Categorie: IFFR

IFFR 2016 – Deel 5

Posted on

Deel 5: Spielberg-kloon, moedige pelgrimstocht en Chuck Norris 

door Suzan Groothuis

In dit vijfde en laatste deel aandacht voor opmerkelijke verhalen en beelden! In Raiders!: The Story of the Greatest Fan Film Ever Made beleven we Spielbergs Raiders of The Lost Ark door de ogen van tieners in de 80’s, we reizen mee op een bewonderenswaardige en moedige pelgrimstocht in Paths of the Soul en we zien hoe de komst van video’s een bijdrage leverde aan de revolutie in Roemenië. Drie films die tevens hoog eindigden in de IFFR Warsteiner Publieksprijs!

Raiders!: The Story of the Greatest Fan Film Ever Made

Een bevlogen Raiders-kloon
Het begon als een droom van drie tieners in Mississippi begin jaren ’80. Steven Spielbergs hit Raiders of the Lost Ark shot voor shot verfilmen. Helaas werd het fanproject niet afgemaakt, maar anno 2015 kunnen de makers trots het eindproduct presenteren. Terug naar ’82, het jaar waarin drie jonge tieners besloten Raiders  na te maken. Zonder Spielbergs budget natuurlijk, wat leidde tot innovatie, creativiteit en ook her en der gevaarlijk stuntwerk. Van een project dat bevlogen begon, eindigde het in demotivatie en de onkunde om de roemruchte vliegtuigscène na te bootsen. Daarbij waren de onderlinge verhoudingen gespannen, wat leidde tot einde film en een breuk in het contact.

Een vergeten en verloren project, zou je denken, maar alles dat wel gefilmd was en vastgelegd op VHS belandde in de handen van onder meer Eli Roth (bekend van de Hostel-films). En zo gebeurde het dat de film werd opgepikt, uitgroeide tot culthit en de makers gestimuleerd werden het project af te ronden.

Bijna dertig jaar later komt dezelfde crew bijeen om de vliegtuigscène te filmen. Raiders!: The Story of the Greatest Fan Film Ever Made is een documentaire die zijn naam helemaal waarmaakt: om een film als Raiders of the Lost Ark na te maken moet je dedicatie, humor en lef hebben. Allereerst: hoe kom je op het idee? En ten tweede: hoe voer je het uit? Op humorvolle wijze wordt de kijker door het productieproces geloodst, waarbij er natuurlijk meer mis dan goed ging. Uiteindelijk gaat de film ook over vriendschap en toewijding, tevens een thema in veel Spielberg films. De grote man zelf was overigens dermate onder de indruk van het tienerproject dat hij de – inmiddels volwassen – makers uitnodigde voor een ontmoeting. En ook Raiders!  leidt net als Spielbergs Raiders  tot een zinderende finale. En het moet gezegd: de vliegtuigscène is behoorlijk fraai gedaan.

Paths of the Soul

Pelgrimstocht in Tibet
In dit dramadocu van Yang Zhang volgen we een groep Tibetanen op pelgrimstocht naar Lhasa, de traditionele hoofdstad van Tibet. Het idee om deze tocht te ondernemen ontstaat wanneer een oom aangeeft de reis voor zijn overlijden te willen maken. Voor zijn broer was het te laat en hij wil niet zoals hem eindigen. Een groep van familie en vrienden verzamelt zich om de oom heen, onder wie een zwangere vrouw en een jong meisje.

De eerste beelden van Paths of the Soul tonen de voorbereidingen van de tocht, zoals het op maat maken van plankjes die om de handen geschoven worden. Gewapend met kar getrokken door een tractor begeeft de groep zich naar Lhasa – 1200 kilometer verderop. Dan wordt ook duidelijk waarvoor de houten plankjes en schorten van yakhuid dienen. Om de paar meter werpen de groepsleden zich op de grond (bow tow genaamd), voor een heilig ritueel dat zij gedurende hun tocht dienen te herhalen, ongeacht welke weersomstandigheden. Als kijker zit je met open mond naar de toewijding, kracht en hoop van deze mensen te kijken, want er gaat nogal wat mis onderweg. Om maar wat te noemen: een sneeuwstorm, een enorme plas water, een bevalling. Telkens weer blijken deze mensen, die vanuit hun ziel en hoop op verlossing de tocht zijn begonnen, in staat op creatieve en optimistische wijze hun reis te vervolgen. Paths of the Soul is een onmisbaar document, waarin de  prachtige beelden van het landschap samensmelten met de schuifelende, zich op de grond werpende pelgrims. Als kijker kan je alleen maar opgaan in deze indringende, imponerende reis.

Chuck Norris vs. Communism

De impact van Chuck Norris
Ofwel: hoe de video een revolutie ontketende! In Chuck Norris vs. Communism blikken we terug op het Ceausescu-tijdperk in Roemenië en het verbod op alles wat met het kapitalistische vrije westen te maken had. Er was maar een tv-kanaal, waarbij ieder zich dagelijks geconfronteerd zag met de Roemeense propaganda. Maar tijden van verdrukking zijn ook tijden van verandering, waarin de VHS een verrassende rol had. Via smokkelaar Teodor Zamfir belandden VHS titels als Rambo, Karate Kid en films van Chuck Norris bij de mensen thuis. De banden waren gedubt door een en dezelfde vrouwelijke voice-over, Irina Nistor. Zo werd zij, met haar eentonige en wat krasserige stem, het geluid van de vrijheid en de ongekende mogelijkheden.

Chuck Norris vs. Communism van Ilinca Calugareanu toont de impact van de video op een land dat geen vrijheid kende. Er ontstonden filmavonden, in het geniep georganiseerd, bij mensen thuis. Mond-tot-mond ging het rond: vanavond, om 20 uur, de nieuwste Chuck Norris bij Barbu thuis! Talking heads vertellen over hun jaren tijdens de dictatuur en hoe  bepalend de rol van de video werd. Gekleed als Rocky gingen jongeren ’s avonds hardlopen en trainen en het vrouwelijk publiek vergaapte zich aan de nieuwste westerse mode.

Reconstructies geven een overtuigend inkijkje in die grauwe Ceausescu-jaren, waarin de illegaal georganiseerde filmavonden de enige vorm van ontsnapping waren. Dat de VHS-banden (vele malen gekopieerd) vaak van dermate slechte kwaliteit waren hinderde niet. Chuck Norris vs. Communism is een mooi opgebouwde documentaire met een donker thrillerachtig randje, zoals het gevaar dat kwam kijken bij de uit het buitenland gesmokkelde “imperialistische” films. Maar het is vooral een film over mensen met lef en hoop, die in de VHS en cinema een middel zagen tot verandering. Tja, je moet de impact van Chuck Norris ook niet onderschatten!

 

9 februari 2016

 

VERSLAG IFFR 2016 Deel 1

VERSLAG IFFR 2016 Deel 2

VERSLAG IFFR 2016 Deel 3

VERSLAG IFFR 2016 Deel 4

 

IFFR 2016 – Deel 4

Posted on

Deel 4: Ziekelijke jaloezie, Laurie’s memoires en verloren arcade

door Suzan Groothuis

In dit vierde deel van het International Film Festival Rotterdam volgen we een jaloerse partner in Lissabon, zijn we getuige van Laurie Andersons prachtige memoires en zien we de verloren kracht van spelletjeshallen in New York, waar de arcades ooit hoogtij vierden.

Fado

Ziekelijke jaloezie
Als de jonge arts Fabian geconfronteerd wordt met een jonge vrouw – sprekend zijn ex – die sterft op zijn operatietafel, slaat er iets in hem om. Hij besluit naar Lissabon af te reizen, op zoek naar zijn ex-geliefde Doro, om te repareren wat er stuk is gegaan. Doro heeft intussen een nieuwe start gemaakt in de warme, kleurrijke Portugese hoofdstad. Ze werkt bij een architectenbureau en is net verhuisd. Enigszins overrompeld is ze, wanneer Fabian ineens voor haar neus staat. Maar het pad van de liefde is onbegrensd en zij besluit hun relatie weer een kans te geven. Eind goed, al goed zal je denken, maar van meet af aan broeit er iets en weet je dat de relatie gedoemd is te mislukken. En jawel, Fabians ziekelijke jaloezie speelt weer op, de reden waarom hun relatie eerder strandde. Zoals de woeste golven aan de Portugese kust woedt er ook een storm in Fabians hoofd: het lukt hem maar niet om controle te krijgen op zijn paranoia en obsessieve afhankelijkheid.

Fado borduurt voort op het thema ‘jaloerse partners in films’ en als kijker wordt je steeds verder meegevoerd in de donkere krochten van Fabians hersenspinsels. En zo leidt regisseur Jonas Rothlaender je naar de genadeloze eindscène, waarin hij aantoont dat ziekelijke jaloezie tot ernstige gevolgen kan leiden. Een conclusie die de kijker allang getrokken had. Voeg daaraan toe een geforceerde scène waarin een uitzinnige Fabian losgaat in een club. Dans en brul het er maar uit jongen, je liefde kan je er niet meer mee redden.

Heart of a Dog

Collage van herinneringen
Een van de pareltjes van dit IFFR jaar is van de hand van multimedia-artiest Laurie Anderson. We kennen haar ook als echtgenote van de in 2013 overleden Lou Reed en als musicus (na het zien van deze film gelijk prachtplaat Big Science opgezet). Terug naar Heart of a Dog, een experimentele film waarin Laurie Anderson het verlies van haar terriër Lolabelle een plek geeft, maar tegelijkertijd stilstaat bij het overlijden van haar moeder, haar jeugd en de wijze waarop de Amerikaanse samenleving na 9/11 is ingericht.

Pretentieus zal je denken, maar Heart of a Dog is een prachtige, integere collage van beelden, herinneringen, mijmeringen en bevlogenheid. De onderwerpen, hoe ver ze ook uiteen liggen, komen dankzij Laurie Andersons serene voice-over tot elkaar. Zo verwijst ze naar de lucht, blauw, open en vrij, maar vanuit diezelfde lucht kan ineens een aanval komen. Zoals de 9/11 catastrofe, maar ook haar hond Lolabelle die ineens door woeste vogels werd aangevallen.

De dood neemt een centraal thema in in Andersons film. Ze verbindt het verlies van dierbaren aan het Tibetaanse boek der doden, wat leidt tot een prachtige uiteenzetting. Heart of a Dog is een film waardoor je je laat meevoeren, als een soort meditatie, leidend door Andersons stem. Een film die raakt tot diep in je ziel maar ook nog genoeg humor bevat om te relativeren.

The Lost Arcade

Het belang van de arcade
Het openingsshot van The Lost Arcade voert de kijker door de New Yorkse metropool, eindigend bij wat ooit een ontmoetingsplek voor gamers was: de Chinatown Fair, een legendarische arcade (ofwel spelletjeshal). Met deze scène, waarin zowel mysterie, fascinatie als de grootsheid van de stad terugkomen, zetten regisseur Kurt Vincent en schrijver Irene Chin direct de toon. De arcade als een plek waartoe je je aangetrokken voelt, in de stad maar toch een wereld op zich.

De rest van de film verhoudt zich meer tot een documentaire, met beelden van vervlogen arcade-tijden en de mensen die er op af kwamen. De arcade, in het smoezelige New York van de jaren zeventig en tachtig, was een plek waar jongeren zich urenlang konden vermaken. Spelletjes als Pacman en Streetfighter waren grote hits en trokken massa’s jongeren die gretig hun centjes in de machines wierpen.

Buiten de aantrekkingskracht van de games is de gemeenschapszin opmerkelijk: jongeren die normaal gesproken buiten zouden gaan hangen, zochten nu hun vermaak in de arcade-hallen. De hang naar competitie speelde daarbij ook een grote rol: wie is de beste en onverslaanbaar? Met de concurrentie van spelcomputers als Playstation en Xbox waren de arcades genoodzaakt hun deuren te sluiten. Zo ook de legendarische Chinatown Fair, met pijn in het hart van de eigenaar, zijn fanatieke medewerkers en de bezoekers. Anno nu is er weer nieuw leven in de arcades geblazen met een gemoderniseerde arcade, opgericht door vaste klant Henry Cen en de heropening van Chinatown Fair. Op eigen wijze spelen de eigenaars in op de vraag van nu, waarbij de filmmakers tonen hoe moeilijk het is het hoofd boven water te houden. Wat de toekomst is van deze arcades is de vraag.

The Lost Arcade geeft, buiten nostalgische beelden van de arcades in hun hoogtijdagen, het belang weer van het behoud van deze plek en hun unieke gemeenschap. Een inkijkje in een bijzondere kosmos en wat blijven ze leuk, die oude arcade-games.

 

6 februari 2016

 

VERSLAG IFFR 2016 Deel 1

VERSLAG IFFR 2016 Deel 2

VERSLAG IFFR 2016 Deel 3

VERSLAG IFFR 2016 Deel 5 (slot)

 

IFFR 2016 – Deel 3

Posted on

Deel 3: Horror, beklemming en een bloederig goedmakertje

door Suzan Groothuis

In dit derde deel van het International Film Festival Rotterdam aandacht voor films waarin horror, angst en bloedvergieten een rol spelen. Van de essay-achtige docu Fear Itself springen we naar het beklemmende Endorphine, om te eindigen met Green Room waarin de punkband The Ain’t Rights in een waar bloedbad verzeild raakt.  

Fear Itself

Wat doet angst met je?
De kalme voice-over van Amy E. Watson leidt ons in Fear Itself door diverse scènes uit horrorfilms. Enge momenten waardoor zij betoverd is, fragmenten die een beklemmende of opbouwende angst suggereren en zich in je hoofd nestelen. De essay-achtige documentaire, waarin de bevindingen en verklaringen van de voice-over samensmelten met beelden uit vergeten horrorfilms en iconische klassiekers, is vooral een sfeerimpressie die de vraag oproept wat angst is en wat het met je doet. En ook waarom bepaalde scènes zo goed werken, zoals Liv Tyler die in The Strangers vastzit in een huis en lastiggevallen wordt door onbekend kwaad.

Fear Itself veroorzaakt een vreemd soort sensatie van samensmelting van soundtrack, beelden en voice-over in een dromerige, angstige en schimmige wereld. Het maakt nieuwsgierig naar vergeten films als Let’s Scare Jessica to Death (1971), waarin een enkele foto kippenvel veroorzaakt op je armen. Of The Exorcist III, waarin een scène in een mortuarium laat zien dat niets op kan tegen het kwaad. En dan nog de fantastische bioscoopscène in A Nightmare on Elm Street 4: The Dream Master, waarin je de dreiging letterlijk in je bioscoopstoel voelt. Fear Itself is niet een hele opzienbarende of vernieuwende documentaire, maar doet wel de vraag rijzen hoe het werkt met angst in films en de gekozen fragmenten sluiten daar perfect op aan.

Endorphine

Niets is wat het lijkt
In het Canadese Endorphine is niets wat het lijkt. Regisseur André Turpin, aanwezig op het festival, raadt aan om de film te ondergaan als een droom en niet teveel te zoeken naar antwoorden of verklaringen. Endorphine begint sterk met een meisje op een afgelegen terrein, waar alles verandert als zij stappen voor- of achterwaarts zet. Lichten springen aan, een bus met passagiers neemt een andere positie in.

Dan over naar het verhaal: de twaalfjarige Simone is getuige van de gewelddadige moord op haar moeder. Tegelijkertijd geeft zestiger Simone een lezing, waarin (toeval of niet?) de beelden van de moord geprojecteerd staan op een groot scherm. En twintiger Simone werkt in de garage waarin de moeder vermoord is. Heden, verleden en toekomst vervloeien met elkaar, evenals de hoofdpersoon Simone in de vorm van drie generaties. De twaalfjarige- en twintigjarige Simone lijken dusdanig op elkaar dat je als kijker even verward raakt – wie is nou wie? Is het wel dezelfde persoon? Of speelt de regisseur met manipulatie van de werkelijkheid en onze zintuigen?

Endorphine is prachtig geschoten – je verwacht ook niet anders van Turpin die ook verantwoordelijk was voor het camerawerk van Denis Villeneuve’s Incendies en Xavier Dolans Mommy. Toch is het meer stijl boven inhoud. Met name de tweede helft zakt wat in en maakt je als kijker juist afwezig in plaats van alert. Naar verklaringen of antwoorden hoef je inderdaad niet te zoeken, want de verwarring is er na het zien van de film nog steeds. Maar die blijft niet met zo’n impact hangen als films van David Lynch (duidelijk een referentie) of het donkere, repeterende Triangle.

Green Room

Bloederig goedmakertje
Na Blue Ruin (in 2013 vertoond op het IFFR) komt Jeremy Saulnier nu met Green Room. Blue Ruin is een soort wraakfilm die flink uit de hand loopt en ook in Green Room  gaat het mis. We volgen punkband The Ain’t Rights, die het niet bepaald makkelijk heeft. Na een afgeblazen concert spelen ze zowat voor nop in een Mexicaans restaurant. Dat je daar pissig van wordt is niet gek, dus biedt hun bemiddelaar hen een goedmakertje aan. En zo gebeurt het dat het viertal afreist naar de bossen van Oregon en in een louche tent met neonazi’s belandt. Ze treden op, maar je voelt de dreiging direct. De agressie is alom aanwezig. En dan gaat alles mis wat er maar mis kan gaan en mondt het goedmakertje uit in een ijzingwekkend bloedbad.

Zonder teveel te vertellen – ga de film zien! – lukt het Saulnier een beklemmende, opbouwende spanning neer te zetten. Waarin er ook ruimte is voor onverwachte momenten, die de kijker een waar “what the fuck!”-moment geven. Waar Blue Ruin met name met de tweede helft inlevert met een te traag tempo, zitten we nu tot het einde op het puntje van onze stoel. Knap, want de film speelt zich vooral in één ruimte af. Als extraatje komt Patrick Stewart als ijzingwekkende bendeleider voorbij. Een film voor liefhebbers van geweld en bloedvergieten, maar dan wel met een rauw en donker randje.

 

4 februari 2016

 

VERSLAG IFFR 2016 Deel 1

VERSLAG IFFR 2016 Deel 2

VERSLAG IFFR 2016 Deel 4

VERSLAG IFFR 2016 Deel 5 (slot)

 

IFFR 2016 – Deel 2

Posted on

Deel 2: Filmduo, lichtnostalgie, porno-utopie en nieuwe apen

door George Vermij

In ons tweede festivalverslag aandacht voor een ongeëvenaard filmduo, de onderbelichte rol van de filmoperateur, de grondleggers van de porno-industrie in Italië en absurde vergelijkingen tussen aap en mens.

Harold and Lillian: A Hollywood Love Story

Ongeëvenaard filmduo
De gecombineerde cv van Harold en Lillian Michelson zal menig filmliefhebber doen watertanden. The Birds, The Ten Commandments, Rosemary’s Baby, The Graduate, Full Metal Jacket. Maar wat deden ze eigenlijk voor die films? De met liefde gemaakte docu Harold and Lillian: A Hollywood Love Story geeft een antwoord door hun unieke en belangrijke bijdrage aan de filmgeschiedenis voor de toeschouwer te openbaren. Harold tekende storyboards die van grote invloed op de uiteindelijke shots van de films zouden zijn. De voorbeelden die langskomen bewijzen dat zelfs grote regisseurs erg afhankelijk zijn van de juiste tekeningen. Iconische scènes hadden vaak hun eerste leven op Harolds tekentafel, zoals onvergetelijke shots in The Birds en The Graduate.

Lillians bijdrage aan Hollywood was net zo belangrijk. Zij beheerde een belangwekkende bronnenbibliotheek, waar production designers en regisseurs onderzoek konden doen voor de details in hun films. Het verzamelen van allerlei materiaal was Lillians passie zodat filmmakers geloofwaardige en gedetailleerde sets en kostuums konden maken.

De documentaire toont daarnaast hoe uniek het lange huwelijk voor Hollywoodbegrippen was en verklaart dat door gezamenlijke passie die het duo nastreefde. In openhartige interviews praten Harold en Lillian er met veel humor over en je luistert er met plezier naar. Vooral als zij weer komen met een heerlijke roddel of anekdote over Hollywood. De dynamiek tussen de twee doet op momenten denken aan de relatie tussen modegoeroe Iris Apfel en haar man die zo mooi werd geportretteerd in de documentaire Iris.

Het bewijst maar weer dat het in een relatie belangrijk is dat je jouw passie met je partner kunt delen. Harold and Lillian: A Hollywood Love Story is verder vrij conventioneel met zijn talking heads van onder anderen Danny DeVito en Francis Ford Coppola die benadrukken dat Harold en Lillian meer aandacht in de filmgeschiedenis verdienen. Een komische en zoete noot wordt ingebracht door stripachtige storyboards die het leven van het paar illustreren. Deze docu is duidelijk een lofzang zonder kritische noten, maar gezien de indrukwekkende carrière van het liefdevolle paar is die grotendeels terecht.

The Dying of the Light

Lichtnostalgie
De operateur is in het digitale filmtijdperk een uitstervend ras. In de mooie docu The Dying of the Light wordt met gepast respect gekeken naar zijn onderbelichte rol binnen de filmgeschiedenis. Voor velen is de operateur een teruggetrokken figuur in een klein en donker kamertje. Het belang van zijn functie is daarmee grotendeels verborgen. Operateurs zijn echter essentieel om de magie van cinema aan de massa te tonen. Uitgebreide technische kennis was noodzakelijk om de complexe en ingenieuze projectoren te bedienen.

De film geeft ook een leuke spoedcursus over de ontwikkeling van film en hoe bepaalde formaten zoals 35 en 70mm van belang zijn voor een unieke filmervaring. Dat gaat wel ten koste van het gemak als je ziet hoe groot en zwaar de rollen films zijn die voor een 70mm projectie gebruikt worden. Naast die informatie is er voldoende ruimte voor passie als verschillende operateurs aan het woord komen over hun vak. De komst van modernere digitale middelen heeft hun werk overbodig gemaakt.

In de VS zijn de bioscopen grotendeels overgestapt op digitaal waardoor de rollen zijn vervangen door een simpele harde schijf. De reacties van de geïnterviewden verschillen. Sommigen zien het als de onvermijdelijke verandering die technologische vooruitgang met zich meebrengt. Anderen kijken met weemoed terug naar vroeger en de magie van het analoge beeld. Dat er in het digitale tijdperk toch nog belangstelling voor echte film is blijkt wel uit Tarantino’s gebruik van 70mm voor The Hateful Eight, waaraan The Dying of the Light ook kort aandacht besteedt. Een leuke en essentiële docu dus als cinema je dierbaar is en je wilt weten hoe de magie van film tot stand komt.

Porno e libertà

Porno-utopie
Pornografie is volgens Carmine Amoroso’s documentaire Porno e libertà een revolutionaire kracht in het Italië van de jaren 60 en 70 geweest. Ze vormde de voorbode voor het versoepelen van de seksuele moraal en de acceptatie van homoseksualiteit. Amoroso spreekt in de docu een aantal belangrijke grondleggers van de industrie die werden beïnvloed door de vrije geest van de sixties. Dat wordt nog eens bevestigd door een bonte montage van naakte mensen bij happenings in een park en studentenprotesten. Ook geen tekort aan scènes die door het Vaticaan en de Italiaanse christendemocraten werden bestempeld als obscene vunzigheid.

Waar het wel aan ontbreekt is een duidelijke lijn. De chronologie is wat versnipperd en de visie op het fenomeen is vooral positief zonder dat er echt naar de werking van de industrie wordt gekeken. Ook de ontdekking van pornoactrice Cicciolina komt kort aan bod; het blijkt dat zij werd gemodelleerd om als cultfiguur voor de seksindustrie te fungeren. Het probleem van de film is dat Amoroso te overtuigd is van de revolutionaire kracht van pornografie zonder daar al te kritische kanttekeningen bij te plaatsen. De film doet daarmee denken aan de docu Istintobrass over seksfilmregisseur Tinto Brass die wordt neergezet als een belangrijke auteurcineast. Je blijft als kijker met teveel vragen zitten om echt overtuigd van die claim te worden.

Aaaaaaaah!

Nieuwe apen in de buurt
Steve Orams Aaaaaaaah! lijkt op het eerste gezicht een uit de hand gelopen grap. Dat is te verwachten als je weet dat het de liefdesarbeid van een stel Britse absurdistische komieken is. In de film gedragen mensen in een truttige Britse buitenwijk zich als apen. Geen dialogen dus, maar gegrom, gekrijs en gekreun.

Het verhaal volgt twee nieuwe alphamannetjes die hun zinnen hebben gezet op een woning waar een ander paar brute gasten de dienst uitmaakt. De twee vrouwen die ook in de woning verblijven lijken op het eerste gezicht ondergeschikt aan het haantjesgedrag, maar oefenen op hun eigen manier invloed uit. Het duurt even voordat je in de absurde logica van Oram gaat geloven, maar de combi van plat dierlijk gedrag met het banale Britse leven is op momenten erg grappig en complementair aan elkaar. Neem een scène waarin een personage een breedbeeld-tv uitpakt en ondertussen zuipt uit een halveliterblik bier terwijl een medestander instemmend gromt.

Tijdens een geanimeerde Q&A op het festival bekende Oram deels geïnspireerd te zijn door de observerende natuurdocumentaires van David Attenborough. Die afstandelijkheid zie je ook terug in de film, waardoor momenten van extreem geweld je opeens kunnen verrassen als een klap in je gezicht. In zijn rauwe mengeling van herkenbaar en bizar te vergelijken met de wereld van Griekse regisseur Yorgos Lanthimos (Dogtooth, The Lobster) waar primaire drijfveren op surreële wijze worden geherdefinieerd, maar dan wel met een budget van nop.

 

31 januari 2016

 

IFFR 2016 PREVIEW

VERSLAG IFFR 2016 Deel 1

VERSLAG IFFR 2016 Deel 3

VERSLAG IFFR 2016 Deel 4

VERSLAG IFFR 2016 Deel 5 (slot)

 

IFFR 2016 – Deel 1

Posted on

Deel 1: Poppen, indianen, muzikanten en een megaflat

door George Vermij

De filmtijger waart weer rond in Rotterdam en Indebioscoop is erbij! In ons eerste festivalverslag een animatiefilm van Charlie Kaufman, bloeddorstige indianen in het wilde westen, een ontmoeting tussen oosterse en westerse muzikanten in India en bizarre taferelen in een brutalistische megaflat. 

Anomalisa

Geanimeerd onbehagen
Charlie Kaufman kennen we natuurlijk van zijn originele en slimme scripts voor Eternal Sunshine of the Spotless Mind en Adaptation.. Hij debuteerde een aantal jaar geleden met het complexe Synecdoche, New York. Zijn nieuwste film, Anomalisa, heeft een simpel uitgangspunt, maar is op een andere wijze ambitieus. Kaufman werkte voor de film samen met stop-motionanimatoren en dat heeft een wereld opgeleverd die herkenbaar is maar ook vervreemdend. Sommige poppen zijn levensecht terwijl anderen mechanisch en onpersoonlijk ogen.

In dat universum volgen wij Michael Stone. Een schrijver van businessboeken die op zakenreis is in een non-descript en zielloos Cincinatti. In een luxueus maar steriel hotel peinst hij over zijn leven en concludeert hij dat hij ongelukkig is. Dat verandert als hij de pure en onschuldige Lisa leert kennen en valt op haar stem.

Kaufmans film weet door subtiele en minder subtiele trucjes het groeiende onbehagen van Michael te illustreren. De stemmen van David Thewlis, Jennifer Jason Leigh en Tom Noonan geven de poppen een extra lading, waarbij vooral Leigh met een mooie ingetogen versie van het liedje Girls just want to have fun weet te ontroeren. De stem van Noonan werkt vooral als tegenpool van de menselijkheid en emotie van Thewlis en Leigh.

Die spanning is essentieel voor de film die gaat over het vastzitten in een kleurloze wereld waar gemak en comfort een groter gevoel van zinloosheid niet langer meer kunnen onderdrukken. Naar het einde toe verliest Anomalisa de richting en zorgen wat vreemde wendingen voor een onevenwichtige conclusie. Toch is de moderne malaise die de film als zijn onderwerp heeft op momenten pijnlijk herkenbaar ondanks dat er poppen zijn gebruikt om dat over te brengen.

Bone Tomahawk

Het wilde en bloedige westen
Bone Tomahawk is een merkwaardige hybride van horror en western. Als er in een slaperig dorpje opeens mensen worden ontvoerd door mysterieuze indianen, gaat een stoere Sheriff (Kurt Russel, die net van de set van The Hateful Eight lijkt te zijn weggelopen) op onderzoek uit. Samen met de man (Patrick Wilson) van een ontvoerde vrouw, een dandy cowboy en zijn trouwe deputy komen ze op het spoor van een primitieve meute indianen die lijken op neanderthalers en er brute eetgewoontes op nahouden.

Bone Tomahawk weet een overtuigende westernsfeer neer te zetten, maar is vooral aan de te lange kant. De tocht die het gezelschap aflegt naar de grotten had makkelijker wat korter gekund en bevat wat onnodige subplots. De overgang van western naar horror is lekker abrupt, waarna het bloed rijkelijke vloeit en ledematen niet meer veilig zijn voor strijdbijlen en andere barbaarse instrumenten. Helaas wordt die rauwe duistere sfeer niet tot het einde vastgehouden.

Junun

Muzikaal fort
Junun is een vreemde toevoeging van de filmografie van Paul Thomas Anderson. De impressionistische documentaire volgt muzikant Johny Greenwood (bekend van de band Radiohead en componist van een aantal soundtracks voor Andersons films) in India. Daar heeft hij in een eeuwenoud fort met muziekproducer Nigel Godrich een tijdelijke studio gebouwd waar hij met Indiaanse muzikanten repeteert en muziek maakt.

Junun toont wat energieke sessies waar oost en west bij elkaar komen in onwerkelijke en ritmische composities. Anderson lijkt niet geïnteresseerd in het geven van informatie of het duidelijk vertellen van een verhaal. Zijn film is een schets die mooie momenten van muziek maken afwisselt met wat couleur locale. Af en toe komen er artiesten aan het woord, maar die vertellen weinig. Het gaat dus vooral om de sfeer en verschilt daarmee van een beter docu over de ontmoetingen tussen muzikale culturen zoals het mooie Song of Lahore. Meer een tussendoortje dus, wat ook de korte duur verklaart.

High-Rise

Brutalistische botsingen
Ben Wheatley is een unieke Britse filmmaker die zich begeeft tussen genres, maar altijd confronterende, licht surreële en gewelddadige films maakt. In Rotterdam was Kill List al eerder te zien: een verhaal over een huurmoordenaar krijgt een duister occult kantje. High-Rise is een grotere film, wat blijkt uit de indrukwekkende look van de film en een sterrencast.

Tom Hiddleston speelt een verwarde arts die in een grootse torenflat woont die door architect Jeremy Irons is ontworpen vanuit een modernistisch utopisch model. Het immense betonnen gebouw bevat alles wat een mens nodig heeft. Maar zijn de bewoners wel zo gelukkig en is iedereen wel gelijk?

Wheatley’s film is een bewerking van de gelijknamige roman van cultschrijver J.G. Ballard die een fascinatie had voor de botsing tussen moderne technologie en de kwetsbare psyche en vleselijkheid van de mens. Dat gegeven werd al vrij letterlijk vertaald in Crash, dat gaat over mensen die opgewonden raken van auto-ongelukken. High-Rise weet duistere thema’s ook langzaam onder de oppervlakte tastbaar te maken. De prachtige shots en sets vallen vooral op, echter het verhaal weet de spanning maar tot een bepaald punt te behouden. Daarna wordt het al snel onnodig bizar en richtingloos. En gemiste kans dus voor een regisseur die visueel perfect weet te imponeren maar bepaalde belangwekkende thema’s slechts zijdelings weet te raken.

 

28 januari 2016

 

VERSLAG IFFR 2016 Deel 2

VERSLAG IFFR 2016 Deel 3

VERSLAG IFFR 2016 Deel 4

VERSLAG IFFR 2016 Deel 5 (slot)

 

IFFR 2016 – Preview

Posted on

Preview: IFFR 2016 gaat los

door George Vermij

Het grootste filmfestival van Nederland gaat deze week weer van start in Rotterdam. InDeBioscoop is er natuurlijk bij en blikt vooruit op een breed en gevarieerd programma.

Het IFFR heeft elk jaar natuurlijk wat grote titels die voor het eerst in Nederland te zien zijn. Dit jaar zijn de verwachtingen hoog gespannen voor de nieuwste film van scriptschrijver Charlie Kaufman. Bekend geworden door zijn scripts voor Eternal Sunshine on the Spotless Mind en Adaptation. heeft hij nu ook in de regiestoel plaatsgenomen. Anomalisa is zijn tweede film en maakt gebruik van stopmotion animatie die herkenbaar maar ook surreëel overkomt. Het verhaal draait om een typisch Kaufmaniaanse ongelukkige man die tijdens een zakenreis in zijn hotel een nieuwe vrouw ontmoet. Zij kan zijn leven mogelijk een nieuwe draai kan geven.

IFFR 2016: Anomalisa

High-Rise
Ben Wheatley is geen onbekende van het festival en zijn Kill List was er een aantal jaar terug te zien. Nu is hij terug met het ambitieuze High-Rise, een verfilming van J.G. Ballards gelijknamige roman. In het Engeland van de jaren 70 worden de inwoners van een modernistische flat gevolgd die leven in schijnbare luxe en comfort. Gaandeweg ontstaan er breuken in hun bestaan als de klassenverschillen duidelijk worden en het gebouw een vreemde invloed lijkt te hebben op de bewoners.

Andere grote titels zijn Room van Lenny Abrahmson (Frank) en Demolition van Jean Marc Vallee (C.R.A.Z.Y. en Dallas Buyers Club). Ook op het programma staat de tweede langverwachte film van regisseuse Lucile Hadzihalilovic die in 2004 opviel met het magische maar onheilspellende Innocence. En de eigenzinnige Deense Anders Thomas Jensen (The Green Butchers en Adam’s Apples) is terug met de zwarte komedie Men & Chicken waarin Mads Mikkelsen oude familiegeheimen ontdekt.

IFFR 2016: Raiders!: The Story of the Greatest Fan Film Ever Made

Naast speelfilms veel documentaires dit jaar zoals het bizarre Raiders!: The Story of the Greatest Fan Film Ever Made. We volgen de leden van een groep die zich storten op een remake  van hun favoriete Spielberg-film. Chuck Norris vs. Communism richt zich op de illegale videohandel in het Roemenië van Ceausescu en geeft op die manier een beeld van het westen in een land waar de bevolking onderdrukt werd.

Dit is natuurlijk maar het topje van de ijsberg. InDeBioscoop houdt je verder op de hoogte tijdens het IFFR met verslagen. Ga naar het programma van het IFFR 2016.

 

26 januari 2016

 

VERSLAG IFFR 2016 Deel 1

VERSLAG IFFR 2016 Deel 2

VERSLAG IFFR 2016 Deel 3

VERSLAG IFFR 2016 Deel 4

VERSLAG IFFR 2016 Deel 5 (slot)

 

IFFR 2015 – Deel 5

Posted on

Festivalverslag IFFR 2015: Deel 5

door Suzan Groothuis

In dit laatste deel van het IFFR 2015 begeven we ons weer in verschillende delen van de wereld. Zomaar een greep: een integer en bewogen drama uit Iran, een Spaanse film noir meets drama waarin een vader tot het uiterste gaat om de wens van zijn terminaal zieke dochter te vervullen, een rechtbankdrama in India en een Deens opgroeidrama waarin flink geëxperimenteerd wordt met seks.

In het Iraanse Today van Reza Mirkarimi stapt een zwangere vrouw in paniek in de taxi van Youness, die net lunchpauze houdt. Of hij haar zo snel mogelijk naar het ziekenhuis kan brengen, een vertrouwd arts zal haar verder helpen. Youness stelt geen vragen, al rijzen die wel bij de aanblik van de vrouw – een bloedspoor op haar gezicht, een verwarde gemoedstoestand.

Today

Integere compassie
In het ziekenhuis aangekomen raakt Youness ongewild betrokken bij het lief en leed van de vrouw. Wil ze geholpen worden, dan moet haar echtgenoot de papieren tekenen. De vrouw vraagt Youness zich voor te doen als haar man. Wat volgt is een opeenstapeling van bureaucratische zorgen en aantijgingen.

Today toont Iran als minisamenleving: in het ziekenhuis wordt goed duidelijk hoe de positie van de vrouw is ingeworteld in deze door mannen gedomineerde maatschappij. Meer nog dan een maatschappelijke inzage of kritiek draait het om de integere en stille Youness, die besluit de vrouw te helpen waarmee hij zich in een netelige situatie wentelt. Ondanks de achterdochtige blikken en de persoonlijke beschuldigingen van het ziekenhuispersoneel (duidelijk is dat de vrouw mishandeld is), houdt Youness vast aan zijn besluit er voor de vrouw en haar baby te zijn. Acteur Parviz Parastui schittert als Youness, een rol waarin hij het vooral moet hebben van zijn mimiek. Woorden zijn er nauwelijks, maar in de ogen van de man zijn zijn ware emoties te lezen. Today is een mooi en subtiel verhaal over integriteit, moed en partij kiezen voor iemand die anders geen kansen zou hebben.

IFFR 2015 Magical Girl

Het beste voor mijn kleine meid
Luis heeft alles over voor zijn terminaal zieke dochter Alicia. Maar aan haar grote wens, een uniek design voor een anime-prinses, hangt een duur prijskaartje. Geld heeft hij niet, dus Luis moet iets bedenken om er aan te komen.

Dan ontmoet hij – toevalligerwijs – de psychisch onstabiele Barbara. Zij is getrouwd met een bemiddelde psychiater, die haar bijna geen moment uit het oog verliest en er op toeziet dat zij haar medicatie inneemt. En dan is er nog de net uit de gevangenis ontslagen Damian, die een verleden deelt met Barbara.

Drie verhaallijnen dus, die naadloos op elkaar aansluiten. Ieder personage heeft de ander nodig: voor afpersing, hulp en vergelding. Wat begint als een liefdevol portret van een vader en zijn zieke dochter, mondt uit in een film waarin ieders morele grenzen overschreden worden. Magical Girl van de Spaanse regisseur Carlos Vermut hanteert een kalm tempo en schippert tussen film noir, drama en surrealisme. En beschikt daarnaast ook over de nodige droge humor. Stilistisch strak en mooi gefilmd, met sterke acteerprestaties en een eindscène die nog lang blijft hangen. Was het maar zo eenvoudig dat een simpel toverstafje alles beter kon maken.

IFFR 2015 Court

Slepend Indiaas rechtbankdrama
Hoe een rechtszaak in India verloopt zien we in Court, dat tijdens het filmfestival in Venetië beloond werd met het Beste Debuut. Wanneer in het riool een dode man wordt aangetroffen, wordt volkszanger Narayan Kamble als schuldige aangewezen. In zijn opzwepende teksten zou hij arme arbeiders namelijk aansporen tot suïcide. Advocaat Vinay Vora Kamble verdedigt de opmerkelijke zaak, maar moet opboksen tegen de geharde, zich aan oude tradities hechtende openbare aanklager Nutan.

Court is een realistisch drama, dat nauwgezet de ontwikkelingen van de rechtszaak vastlegt. Hoewel de film zich voornamelijk binnen de rechtszaal afspeelt, worden de personages om wie het draait – Kamble en Nutan – ook in hun dagelijks leven gevolgd. Zo krijgt de kijker een idee van wat er buiten de muren van de rechtbank speelt en wat de innerlijke drijfveren zijn.

Court wordt internationaal hoog geprezen vanwege de subtiele maatschappijkritiek die erin verweven zit en de uiteenzetting van oude tradities tegenover moderne, westerse ideeën. Toch overtuigt de film niet helemaal: het ontbreekt de zich maar voortdurende rechtszaak aan spanning, wat het op gegeven moment slepend maakt om naar te kijken. Het Israëlische Gett: The Trial of Viviane Amsalem, dat in 2014 uitkwam, werkt beter als aanklacht op een rechtssysteem dat draait op antieke wetgeving. Die film liet op pijnlijke wijze zien hoe absurd de situatie is voor een vrouw die wil scheiden. In Court gaat de rechtszaak ook gepaard met absurde aantijgingen, maar lang niet zo scherp en meedogenloos als in Gett. Daarmee is Court een conventioneler en minder pakkend rechtbankdrama, al zal de film in India met andere ogen bekeken worden.

IFFR 2015 Speed Walking

Deense ontdekkingstocht
De Deense vlag hangt uit wanneer de 14-jarige Martin met zijn draagbare cassettespelertje door zijn buurt fietst, hard meezingend met Nazareths Love Hurts. Ondertussen kijken de mensen hem ongemakkelijk aan. Eenmaal thuis wordt duidelijk wat er is gebeurd: Martins moeder is overleden. Een gebeurtenis die hem schijnbaar onbewogen laat.

De film volgt de jonge Martin in zijn verwerkingsproces, waarbij hij moet dealen met een vader die meer met zichzelf dan met zijn kinderen bezig is en met een broer die zich – de zonnebril van zijn moeder op zijn neus geklemd – opsluit in zijn kamer. En zo moet Martin zelf richting geven aan zijn jonge leven en levert hij zich over aan zijn passie snelwandelen en de hormonen die door zijn lijf gieren.

Speed Walking is geen tragische film, want regisseur Niels Arden Oplev houdt de toon opvallend nuchter met een flinke dosis humor. In zijn stijl doet de film denken aan Together van Lukas Moodysson, die niet alleen hetzelfde tijdsbeeld vangt, maar ook laat zien dat kinderen verantwoordelijker zijn dan hun ouders.

Daarbij is Speed Walking een ontdekkingstocht naar geaardheid, naar experimenteren met seks en naar in een sneller tempo dan verwacht volwassen worden. De film kent zelfs een controversiële scène met een pedofiel, met wie overigens flink de spot gedreven wordt door de jonge, naar seks verlangende pubers. Speed Walking is een van de verrassingen van het IFFR 2015: verfrissend, origineel en prachtig.

 

31 januari 2015

 

DEEL 1

DEEL 2

DEEL 3

DEEL 4

IFFR 2015 – Deel 4

Posted on

Festivalverslag IFFR 2015: Deel 4

door George Vermij

Naast speelfilms draaien er op het IFFR documentaires. In dit verslag aandacht voor de ondergang van de stad Flint, het verhaal achter een beruchte b-filmstudio, het portret van criticus Roger Ebert en de tragische carrière van ’s werelds kleinste actieheld.

Roger and Me was het eerste wapenfeit van Michael Moore en is zo’n twintig jaar na dato nog steeds sterk in tegenstelling tot Moore’s latere prekerige docu’s. In de film probeert Moore General Motors topman Roger Smith te spreken over de economische situatie in Flint, Michigan. Moore groeide zelf op in de stad en hij laat zien hoe de auto-industrie zorgde voor welvaart en een gevoel van saamhorigheid. Daar komt een eind aan als de fabrieken moeten sluiten en de productie zich verplaatst naar lagelonenlanden.

IFFR 2015 Roger and Me

Sarcastisch commentaar
Moore filmt de gevolgen voor de stad en haar bewoners, terwijl hij tevergeefs een interview probeert te scoren met Smith. Moore is zoals in zijn latere docu’s zelf ook het onderwerp in zijn film. Hij stelt absurde vragen of levert sarcastisch commentaar op de zinloze plannen om Flint te redden van de ondergang. Zo komt de stad op het idee om een pretpark te bouwen om weer banen te creëren. Een lachwekkende onderneming die al snel mislukt. Ondertussen sluiten de fabrieken en groeit de werkloosheid. Moore filmt gezinnen die hun huis uit moeten en contrasteert dat met de welgestelde burgers van Flint die nog steeds geloven in het optimisme van The American Dream.

Moore laat echter zien dat de misstanden uit de klauwen lopen en dat er aan de top niemand is die zich bekommert om het lot van de arbeiders of Flint. Het gevolg is de complete verloedering van de stad die al snel een broedplaats wordt voor criminaliteit. En het is een ontwikkeling die Flint helaas nog niet van zich af heeft geschud als je de laatste Amerikaanse misdaadstatistieken moet geloven.

Electric Boogaloo: The Untold Story of Cannon Films

Tieten en explosies
Electric Boogaloo: The Untold Story of Cannon Films is het vermakelijke verhaal achter de legendarische b-filmstudio Cannon Films. Iedereen die in de jaren tachtig en negentig wel eens een videotheek bezocht zal wel bekend zijn met de ´pareltjes´ die deze studio heeft geproduceerd zoals American Ninja, The Delta Force, Missing in Action en Kickboxer. Allen goedkope actiefilms met geen gebrek aan seks en geweld.

Het begint allemaal met het duo Menahem Golan en Yoram Globus die in Israël dol waren op film en met hun Cannon Studio wilden doorbreken in de VS. In veel talking heads komen leuke en minder leuke anekdotes over dit ondernemende tweetal naar boven. Zo blijkt dat ze niet altijd even goed wisten wat nu de wensen van het publiek waren. Seks bleek al snel een geliefd ingrediënt om films van slechte kwaliteit te verkopen. Vroege producties zoals Lady Chatterly’s Lover met Sylvia Kristel en Bolero met Bo Derek getuigen daarvan.

Daarnaast draaide Cannon op een goedkoop verdienmodel waar films snel en voor weinig geld werden geproduceerd met uitgerangeerde sterren of nieuw en onervaren ´talent´. Charles Bronson werkte zo met tegenzin, maar voor een hoog honorarium mee aan een hele reeks Death Wish-films die allen hetzelfde platgetrapte wraakverhaal als basis hebben. Cannon had ook een heel arsenaal van actiehelden voor de arme man zoals Chuck Norris, Michael Dudikoff en Dolph Lundgren. Ondanks het succes van deze formule streefden Golan en Globus ook naar artistiekere films. Dat leidde echter tot hilarische flops en dramatische producties zoals hun samenwerking met Jean-Luc Godard voor de film King Lear.

Regisseur Mark Hartley schotelt het allemaal smakelijk voor in al zijn gekke onwaarschijnlijkheid. Net zoals in zijn voorgaande docu’s over Australische en Filipijnse genrecinema is het vooral een enthousiaste trip, gemaakt door een fan. Zeker geen droge filmhistorische verhandeling, maar met genoeg leuke feitjes waar menig filmfreak van zal smullen.

IFFR 2015 Life Itself

Leven en film
Life Itself van Steve James is een mooie docu over het leven en de tragische dood van filmcriticus Rogert Ebert. James volgt Ebert nadat hij aan het bijkomen is van een hele reeks intensieve behandelingen die zijn kanker maar niet kunnen genezen. Ebert heeft door een medische ingreep voor zijn schildklierkanker al zijn onderkaak verloren en kan niet praten. Hij is echter nog steeds energiek en spreekt door middel van een stemcomputer over film en zijn leven. James toont de levensloop van Ebert die begon als gewone journalist, totdat hij voor de Chicago Sun-Times filmrecensies mocht schrijven.

Hij startte in een tijd waarin de filmkritiek in de VS volwassen begon te worden door het werk van Andrew Sarris en Pauline Kael. Ebert profileerde zich als een wat populistische criticus door voor een breed publiek te schrijven over film. Zijn roem werd groter door het programma Siskel and Ebert waar hij samen met criticus Gene Siskel de nieuwste releases recenseerde. Ondanks de heftige gesprekken die ontstonden wegens onenigheid tijdens het programma, werd Eberts methode van duimpje omhoog of duimpje omlaag door veel andere critici gezien als te simplistisch. Filmkritiek degradeerde tot een eenvoudig waarderingssysteem.

In James’ docu komen toonaangevende critici zoals Jonathan Rosenbaum en Richard Corliss aan het woord over hun problemen met Eberts kritiek. Daarnaast zijn er echter ook genoeg filmmakers die Ebert prijzen als strenge doch rechtvaardige filmrecensent, zoals Martin Scorsese. Ook biedt de film een boeiend inkijkje in de rivaliteit tussen Siskel en Ebert die elkaar gaandeweg gingen haten. Dit sloeg echter om in een bijzondere vriendschap toen Siskel ook ongeneeslijk ziek bleek te zijn. Life Itself is een mooie docu over een bewogen leven dat op momenten verder gaat dan cinema en, zoals de titel belooft, het leven zelf toont.

IFFR 2015 The search of Weng Weng

De kleinste actieheld
De docu The search of Weng Weng ontstond als de liefdesarbeid van Andrew Leavold. Deze extreme film geek runde een grote cultvideotheek in Australië en is verslaafd aan de vreemdste en meest obscure films die je maar kan voorstellen. Leavold heeft in al die jaren altijd een zwak gehad voor Weng Weng. Deze Filipijnse dwerg speelde in de c-film For Y’ur Height Only een kleine geheime agent die het opneemt tegen een bende criminelen. De film werd destijds een internationale culthit, maar nadat het succes wegebde was de filmcarrière van Weng Weng voorbij. Weng Weng bleef echter wel een mysterie wiens echte naam onbekend was. Leavold gaat in de Filipijnen op onderzoek uit en hij belandt op de vreemdste plekken. Het gaat zelfs zo ver dat hij op audiëntie mag komen bij Imelda Marcos die op een volksfestival geëerd wordt. Ondertussen geeft Leavold een korte en interessante geschiedenis van Filipijnse cinema.

Voor het Marcos-regime was cinema een belangrijk medium om de Filipijnen op de kaart te zetten. Ook werden er ontzettend veel genrefilms geproduceerd die door heel Azië werden verspreid. Leavold spreekt acteurs en filmmensen in zijn zoektocht naar de kleine ster en zij kijken met enige nostalgie terug op die succesvolle periode. Al snel blijkt wel dat bepaalde producenten al het geld opstrijkten en dat zij slecht omgingen met nieuwe sterren. Het verhaal achter Weng Wengs tragische carrière dat Leavold geleidelijk ontrafelt, is daar een treffend voorbeeld van. Deze op momenten wat conventionele docu is een mooie ode aan een obscure voetnoot van de cinema die laat zien hoe vluchtig roem kan zijn. Maar ondanks die vluchtigheid blijven bepaalde films om onverklaarbare redenen tijdloos.

 

30 januari 2015

 

DEEL 1

DEEL 2

DEEL 3

DEEL 5

IFFR 2015 – Deel 3

Posted on

Festivalverslag IFFR 2015: Deel 3

door George Vermij

Tijd voor ons derde verslag van het IFFR met slow cinema uit de Italiaanse bergen, een verveelde meesteres en haar gewillige slaafje, de harde pikorde in een doveninstituut in Oekraïne en een mysterieus zelfmoorddorp in Wales.

IFFR 2015 La Creazione di Significato

In de Apuaanse Alpen leeft Pacifico afgelegen, maar dichtbij de natuurlijke elementen. Regisseur Simone Rapisarda Casanova filmt hem in de docu La Creazione di Significato die de rustige en rauwe sfeer van de streek probeert over te brengen. De film valt in de categorie slow cinema en neemt je mee in zijn eigen contemplatieve  tempo, waar je voor in de stemming moet zijn. Vernieuwend is het niet en het valt in een lange traditie van observatiedocu’s die uitgaan van een ‘less is more’ aanpak. Denk aan lange shots die het simpele landelijke leefritme willen vangen, beelden van de natuur en meditatieve plaatjes van het landschap.

Het moderne Italië komt indirect ter sprake in radioprogramma’s waar Pacifico naar luistert en in een lang gesprek dat hij heeft met de nieuwe eigenaar van zijn hut. Een Duitser die verbaasd is dat ze het zo lang met Berlusconi hebben uitgehouden. Op die manier geeft Casanova zijn film nog wat actualiteit en maatschappijkritiek mee. Het geheel blijft echter vrijblijvend ondanks zijn onopgesmukte schoonheid.

IFFR 2015 The Duke of Burgundy

Het spel der begeerte en onderwerping
Peter Strickland bewees al met Berberian Sound Studio dat hij een gepassioneerde cinefiel is die filmliefde als inspiratie gebruikt voor zijn eigen projecten. In Berberian Sound Studio  krijgt Italiaanse culthorror en het Giallo-genre een gepast hommage waarop Strickland ondanks referenties zijn stempel wist te drukken. In zijn nieuwste film The Duke of Burgundy  zijn er ook knipogen naar Italiaanse genrecinema en andere stromingen en films.

In een prachtig buitenverblijf spelen twee vrouwen machtsspelletjes met elkaar. De oudere Cynthia laat de jonge Evelyn klusjes doen en straft haar als zij op fouten wordt betrapt. Daarna bedrijven zij de liefde in shots die doen denken aan de hoogtijdagen van chique en artistieke erotica. Toch is er iets mis. Cynthia heeft er wat minder zin in en moet soms door Evelyn gepusht worden om in haar rol van meesteres te overtuigen. Een grappig gegeven waarmee Strickland de gecontroleerde erotiek en opwinding van sadomasochisme onderuit haalt. Het is maar een spelletje, dat ophoudt als de overtuiging weg is.

Visueel en muzikaal is er weinig op de film aan te merken. Een rijke beeldtaal die soms verwijst naar het surrealisme van Jan Svankmajer en dan weer met referenties naar Franse cinema zoals de erotisch en sm beladen films van schrijver Alain Robbe Grillet of de rollenspellen in Jacques Rivettes Céline et Julie vont en bateau. De muziek van de groep Cat’s Eyes doet denken aan de soundtrack van het psychedelische Valerie and Her Week of Wonders. Het is uiteindelijk wel stijl boven inhoud in deze trip van een film. En al snel zie je door de gestileerde bomen het narratieve bos niet meer.

IFFR 2015 The Tribe

Ellende heeft geen stemmen nodig
Myroslav Slaboshpytskiy’s The Tribe heeft voor bepaalde critici al radicaal de taal van de cinema veranderd. Dat is niet helemaal terecht. De film waarin jongeren op een doveninternaat worden gevolgd heeft geen dialogen. De acteurs communiceren met elkaar in gebarentaal die verder niet vertaald wordt naar de kijker. Toch is het verhaal gelijk al te duiden. Een nieuweling moet zich bewijzen binnen de strenge hiërarchie van een gesloten groep. Het internaat is een broedplaats voor criminaliteit waar niemand zich bekommert om de jongeren en waar de sterksten het voor het zeggen hebben. Meisje worden als prostitués aan vrachtwagenchauffeurs aangeboden en als er geld nodig is vinden er gewelddadige berovingen plaats. In dat opzicht is het hard sociaalrealisme dat al vaker is verbeeld.

Slaboshpytskiy lijkt vooral schatplichtig aan de cinema van de Brit Alan Clarke. Vergelijk het met Clarkes Scum en Made in Britain waar we individuen in instellingen volgen en waar een gevecht ontstaat tussen individu en groep. Daarnaast hanteert Slaboshpytskiy dezelfde lange tracking steadicam shots waarmee Clarke bekend werd en die vervolgens gemeengoed zijn geworden in veel sociaal-realistische films. Die shots hadden bij Clarke vaak ook geen geluid nodig om te imponeren zoals in zijn minimale film Elephant. Slaboshpytskiy’s stijl is dus vooral niet nieuw, maar hij weet die wel overtuigend en zelfverzekerd te hanteren in zijn speelfilmdebuut.

IFFR 2015 Bridgend

Geef je over aan de dood
Het plaatsje Bridgend in Wales kwam in het nieuws wegens een ongekend hoog zelfmoordpercentage onder jongeren. Een gegeven dat de Deense regisseur Jeppe Rønde gebruikte als basis voor de gelijknamige fictiefilm die hij in het dorpje opnam. Het resultaat is echter mager. Het meisje Sara (Hannah Murray, bekend van haar rol als Gilly in Game of Thrones) komt met haar alleenstaande vader aan in het dorp en raakt al snel in de ban van jongeren die leven alsof elke dag hun laatste is. Haar strenge pa die ook nog eens als smeris de suïcides onderzoekt moet niets van Sara’s fascinaties weten. Je ziet al aankomen dat een conflict tussen beiden in het verschiet ligt in dit standaard coming of age drama.

Deze voorspelbare verhaallijn geeft Rønde nog een poëtisch realistische stijl die gebruik maakt van de rauwe schoonheid van Wales. Die mooie visuele aanpak geeft de doodswensen van de pubers een diepere lading die helaas niet overtuigend terugkomt in het verhaal. Het boeiende gegeven van pubers in existentiële crisis kan betere cinema opleveren, zoals het sterkere Simon Werner a disparu… In Bridgend  lijkt ondanks de melancholieke beelden de motivatie achter het gedrag vooral YOLO te zijn.

 

26 januari 2015

 

DEEL 1

DEEL 2

DEEL 4

DEEL 5

IFFR 2015 – Deel 2

Posted on

Festivalverslag IFFR 2015: Deel 2

door George Vermij

In ons tweede festivalverslag een imkerfamilie op het Italiaanse platteland, de bittere werkelijkheid van eerwraak, een komisch surrealistische droomtrip en een hippe vampier uit Iran.

IFFR 2015 La Meraviglie

Het mooie Le Meraviglie is een portret van een gezin dat op het Italiaanse platteland leeft. De wazige en strenge vader (een mooie gedreven rol van Sam Louwyck) heeft echter alleen aandacht voor zijn bijen, waardoor de oudste dochter Gesolmina alle verantwoordelijkheid op zich neemt. Het gezin doet op momenten denken aan een chaotische commune waarin de kinderen ook meewerken met het oogsten van de honing. Gesolmina ziet uiteindelijk een kans om mee te doen aan een landbouwwedstrijd waar lokale producten in de geest van de oude Etrusken worden geprezen. Haar vader moet echter niets van die commercie en kunstmatigheid hebben, waardoor er een breuk ontstaat binnen het gezin.

Waar je vaak een romantisch beeld van Italiaanse landelijke ambacht krijgt voorgeschoteld is Le Meraviglie eerlijk in het tonen van het harde werk op het land en de tol die het platteland eist op het gezin. Regisseuse Alice Rohrwachter heeft ook oog voor poëtische momenten die vooral versterkt worden door de beleving van de verlegen, maar verantwoordelijke Gesolmina. Een prachtrol van debutante Maria Alexandra Lungu die ondanks de last die zij op haar schouders draagt nog kwetsbaar kinderlijk kan zijn.

IFFR 2015 Catch Me Daddy

Liefde kent geen uitweg
Catch Me Daddy begint gelijk al in de Engelse ellende die we kennen uit al die Britse sociaal-realistische films. Lange shots van een rauw en troosteloos landschap, grijze arbeiderswijken en af en toe een shot van iemand die naar het niets zit te staren met een halve literblik bier in zijn hand. We kennen dat natuurlijk al en Catch Me Daddy  wisselt die dertien in een dozijn stijl af met een eerwraakverhaal. Laila en Aaron leven afgezonderd in een caravan op de Yorkshire Moors. Lailia’s Pakistaanse vader is echter woedend dat zij er met een Brit vandoor is gegaan. Wegens de geschonden eer stuurt hij er een groep criminelen er op af. In zijn combinatie van realisme en misdaadthriller doet de film denken aan London to Brighton waar een prostitué ook achterna wordt gezeten door onderwereldfiguren. Catch Me Daddy heeft echter wat onwaarschijnlijke plotwendingen en zaken die onuitgewerkt blijven. Voor regisseur Daniel Wolfe is het vooral cinema zonder troost of vermaak en dat blijkt wel uit de bittere conclusie van de film die geen doekje windt om de pijnlijke werkelijkheid van eerwraak.

Reality

De perfecte doodsschreeuw
Volgens programmeurs op het IFFR is surrealisme weer helemaal hot. De vraag is natuurlijk of het ooit is weggeweest. Realité van Quentin Dupieux doet denken aan een soort hipster Luis Buñuel waar de ernst is ingeruild voor humor. Het is een film over dromen, maar ook over cinema als een manier van dromen en associëren. Voor velen is surrealisme een verzameling gekkigheden die flauw, vreemd en kunstmatig overkomen. Maar het beste surrealisme heeft een logica van patronen, herhalingen en motieven die je soms niet kan verklaren en op hun eigen vreemde en onverklaarbare wijze logisch zijn.

Zo ook in het briljante Reality. Een meisje denkt dat zwijnen vhs-banden kunnen opeten. Een man in een rattenkostuum presenteert een kookprogramma en krijgt een jeukaanval, terwijl de cameraman droomt over zijn filmproject: Een horrorfilm waar kwaadaardige tv-toestellen met stralen mensen ombrengen en waar hij de perfecte doodsschreeuw wil opnemen. Deze verhaalelementen lopen door elkaar en hebben onwaarschijnlijke verbanden die op een heerlijke absurde manier in beeld zijn gebracht in strakke shots. Dupieux weet dat surrealisme speels moet zijn om de kijker geboeid te houden en dat is deze komische film die je uniek kunt noemen, maar ook valt in een lange traditie. Dit soort surrealisme mag wel weer terugkomen.

Girl Walks Home Alone at Nigh

Vinylvampier ontmoet Perzische James Dean
In Bad City gebeuren vreemde dingen. Een aso-crimineel heeft het voorzien op de oldtimer van Arash die lijkt op de James Dean van het Midden-Oosten. Ondertussen maakt een meisje in haar hoofddoek de straten onveilig in haar zoektocht naar bloed. De twee komen elkaar toevallig tegen waarna een outsider romance opbloeit te midden van het grimmige Bad City. A Girl Walks Home Alone at Night is stilistisch prachtig geschoten in zwart-wit. De film werd al vergeleken met Sin City, maar heeft net zoveel weg van Coppola’s Rumble Fish en Leos Carax’ Boy Meets Girl.

Sommige shots lijken hommages aan Carax’s film die natuurlijk een zwak heeft voor romantische buitenbeentjes. Het vampiermeisje is daarnaast lekker hip met haar vinylverzameling en haar T-shirt met Bretonse strepen (dikke knipoog naar Jean Seberg in À bout de souffle). Naast die verwijzingen gooit regisseuse Ana Lili Amirpour er ook wat horror in, wat haar film een verslavende mix maakt van genres en stijlen, bijgestaan door een goede soundtrack. In zijn zelfbewuste hipheid vergelijkbaar met die andere alternatieve vampierenfilm Only Lovers Left Alive en daarmee gegarandeerd van een cultstatus.

 

24 januari 2015

 

DEEL 1

DEEL 3

DEEL 4

DEEL 5