Chris Oosterom, artistiek directeur Imagine Film Festival:
‘Bollywood richt zich meer op het westen’
door Carlijn Strodijk
Bollywood krijgt tot op heden in het westen nauwelijks voet aan de grond. De laatste jaren lijkt hierin verandering te komen. “Er is nu een nieuwe generatie Indiase filmproducenten die films wil maken die ook internationaal kunnen aanslaan”, vertelt Chris Oosterom, artistiek directeur van het Imagine Film Festival.
Van 8 tot en met 17 april staat het Indiase filmgenre centraal op Bollywood and Beyond, themaprogramma van het Imagine Film Festival in filmmuseum EYE in Amsterdam.
Droomwereld met veel romantiek
Wat is Bollywood precies? Oosterom: “Bollywood is een breed begrip. Het is een samentrekking van Hollywood en Bombay. Het staat voor de Indiase populaire film en de Indiase commerciële filmindustrie. Deze films duren minstens 2,5 uur en het zijn verhalen met veel zang en dans: musicals. Je kunt ze beschouwen als sprookjes. Je ziet dat men in India aan de armoede probeert te ontsnappen. Het zijn nooit serieuze of dramatische verhalen. Er wordt een droomwereld met veel romantiek gecreëerd.”
Bollywood is de grootste filmindustrie ter wereld. Jaarlijks komen ongeveer duizend films uit. “De Indiase film is nooit doorgebroken in het westen”, vertelt Chris Oosterom. “Dit komt omdat Bollywoodfilms worden gemaakt voor de lokale markt in India. Bovendien was de Indiase cinema tot op heden altijd naar binnen gekeerd. Het is een industrie die op het gebied van kunst, cultuur, budget en inhoud enorm verschilt met die in het westen. De Indiase financiën verschillen met die van Hollywood en Europa. Een Bollywoodfilm kun je écht niet vergelijken met een Hollywoodproductie.”
Maar de laatste jaren lijkt hierin verandering te komen. Oosterom: “De industrie wordt opener en lijkt breder georiënteerd. Binnen de Indiase filmindustrie is het besef doorgedrongen dat het wenselijk is om films te maken die voor de internationale en westerse markt interessant zijn.”
Verkenning van de Indiase cinema
Op Bollywood and Beyond zal deze verschuiving duidelijk worden. “Het is een verkenning van de Indiase cinema anno 2013”, zegt artistiek directeur Oosterom. “Op het festival zie je grote publieksfilms, zoals Eaga en Rowdy Rathore. Ook komen kleine, onafhankelijke producties en documentaires aan bod, zoals Tasher Desh, Despite the Gods en Supermen of Malegaon. Daarnaast is er dé film die een doorbraak naar het westerse publiek heeft gemaakt: het tweedelige familie-epos Gangs of Wasseypur.”
Niet iedereen is zo enthousiast. Zo was er vorig jaar december een groepsverkrachting in Delhi, waarvoor wereldwijd veel aandacht was. Critici menen dat de Bollywoodindustrie van dit soort nare gebeurtenissen de oorzaak is, omdat vrouwen in films worden neergezet als ‘objecten’. Oosterom: “Het gaat te ver om Bollywood hiervan de schuld te geven. De sociale vraagstukken in India liggen veel ingewikkelder. Je kunt naar mijn mening deze zaken nauwelijks aan elkaar koppelen.”
Ook zou het Indiase filmgenre aanzet geven tot roken. “Dat is merkwaardig, want tegenwoordig wordt er vooraf een anti-rookwaarschuwing vertoond. Toen ik dit voor het eerst zag, moest ik hier een beetje om lachen. Maar de Bollywoodfilm wordt in India beschouwd als hét massamedium. Ik kan me daarom goed voorstellen dat men het publiek via films probeert te bereiken met de Indiase variant van Postbus 51-spotjes.”
Vaak op één hoop
Hoe Bollywood zich de komende jaren verder ontwikkelt? “Geen idee”, zegt Chris Oosterom. “Deze industrie is ontzettend groot en divers. Mensen in het westen gooien het genre vaak op één hoop. Dit is niet correct, want alleen al in India zijn de lokale verschillen en talen enorm groot. De industrie is opgedeeld in diverse centra. De vele productiestudio’s maken allemaal weer andere Bollywoodfilms, waardoor je moeilijk één indicatie voor de ontwikkeling in de toekomst kunt geven. We zullen zien hoe het loopt. Ik ben in ieder geval ontzettend nieuwsgierig.”
31 maart 2013