*****
recensie The Last Viking
Wat is ‘normaal’ en wat niet?
door Jochum de Graaf
Na een jarenlange gevangenisstraf gaat bankrover Anker naar zijn broer Manfred die hij opdracht had gegeven de buit bij hun ouderlijk huis te begraven. Er ontstaat een probleem omdat Manfred niet meer weet waar hij het geld verstopt heeft, maar ook omdat er een paar steekjes aan hem los zitten. Zo steelt hij honden en schept hij op dat iedereen van hem houdt omdat hij John Lennon is.
Manfred (Mads Mikkelsen) heeft een dissociatieve identiteitsstoornis: het ene moment waant hij zich John Lennon, maar er zijn ook momenten dat hij zich een Viking voelt, zoals in zijn jeugd. ‘Manfred’ wil hij in ieder geval niet meer genoemd worden. Als Anker (Nikolaj Lie Kaas) hem zo aanspreekt, doet hij gekke dingen: springt spontaan uit een raam van de flat of laat zich vallen uit een rijdende auto.
The Beatles spelen ABBA
Hij is onder behandeling bij arts en therapeut Lothar (Lars Brygmann) die op een lumineus idee komt. Als er een John Lennon bestaat, zijn er vast ook mensen die al dissociërend denken dat ze Paul McCartney, George Harrison of Ringo Starr zijn. En als je die opspoort, dan kun je The Beatles weer bij elkaar brengen! Maar in Denemarken is er slechts één iemand die George denkt te zijn. In Zweden is er wel een Paul én een Ringo te vinden. Bij nader inzien is hij dat allebei, maar op verschillende momenten.
Deze Zweed, Hamdan (Kardo Razzazi), die Paul en Ringo in zich verenigt, voelt zich op enig moment ook Iron Man, Heinrich Himmler en niet te vergeten Bjørn van ABBA. Na een half uurtje oefenen, zet het trio in Sgt. Pepper-outfit Chiquitita in.
Het leidmotief, de jacht op de buit, wordt geweldig uitgewerkt. Maar de film gaat over een aantal thema’s meer: broederliefde, loyaliteit, solidariteit en over hoe je met afwijkende mensen moet omgaan. Maar het is ook een briljant spel met de vraag wat normaal is en wat niet.
Arme Vikingen
In een korte animatiefilm voorafgaand zien we een middeleeuws Viking-stamhoofd dat zijn gehandicapte zoon wil oppeppen. Die heeft in een bloedige stammenstrijd zijn arm verloren en voelt zich erg ongelukkig. Op bevel van het stamhoofd worden alle andere krijgers gedwongen hun arm af te hakken, waarmee iedereen weer gelijk is. De absurde maar ijzeren logica is dat mensen die een afwijking hebben alleen afwijkend zijn wanneer andere mensen deze afwijking niet delen. Als je nou gewoon zorgt dat alle mensen dezelfde afwijking hebben, wordt die afwijking het nieuwe ‘normaal’ en voelt niemand zich meer eenzaam.
The Last Viking verloopt volgens een krankzinnig scenario. Het bijzondere is wel dat je alle verwikkelingen als logisch en volkomen normaal ervaart. Wanneer Anker en Manfred bij hun voormalige ouderlijk huis aankomen, treffen ze daar het constant ruziënde stel Margrethe (Sofie Gråbøl) en Werner (Søren Malling) aan. Zij is een ijdel voormalig model dat nu elke dag bokst, hij een voormalig ontwerper die probeert een kinderboek te schrijven en leeft van het geld van een ongeluk waarbij een airbag in zijn gezicht ontplofte.
We zijn in de tweede helft van de film wanneer de zwaarlijvige beroepscrimineel Friendly Flemming (Nicolas Bro) ten tonele verschijnt en de gitzwarte komedie omdraait naar een misdaadfilm. Flemming heeft nog een oude rekening met Anker te vereffenen en eist een fors deel van de buit op. Er volgt een hevige achtervolging met gebruik van veel en grotesk geweld.
Typische Thomas Jensen-creaties
Met Anker en Manfreds zus, Freja (Bodil Jørgensen), erbij zijn het allemaal typische Anders Thomas Jensen-creaties. Personages die als je het zo opschrijft een paar nogal merkwaardige karaktertrekken hebben, maar door het scenario en het fenomenale acteerspel volstrekt geloofwaardig overkomen. Anker, Lars, Hamdan, Margrethe, Werner, Freja – aan achternamen wordt niet gedaan – elk personage is sterk uitgewerkt, ieder met een eigen verhaal. Goede chemie tussen de acteurs, fijne dialogen, bijzondere plottwists en ‘zijverhalen’, het klopt allemaal.
Mads Mikkelsen had een groot aandeel in het scenario en de dialogen. De zeer vruchtbare samenwerking met Thomas Jensen leverde in 25 jaar vijf hele sterke films op, zoals Men & Chicken (2015) en Riders of Justice (2020), ook al zo’n zwarte komedie met krankzinnige plot, een voorlopig hoogtepunt.
Maar The Last Viking doet daar nog een schepje bovenop, vooral dankzij Mads Mikkelsen. Kijk hoe hij met bril en een van de meest beroerde permanentjes uit de filmgeschiedenis in en onder de huid kruipt van de schlemielige loonatic Manfred. Die houterige lichaamstaal, wapperende armgebaren, dat speciaal loopje: het is onmiskenbaar Manfred, je vergeet dat het Mikkelsen is.
Net als al die personages is de film vele dingen tegelijk. De toon verandert soms in één scène: van ontroerend, naar bruut geweld en donkere humor. Een heerlijk geweldige film die je nog een keer of misschien wel vaker zou moeten zien.
3 december 2025