Filmfestival Cannes 2019 deel 2

Filmfestival Cannes 2019, deel 2 (slot):
Terecht Gouden Palm voor Parasite

door Bert Goessen

Het grote gebeuren in de tweede week van het 72e Filmfestival van Cannes was natuurlijk de wereldpremière van de nieuwe film van Quentin Tarantino Once Upon a Time in Hollywood. Vooraf werd aan iedereen gevraagd zo weinig mogelijk over de film te spoilen. De film gaat pas op 26 juli in Amerika in première en vanaf 15 augustus is hij ook in Nederland te bewonderen. Omdat er zoveel tijd tussen de première in Cannes en de officiële release zit, zijn de producenten bang dat er al teveel prijs wordt gegeven over de film.

De bijna drie uur durende film is een lang uitgesponnen pistache over Tarantino’s jeugdherinneringen uit het jaar 1969 in Los Angeles. Leonardo DiCaprio speelt een mislukte B-acteur die wordt rondgereden door zijn chauffeur Brad Pitt, omdat hij zijn rijbewijs heeft verloren vanwege drankmisbruik. Er wordt veel gepraat over zaken die de mensen in 1969 in Hollywood bezighielden. Pas tegen het einde van de film worden we getrakteerd op de gebruikelijke geweldsuitbarsting. In zekere zin keert Tarantino terug naar de sfeer van JACKIE BROWN. Voor de liefhebbers van zijn laatste films zal dat enigszins teleurstellend zijn. Voor anderen het bewijs van de veelzijdigheid van een van de grootste regisseurs van deze tijd.

Bong Joon-ho met Gouden Palm

Gouden Palm
Een van de beste films zo niet dé beste film van het festival, getuige ook de toekenning van de Gouden Palm, is ongetwijfeld PARASITE van de Zuid-Koreaanse regisseur Bong Joon-ho, bij ons vooral bekend van THE HOST en SNOWPIERCER. Zijn nieuwe film is een vlijmscherpe sociale satire waarin de tegenstelling tussen rijk en arm op de spits wordt gedreven. Vier leden van een arme familie gaan werken bij een rijke familie. Eenmaal binnen volgt een genadeloze afrekening. De spanningsopbouw, de geniepige manier van binnendringen en de gestileerde stijl van filmen roepen herinneringen op aan de films van Michael Haneke, de Oostenrijkse grootmeester van de suspense.

In IL TRADITORE neemt de tachtigjarige Italiaanse regisseur Marco Bellocchio 150 minuten de tijd voor de biopic van maffiabaas Tommaso Buscetta. In de jaren 80 ging hij samenwerken met de Italiaanse justitie en heeft hij ervoor gezorgd dat 366 maffiosi in de loop der jaren tot zware gevangenisstraffen zijn veroordeeld. Vooral met de later vermoorde rechter Falcone had Buscetta een goede band. Een gedegen maffiadrama met een stuk Italiaanse geschiedenis.

Bert GoessenAbsurd
Regisseur Elia Suleiman speelt zelf de hoofdrol in zijn nieuwe film IT MUST BE HEAVEN, waarin hij van Nazareth naar Parijs en New York reist om met producenten te praten over zijn nieuwe film. Zonder zelf een woord te spreken, belandt hij in allerlei absurdistische situaties. Als een soort Jacques Tati geeft hij licht ironische en mild commentaar op alles wat hem verbaast. Dat zorgt voor een voortdurende glimlach. De filmtitel klinkt als een oud Talking Heads-nummer dat een plek beschrijft waar dingen in een droom gebeuren.

De uitgebluste psychotherapeute Sibyl keert in de nieuwe, gelijknamige film (SIBYL) van de Franse regisseuse Justine Triet terug naar haar eerste passie: romans schrijven. Ze neemt afscheid van de meeste van haar patiënten, tot de jonge, gekwelde actrice Margot haar plots om hulp vraagt. Margot werd per ongeluk zwanger van Igor, een acteur met wie ze weldra aan een film moet samenwerken en die bovendien ook een relatie heeft met de regisseuse van de film. Terwijl Margot haar tumultueuze leven uit de doeken doet, raakt Sibyl zeer gefascineerd door de actrice. Ze besluit haar stiekem als inspiratiebron te gebruiken voor haar roman en wordt zo opnieuw geconfronteerd met haar eigen, heftig liefdesverleden. Alles wordt nog complexer als Margot Sibyl vraagt om haar naar het Italiaanse eiland Stromboli te vergezellen voor het einde van de filmopnames. De uitmuntende acteerprestaties van Virginie Efira, Adèle Exarchopoulos en Sandra Hüller tillen de film boven het gemiddelde niveau uit.

Teleurstellingen
Ook in de tweede week van het festival vielen er weer een aantal teleurstellingen te noteren.

De gebroeders Dardenne leveren met LE JEUNE ACHMED dit keer een iets mindere film af dan we van hen gewend zijn. De dertienjarige Ahmed gaat steeds verder radicaliseren aan de hand van de giftige denkbeelden van zijn imam. Kiest hij definitief voor een leven in het teken van de dood? Of laat hij zich met beide benen op de grond zetten door begeleiders, rechters en psychologen? De camera zit dit keer niet zo dicht op de huid van de hoofdpersoon. Daardoor ontstaat de nodige afstand tussen kijker en hoofdpersoon, hetgeen de identificatie niet ten goede komt.

LE JEUNE ACHMED

De Canadese regisseur Xavier Dolan, die in 2014 imponeerde met zijn film MOMMY, weet met zijn nieuwe film MATTHIAS ET MAXIME waarschijnlijk veel mensen voortijdig de zaal uit te jagen. Er wordt flink gekibbeld, hysterisch gekrijst en er zijn ellenlange gesprekken tussen de twee hoofdpersonen en hun vrienden. Want Max gaat naar Australië verhuizen. Alleen stelt hij zijn vertrekt voortdurend uit. Na anderhalf uur heb je de neiging hem toe te schreeuwen: ga nou!! Want dan zijn we verlost van dit onzinnige gekrakeel.

Isabelle Huppert speelt de hoofdrol in FRANKIE, de nietszeggende, humorloze komedie van Ira Sachs. In het Portugese plaatsje Sintra verzamelen zich vrienden en familie van Huppert die er lustig op los kletsen zonder enig doel of richting. Het lijkt wel een late Woody Allen-film gesitueerd in een luxueuze, toeristische omgeving. Ook in deze films valt er weinig meer te lachen, terwijl ze wel als komedie bedoeld zijn.

Prijzen
Gouden Palm: PARASITE van Bong Joon-ho.

Grand Prix: ATLANTIQUE van Mati Diop.

Prix du Jury: LES MISERABLES van Ladj Ly en BACURAU van Filho en Dornelles.

Beste acteur: Antonio Banderas in DOLOR Y GLORIA van Pedro Almodóvar.

Beste actrice: Emily Beecham in LITTLE JOE van Jessica Hausner.

Beste regie: gebroeders Dardenne voor LE JEUNE AHMED.

Beste scenario: Céline Sciamma voor PORTRAIT DE LA JEUNE FILLE EN FEU

 

26 mei 2019

 

Deel 1 Filmfestival Cannes 2019


MEER FILMFESTIVAL

Filmfestival Cannes 2019 deel 1

Filmfestival Cannes 2019, deel 1:
Mooiste film buiten competitie

door Bert Goessen

Halverwege het 72e Filmfestival van Cannes concluderen we dat de kwaliteit van de competitiefilms ook dit jaar redelijk hoog is. De mooiste en meest intrigerende film tot nu toe komt echter niet uit het competitieprogramma, maar uit het bijprogramma La Quinzaine des Réalisateurs. Het betreft The Lighthouse.

De Amerikaanse regisseur Robbert Eggers maakte een paar jaar geleden faam met zijn film THE WITCH. In zijn nieuwe film, volledig in zwart-wit en in 4:3 formaat, spelen Willem Dafoe en Robert Pattinson de hoofdrollen. Beide mannen zijn aan elkaar overgeleverd op een kleine rotspunt waar ze voor een vuurtoren moeten zorgen. In een soort horrorpoëzie voltrekt zich een tweestrijd om de macht. Vilein, geslepen, bonkig, spugend en scheldend gaan ze elkaar te lijf. De soundtrack met een voortdurend indringende misthoorn, het literaire gehalte van de dialogen en het ongekend hoge acteerniveau van beide acteurs doen je verlangen deze film nog een keer te mogen zien. Van de elf inmiddels vertoond competitiefilms steken er drie met kop en schouder boven de rest uit.

The Lighthouse

Laagje voor laagje
Allereerst PORTRAIT DE LA JEUNE FILLE EN FEU. Een kostuumdrama van Céline Sciamma dat begint als een ingetogen aquarel, maar geleidelijk uitgroeit tot een levendig en krachtig olieverfschilderij over de romantische relatie tussen twee jonge vrouwen. De setting is de kust van Bretagne, 1770. Portretschilder Marianne (Noémie Merlant) heeft de opdracht om een goed gelijkend portret van Héloïse (Adèle Haenel) te schilderen. Een andere schilder slaagde er niet in omdat Héloïse weigerde te poseren. Ze weet namelijk dat het portret door haar moeder zal worden gebruikt om haar te verkopen aan een vreemdeling die ze nog nooit heeft ontmoet in een land dat ze nog nooit heeft bezocht. Dus Marianne moet haar onderwerp heimelijk bestuderen, onder het mom van een betaalde metgezel te zijn. Zoals Marianne rustig en ongehaast te werk gaat, zo bouwt Sciamma ongehaast haar film op. Laagje voor laagje geeft de film zijn geheimen bloot om uiteindelijk tot een dramatisch hoogtepunt te komen. Knap staaltje cinematografie van de regisseuse die in 2014 ook al in Cannes wist te imponeren met GIRLHOOD.

Regisseur kijkt terug op zijn leven
De 22e film van de Spaanse regisseur Pedro Almodóvar, DOLOR Y GLORIA, gaat over een regisseur die terugkijkt op zijn leven. De vraag is: in hoeverre komt het leven van de hoofdpersoon in de film, Salvador Mallo, overeen met dat van de inmiddels 69-jarige Pedro Almodóvar? Feit is dat hij lijdt aan allerlei fysieke ongemakken zoals zware hoofd- en rugpijn. Aandoeningen waarvan Almodóvar zelf ook al jaren last heeft. Net zoals bij Mallo in de film leidden de pijnen van de regisseur ertoe dat hij nauwelijks nog zijn appartement verliet en beetje bij beetje vereenzaamde. Het gevolg is een verhaal over leven en dood, liefde en lijden, creativiteit en angst, en vooral over het verstrijken van de tijd. Als op het einde van de film blijkt dat de flashbacks op zijn jeugdjaren tevens de opnamen zijn een nieuwe film over zijn eerste seksuele verlangens zijn, is het duidelijk dat het creatieve vuur zowel bij Mallo als Almodóvar nog niet is gedoofd. Zonder twijfel een van zijn meest persoonlijke films waarin hij zich andermaal als meesterlijke raamverteller etaleert.

Epos in de Bergen
Een aangename verrassing is A HIDDEN LIFE van Terrence Malick. Klaar met zijn in metafysica gedrenkte vorige films, met als bekroning de Gouden Palm voor THE TREE OF LIFE, komt Malick met  een drie uur durend filmepos over boer Franz die in 1943 wordt opgeroepen in het Duitse leger te dienen. Franz heeft daar geen zin in want hij woont met zijn vrouw en drie dochters in de idyllische bergen. Ze hebben het goed, zijn gelukkig en drijven een gezond boerenbedrijf. Hij kan zich niet voorstellen, als gelovig christen, dat God mensen naar het front stuurt. Hij weigert dan ook dienst, wordt opgepakt en gevangen gezet. Uiteindelijk wordt hij ter dood veroordeeld en geëxecuteerd. Een film over macht en onmacht, schuld en boete, geloof, hoop en liefde. En dat alles gedrenkt in prachtige beelden van een adembenemend berglandschap.

Working class hero
SORRY WE MISSED YOU is het zoveelste eerbetoon van de Britse cineast Ken Loach aan de working class hero. Dit keer worden de slechte arbeidsomstandigheden van de hedendaagse pakketbezorgers onder de loep genomen. Ricky woont met zijn vrouw en twee kinderen in Newcastle. Omdat hij nauwelijks ergens aan werk kan komen, besluit hij op zzp-basis pakketbezorger te worden. Maar dat gaat niet van een leien dakje. De werkdruk is hoog en de arbeidsomstandigheden zijn miserabel. Om een eigen bestelwagen te kunnen kopen, moet de auto van zijn vrouw verkocht worden. Zij offert zich op en gaat met de bus haar cliënten verzorgen. Conflicten thuis met zijn puberende zoon maken de situatie nog schrijnender. Als klap op de vuurpijl wordt Ricky tijdens zijn ronde beroofd en in elkaar geslagen. Een social-realistisch drama pur sang met een duidelijk keurmerk van Ken Loach (I, DANIEL BLAKE).

Occult met poëtische randjes
ATLANTIQUE de eerste lange speelfilm van de Franse actrice en regisseuse Mati Diop, speelt in Dakar, Senegal waar Ada verliefd is op Suleiman, maar gedwongen wordt te trouwen met Omar. Suleiman heeft met een aantal anderen de overtocht per boot naar Spanje gewaagd, maar is volgens haar vrienden gekapseisd op zee. Suleiman wordt beticht van brandstichting. De politie gelooft niet dat Suleiman dood is. Ada krijgt dagen later een bericht op haar telefoon van Suleiman dat hij haar wil ontmoeten. Volgens haar vriendinnen is het een valstrik van de politie. Als Ada toch besluit naar de afgesproken plek te gaan, ontmoet ze een soort reïncarnatie van Suleiman. Geheimzinnige Afrikaanse djinn-elementen dringen dan het verhaal binnen. Geesten die het onverklaarbare moeten verklaren. Wat begint als een onschuldige liefdesromance eindigt in een occulte belevenis met poëtische randjes.

Atlantique

Braziliaanse western
BACURAU, van de Braziliaanse regisseurs Kleber Mendonca Filho en Juliano Dornelles, die een paar jaar geleden Cannes verrasten met hun charmante film AQUARIUS verrassen nu weer maar dan met een soort moderne western. In opdracht van een plaatselijke, corrupte politicus moet het van God verlaten oord Bacurau van de kaart geveegd worden. Beetje bij beetje krijgen de bewoners dat in de gaten als er steeds meer vreemde moorden gebeuren. Maar ze laten zich niet zomaar verjagen. Op Tarrantino-achtige wijze nemen ze het heft in handen en wordt de boosdoener op een ezel het dorp uitgezet.

Bijzondere plant
LITTLE JOE heet de nieuwe film van de Oostenrijkse regisseuse Jessica Hausner die tien jaar geleden furore maakte met haar film LOURDES. Al haar films worden gekenmerkt door een heel eigen stijl van filmen. Strakke kaders, lege beelden, ingetogen acteerprestaties en eigenzinnige muziekscore zijn vaste onderdelen. Ook LITTLE JOE is ontegenzeglijk een ‘echte’ Hausner-film. Alice is een gescheiden moeder die met haar zoon Joe samenleeft. Op het plantenveredelingsbedrijf waar ze werkt, heeft ze een nieuwe plant ontwikkeld die veel liefde en aandacht nodig heeft. Omdat haar zoon vaak alleen thuis is, geeft ze hem er een cadeau. Ze noemen hem Little Joe. Maar de plant bezit bijzondere eigenschappen die van invloed zijn op het karakter van degenen die zijn geur opsnuiven. Minimalistisch en uiterst traag ontrolt zich het verhaal. Voor sommigen een verademing, voor anderen een gruwel. Hausners film kent alleen voor- of tegenstanders. Een middenweg is schier onmogelijk. De Japans aandoende muziekscore versterkt het minimalistische karakter op uiterst subtiele wijze.

Wraak in de banlieu
LES MISÉRABLES van Ladj Ly is een grimmig sociaal drama over een politie-eenheid die dagelijks patrouilleert in de banlieu. Het hoofd van de eenheid is een echte mannetjesputter die denkt de zaakjes goed op orde te hebben. Maar zijn autoritaire aanpak van de problemen in de wijk keert zich uiteindelijk tegen hem als de jonge gastjes die hij voortdurend kleineert op gewelddadige wijze wraak nemen.

Popidool Elton John
Het recente succes van de film BOHEMIAN RHAPSODY over Queen met de extravagante leadzanger Freddie Mercury zal niet snel worden overtroffen. Met ROCKETMAN geeft regisseur Dexter Fletcher een ander popfenomeen, Elton John, een menselijk gezicht. Maar of er net zoveel mensen geïnteresseerd zullen zijn in de levenswandel van Sir Elton John valt te bezien. Als je van zijn muziek houdt, zit je goed met deze film want al zijn hits passeren de revue. Tussendoor wordt zijn leven gepresenteerd als een aaneenschakeling van gemiste aandacht, liefde en affectie, hetgeen resulteert in drugsgebruik en alcoholverslaving. Als het Elton John uiteindelijk lukt om af te kicken in een kliniek neemt zijn leven een positieve wending. Vandaag de dag is hij gelukkig getrouwd en heeft hij samen met zijn man twee kinderen. ROCKETMAN mist helaas de diepgang van een film als AMY. Ondanks alle misère blijft het een net ietwat dik aangezet eerbetoon aan een van Engelands grootste popidolen.

Rocketman

Tegenvaller 1
De openingsfilm, THE DEAD DON’T DIE van Jim Jarmusch, is een zware teleurstelling. Een overbodige genrefilm over zombies die een klein Amerikaans plaatsje terroriseren. Drie politie-inspecteurs, gespeeld door Bill Murray, Adam Driver en Cloë Sevigny, staan voor de onmogelijke taak de bevolking tegen het onheil te beschermen. Afgezien van een paar leuke bijrollen, bijvoorbeeld Iggy Pop als overtuigende zombie, en een paar aardige grappen valt er aan dit Jarmusch-vehikel weinig eer te behalen. Jammer dat een regisseur van meesterwerken als STRANGER THAN PARADISE, DOWN BY LAW, BROKEN FLOWERS en PATERSON tot dit nietszeggende niveau is afgedaald.

Tegenvaller 2
THE WHISTLERS van de Roemeense regisseur Corneliu Porumboiu gaat over Cristi, een politieagent die naar Gomera gaat om een gevangen zakenman, Zsolt, te bevrijden. Maar eerst moet hij een lokale taal leren die volledig uit fluiten bestaat. Zo kan hij communiceren zonder argwaan te wekken bij de verschillende privé- en regeringsdiensten die zijn speurtocht en zijn bewegingen volgen. Cristi’s missie is echter vanaf het begin verdoemd. Niemand vertrouwt nog iemand, iedereen sluit dubieuze deals en maakt bij elke gelegenheid dubbele afspraken. Het labyrintische plot is bijna niet te volgen en eindigt in een ordinair hit-and-runspel. Een haast onherkenbare Porumboiu die eerder het meesterwerk POLICE, ADJECTIVE maakte.

Tegenvaller 3
THE WILD GOOSE LAKE is een totaal overbodige film van Diao Yinan, de regisseur van BLACK COAL, THIN ICE waarmee hij in 2014 de Gouden Beer in Berlijn wist te winnen. Twee rivaliserende motorbendes gaan elkaar te lijf. Een van de moordenaars slaat op de vlucht. Er wordt een hoge som losgeld op zijn hoofd gezet. Een slimme meid gaat er met de hoofdprijs vandoor en that’s it. Boring!

 

21 mei 2019

 

Deel 2 Filmfestival Cannes 2019


MEER FILMFESTIVAL

Preview Amsterdam Spanish Film Festival 2019

Preview Amsterdam Spanish Film Festival 2019
Vrouwen in de schijnwerpers

door Cor Oliemeulen

Het drama Quién te cantará, dat gaat over een zangeres met geheugenverlies die een comeback wil maken, is dinsdag 28 mei de openingsfilm van het Amsterdam Spanish Film Festival (ASFF). In een aantal films staan vrouwen centraal. Wij lichten daaruit twee pakkende regiedebuten.

 

Carmen y Lola

Carmen y Lola – Liefde is sterker dan cultuur
Net als in de nieuwe film van Isabel Coixet – het wonderlijke biografische drama Elisa & Marcela over het eerste homohuwelijk in 1901 – draait het plot in Carmen y Lola van debuterend speelfilmregisseur Arantxa Echevarria om een lesbische relatie. Plaats van handeling is een diepreligieuze Romagemeenschap in een buitenwijk van Madrid, niet bepaald een omgeving om af te wijken van de daar geldende waarden en normen. De 17-jarige Carmen (Rosy Rodríguez) is voorbestemd om te trouwen met Rafa, zelf heeft ze daar niets over te zeggen. Haar ouders zijn marktkooplieden die antiek en kitsch verkopen. Op een dag raakt Carmen in gesprek met de 16-jarige Lola (Zaira Romero), wiens ouders op dezelfde markt fruit aan de man brengen. Lola heeft andere ideeën over hoe haar toekomst in te richten: ze is artistiek, spuit graffiti op muren en wil naar de universiteit. Bovendien valt ze op meisjes. Bij de eerste toenadering wijst Carmen Lola resoluut af, maar gaandeweg ontstaan er wederzijdse gevoelens en de drang naar vrijheid.

De twee hoofdrolspeelsters van Carmen y Lola verschijnen weliswaar voor het eerst op het witte doek, maar spelen overtuigend genoeg om de nodige sympathie voor hun belabberde perspectief op te wekken. Ook Carmen probeert zich te onttrekken aan het idee om spoedig te trouwen, veel kinderen te baren en verder alleen maar te koken en te poetsen. Als ze spontaan een kapperszaak binnenloopt omdat ze heeft gelezen dat er een nieuwe medewerker wordt gezocht, is de eerste vraag of ze zigeuner is. Na de zoveelste frustratie breekt ze met Rafa en zoekt ze troost en warmte bij Lola.

Vooral door de onderhuidse gevoelens en de subtiele manier waarop de meisjes in beeld worden gebracht, kun je zien dat dit Spaanse opgroeidrama is gemaakt en geschreven door een vrouwelijke regisseur. Verwacht geen onbedwingbare uitspattingen als in La Vie d’Adèle, maar oprechte seksloze romantiek. Tussen de mooie plaatjes en de gepassioneerde dans en muziek is het wachten op de reactie van de directe omgeving als de verboden liefde aan het licht komt. Die mondt uit in een zeer hartverscheurende scène tussen Lola’s vader en moeder, waarna de dochter zelf als een mak schaap naar de godsdienstige slachtbank wordt geleid.

Carmen y Lola beleefde afgelopen week zijn wereldpremière in Cannes en is voor het eerst in Nederland te zien tijdens het ASFF waarna hij landelijk in de bioscoop gaat draaien.

 

Viaje al cuarto de una madre

Viaje al cuarto de una madre – Ingetogen drama over loslaten
Verstoken van melodramatische momenten is het ingetogen drama Viaje al cuarto de una madre van Celia Rico Clavellino, die eveneens voor het eerst een speelfilm schreef en regisseerde. Tijdens de economische crisis beproeven veel Spaanse jongeren hun geluk over de landsgrenzen. Zo ook Leonor (Anna Castillo) die samen met haar moeder Estrella (de Spaanse topactrice Lola Dueñas) woont in een kleine stad in Andalusië. Leonor is van school gegaan om geld te verdienen als strijkster in het atelier waar haar moeder heeft gewerkt. Thuis hangt een sfeer van rouw. Er wordt nooit over Leonors overleden vader gesproken, slechts zijn accordeon herinnert aan gelukkigere tijden. Hoewel moeder en dochter momenteel sterk op elkaar zijn aangewezen, besluit Leonor, aanvankelijk met tegenzin van Estrella, te gaan werken als au pair in Londen.

Waar de eerste helft van de film wordt beschouwd door de ogen van de dochter verschuift na haar vertrek het perspectief naar de moeder, een geslaagde keuze van de filmmaakster. Estrella appt en belt af en toe met Leonor en moet erg wennen aan het feit dat ze moederziel alleen is. Het summiere verhaal speelt zich bijna geheel af in de met gordijnen verduisterde woning. Als Estrella niet ongeïnteresseerd voor de tv hangt of op bed ligt, vindt ze afleiding in het naaien van kleren voor Leonor en een lokaal theatergezelschap. Andere doelen lijkt ze niet hebben; pijn, verdriet en gemis sijpelen door elke blik en handeling. Het fijnzinnige acteerwerk van Dueñas voelt erg authentiek en realistisch, de film wordt nergens te sentimenteel. Op die manier ontwikkelt Viaje al cuarto de una madre zich in een rustig tempo tot een kleine thematische film over loslaten: van het verleden, en van elkaar. Kleine meisjes worden groot en ouders moeten daaraan wennen, maar elkaar missen kunnen ze uiteindelijk nooit.

Deze moeder-dochterfilm won de jeugdprijs op het San Sebastian Festival en is, net als Carmen y Lola, geschikt en interessant voor iedereen, in het bijzonder opgroeiende dochters en worstelende opvoeders.

Het Amsterdam Spanish Film Festival (ASFF) 2019 heeft plaats van 28 mei tot en met 2 juni in Pathé Tuschinski, Pathé De Munt, Eye en Cinecenter. De reprise is van 4 tot en met 9 juni in LantarenVenster te Rotterdam.

 

20 mei 2019


MEER FILMFESTIVAL

Preview Filmfestival Cannes 2019

Preview Filmfestival Cannes 2019
Genot voor de filmliefhebber

door Bert Goessen

Het 72e Filmfestival van Cannes, dat op dinsdag 14 mei van start gaat, verraste met de onthulling van het officiële festivalaffiche. Het bleek een eerbetoon aan de onlangs op 90-jarige leeftijd overleden grande dame van de Franse cinema, Agnès Varda.

Nooit eerder was er een afbeelding van een regisseur op de officiële poster van het festival. Het beeld stamt uit 1955 toen Varda op 26-jarige leeftijd haar eerste film draaide, LA POINTE COURTE. Een grotere blijk van waardering voor het werk van deze buitengewone cineaste is bijna onmogelijk.

Poster Filmfestival Cannes 2019

Competitie
Verrassing nummer twee volgde kort daarna met de bekendmaking van de 21 films die dit jaar in competitie spelen. Bijna elk jaar lukt het Cannes het werk van de meest gerenommeerde regisseurs te vertonen. Zo ook dit jaar. Bekende namen als Jim Jarmusch, Pedro Almodóvar, Marco Bellocchio, Jean-Pierre en Luc Dardenne, Ken Loach, Terrence Malick en Quentin Tarantino passeren de revue.

Jim Jarmusch mag met zijn Zombie-film THE DEAD DON’T DIE de opening verzorgen. Dat is niet zo verwonderlijk als we kijken naar de imposante sterrencast die de film herbergt. Sterren die allemaal op de rode loper zullen verschijnen en het festival tot een waar mediaspektakel laten uitgroeien. Bill Murray, Adam Driver, Tilda Swinton, Chloë Sevigny, Steve Buscemi, Danny Glover, Selena Gomez, Iggy Pop en Tom Waits staan garant voor een volle Boulevard de la Croisette, de promenade waaraan het festivalpaleis aan is.

Nieuwe Tarantino
Naast de film van Jim Jarmusch zijn er nog drie Amerikaanse films te zien. Uiteraard de langverwachte nieuwe film van Quentin Tarantino, ONCE UPON A TIME IN HOLLYWOOD, waarin Brad Pitt en Leonardo di Caprio de hoofdrollen spelen. 25 jaar na PULP FICTION, waarmee Tarantino de Gouden Palm won, brengt hij een ode aan Hollywood, aan de film in zijn algemeenheid en de muziek uit het jaar 1969. De film is in Nederland vanaf 15 augustus in de bioscopen te zien.

Once Upon a Time in Hollywood

Once Upon a Time in Hollywood

Terrence Malick die we de laatste jaren vooral veel metafysische films hebben zien maken,  THE TREE OF LIFE, TO THE WONDER en KNIGHT OF CUPS, keert met zijn drie uur durende A HIDDEN LIFE wellicht terug naar de kwaliteit van zijn eerste film DAYS OF HEAVEN. Naast Matthias Schoenaerts spelen de onlangs overleden acteurs Bruno Ganz en Mikael Nyqvist een hoofdrol.

Tenslotte is Amerika vertegenwoordigd met de nieuwe film van Ira Sachs, FRANKIE, waarin Isabelle Huppert de mater familias speelt van een gezin in crisis. Dit alles gesitueerd in het pittoreske plaatsje Sintra in Portugal.

Vrouwelijke regisseurs
Helaas zijn de vrouwelijk regisseurs ook dit jaar weer ondervertegenwoordigd. Slecht vier van de 21 films zijn door vrouwen gemaakt. Drie Franse cineasten: Mati Diop met haar debuutfilm ATLANTIQUE, Justine Triet met SIBYL en Céline Sciamma met PORTRAIT DE LA JEUNE FILLE EN FEU. De vorige films van Sciamma, TOMBOY, NAISSANCE DES PIEUVRES en GIRLHOOD, gingen eveneens in Cannes in première. Vooral GIRLHOOD was een juweel van een film over een stel zwarte meiden die in de banlieu van Parijs moeten zien te overleven.

Jessica Hausner uit Oostenrijk completeert het viertal met haar film LITTLE JOE, over een plant met bijzondere eigenschappen die ze aan haar zoon cadeau doet en de naam Little Joe krijgt. Hausner maakte tien jaar geleden indruk met haar film LOURDES.

Bekende regisseurs
Bekende regisseurs die al jaren kwalitatief goed films maken zijn ook dit jaar weer rijk vertegenwoordigd. Pedro Almodóvar weet opnieuw te overtuigen met DOLOR Y GLORIA, waarin Antonio Banderas en Penelope Cruz kleur geven aan een vrij strak gestileerd verhaal.

Elke nieuwe film van de gebroeders Dardenne komt automatisch in de competitie van Cannes. Dat geldt dus ook voor LE JEUNE AHMED, waarin de Jean-Pierre en Luc de radicalisering van een islamitische jongen onderzoeken. Dat doen ze op hun geijkte manier: zonder bekende cast en in een sobere, realistische stijl. Met ROSETTA in 1999 en L’ENFANT in 2005 hebben ze al twee keer eerder de Gouden Palm gewonnen.

Ken Loach, de meester van het sociaal-realistisch drama, vertelt in SORRY WE MISSED YOU het indringende verhaal van een gezin dat het hoofd boven water probeert te houden na de financiële crisis. Ook Loach won eerder al twee keer de Gouden Palm met THE WIND THAT SHAKES THE BARLEY in 2006 en I, DANIEL BLAKE in 2016.

Andere kanshebbers
De Canadese regisseur Xavier Dolan probeert het dit jaar met MATTHIAS AND MAXIME ondanks het feit dat hij in 2014 niet werd beloond voor zijn prachtige film MOMMY.

De 80-jarige Marco Bellocchio die al meer dan veertig films op zijn naam heeft staan waaronder DIAVOLO IN CORPO, LA BALIA, BUONGIORNO NOTTE en VINCERE geeft in IL TRADITORE een beeld van het leven van de maffia-informant Tommaso Buscetta in de jaren tachtig op Sicilië.

De films van de Israëlische regisseur Elia Suleiman worden gekenmerkt door een mengeling van visuele poëzie en fysieke humor waarmee hij de tragiek van het Palestijnse conflict te lijf gaat. In IT MUST BE HEAVEN gaat hij op zoek naar een nieuw thuis. Humor en satire zijn een vast onderdeel in zijn films, zo ook nu.

De Tunesisch/Franse regisseur Abdellatif Kechiche die in 2013 de Gouden Palm won met LA VIE D’ADÈLE is terug met de vier uur durende film MEKTOUB, MY LOVE: INTERMEZZO. Deel II van een trilogie over jongens en meisjes die vrijen, flirten en dansen en waarin de liefde op naturalistische wijze wordt bedreven.

Sorry We Missed You

Sorry We Missed You

Kersen op de taart
Tenslotte bevat het competitieprogramma vier films die wellicht voor de nodige verrassing zouden kunnen zorgen. PARASITE van de Zuid-Koreaan Bong Joon Ho, bekend van SNOWPIERCER en OKJA, gaat over een werkloze jongeman die geobsedeerd raakt door een ander gezin.

In de THE WILD GOOSE LAKE van de Chinese regisseur Diao Yinan zitten de leider van een motorbende en een prostituée op een dood spoor. Beiden gaan wanhopig op zoek naar een uitweg. Diao Yinan won in 2014 de Gouden Beer op het filmfestival van Berlijn voor zijn stijlvolle film BLACK COAL, THIN ICE.

De Roemeen Corneliu Porumboiu maakt voor het eerst deel uit van de hoofdcompetitie met zijn film THE WHISTLERS, een komische film waarin een corrupte politieagent naar de Canarische eilanden gaat om een foute zakenman te bevrijden. Eerst moet hij echter het lokale dialect, een soort geheimtaal met veel gefluister en fluitgeluidjes, aanleren.

De Braziliaanse regisseurs Kleber Mendonça Filho & Juliano Dornelles waren in 2016 in Cannes met AQUARIUS, een bijna drie uur durend achterstandsdrama met actrice Sonia Braga in een indrukwekkende hoofdrol. In hun nieuwe film BACURAU speelt zij ook weer mee. BACURAU is een soort western die zich afspeelt in een dorpje in de sertão, een gortdroog en door God verlaten gebied in het noordoosten van Brazilië.

Als grote kers op de taart wordt het competitieprogramma op zaterdag 25 mei afgesloten met de wereldpremière van THE SPECIALS, een film van Olivier Nakache en Eric Toledano die eerder grote hits hebben gehad met INTOUCHABLES, SAMBA en C’EST LA VIE!. Een betere sluitingsfilm had het festival zich niet kunnen wensen.

 

12 mei  2019


MEER FILMFESTIVAL

IN-EDIT: vier dagen vol muziekdocumentaires

IN-EDIT: vier dagen vol muziekdocumentaires

door Alfred Bos

Op het filmfestival IN-EDIT staan muziekdocumentaires centraal. In 2003 voor het eerst georganiseerd in Barcelona, zijn er sindsdien edities in meerdere steden wereldwijd. Vorig jaar debuteerde IN-EDIT in Nederland op het terrein van de voormalige Westergasfabriek in Amsterdam. In Het Ketelhuis vindt van donderdag 4 tot en met zondag 7 april de tweede aflevering plaats.

Gewoon is saai, dus freaky is the new normal en IN-EDIT doet mee met die trend. Shine on, you crazy diamonds! – vrij naar Pink Floyd –  is het thema dit jaar. “In de tweede editie laat IN-EDIT het licht schijnen op mensen en artiesten die een strijd leveren met hun gekte of waanzin”, aldus het persbericht. The Devil and Daniel Johnston (vrijdag 5, 19:00) is een biografische documentaire uit 2005 van regisseur Jeff Feuerzeig over de Amerikaanse singer-songwriter met een bipolaire stoornis.

The Eyes Stop Growing

The Eyes Stop Growing

The Eyes Stop Growing (Ell Ulls s’aturen de Crèixe, 2018) van regisseur Javier García Lerín vertelt het verhaal van de post-rockmuzikant Miquel Serra, afkomstig van Mallorca. Die stelt dat hij nooit muziek zou zijn gaan maken zonder de zelfmoord van zijn schizofrene broer Joan. De film toont Serra tijdens de opnamen van zijn album Mystical Roses en behandelt thema’s als scheppen, de dood en Serra’s relatie met zijn broer. The Eyes Stop Growing won vorig jaar tijdens IN-EDIT Barcelona de Nationale Prijs voor beste muzikale documentaire en draait op zondag 7 april, aanvang 18:15 uur.

Punk en reggae
Een minder pathologische uitleg van IN-EDIT’s thema is non-conformisme en creativiteit. Het programma van zaterdag 6 april is grotendeels gevuld met documentaires over de muzikale revolutie van midden jaren zeventig: punk. (Dan luidt het thema, vrij naar Punk Floyd, shit on, you crazy fuckers!)

Punk in Paradiso (21:00 uur) toont beelden die Monica Kugel draaide tijdens het Eerste Nederlandse Punkfestival van 17 februari (met Flyin’ Spiderz, Ivy Green en Whizzguy) en 18 februari 1978 (Speedtwins, God’s Heart Attack, Blizz). In de geest van punk toont de film ongepolijste beelden van optredens en publiek, aangevuld met korte kleedkamerinterviews. Na afloop praten Joris Pelgrom (The Helmettes), Tony Leeuwenburgh (Nitwitz) en Beppy Viergever (indertijd in de Mokumse scene bekend als Broodje) in het Punk Panel over hun ervaringen van toen.

Punk en reggae gingen midden jaren zeventig in Londen een onwaarschijnlijke alliantie aan en Don Letts was erbij. Two Sevens Clash (Dread Meets Punk Rockers), samengesteld uit de beelden die Letts als deelnemer en ooggetuige destijds schoot met zijn super 8-camera, is zonder twijfel het klapstuk van IN-EDIT 2019. Veel dichter op cultuurgeschiedenis kun je niet komen. Letts zelf spreekt de voice-over van Two Sevens Clash (*****, 18:15 uur) en is in Amsterdam aanwezig om zijn film toe te lichten. Op zaterdagavond staat hij achter de draaitafels met een selectie rebel music.

Joan Jett

Joan Jett

Rudeboy: The Story of Trojan Records (**, 21:00 uur) vertelt het verhaal van een onafhankelijk label in Londen dat de muziek van Jamaica eind jaren zestig introduceerde bij de Engelse jeugd. Skinheads, laagopgeleide jongeren uit arbeiderskringen, omarmden ska en rocksteady als hun muziek en sloegen de eerste brug tussen de blank Britse bevolking en de immigranten uit de Caraïben. Opkomst, bloei en ondergang van Trojan wordt verteld met nagespeelde scènes, recente interviews met sleutelfiguren en (te) weinig authentiek filmmateriaal. Het resultaat is weinig diepgaand, de muziek geweldig. De driedelige BBC-documentaire Reggae: The Story of Jamaican Music (te vinden op YouTube) is breder van opzet en graaft tevens dieper.

Slechte reputatie
Het programma van zaterdag telt voorts een aantal films die tegen punk aanschuren. Into The Maelstrom (***, 14:15 uur) behandelt feitelijk, maar droog het verhaal van een aantal buitenbeetjes in Sydney. De protopunkband Radio Birdman haalde de inspiratie – anders dan de glamrockers van Skyhooks of de hardrockers van AC/DC – uit de nihilistische rock van The Stooges, Alice Cooper en The New York Dolls. Hun loopbaan is één lang gevecht tegen de muziekindustrie én zichzelf. Het is en passant ook het verhaal van punk in Oz.

Patti Smith geldt als de grootmoeder van de punk. Joan Jett (geboren Larkin) is haar Californische tegenhangster. Bad Reputation (****, 16:30 uur) laat met veel historisch filmmateriaal, aangevuld met recente interviews, zien hoe een introverte en van rock bezeten tiener langzaam uitgroeide tot symbool van kritisch denken en zelfstandig opereren. Via de baanbrekende meidenrockband The Runaways en een grillige solocarrière – I Love Rock ’n Roll stond in 1982 zeven weken nummer 1 in Amerika en haalde de top van de hitlijsten in Nederland, Zweden, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland – is Joan Jett inmiddels de grande dame van de alternatieve rock.

Gimme Shelter (****, 14:45 uur) is de klassieke concertfilm annex documentaire die Charlotte Zwerin en de broers Albert en David Maysles in het najaar van 1969 draaiden tijdens de Amerikaanse tournee van de Rolling Stones, hun eerste in drie jaar. De concertreeks leverde het live-album Get Yer Ya Ya’s Out en deze film op. Gimme Shelter concentreert zich op de pogingen van Mick Jagger om aan het slot van de tournee een free concert te organiseren, als bedankje voor de overweldigende ontvangst door het publiek. Het werd een nachtmerrie, Altamont staat te boek als het einde van de jaren zestig en hun hippie-idealisme. Hells Angels fungeerden als ordedienst en voor het oog van de groep – en de camera – werd de 18-jarige Meredith Hunter doodgestoken.

Studio 54

Studio 54

Het geheim van de mondharmonica
Naast de film over Daniel Johnston zijn er op vrijdag 5 april documentaires die inzoomen op randverschijnselen rond muziek. De botsing tussen de marketinggekte van de muziekindustrie en de onschuld van drie dertienjarige scholieren in Atlanta en hun deathmetalband Unlocking The Truth staat centraal in Breaking A Monster (17:00 uur). Studio 54 (21:00 uur) brengt het verhaal van de beroemde danscclub in New York, waar in de jaren zeventig muziekpioniers, cultuuriconen en jetset het hedonisme uitvonden. Vier vrouwen, van tiener tot bejaard, vertellen over hun fascinatie met boybands; I Used To Be Normal (19:15 uur) toont het fenomeen vanuit vrouwelijk perspectief.

De slotdag, zondag 7 april, staat in het teken van non-conformisme uit (voor rock) exotische contreien, met onder meer films over M.I.A uit Sri Lanka (Matangi/Maya/M.I.A., 15:00 uur), de Rotterdammer van Deens/Curaçaose afkomst Mr. Probz (Against the Stream, 20:45 uur), de straatopera The Disciples (16:30 uur) van regisseur/scenarist Ramón Gieling en componist Boudewijn Tareskeen over een groep daklozen en de Nederlandse première van Ruben Blades is not My Name (17:15 uur), over activist en salsazanger Ruben Blades uit Panama.

IN-EDIT opent op donderdag 4 april met The Strange Sounds of Happiness (19:00 uur), Diego Pascal Panarello’s zoektocht, van Sicilië tot Siberië, naar het geheim van de mondharmonica. De film mengt documentaire met animatie en de regisseur is aanwezig voor nadere toelichting en een eigen voordracht op de mondharp.

IN-EDIT: van donderdag 4 tot en met zondag 7 april in Het Ketelhuis te Amsterdam.  Voorverkoop via de website. Toegang € 12,- per film, 3 films voor € 29,-. Naast een filmprogramma zijn er optredens en industry meetings.

 

2 april 2019


MEER FILMFESTIVAL

Movies that Matter Festival 2019 deel 4

Movies that Matter Festival 2019 deel 4 (slot):
Racistische complotten

door Yordan Coban

Camera Justitia bracht twee documentaires over complotten tegen gekleurde mensen. De eerste ongeloofwaardig heftig in omvang en gradatie. De tweede, een bekender fenomeen, dat vandaag de dag nog steeds voorkomt.

 

Cold Case Hammarskjöld

Cold Case Hammarskjöld – verborgen complot in jungle Congo
De Franse filosoof Foucault schreef ooit dat nieuwe informatie niet lineair verworven wordt maar dat nieuw opgedane kennis al het voorheen geleerde beïnvloedt. Na het zien van Cold Case Hammarskjöld begin je als kijker dit effect te herkennen en te twijfelen aan je realiteit. Daarbij komt nog eens dat de documentaire continu balanceert op fictie, werkelijkheid en vermoedens. Als kijker verlies je op gegeven moment vertrouwen in het waarheidsgehalte van de documentaire om er toch elke keer weer terug in gezogen te worden.

De documentaire overspoelt haar kijkers met een belachelijke hoeveelheid aan informatie. Zoveel dat het bijna onrealistisch is om het gehele complot in één keer te begrijpen. Dit complot, waarmee de Deense documentairemaker Mads Brügger de kijker confronteert, is daarentegen wel betrekkelijk onbekend.

De Zweed Dag Hammarskjöld was een omstreden secretaris-generaal bij de Verenigde Naties. Zijn vliegtuig zou in 1961 zijn neergestort terwijl hij onderweg was naar de vredesonderhandelingen tussen Congo en Katanga. Er is nooit fatsoenlijk onderzoek naar het ongeluk gedaan. Er zijn een aantal merkwaardige aspecten aan zijn dood. Hammarskjöld was een idealistische man die opkwam voor de gedekoloniseerde Afrikaanse landen. Hij maakte daarmee tijdens zijn loopbaan veel vijanden. Een vergelijking met de moord op Kennedy en Oliver Stone’s JFK (1991) is daarom al snel gemaakt. Brügger stuit in zijn onderzoek op een groter kwaad dat zich achter de schermen van Hammarskjölds moord verschuilt. Een theorie die een enkeling wel eens vernomen heeft maar hoogstwaarschijnlijk als klucht afdoet.

De absurdistische wijze waarop Brügger zijn documentaire presenteert, helpt niet bij de geloofwaardigheid. Op momenten lijkt ze op een Wes Anderson-film. Dat dergelijke grote complotten wel degelijk bestaan, voedt de ziel met paranoia voor de medemens. Brügger presenteert de complotten expres over de top om de kijker argwanend op een verkeerd been te zetten om achteraf een extra lading verbazing los te weken. De tirannie van macht weet zich soms beangstigend goed verborgen te houden. We hebben documentairemakers als Mad Brügger nodig om het licht op de meest duistere zaken te laten schijnen.

Cold Case Hammarskjöld is nog te zien vrijdag 29 maart 12.30 uur in Theater aan het Spui.

 

Crime and Punishment

Crime and Punishment – hoeders van onrecht
Een aantal jaren geleden was er veel ophef in Amerika rond de moord op Eric Garner. De afschuwelijke beelden van zijn publiekelijke wurging zullen nog lang op het netvlies kleven. Er zijn meer van dit soort incidenten geweest. Een ander voorbeeld is de moord op Philando Castile, die zonder aanleiding doodgeschoten werd in het bijzijn van zijn vrouw en kinderen. Ook deze beelden gingen de wereld rond. Eigenlijk is racisme in Amerika nooit irrelevant geweest, maar is het niet slechts een Amerikaans probleem. Racisme is een lelijke kant van onze samenleving waarvan veel mensen naïef menen dat dergelijke schandalen niet meer tot de hedendaagse werkelijkheid behoren. Crime and Punishment laat zien dat racisme vandaag de dag nog steeds levend is. Zij die denken dat blanke jongeren in gelijke situaties even veel in aanraking met justitie komen als gekleurde jongeren staan waarschijnlijk ver van die werkelijkheid af. Twaalf politieambtenaren laten in deze documentaire de harde waarheid zien.

In deze klokkenluidersdocumentaire worden zij gevolgd in hun rechtszaak tegen het politiedepartement van New York. De twaalf agenten weigeren met quota te werken (wat ook bij wet verboden is). Quota verplichten de agenten om een minimumaantal verdachten te arresteren. Dit heeft tot gevolg dat een hele hoop onschuldige mensen lastiggevallen worden puur zodat de agenten efficiënt lijken. De buurten waarin de agenten vooral op zoek gaan, zijn achterstandsbuurten waarin voornamelijk minderheden wonen. Het quotabeleid leidt tot etnisch profileren bij de politie in New York.

Naast het racisme dat we in de documentaire zien, is er de strijd tussen werknemer en werkgever. Het verhaal van deze corruptie bestrijdende agenten toont veel overeenkomsten met Sidney Lumet’s Serpico (1973) en Curtis Hansons LA Confidential (1997). Agenten vechten tegen een systeem waaraan ze zelf uitgeleverd zijn. Een gevecht in de media, in de rechtszaal, op straat en op kantoor.

 

28 maart 2019

 

Deel 1
Deel 2
Deel 2


MEER FILMFESTIVAL

Movies that Matter Festival 2019 deel 3

Movies that Matter Festival 2019 deel 3:
Een ongenuanceerd tegengeluid

door Ries Jacobs

Skinheads, links-radicalen, jihadisten en anticommunisten, in iedere samenleving zijn er tegenbewegingen van activisten met vaak extreme opvattingen en soms een voorkeur voor geweld. Wat zijn hun drijfveren? Hoe organiseren ze zich? Een Noorse, een Zweedse en een Russische filmmaker proberen het wezen van deze groeperingen te doorgronden.

 

Exit

Exit – de neerwaartse spiraal
De behoefte om ergens bij te horen en een hang naar actie zijn alle ingrediënten die je nodig hebt om een rechts-extremist te worden. Dit zeggen de voormalige neonazi’s die aan het woord komen in Exit. De documentaire is een solide bouwwerk van interviews en archiefbeelden uit de jaren negentig.

De Noorse filmmaakster Karen Winther onderzoekt haar eigen neonazi-verleden door zichzelf en andere gelijkgezinden onder de loep te leggen. Ze laat ook voormalige extremisten met andere denkbeelden hun verhaal doen. Het is ironisch dat die mensen zich om dezelfde redenen, de behoefte aan een groepsgevoel en actie, aansluiten bij radicaal linkse of jihadistisch bewegingen.

Alle verhalen zijn doordrenkt van spijt en angst. Spijt van hun intolerante houding tegenover anderen, alleen maar vanwege hun geloof, huidskleur of denkbeelden. Angst voor represailles van de extremistische groep die ze hebben achtergelaten. Want wat doe je als je tot het inzicht komt dat je denkbeelden niet stroken met de werkelijkheid, dat die anderen helemaal zo erg niet zijn? Als je deel uitmaakt van een rechts-extremistische groepering, is het moeilijk om eruit te stappen. Dit zijn mensen die geweld niet schuwen. Dreigementen, kogelbrieven, alles doen de neonazi’s om hun privélegertje van gelijkgezinden bijeen te houden.

Maar ook radicaal linkse of jihadistische denkbeelden kun je niet zomaar achter je laten. “Als je de ideologie achter je laat, is het de uitdaging waar je de leegheid door wilt vervangen”, zegt voormalig jihadist David. Bovendien kampen veel voormalige extremisten met een trauma vanwege het leed dat ze anderen hebben aangedaan. Exit toont extremisme als neerwaartse spiraal die vaak eindigt in een orgie van geweld, maar ook iets dat je moeilijk achter je kunt laten.

Exit is nog te zien in Filmhuis Den Haag woensdag 27 maart 17.15 uur en vrijdag 29 maart 12.45 uur.

 

Stieg Larsson: The Man Who Played With Fire

Stieg Larsson: The Man Who Played With Fire – journalistieke workaholic
Het succes van zijn romans heeft de Zweedse schrijver Stieg Larsson niet meer mogen meemaken. Na zijn dood in 2004 liet hij drie voltooide manuscripten achter, later bekend als de Millennium-trilogie. De boeken Mannen die vrouwen haten, De vrouw die met vuur speelde en Gerechtigheid zijn op het eerste gezicht thrillers. Maar schijn bedriegt, de goed uitgewerkte journalistieke hoofdpersonages en de gedetailleerde beschrijving van het rechts-extremisme maakt zijn boeken tot meer dan een typische whodunit.

In Stieg Larsson: The Man Who Played With Fire laat filmmaker Henrik Georgsson zien waar Larsson de mosterd vandaan haalde. Al in de jaren 70, toen rechts-extremisme in Zweden nog niet meer was dan een minuscule bende skinheads, zag Larsson het gevaar. Hij bracht het neonazisme in Zweden gedetailleerd in kaart en werd een autoriteit op het gebied van rechts-extremisme. Dit alles deed hij in de avonduren, want overdag werkte hij voor het persbureau Tidningarnas Telegrambyrå.

Larsson was een typische onderzoeksjournalist. Hij kon zich ergens in vastbijten en dan tot drie uur in de nacht doorwerken. Met een groep gelijkgezinden wilde hij achterhalen wie de cd’s van White Power Bands uitgaf, in die tijd een belangrijke inkomstenbron voor extreemrechtse bewegingen. Op de hoezen was niets over een platenmaatschappij te vinden, maar aan de onderkant van ieder schijfje vonden ze een code. Het bleek dat iedere cd-oplage een specifiek nummer heeft. Uiteindelijk kwamen de journalisten uit bij een Italiaanse fabrikant met nazisympathieën.

Toen de rechts-extremisten hiervan lucht kregen, leidde dit tot bedreigingen. Hieraan was Larsson gewend, maar ditmaal was het wel heel serieus. Om zijn geest te verzetten ging hij een roman  schrijven. Uiteindelijk werden het drie dikke pillen. Het misschien wel meest succesvolle literaire werk van deze eeuw is dus het resultaat van schrijverij ter ontspanning.

Stieg Larsson: The Man Who Played With Fire is nog te zien zaterdag 30 maart 20.00 uur in Theater aan het Spui.

 

Leto

Leto – liefde voor muziek
De nieuwste film van regisseur Kirill Serebrennikov is een schets van de muzikale underground in de nadagen van het Sovjetrijk. Je zou denken dat dit een loodzwaar drama is, vol onderdrukking en infiltratie van geheim agenten. Maar niets van dit alles. Leto is een lichtvoetige weergave van een muzikale zomer van enkele vrienden.

De biopic geeft de beginjaren van zanger Viktor Stoï weer, zijn eerste onzekere stappen in de muzikale scene van Leningrad en de oprichting van zijn band Kino. Voordat de band mag optreden, moeten de teksten worden goedgekeurd en als de band eenmaal op het podium staat, mag het publiek niet dansen. Bands en publiek houden zich braaf aan de codes die de Sovjetmagistraten opleggen.

Maar onderhuids broeit de spanning. De muzikanten kunnen met hun liedjes niet uitdrukken wat ze willen zeggen. In experimentele muzikale intermezzo’s komt de soms gewelddadige fantasie van de muzikanten tot uiting. Dan zie je hoe ze eigenlijk willen leven. Wat dat betreft is er weinig verschil tussen de Sovjet-Unie en het huidige Rusland. De inwoners gaan nu gebukt onder de onderdrukking van een ander regime. De arrestatie van regisseur Serebrennikov illustreert dit. Tijdens de vertoning van Leto in Cannes, waar de film in de race was voor de Gouden Palm, was hij niet op het filmfestival aanwezig omdat hij onder huisarrest stond.

Bovenal is Leto een ode aan de muziek. De zanger van de gevestigde rockband Zoopark helpt Stoï simpelweg omdat hij gek van zijn liedjes is. De mannen willen gewoon muziek maken en passen zich daarom aan de wensen van het Sovjetregime aan. Je kunt de film daarom zien als een weergave van de gefrustreerde en tegelijkertijd berustende Russische ziel, maar ook als een weergave van de Russische Summer of Love.

Leto is nog te zien dinsdag 26 maart 21.00 uur en vrijdag 29 maart 12:30 uur in Filmhuis Den Haag en zaterdag 30 maart 21.30 uur in Theater aan het Spui.

 

26 maart 2019

 

Deel 1
Deel 2
Deel 4


MEER FILMFESTIVAL

Movies that Matter Festival 2019 deel 2

Movies that Matter Festival 2019 deel 2:
De menselijke maat in overweldigende tijden

door Sjoerd van Wijk

In een tijd waarin de klimaatspijbelaars er achter komen dat volwassenen geenszins van plan zijn de klimaatcatastrofe in te perken, is de geëngageerde film urgent. Transitie betekent niet de valse profetie van zonnepanelen, maar een drastische vermindering van de huidige levensstandaard. 

Business as usual is namelijk failliet. Voor kunst de uitdaging de te verwachten spanningen die het verval met zich meebrengt te duiden en verbroedering te vinden in de puinhoop. Zo bezien is het Movies that Matter Festival een geschikt podium hier de dialoog over te starten.

Een programmakeuze als BlacKkKlansman lijkt meer begaan met een discussie wie de boot op de ijsberg mag laten botsen in plaats van met zijn allen het roer te keren. Er is voldoende ruimte voor films als Anthropocene: The Human Epoch en The Miseducation of Cameron Post die de menselijke maat in overweldigende tijden weten te vinden.

 

Anthropocene: The Human Epoch

Anthropocene: The Human Epoch – de invloed van de mens op het klimaat
De menselijke maat in overweldigende tijden vinden, geldt met name voor Anthropocene: The Human Epoch. Op bedachtzame wijze deelt deze essayfilm de gruwelen van de hedendaagse ecocide mee.

Actrice Alicia Vikander (Ex Machina) vertelt in thematisch los met elkaar verbonden hoofdstukken over de impact van de mens op de aarde. Een onder geologen aan populariteit winnend begrip is dat van het Anthropoceen: een nieuw geologisch tijdperk dat zich kenmerkt door de buitensporige invloed van de mens. De redenen daarvoor doet Anthropocene: The Human Epoch uit de doeken. Van afvalhopen tot ijzerwinning weten de regisseurs de taferelen te abstraheren tot imposante totaalbeelden. In combinatie met Vikanders stoïcijnse uiteenzetting van feiten is de destructie een ontnuchterende ervaring. De zakelijkheid is hier een passende emotie bij de efficiënte exploitatie.

Het trekt de hedendaagse mythe van vooruitgang en neutraliteit van technologie in twijfel. Het is welhaast een kalme versie van Koyaanisqatsi, een essayfilm die expliciet de invloed van technologiecritici als Jacques Ellul benoemde. In tegenstelling tot de opzwepende ritmiek van laatstgenoemde blijft deze film immer bedaard en brengt daarmee de menselijke maat terug. De abstractie wordt concreet dankzij de onderzoekende houding, die leidt tot innemende verhalen van Kenianen strijdend tegen stropers tot en met Duitsers die hun huis uit moeten door de kolenindustrie. Zo is Anthropocene: The Human Epoch een doordringende illustratie van mensen die zich staande proberen te houden in een wereld die de productiviteit tot het hoogste goed heeft verheven.

Anthropocene: The Human Epoch is nog te zien woensdag 27 maart 17.15 uur in Theater aan het Spui en zaterdag 30 maart 16.45 uur in Filmhuis Den Haag.

 

BlacKkKlansman

BlacKkKlansman – dansen naar broekspijpen
BlacKkKlansman danst echter braaf naar de broekspijpen van het establishment en draagt zo bij aan de polarisatie tussen ‘deplorables’ en liberalen in de Verenigde Staten. Het leverde regisseur Spike Lee voor het eerst een Oscar op. Gebaseerd op een waargebeurd verhaal vertelt de film over de jonge Ron Stallworth die als eerste zwarte agent start bij de politie van Colorado Springs. Op goed geluk belt hij de Ku Klux Klan op naar aanleiding van een advertentie voor nieuwe leden en weet zowaar deze organisatie te infiltreren door zijn overtuigende telefonische bravoure. Het leidt tot komische situaties over de stupiditeit van wit nationalisme, waarbij zelfs de bekende racist David Duke Stallworths leugens voor zoete koek slikt. 

Dat de KKK een vrij makkelijk doelwit is om racisme aan de kaak te stellen, mag de pret niet drukken. Helaas weet Spike Lee dit gegeven niet uit te buiten. Het opgezwollen relaas, inclusief irrelevant liefdesverhaal, krijgt een dito behandeling waarin de prikkelende agitatie van Do The Right Thing mist. Dat Stallworths witte collega (de populaire Adam Driver) de fysieke ontmoetingen voor zijn rekening neemt, doet verder afbreuk aan de premisse, ondanks dat die trouw is aan de werkelijkheid. 

Stuitender is echter de finale, waar Spike Lee gemakzuchtig punten wilt scoren met opzwepende beelden van de Charlottesville-rellen en Trumps verdediging van racisten als ‘very fine people’. In een tijd waarin de media van elke Trumptweet een olifant maken en oorlogscrimineel George W. Bush rehabiliteert als nobele leider is meegaan in Trumphysterie niet de weg voorwaarts. Meedoen in dit mediacircus maakt Lee niet tot een clown maar een donderpredikant. Het staat in contrast tot Clint Eastwoods aimabele boef in het recent verschenen The Mule. Die film ontwapent over racisme waar deze film bewapent. BlacKkKlansman gooit op neerbuigende wijze olie op een vuur dat gedoofd kan worden met wederzijds begrip tussen gefrustreerde Trumpstemmers van de Rust Belt en andere gemarginaliseerde groepen. 

BlacKkKlansman is nog te zien woensdag 27 maart 16.00 uur in Filmhuis Den Haag.

 

The Miseducation of Cameron Post

The Miseducation of Cameron Post – gevoelig portret van verwarring
In tegenstelling tot de grotere thema’s houdt The Miseducation of Cameron Post het bescheiden. Chloë Grace-Moretz weet als opstandige lesbienne Cameron de film te redden van aanmodderen met de gekunstelde premisse. 

Camerons vriendje betrapt haar tijdens het schoolbal terwijl ze zoent met haar beste vriendin. Aangezien het een streng Christelijke gemeenschap betreft, is dit zondig gedrag en haar pleegouders leveren haar dan ook af bij een kamp om weer hetero te worden. De vriendelijke doch verstikkende begeleiders weten echter niet een slaatje te slaan uit Camerons tienerverwarring. Tijdens haar verblijf schippert ze tussen verschillende begrijpelijke emoties, onder invloed van gemotiveerde kamergenoot Erin (Emily Skeggs) aan de ene kant en rebellen Jane (Sasha Lane, American Honey) en Adam (Forrest Goodluck) aan de andere kant. 

Vanaf het begin is het al duidelijk dat Cameron niks zondig vindt aan haar gedrag. Regisseuse Desiree Akhavan weet samen met co-scenariste Cecilia Frugiuele echter niet op andere wijze dramatisch conflict in het verhaal te brengen. De rebellen omarmen wat de gelovigen verloochenen en daarmee is de kous af. Waarom de rebellen überhaupt maanden in het kamp zijn, komt daarom gemaakt over. En waar Camerons onzekerheden vandaan komen, blijft door de raadselachtigheid aan de oppervlakte. 

Toch maakt Grace-Moretz deze mondaine beproeving tot een innemend geheel door haar ingetogen onschuld. Akhavan gaat wij-zij-geschreeuw in ieder geval uit de weg, wat de sensuele en gevoelige benadering ten goede komt. Zo is The Miseducation of Cameron Post een weliswaar vaag maar indringend portret vol begrip voor jongeren die zichzelf vinden op een onwaarschijnlijke plek.

The Miseducation of Cameron Post is nog te zien maandag 25 maart 19.15 uur en donderdag 28 maart 20.30 uur in Theater aan het Spui en zaterdag 30 maart 12.30 uur in Filmhuis Den Haag.

25 maart 2019

 

Deel 1
Deel 3
Deel 4

MEER FILMFESTIVAL

Movies that Matter Festival 2019 deel 1

Movies that Matter Festival 2019 deel 1:
Mens én dier in lastig parket

door Cor Oliemeulen

Het Movies that Matter Festival in Den Haag opent de ogen voor mensenrechten en zet film in voor het stimuleren van een dialoog over rechtvaardigheid in een duurzame wereld. We trappen ons vierdelige verslag af met de ombudsvrouw van Zuid-Afrika, een tienermeisje dat opgroeit tijdens de revolutie van de jaren zeventig en een weggelopen hondje dat de grens niet mag oversteken.

 

Whispering Truth to Power

Whispering Truth to Power – ombudsvrouw in Zuid-Afrika
Wie dacht dat er na de officiële afschaffing van de Apartheid en de invloed van Nelson Mandela als eerste zwarte president veel is veranderd in de rassenongelijkheid in Zuid-Afrika komt bedrogen uit als hij Whispering Truth to Power heeft gezien. De documentaire volgt het laatste jaar van nationaal ombudsvrouw Thuli Madonsela, die met volle inzet de belangen van de gewone, onmondige zwarte burger verdedigt tegen mismanagement en corruptie van de overheid.

We zien Madonsela’s strijd tegen president Jacob Zuma, die zij nog steunde toen hij in 2009 namens het African National Congres (ANC) aan de macht kwam, maar hem kritisch gaat bejegenen nadat zij narigheid heeft geroken. Dit cumuleert in een aanklacht tegen Zuma in 2012 als blijkt dat hij een slordige twintig miljoen euro gemeenschapsgeld voor diens privéwoning heeft gebruikt. Vanaf dat moment beweegt de ombudsvrouw zich in een politiek mijnenveld en is haar een soortgelijk lot beschoren als Winnie Mandela: verguisd door een deel van haar achterban (omdat zij te weinig voor elkaar zou hebben gebokst) en het ANC, terwijl ze in sommige media wordt neergezet als opruier en CIA-spion. Vanwege verdenking van meerdere corruptiepraktijken en de toenemende protesten tegen zijn economische wanbeleid zou Zuma uiteindelijk in 2017 eieren voor zijn geld kiezen.

Hoewel het kundige en kalme optreden van Thuli Madonsela duidelijk in het oog springt, zien we hoe haar studerende dochter een stuk minder relaxt in het leven staat. In het ‘beloofde’ land waar de hele economie nog steeds wordt gedomineerd door blanken en waar soms op rigoureuze wijze land van grootgrondbezitters is en wordt afgepakt, mag de fysieke kloof tussen zwart en wit zijn gedicht – de beelden van onderlinge haat en onbegrip van de toekomstige generatie op het universiteitsterrein spreken vooral boekdelen van frustratie.

Whispering Truth to Power is nog te zien in Filmhuis Den Haag, maandag 25 maart 21.45 uur en vrijdag 30 maart 19.45 uur.

 

Unremember

Unremember – opgroeien in een tijd van revolutie
In een appartement in Parijs verscheurt het veertienjarige meisje Joana haar paspoort en spoelt het door de wc. Haar Braziliaanse moeder en Chileense stiefvader willen emigreren naar Rio en zij wil beslist geen afscheid van haar vriendinnen nemen. Het is 1979 als zij met haar twee stiefbroertjes de oceaan oversteekt en langzaam de motieven van haar ouders ontdekt.

Net als op het halve continent gloeit de revolutie en vooral Joana’s stiefvader blijkt bereid – geïnspireerd door de Sandinisten in Nicaragua en de marxistische rebellen in El Salvador – ook elders in het ondergronds verzet te gaan, bijvoorbeeld in het Chili van dictator Pinochet. Terwijl het tienermeisje op het strand verliefd wordt op een gitaar spelende jongen met wie ze jointjes rookt en tegelijkertijd een band opbouwt met haar Pink Floyd minnende oma, leert Joana ook langzaam het hoe en waarom van de verdwijning van haar biologische vader tijdens de militaire dictatuur in Brazilië toen zij nog klein was. De flarden van dromerige flashbacks en de groeiende twijfels of Joana misschien onbewust schuldig is aan het lot van haar vader maken van Unremember een gedegen en sympathiek opgroeidrama in een tijd van revolutie.

Het debuut van filmmaakster Flávia Castro, die eerder een documentaire over haar vermiste vader maakte, is gebaseerd op haar eigen jeugdherinneringen en laat zien dat er naast politieke strijd ook in de thuissituatie nog genoeg overwinningen zijn te behalen.

Unremember is nog te zien in het Filmhuis Den Haag dinsdag 26 maart 16.30 uur, donderdag 28 maart 16.45 uur en vrijdag 29 maart 12.00 uur.

 

Smuggling Hendrix

Smuggling Hendrix – verboden voor honden
Dat politieke conflicten ook tot vrolijkheid kunnen stemmen, bewijst Smuggling Hendrix, een publieksfavoriet op tal van filmfestivals. Inderdaad, de titel verwijst naar de gitaarheld met de naam Jimi, het leuke hondje van muzikant Yannis die woont in het Griekse deel van Cyprus. Na de breuk met zijn vriendin Kika verkoopt hij zijn motor en is van plan om binnen drie dagen naar Nederland te verhuizen. Maar het loopt anders. In een onbewaakt ogenblik glipt Jimi weg, over de grens, naar het Turkse deel van Noord-Cyprus. Gelukkig vindt Yannis zijn viervoeter, maar die mag van de autoriteiten niet terug omdat het vervoeren van dieren over de grens niet is vastgelegd in de Europese regels c.q. het bezette deel van het eiland niet als bestaand land wordt beschouwd.

Deze Cypriotische komedie van Marios Piperides legt met een ogenschijnlijk simpel gegeven de zere vinger op de absurde situatie in een republiek die geografisch gezien tot Azië behoort en cultureel en politiek (sinds 2004 lid van de EU) tot Europa wordt gerekend. Yannis moet opmerkelijk genoeg hulp vragen aan een Turkse man die woont in zijn ouderlijke huis dat zijn familie moest verlaten na de bezetting van Turkije in 1974. Dat is niet zijn schuld, zegt de Turk, want hij is nu eenmaal op die plek geboren.

Terwijl ze samen hun heil zoeken bij een louche Turkse crimineel – de scène in de sauna is een heerlijke parodie op maffiafilms – om Jimi over de grens te smokkelen, wordt Yannis belaagd door zijn bazige huisbazin en twee onsympathieke Grieken die allemaal nog geld van hem tegoed hebben. Het avontuur krijgt een extra dimensie nadat Yannis ook aan de verleidelijke Kika, die Jimi erg heeft gemist, hulp moet vragen.

Smuggling Hendrix is nog te zien in Theater aan het Spui donderdag 28 maart 20.15 uur, vrijdag 29 maart 21.15 uur en zaterdag 30 maart 12.00 uur.

 

24 maart 2019

 

Deel 2
Deel 3
Deel 4

MEER FILMFESTIVAL

Preview Movies that Matter Festival 2019

Preview Movies that Matter Festival 2019
Volop films die verschil maken

door Cor Oliemeulen

Goldie opent vrijdag 22 maart het Movies that Matter Festival in Den Haag. Negen dagen lang films (25) en documentaires (36) over zaken die er toe doen, zoals mensenrechten, milieu, minderheden alsook politieke en juridische kwesties. Verder virtual reality, vraaggesprekken en festivalfavorieten. InDeBioscoop doet verslag.

De Nederlandse regisseur Sam de Jong zette zich in 2015 op de kaart met zijn verrassende debuutfilm Prins. Opvolger Goldie is het verhaal van een zwarte New Yorkse tiener die beroemd wil worden, maar schetst tegelijkertijd een beeld van de rauwe werkelijkheid van kinderen in Amerikaanse achterstandswijken. Goed acteerwerk van hoofdrolspeelster Slick Woods, schreven wij na de wereldpremière op de Berlinale 2019, maar ook een film die wat in de goede bedoelingen blijft hangen.

Goldie

Publiekstrekkers
Zoals ieder jaar programmeert Movies that Matter publiekstrekkers die al een Nederlandse première hebben gehad en nog in een aantal bioscopen draaien. Zo zie je in The Children Act een vrouwelijke rechter worstelen met een tiener die een bloedtransfusie weigert op religieuze gronden.

Het is ook goed te zien dat drie absolute topfilms van het afgelopen jaar tijdens het festival worden vertoond. In het activistische misdaaddrama BlacKkKlansman van Spike Lee infiltreert een (zwarte!) politieagent begin jaren zeventig in de Ku Klux Klan. Bij het kijken van The Florida Project begrijp je al snel waarom sommige kinderen gedoemd zijn kansloos op te groeien, terwijl in het wonderschone zwart-witdrama Cold War van de Poolse cineast Pawel Pawlikowski een onmogelijke liefde is gedoemd te mislukken.

Veelbelovende films
We zetten enkele veelbelovende films en documentaires op een rijtje, te beginnen met het visuele meesterwerk Aquarela van Victor Kossakovsky dat al tijdens het afgelopen IDFA hoge ogen gooide. Niet alles hoeft te draaien om Trump en Poetin, zei de Russische filmmaker in Amsterdam na afloop, want dit is simpelweg cinema met een ode aan het water die aantoont dat de mens niet boven de natuur staat.

Antropocene: The Human Epoch laat nog evidenter zien hoe de mens zich soms desastreus verhoudt tot de natuur. Actrice Alicia Vikander loodst ons in twintig landen op zes continenten door prachtige natuur. Van de ivoorhandel in Kenia tot de marmermijnen in Italië, en van een gigantische betonnen zeedijk in China tot het grote barrièrerif in Australië. Ecosystemen blijken aangetast en diersoorten sterven uit. Wat Trump en Poetin er ook van mogen vinden…

Cold Case Hammarskjöld zal het nodige opzien baren tijdens een speurtocht naar de doodsoorzaak van de gelijknamige secretaris-generaal van de VN die in 1961 met een vliegtuig neerstortte. Terwijl de Deense regisseur Mads Brügger en de Zweedse privédetective Göran Bjorkdahl samen het mysterie proberen te ontrafelen, raken ze op een spoor dat nog misdadiger is dan de moord op Hammarskjöld. Soms zijn documentaires spannender dan films.

Cold Case Hammarskjöld

Camera Justitia-competitie
Laatstgenoemde documentaire is een van de acht deelnemers aan de traditionele Camera Justitia-competitie van het Movies that Matter Festival. Zo behoort de eveneens onthullende klokkenluidersdocumentaire Crime + Punishment bij voorbaat tot een van de favorieten. We volgen hierin twaalf politieagenten van de New York Police Department die in 2010 hun krachten bundelden en hun bazen aanklaagden wegens corruptie, onrechtmatige arrestaties en etnisch profileren.

Naast vier documentaires draaien er in deze competitie vier speelfilms. Vooral in het oog springend is de psychologische thriller Screwdriver over de Palestijn Ziad die na vijftien jaar Israëlische gevangenis terugkeert naar Palestina en tegen zijn zin als held wordt ontvangen omdat hij destijds werd veroordeeld voor de moord op een Israëlische kolonist, terwijl de Cypriotische komedie Smuggling Hendrix, die gaat over een hondje dat wegloopt over de Grieks/Turkse grens en volgens de wet niet mag terugkeren, voor de broodnodige vrolijke noot zal zorgen.

Het Movies that Matter Festival zal worden gehouden van vrijdag 22 maart tot en met zaterdag 30 maart 2019 in Filmhuis Den Haag en het naastgelegen Theater aan het Spui. Houd onze website in de gaten voor onze festivalverslagen!

 

18 maart 2019


MEER FILMFESTIVAL