IFFR 2026 – Deel 2:
Geschiedenissen
door Bob van der Sterre
Geschiedenis – al een paar jaar erg populair in documentaires – keert ook steeds vaker terug in speelfilms. Het levert enorm diverse films op, van een Gogol-remix tot een Indonesisch spookverhaal met een politiek randje.
Dead Souls – Gogol in westernremix
Een man genaamd Strindler reist naar een klein stadje. Hij zoekt naar de namen van overleden Mexicaanse landarbeiders. De mensen snappen er niets van: het zijn doden, waarom zou je er geld voor betalen, dat is als geld door het toilet spoelen? Ze weten dan nog niet wat de Dode zielen-lezer wel al weet: hij is een oplichter. Hij verzamelt de namen omdat hij deze Mexicanen zogenaamd overtuigd heeft om te deporteren, en dat levert geld op.
Alex Cox (maker van Repo Man en Sid and Nancy) speelt de hoofdrol en regisseert de film. Het is een film waar veel aan mankeert (acteren, cinematografie en geluid; het doet denken aan een theaterstuk) maar die ik toch uitkeek, vanwege de maffe combinatie van stijlen. De film verrast je op onverwachte momenten met musical, animatie en sciencefiction.
Ik vroeg me af waarom er aan het begin ‘based on the poem by Nikolaj Gogol’ staat, want Dode zielen is toch echt een roman. Incompleet helaas, aangezien hij een deel ervan in het haardvuur wierp, maar beslist een roman. Een beetje googelen leverde op dat er een Engelstalige vertaling uit 1922 is genaamd ‘Dead Souls A Poem by Nikolaj Gogol’. Maar gek is het wel een beetje.
Tunnels: Sun in the Dark – De Vietnamoorlog vanuit Vietnamees perspectief
In Tunnels: Sun in the Dark zien we hoe een groep Vietnamese soldaten ondergronds probeert te overleven bij het gebied Cu cai. De Amerikanen willen dat veroveren. De onderste verdieping moet radiocontact verzorgen, een geheime missie, de boven-ondergrondse groep soldaten moet ze beschermen.
De meeste filmgangers hebben vermoedelijk wel Platoon, Apocalypse Now en films als Hamburger Hill gezien. In deze films komen de Vietnamezen altijd gillend uit de bosjes opduiken en hebben ze geen persoonlijkheid.
Hier zijn de rollen omgedraaid: het perspectief is van de Vietnamezen en de Amerikanen zijn de bad guys met een aantal nare wapens. Dit is de Vietnamoorlog zoals je het niet eerder zag. Het speelt zich af in ondergrondse tunnels en bij rivieren. Hergebruik van wapens, trainen van meisjes, slangen inzetten als wapen, en zelfs een ondergronds huwelijk.
Het is ook een helse plek. Vuurdrama, waterdrama, rookdrama, bommendrama, instortingdrama… Te veel om op te noemen. En o ja, mijnen en boobytraps overal.
Heftig en soms spannend zoals je je kunt voorstellen. De film (regie van Bùi Thạc Chuyêns) wordt verzacht door de prille romantiek van Tu Dap (suf maar moedig) en Ba (bijdehand). Grappig: de acteur Quang Tuan (Tu Dap) zien we ook al op dit festival als vechter in…
Fish, Fists and Ambergris – Opkomen voor je dorp
Tuam en Tam zijn broers uit een vissersdorpje. Het is een vissersdorpje met veel tradities. Een walvis van grijze amber is al tweehonderd jaar een belangrijk onderdeel van de lokale religie, want het beschermde het dorpje.
Tuan krijgt schulden in Saigon, steelt het beeldje, wil het verkopen, Tam gaat hem achterna, met een vriend, ontmoet een jonge vrouw (visverkoopster), ze vechten met de lokale vismarktbende. Een visser hoger in de rangorde is uit op het dure beeldje.
Het verhaal is bijzaak – het gaat vooral om de gevechten en de stunts, want dat is het kenmerk van de beginnende regisseur Dương Minh Chiến, die graag werkt met stuntmannen. Hij is duidelijk beïnvloed door films van Jackie Chan. Veel ’dolkomische actie’, maar dan op zijn Vietnamees. Soms is dat best vermakelijk. Pistolen zijn er natuurlijk niet, alleen messen, en die doen allemaal ‘sjiiiink’. Dan is er nog de martial arts. Veel van de gevechten zijn in slowmotion; de hele slotepisode is een lange slowmotion.
Bud Spencer en Terence Hill moet ik aan denken. Met grappen als verbonden gezichten (want slechte vechters en ze worden steeds in elkaar geramd). En net als Bud Spencer en Terence Hill krijgen de helden niet meer dan een schrammetje en gaan ze goed gekleed het gevecht aan – in een scène zelfs met een rugtasje om.
Inn a State of Siege – Een hotel aan een frontlijn
Opnieuw oorlog, nu een Joegoslavische. De Holiday Inn in Sarajevo was spiksplinternieuw toen de oorlog uitbrak. De architecten ervan hadden nooit vermoed dat het een paar jaar later aan de Bosnische frontlijn zou liggen en vooral bevolkt zou worden door journalisten. Het lag aan de weg die bekendstond als ‘Sniper Alley’.
Elke rit van en naar het gebouw kon je laatste zijn. Zelfs een neergeschoten iemand pakken, kon je leven kosten. De oud-medewerkers van het hotel halen herinneringen op in gesprek met hun zonen. Ze herinneren het gebrek aan eten, vliegende granaten, verbergen onder een treinwagon, een man redden (die je na de oorlog weer ontmoet).
Een veelzeggende anekdote is als de ober in de Holiday Inn ineens iemand hoort zeggen: Waar zijn de Servische gerechten? De man wil alleen Servisch eten en schrijft op wat hij precies wil. Terwijl daarvoor zoiets nooit gebeurde, eten was gewoon eten.
Mooie verhalen maar helaas is de vorm van de film erg ouderwets. Pratende hoofden, nagespeelde scènes, voice-overs; ik denk dat er meer in had gezeten als het wat meer van de vrije, artistieke kant was benaderd.
The Hole 309 Days to the Bloodiest Tragedy – Spoken en politiek in Indonesië
Tot slot nog meer bloederigheid in de jaren zestig in Indonesië. Elke dertigste van de maand wordt er iemand vermoord. Teksten gekerfd op de lichamen: ‘leugenaar’ en ‘gemeen’. Grote gaten in hun rug. Ze zijn allemaal overheidsfunctionarissen. Wie heeft dit gedaan? Zijn het de militairen, communisten of geesten?
Aan Sugeng de taak om het uit te zoeken. De lijken vallen sneller dan ze de interviews doen maar opeens lijken de signalen te wijzen naar een enorm corruptieschandaal. Want alle slachtoffers blijken corrupt te zijn. Ondertussen verblijft zijn vrouw bij zijn zieke vader. Daar wandelt een spook rond. Zelfs spiegels zijn niet meer veilig.
Het verhaal is heel losjes gebaseerd op een bloederig hoofdstuk van de Indonesische geschiedenis: de 30 September-beweging. Die vermoordde in 1965 een aantal generaals in een poging om een coup te plegen. Daarop volgden anticommunistische zuiveringen. Lees het gruwelijke verhaal op Wikipedia. De film vermengt dit verhaal met een bovennatuurlijk horrorverhaal.
De film van Hanung Bramantyo kijkt makkelijk weg, schokt je af en toe flink wakker, maar verbaast verder niet ergens met een bijzondere filmstijl. Een paar dialogen zijn onverwacht: ‘Is het een psychopaat?’ ‘Erger, het is iemand als ik.’
4 februari 2026
IFFR 2026 – Deel 1: Openingsfilm geen crowdpleaser
IFFR 2026 – Deel 3: Film als zintuiglijke ervaring
IFFR 2026 – Deel 4: Misdaad en ellende
IFFR 2026 – Deel 5: Kijken door de ogen van het verleden
IFFR 2026 – Deel 6: Mysterieuze verhalen uit de hele wereld
IFFR 2026 – Deel 7: Films die de controverse opzoeken