Preview Previously Unreleased 2026
Niet eerder vertoond
door Tim Bouwhuis
De zomerperiode breekt aan en als vanouds markeert dat voor EYE de aftrap van het jaarlijkse Previously Unreleased-programma. Acht releaseweken op rij (met uitzondering van 23 juli) gaat er in Amsterdam een film in première die eerder niet door een andere Nederlandse distributeur werd opgepikt. Blikvangers in het aanbod van dit jaar zijn nieuwe films van erkende cineasten Radu Jude (Do Not Expect Too Much From the End of the World) en Lav Diaz (When The Waves Are Gone), en het atmosferische drama Blue Sun Palace.
Van de acht titels die deze zomer uitgaan, zag ondergetekende er in aanloop naar de eerste releaseweek zes. Opvallend aan de start van het programma is dat EYE daar niet kiest voor een ‘nieuwe titel’, maar voor het dertig jaar oude The Watermelon Woman. Het motief om de film van Cheryl Dunye te vertonen is wel gewoon hetzelfde: de lichtvoetig subversieve mockumentary uit 1996 verscheen in Nederland – buiten voorstellingen op het IFFR in Rotterdam – nog niet eerder op het grote doek.
26 juni – The Watermelon Woman
Treffende tijdcapsule van een Amerika waarin een bezoek aan de videotheek de sociale functie vervulde die nu voorbehouden is aan het filmplatform Letterboxd (bekijk zeker een keer Alex Ross Perry’s essaydocumentaire Videoheaven). De ‘watermelon woman’ verwijst naar de aftiteling van een Amerikaanse film uit de jaren dertig, waarin de zwarte bediende van het witte hoofdpersonage niet bij naam wordt genoemd, maar op de credits staat als ’the watermelon woman’. Videotheekmedewerkster Cheryl (regisseuse Cheryl Dunye) probeert haar eerste stappen als filmmaakster te zetten door de identiteit van deze actrice te documenteren. Een film óver film dus, die in het uitdragen van zijn identiteitspolitiek wel te nadrukkelijk en zelfbewust uit de verf komt.
The Portuguese House
2 juli – The Portuguese House
“Ik ga toch niet op zoek naar iemand die niet gevonden wil worden”, verzucht een Spaanse professor aan het begin van The Portuguese House. De hoofdpersoon van dit meditatieve drama heeft net te horen gekregen dat zijn Servische vrouw zonder aankondiging het land heeft verlaten – en daarmee ook hem. Op zoek naar een stukje verlichting en verwerking trekt de man naar Portugal, waar hij het werk van een overleden tuinier kan overnemen en nieuwe mensen ontmoet. Met zijn kalme tempo en serene landschapsplaatjes kijkt deze reflectie op het leven prettig weg, zonder dat het ergens écht aangrijpend wordt. Introverte en misschien net iets té onopvallende hoofdrol van Manuel Solo, die in El laberinto del fauno zat en een Goya won voor zijn bijrol in de in Nederland uitgebrachte thriller Tarde para la ira.
9 juli – Bouchra en 16 juli – Diciannove
Overlap deze zomer tussen Previously Unreleased en een themaprogramma over ‘Queer Power’. In dit kader presenteert EYE naast het daarnet besproken The Watermelon Woman ook de Amerikaanse animatiefilm Bouchra en het Italiaanse coming-of-agedrama Diciannove. Een curieuze festivalclip van eerstgenoemde titel toont een conversatie tussen sprekende dieren, maar verwacht geen Fantastic Mr. Fox: het verhaal draait om een queerartiest die de relatie met haar afwerende moeder hoopt te verbeteren. In Diciannove maken we kennis met een jongeman die tijdens en na een literatuurstudie in Siena obsessief begint na te denken over zijn eigen schrijverschap. Regisseur Giovanni Tortorici werd opgeleid door Queer-regisseur Luca Guadagnino.
30 juli – Blue Sun Palace
Kijkers die bekend zijn met het oeuvre van Tsai Ming-Liang (die jaren terug al eens een retrospectief kreeg in EYE), kennen te allen tijde ook zijn vaste hoofdrolspeler Lee Kang-sheng. En dat leidt in het PU-programma van dit jaar naar Blue Sun Palace, de film die op ondergetekende de meest onderscheidende indruk maakte. De Chinees-Amerikaanse regisseuse, Constance Tsang, besluit te wachten met het tonen van de titelkaart tot haar langspeeldebuut een dik halfuur onderweg is. Door dit late moment te combineren met de impact van een tragische scène, onderstreept Tsang de ambigue ervaring van Chinese migranten die ooit naar New York kwamen om een nieuw begin te maken.
6 augustus – Magellan
Waar de Filipijnse langfilmer Lav Diaz (vijf uur is voor de gearriveerde cineast bijvoorbeeld relatief kort) in eerder werk nog wel eens aanrommelde met zijn kadrering en belichting, ziet dit historische drama over de Portugese ontdekkingsreiziger Ferdinand Magellaan er behoorlijk verzorgd uit. De cinematografie is schilderachtig en statisch: op het moment dat Magellaans missie uitmondt in bloedvergieten, zien we niet de strijd zelf maar een strand dat bezaaid is met levenloze lichamen. Het is jammer dat het acteerwerk van sommige inheemse eilandbewoners (In 1521 arriveerde Magellaan op het Filipijnse Cebu of Sugbo, wat Diaz’ interesse verklaart) rap naar standje hysterisch gaat, terwijl hoofdrolspeler Gael García Bernal op zijn minst kalmte en redelijkheid acteert. Deze tegenstelling oogt in de film net wat te typerend. Anderzijds is het overduidelijk dat Diaz zijn overmoedige en hebzuchtige protagonist niet als een held beschouwt.
On a string
13 augustus – On a string
Passieproject van de nog maar vierendertigjarige New Yorkse Isabel Hagen, die in haar speelfilmdebuut haar liefde voor klassieke vioolmuziek combineert met offbeat komedie. Hagen is zelf violiste en stand-upcomedian, en dus zou die opzet op papier perfect moeten werken. In de praktijk is de film te rommelig opgezet om te kunnen imponeren. On a string begint als een abrupt gemonteerde ‘comedy of errors’, waarin misstanden en ongemakkelijke momenten tussen personages worden afgewisseld met intermezzo’s van Hagens strijkkwartet. Later verschuift de focus meer naar de relatieperikelen van Isabel (die overigens als twee druppels water op actrice Maika Monroe lijkt). Hier en daar tovert de film een glimlach op het gezicht, maar het geheel blijft in slechts 78 minuten te onevenwichtig en oppervlakkig om te beklijven.
20 augustus – Kontinental ’25
Niet het beste werk van intellectuele provocateur Radu Jude, maar onveranderd is de wijze waarop de Roemeense regisseur je aan het denken zet over maatschappelijke misstanden. Met zijn eigengereide, markante humor verbeeldt Jude in het openingskwartier de leefroutine van een zwerver die binnenkort uit zijn tijdelijke onderkomen zal worden gezet. Na een sleutelscène die inslaat als een bom verschuift de focus naar de opzichter die met de bureaucratische besluitvoering rond de uitzetting belast was. Voor de opnames gebruikte Jude enkel een driepoot en een iPhone, dus baseer je verwachtingen niet op visueel schoon.
25 juni 2026