wonen

Song from the Forest
 
Alle recensies

 

 

 

20,000 Days on Earth is portret van de poseur Nick Cave

20,000 Days on Earth
 
Alle recensies

 

 

 

Nederland Leest 2014: Verfilming Een vlucht regenwulpen weer in de bioscoop

Een vlucht regenwulpen
 
Alle recensies

 

 

WeWantCinema is partner van Indebioscoop
 
Indebioscoop op Facebook Indebioscoop op Twitter Indebioscoop op YouTube Indebioscoop contact