**
recensie Juste une illusion
Vlotte, maar vlakke familiefilm
door Cor Oliemeulen
Er is niks mis met feelgood. Ook niet met nostalgie. Maar het is prettig om ook verrast te worden. In Juste une illusion keren Olivier Nakache en Éric Toledano terug naar hun jeugd in de jaren tachtig. Hun meest persoonlijke film, zeggen ze zelf.
Filmmakers lijken steeds vaker terug te keren naar hun jeugd. Alfonso Cuarón met Roma en Steven Spielberg met The Fabelmans zijn geslaagde voorbeelden. Bij films als Armageddon Time van James Gray vraag je je af waarom belangrijke herinneringen van de filmmaker automatisch interessant zijn voor de kijker. Die vraag keert terug bij Juste une illusion.
Nakache en Toledano (C’est la vie, Hors Normes) waren tieners in de jaren tachtig en wilden opnieuw ervaren hoe het voelde om dertien te zijn. Na bijna twee uur vol muzikale hits, eerste liefdes, familieperikelen en goede bedoelingen blijf je achter met het gevoel dat je alles al eerder hebt gezien.
Joodse Arabier
Het is 1985. De bijna dertienjarige Vincent woont met zijn ouders en oudere broer Arnaud in een Parijse buitenwijk als hij verliefd wordt op Anne-Karin. Ondertussen verbergt vader Yves (Louis Garrel) dat hij werkloos is, terwijl moeder Sandrine (Camille Cottin) juist probeert hogerop te komen.
Daarmee gebruiken Nakache en Toledano de economische crisis van de jaren tachtig niet alleen maar als decor. Achter alle nostalgische aankleding proberen zij wel degelijk iets van de maatschappelijke werkelijkheid van 1985 te laten zien. Zo komt de Franse beweging SOS Racisme aan bod met de optimistische gedachte dat verschillende bevolkingsgroepen samen iets konden veranderen.
Ook Vincents afkomst krijgt aandacht zonder dat de film een zwaar identiteitsdrama wordt. Zijn moeder heeft Algerijnse wortels en zijn vader Marokkaanse. Vincent blijkt een Joodse Arabier. We leren dat door het décret Crémieux uit 1870 Algerijnse Joden de Franse nationaliteit kregen. Ook Nakache en Toledano groeiden op met meerdere culturele identiteiten.
Mitterrand en zijn vriend
Gelukkig valt er soms te lachen. De beste grap begint als Arnaud voor straf zijn jongere broer moet helpen met de spreekbeurt die Vincent zogenaamd samen met Anne-Karin heeft gemaakt.
Op een foto ziet Vincent president François Mitterrand hand in hand met een hem onbekende man. Zijn broer Arnaud maakt hem wijs dat de foto historisch is omdat de twee mannen hiermee openlijk voor hun homoseksuele relatie uitkomen. In werkelijkheid is de man de Duitse bondskanselier Helmut Kohl en werd deze beroemde foto in 1984 gemaakt tijdens een herdenking in Verdun, waar hun handdruk symbool stond voor de Frans-Duitse verzoening. Vincent neemt Arnauds uitleg voor waar aan en verwerkt die in de spreekbeurt op school. Met alle gevolgen van dien.
Helaas is niet iedere grap zo geslaagd. Zo is er een zoekgeraakte seksvideo, en de zoektocht naar de nieuwe eigenaar. De rabbijn misschien? Dat het hier om een videoband gaat, maakt de grap jaren tachtig, maar allesbehalve nieuw.
Bekend recept
Met Juste une illusion grijpen Nakache en Toledano opnieuw terug naar hun beproefde formule, die begon met hun grote internationale doorbraak Intouchables (2011). De kracht zat daar vooral in de buitengewone chemie tussen François Cluzet en Omar Sy in een tamelijk conventioneel feelgoodverhaal. Een van de bekendste scènes is die waarin Omar Sy op een feestje losgaat op Boogie Wonderland van Earth, Wind & Fire. Het stijve gezelschap komt tot leven en ook de kijker kan niet stilzitten.
Juste une illusion kent opnieuw zo’n dansmoment. Ditmaal gaat Sandrine in de woonkamer los op I’m So Excited van The Pointer Sisters. De scène duurt en duurt, totdat Yves binnenkomt en ook zijn remmingen laat varen. Daar is-ie weer: de bekende pophit, het spontane dansen, het gevoel van bevrijding en het feelgoodmoment.
Ook de sfeervolle pianomuziek die af en toe opduikt, roept herinneringen op aan Intouchables, waarin de muziek van Ludovico Einaudi zo’n belangrijke rol speelde. Misschien geen bewuste verwijzing, maar toch.
De laatste akte bevestigt alle vermoedens over hoe deze familiefilm eindigt. Vincents bar mitswa nadert, de gezinsproblemen worden gladgestreken en het verhaal werkt toe naar hereniging en verbondenheid. En natuurlijk niet te vergeten de sentimentele toespraak: liefde voor alles en iedereen! Uiteindelijk nog wat homevideo’s om zeker te weten hoe bijzonder die tijd wel was.
Nakache en Toledano kunnen zich troosten met de wetenschap dat het Franse publiek hun terugkeer naar de jaren tachtig enthousiast heeft omarmd. Maar volle zalen maken een film nog niet origineel.
22 september 2026