IDFA 2025 – Deel 4:
Natuur en milieu
door Bob van der Sterre
IDFA biedt dit jaar veel films over natuur en milieu. De nadruk ligt steeds meer op de zichtbare veranderingen van het klimaat. De filmmakers laten in beelden zien wat de wetenschappers al jaren zeggen.
Melt – Sneeuw als gereedschap van de planeet
In Melt kijken we naar hoe mensen overal ter wereld omgaan met sneeuw, gletsjers en ijs. We zien talloze sneeuwlandschappen, waar de mens ook zijn weg weet te vinden, gefilmd over drie jaar. Ondertussen vertellen mensen over hun ervaringen. ‘Het sneeuwt, het sneeuwt, het is ook nodig… Het is alleen niet meer zoals vroeger.’
In de Japanse Niigata-regio zien we bewoners hun dak sneeuwvrij houden. De sneeuwbuien zijn hier nu kort en heftig en niet consistent meer, zegt een bewoner. Ze maken er ook rijst.
Bij de Jungfrauhoch in Zwitserland is er ogenschijnlijk ook voldoende sneeuw, metershoog. Er is zelfs een tunnel van ijs. Ook hier neemt de sneeuw af, zegt een ‘snow farmer’, wat volgens hem de meest ecologische manier is om het smelten van de gletsjer af te remmen.
Dan gaan we naar een ijsweg in Canada, sneeuwschuivers in Oost-Tirol, een sneeuwcorridor in Japan, sneeuwkanonnen in Val d’Isère, kabelbanenafbouwers in Dachstein, gletsjerbezoekers In IJsland en wetenschappers op Antarctica.
Nikolaus Geyrhalters film is een afspiegeling van zijn eigen interesses, die we eerder in andere films als Erde en Homo Sapiens hebben gezien. Mens en zijn struggle met de aarde. Of we meer leren van gletsjers en ijs weet ik niet, en de film mist een beetje focus, maar het is een zeer kalme film die het in de bioscoop veel beter doet dan thuis, met huisjes als kiezels en auto’s als speelgoedwagentjes in een immens wit landschap.
Kijk wanneer deze film draait.
A Brief History of Chasing Storms – Reizen door tornadoland
Kansas, Oklahoma en Texas liggen precies op de grens van tornadoland. Ze worden er regelmatig door getroffen. Filmmaker Curtis Miller komt ervandaan, reist naar de plaatsen waar grote tornado’s huishielden, en observeert. Tornado’s zien we bijna niet, wel stadjes die getroffen zijn, en mensen die iets met tornado’s te maken hebben.
Lubbock in Texas werd bijvoorbeeld in 1970 zwaar getroffen. Een expert vertelt erover. We zien beelden van gebouwen, een snelweg en dan legt een overlevende uit wat hij beleefd had. ‘We liepen naar het huis van mijn grootvader en daar was geen huis meer.’
In Wakita, Oklahoma is er een museum over dé tornadofilm: Twister. Elders kijken we naar echte storm chasers. En naar een ‘safe room’ verkoper. ‘Het wordt erger, gebieden die niet geraakt werden, worden geraakt.’
Aantrekkelijke documentaire. Fijn samenspel tussen informatie en observatie. Bovendien een persoonlijk project van de regisseur. Dit gaat erin als koek. Opvallende muziekkeuze met blije tornadoliedjes en vrij hysterische trompetteraars.
Kijk wanneer deze film draait.
Life Invisible – Slinkende antibioticakansen
Wat willen we liever: lithium voor elektrische producten of een remedie tegen antibiotica-resistentie?
De Chileense lithiumproductie vindt plaats bij de zoutpannen, waar ook nieuwe antibiotica voor kan komen, die microbioloog Cristina Dorador zoekt.
De verontreiniging van lithium gaat via besmette micro-organismen zo het ecosysteem in. En antibioticakansen slinken.
Deze korte film gebruikt opvallend veel schitterende beelden van slechte dingen om deze punten te maken, maar is al met al niet zo vernieuwend.
Kijk wanneer deze film draait.
Monikondee – Rivier als cultuurverbinder
Rondom de Maronirivier tussen Suriname en Guyana is er veel handel. Bepaalde boten – zoals die van Boogie – zijn daarin gespecialiseerd. Ze vervoeren van alles. De tochten zijn soms behoorlijk uitdagend.
De mensen die hier wonen zijn een smeltkroes van culturen en inheemse stammen die bij de Maroni wonen. Zoals de Panama, Wayana, Aluka en Ndyuka.
Het probleem is dat de rivier bevuild wordt met afval, vooral door de goudmijners (waar Boogie ironisch genoeg zelf de benzine voor levert). En dat trawlers rivieren leegvissen.
Het verhaal mist wat focus en komt niet echt uit de verf, maar visueel is de schets van deze culturen aan de Maronirivier wel interessant. Tandenpoetsen in de boot, leegscheppen tijdens varen, achteloos meloenen overgooien als bowlingballen, rustig varen door de zijriviertjes, met kruiwagens door de jungle, een meeting middenin het bos, het maken van ‘kwaka’. De cinematografie – logistiek uitdagend bij een rivier – is verzorgd.
Een minpunt van de film van Tolin Erwin Alexander, Lonnie van Brummelen en Siebren de Haan is dat het soms wat te geregisseerd overkomt. Bijvoorbeeld bij het stuk over de vrouw die klaagt over gestegen prijzen. Of de onderhandelingen over een propeller. Daarnaast mist het naar het einde toe wat vaart. Maar het geeft wel een beeld van Suriname dat weinig mensen kennen.
Kijk wanneer deze film draait.
In the Manner of Smoke – Staren naar pluimen
Brand in natuurgebieden komt steeds vaker voor – dat weet iedereen. Maar wie staart naar de verte om de brand in de kiem te kunnen smoren? Dat zijn de ‘lookouts’.
We zien en horen drie mensen die ermee bezig zijn: een ‘firewatch’, een kunstenaar en de regisseur – Armand Yervant Tufenkian – zelf via vertelde anekdotes.
Wie de game Firewatch heeft gespeeld, heeft al een goed beeld van wat je in deze docu kunt verwachten. Het ziet er exact zo uit. Inclusief een verrekijker, walkietalkie en radio. Staren naar pluimen en gevaar. De eentonigheid van het leven van een ‘firewatch’ komt goed over.
Artistieke film. Kunst speelt letterlijk een rol in de film, die meer associatief is dan informatief. Zoals de beelden van de kunstwerken die overgaan in foto’s waar een vuurramp te zien is.
Erg visueel en onthaastend. Een paar minuten naar een zonsondergang kijken: deze film doet het gewoon. Het is geen ecologisch pamflet of iets dergelijks. Wel denk ik dat de voiceoverstukken van Yervant Tufenkian een stuk vlotter hadden gekund.
Kijk wanneer deze film draait.
Now That We Are Sending You to The End – 10 minuten materiaal voor depressie
In deze korte film van Blake Knecht kijken we naar de Nevadawoestijn. Karkassen, droge bodems, grijze uitzichtloosheid. ‘Het is niet zoals het moet zijn.’
Onscherp, stilstaande beelden, vlekken en strepen en dan ineens een close-up van een oog.
Weird! Maar dat is een bewuste keuze. Want zout van de Great Salt Lake werd gebruikt voor de emulsie van de negatieven. En Knecht begroef daarna de film nog eens in de aarde van een bosbrand.
Met andere woorden: de omgeving is niet alleen in beeld maar heeft ook de film gevormd, dat kunnen er niet veel zeggen.
Kijk wanneer deze film draait.
20 november 2025
IDFA 2025 – Deel 1: Liever de traditie in ere herstellen
IDFA 2025 – Deel 2: Rusland/Oekraïne
IDFA 2025 – Deel 3: Portretten
IDFA 2025 – Deel 5: Humor en ander leed in Palestina
IDFA 2025 – Deel 6: (Auto)biografische films
IDFA 2025 – Deel 7: Punk, Funk, Jeff en Marianne
IDFA 2025 – Deel 8: Experimenteel
IDFA 2025 – Deel 9: Drie momenten van chaos