IDFA 2025 – Deel 3:
Portretten
door Bob van der Sterre
Portretten van gewone mensen in ongewone beroepen is een soort klassieker bij IDFA. Ieder jaar verwonderen we ons over banen die we zelf niet hebben (gehad) of waarvan we de ins en outs niet wisten.
Agatha’s Almanac – Met 90 plezier hebben als boerin
Amalie Atkins bezoekt haar tante Agatha op haar boerderij in Manitoba, Canada. Ze volgt haar op haar land. Het planten, oogsten, harken. Ze geeft commentaar op alles en ze heeft haar eigen werkwijze voor bijna alles.
We zien hoe ze pierogi’s maakt (kleine deeghapjes). Zaden van haar moeder plant. Werkelijk alles van labels voorziet. Ze had tien jaar lang geen kraanwater maar het deerde haar niet, ze doucht met regenwater.
We horen haar over eenzaamheid. Fysieke klachten, zoals breken pols en rug en een dubbele longontsteking. Sterven van jonge zussen. Maar ook dat ze elke dag broodjes met radijs eet. En af en toe wat retrobeelden met zweverige muziek.
Agatha is erg innovatief. Weckpotten voor alles! Afplaktape en dan duct-tape om iets waterdicht te krijgen. Tikken op een watermeloen om te checken of het rijp is. Een ventilator gebruiken voor bonen. Aardwormen tegengaan met lege tonijnblikjes.
Prettige onthaastende docu is niet erg vernieuwend maar verveelt ook niet. Het is passie en plezier voor de natuur die Agatha drijft en haar optimisme (ze klaagt geen een keer in de film) dwingt respect af.
Kijk wanneer deze film draait.
GEN_ – In harmonie met je lichaam zijn
Dr. Bini is in de laatste dagen van zijn baan als fertiliteitsarts, of genderdokter, want het beperkt niet alleen meer tot heteroseksuele stellen met vruchtbaarheidsproblemen. Hij werkt in Milaan, gaat spoedig met pensioen en plukt op zijn vrije dagen paddenstoelen.
Hij krijgt allerlei mensen aan zijn bureau. Een vrouw van mid veertig die nog kinderen wil en dat niet mag volgens toekomstige regels (‘maar artsen zijn geen proceduralisten’), een jonge vrouw die niet zwanger kan worden, iemand uit een bergdorp die van geslacht wil veranderen, enzovoort. Het is niet allemaal even makkelijk in Italië met een conservatieve regering.
Iedere situatie heeft een oplossing op maat nodig en gesprekken gaan daardoor overal over. ‘Ik zie mezelf als non-binair maar voel mezelf als enorm binair in de werkelijkheid.’ Of: ‘Welke kleur wil je dat het kind heeft?’ Of: ‘Geluk moet meegroeien met de grootte van het kind; klein kind, dan ook klein geluk.’ En soms loopt er een assistent binnen terwijl een vrouw het net over haar baarmoeder heeft.
Dr. Bini articuleert duidelijk, is rechtdoorzee, maar ook empathisch en behandelt iedereen hetzelfde. Dat zorgt voor nuchterheid in een ingewikkelde wereld.
Een typische docu over iemands praktijk, zoals we meerdere hebben gehad afgelopen IDFA’s. Ik kijk er graag naar. Opvallend is de muziekkeuze, die sterk afwijkt van het doorsnee gepingelpangel in documentaires. Eindelijk eens echte muziek. Sowieso moedig van iedereen die zich liet filmen – ze helpen met de genderemancipatie overal ter wereld. Minpuntje is misschien de lengte (iets te lang).
Kijk wanneer deze film draait.
Steal This Story Please! – Het leven van een activistische journalist
Amy Goodman is journalist/activist en boegbeeld van de zender Democracy Now. Die zender is sinds de jaren negentig overal waar democratische crises plaatsvinden, en zet al decennialang allerlei zaken op de kaart.
Ze wilde beginnen bij het commerciële programma ‘Donahue’ maar kreeg alleen een uitnodiging om in het publiek te zitten. Daarna ging ze naar onafhankelijke stations. Als ze een onschuldig opgesloten man vrij krijgen door veel media-aandacht, is dat een opsteker. Maar bij een demonstratie in Oost-Timor worden ze bijna gedood, zoals tientallen demonstranten wel overkomen.
Democracy Now is een soort linkse, activistische versie van rechtse mediaconglomeraten zoals Fox News. In de jaren negentig maakt de zender furore. Ken Sara-Wiwa, Oost-Timor, Chevron: een paar voorbeelden van nieuws waar Democracy Now als eerste in de VS veel aandacht aan gaf. Bill Clinton belt haar plotseling op tijdens de verkiezingsdag in 2000 en ze zenden het kritische vraaggesprek live uit. ‘Er was salsamuziek en ondertussen hoorde je Clinton zeggen: Hallo Hallo?’
Ze doen live verslag vanuit ground zero na de aanslagen van 11 september. Daarna volgt de invasie in Irak. De sfeer verhardt en het halve team wordt gearresteerd bij demonstraties. Beter wordt het niet in het Trump-tijdperk. Het thema klimaatverandering is nu een heikel thema.
Sympathiek maar ook wel wat conventioneel portret van een gedreven journaliste.
The Man Who Plants the Baobabs – De baobabfluisteraar
El Hadj Salifou plant overal in het noorden van Burkina Faso baobabboompjes. Iedereen vraagt om zijn advies. ‘Als het recht wordt gezet aan een staak, krijgt het zijn gezondheid weer terug.’ Waarom die baobabs? Van baobabs kun je saus maken. En baobabblaadjes kun je verkopen op de markt.
Hij heeft een religieuze achtergrond en behandelt de jonge boompjes die hij plant ook bijna als heilige wezens. Hij praat tegen ze. ‘In al mijn werk is water de grootste uitdaging.’
Zelden eerder droeg de titel van een docu zo precies uit wat de inhoud is. El Hadj Salifou is een uniek karakter maar als portret had het denk ik ook in dertig minuten gepast. De kracht zit hem juist in de interview-uitstapjes, als de film meer andere mensen spreekt in het baobabwereldje. En samen het baobabecosysteem duidelijk maken. Maar dat blijft nu een beetje oppervlakkig.
Docu’s kijken is de wereld rondreizen en Michel K. Zongo heeft intussen een specialisme gemaakt van films over dit land.
Kijk wanneer deze film draait.
Nomad Spirit – Wie onze arabicabessen draagt
‘Chena’ doet seizoenswerk. Een nomadisch bestaan. Arabicabessen (waar koffiebonen in zitten) plukken overal in het land. Soms wat andere klussen, zoals kweekvissen vangen of houtzagen. En dat om haar zoontje Totoi een goed leven te kunnen bekostigen.
Zwaar werk maar ze is vastbesloten onafhankelijke vrouw te zijn. Zakken de berg op tillen. Uren achtereen de rode arabicabessen van de planten halen. Maar ook geinen met de gasten op de slaapzaal. En af en toe schrijft Chena over haar leven in een notitieblok.
Ze is een leuke rode draad om het doorsnee Colombiaanse leven te schetsen. De modderige wegen, de fascinerende uitzichten, een huwelijk, busreizen, familie-etentjes, een doktersbezoek, dansen in een kroeg.
De documentaire van Raúl Soto Rodríguez kijkt makkelijk weg. Je krijgt veel respect voor het fysiek zware bestaan van Chena en vele anderen met haar, die ons lekkere kopje koffie verzorgen.
Het is inhoudelijk niet een van de meest interessante films, maar wel een puur visueel verteld verhaal. Met een paar wanhopig bewegende vinnen van één gevangen vis aan de rand van een ton als tragisch hoogtepunt.
Kijk wanneer deze film draait.
19 november 2025
IDFA 2025 – Deel 1: Liever de traditie in ere herstellen
IDFA 2025 – Deel 2: Rusland/Oekraïne
IDFA 2025 – Deel 4: Natuur en milieu
IDFA 2025 – Deel 5: Humor en ander leed in Palestina
IDFA 2025 – Deel 6: (Auto)biografische films
IDFA 2025 – Deel 7: Punk, Funk, Jeff en Marianne
IDFA 2025 – Deel 8: Experimenteel
IDFA 2025 – Deel 9: Drie momenten van chaos