Deel 4: Yordan Coban
Top 5 en miskleun van 2017

Acht recensenten van InDeBioscoop bespreken hun vijf favoriete films die dit jaar in Nederland in première gingen. Traditioneel kiest iedereen ook de Miskleun van het Jaar én een film die een bioscooprelease had verdiend. Tot en met Oudjaarsdag lees je hier elke dag een persoonlijke terugblik op het filmjaar 2017.

 door Yordan Coban

De driedelige vertelling van verhalen leek dit jaar een terugkomend thema in de bioscoop. Dunkirk, Moonlight, Orpheline en The Handmaiden konden het allen niet laten. Wat ik verder opvallend vind is dat een aantal grote regisseurs mijn top 5 niet gehaald hebben. Ik vond dat Haneke met Happy End te veel een samenvatting van zijn eerdere werken maakte, Dunkirk voor een oorlogsfilm te weinig te vertellen had en het originele muziekelement in Baby Driver niet genoeg was om de eenvoud van het verhaal te ontsnappen. De film op het randje van de top 5 is Loving Vincent, wat een hele bijzondere kijkervaring was. Echter had het te weinig te vertellen om de cut te halen. Zonder verder nog te treuzelen is dit uiteindelijk de selectie voor 2017 geworden.

 

5. – THE HANDMAIDEN

De regisseur van Oldboy (2003) is terug met wederom een spannende en gelaagde thriller. Chan-wook Park heeft al eerder laten zien dat hij niet bang is om met taboes te spelen. Ook in deze film zitten weer genoeg gewelddadige en seksueel beladen momenten. Chan-wook Park vertelt zijn verhaal in drie delen. De motieven van karakters weet hij in elk deel volledig om te gooien. Het werkelijke verhaal ontbloot zich langzaam als een striptease-act die spannend blijft tot het einde.

 

4. – MOONLIGHT

Moonlight geeft het aangezicht van een leven beheerst door stigma’s en labels, opgelegd door anderen. De samenleving vertelt Chiron (Alex R. Hibbert, Ashton Sanders en Trevante Rhodes) wie en wat hij moet zijn. Op geen enkele manier kan hij zijn wie hij is. Chiron is arm, gekleurd en homoseksueel. Niemand geeft hem de liefde waar hij naar op zoek is. De conformerende druk die de samenleving hem oplegt drijft Chiron tot hardheid. Moonlight ontleedt de intolerantie van onze maatschappij door drie verschillende fases van een mensenleven, in drie verschillende minderheidssferen, op een vrij aangrijpend manier.

 

3. – PATERSON

Paterson gaat over poëzie. Een erg ingetogen film die ons laat zien dat zowel film als poëzie over heel weinig hoeven te gaan om de schoonheid van het leven weer te geven. Paterson’s (Adam Driver) simpele leven als buschauffeur bestaat uit enkele eenvoudige facetten, waarvan hij de waarde door middel van poëzie probeert te vangen. Zijn leventje met zijn vrouw, zijn baan als buschauffeur en zijn haat-liefderelatie met zijn hond. Over meer gaat de film eigenlijk niet. Maar het volstaat voor een erg bevredigende ervaring. Voor ik een film kijk, kijk ik liever niet waar de film over gaat. Ik wil me laten verassen. Een film kan namelijk over alles gaan, zo ook over slechts een dichtende buschauffeur.

 

2. – THE KILLING OF A SACRED DEER

De films van Yorgos Lanthimos spelen zich altijd af in parallelle universums. Werelden die lijken op die van ons maar waar mensen niet normaal met elkaar communiceren en bizarre dogma’s de mens beheersen. Zijn films hebben daarom altijd een mate van ongemak, dat in The Killing of a Sacred Deer beangstigend werkt. Het perfecte leven van chirurg Steven Murphy (Colin Farrell) wordt geconfronteerd met een ethisch dilemma als de duivelachtige Martin (Barry Keoghan) zijn leven binnendringt. De film valt als een horrorfilm te categoriseren op een manier zoals The Shining (1980) tot het genre behoort. Sfeer gestuurde horror die alleen gemaakt kan worden met de visies van een uiterst kundige regisseur.

 

1. – LOVELESS

Loveless geeft de kijker een treurige realiteit van het liefdeloze Rusland. Andrej Zvyagintsev toont ons hoe Poetins kille manier van regeren en hoe sociale media de Rus onverschillig en empathieloos gemaakt heeft. Uiteindelijk zijn de kinderen, de nieuwe generatie Russen, het slachtoffer. Alyosha wordt verwaarloosd door zijn ouders die alleen met zichzelf en hun scheiding bezig zijn. Als hij wegloopt van huis wordt het pijnlijk duidelijk dat niemand zich echt bekommert om zijn lot. De films van Zvyagintsev zijn grauw en duister en zitten vol egoïstische hebzuchtige mensen. Een erg pessimistische blik op het leven vandaag de dag. Loveless laat de kijker met een leeg gevoel achter. Zvyagintsev is een meester daarin en zijn werk behoort stilistische gezien tot een van de uniekste van de hedendaagse cinema.

 

Miskleun van 2017:

THE EMOJI MOVIE

Voor de miskleun van het jaar ga ik valsspelen. Ik ben dit jaar misschien iets te kieskeurig geweest in de bioscoop om een ware miskleun te kunnen kiezen en heb alleen die films bekeken die ik echt de moeite waard achtte. Ik ga de miskleun daarom uitreiken aan een film die ik niet gezien heb, maar weerzinwekkend vind in elke zin. Een inkoppertje: The Emoji Movie. De film staat voor alles wat ik niet uit kan staan aan de filmwereld tegenwoordig. Het feit dat studio’s marketing boven inhoud kiezen en alles dat herkenningswaarde heeft verfilmd moet worden zonder dat er echt een verhaal is om te vertellen. The Lego Movie (2013) deed dit nog op een enigszins leuke manier, alhoewel het wel erg Toy Story (1999) nadeed, maar films als Angry Birds (2016), The Emoji Movie, The Smurfs (2011) en Warcraft (2016) hebben naar mijn mening geen legitiem bestaansrecht. Een verhalenverteller is niet klaar met zijn verhaal nadat hij vertelt dat zijn verhaal over emoticons gaat. Er moet conflict zijn, intrige of op zijn minst iets van vermaak. Films als The Emoji Movie en Batman vs. Superman (2016) zijn lokaasfilms zonder mensen een ervaring mee te geven die de moeite waard is. Met het idee dat het niet uitmaakt wát je verkoopt, áls het maar verkoopt. Dit is niets anders dan misleiding en bedrog.

 
27 december 2017
 
 
Deel 1: Cor Oliemeulen
Deel 2: Nanda Aris
Deel 3: Bob van der Sterre
Deel 4: Yordan Coban
Deel 5: Suzan Groothuis
Deel 6: Tim Bouwhuis
Deel 7: Ralph Evers
Deel 8: Alfred Bos

Yordan Coban – Rechtsstudent

Yordan Coban is een 23-jarige in Rotterdam wonende rechtsstudent aan de Erasmus Universiteit. Hij schreef een aantal jaren recensies en columns voor FilmAbides en schrijft sinds kort voor InDeBioscoop. Verder verdient hij de kost met het geven van wiskundebijles aan middelbare scholieren.

 

8½: Een gelaagdheid om van te dromen

8½ gaat over het leven van Federico Fellini zelf. Vervelende journalisten, arrogante acteurs en sceptische filmstudio’s die alles beter weten. De film uit 1963 is een wandeling in het leven van een bijzondere kunstenaar.

Het personage van Fellini heet Guido en wordt gespeeld door de altijd charmante Marcello Mastroianni. Guido heeft een schrijversblok en trekt zich terug in een kuuroord waar hij naar inspiratie zoekt voor zijn nieuwe film. Hij geeft niks prijs over de film met voornaamste reden dat hij zelf nog niet weet waar de film over zal gaan. Simpel gezegd is de film een film over het maken van de film waar je nu naar kijkt, met de ogen van de regisseur. De kijker beleeft met hem al zijn fantasieën, herinneringen en dagdromen.

Wat is de werkelijkheid?
Als toeschouwer is het moeilijk te vatten of men naar het werkelijke verhaal, een film in de film of een droom van Guido kijkt. Fellini speelt met zijn publiek en buigt met de grenzen der werkelijkheid in 8½. Hij lijkt hiermee te willen aantonen dat film in principe een geprojecteerde vorm van dromen is. Een visueel spinsel van onze menselijke perceptie geboren uit de alledaagse waanzin.

Elke scène voelt vreemd en er is altijd iets net niet kloppend. Dit zorgt ervoor dat je als kijker met verwonderde fascinatie tot elke scène aangetrokken wordt. Er is één cruciale scène waarin de gelaagdheid van de film prachtig zichtbaar is. Dit is wanneer de personages een preview van de film van Guido te zien krijgen, wat tevens de scène is waar de kijker nu naar kijkt. De film en de film in de film lopen op dat moment dus gelijk. Enorm complex en toch zo simpel, dat maakt 8½ een waarlijk meesterwerk.

De openingsscène zal je ook niet snel vergeten. Guido zit vast in een file. De auto staat voor onze eigen realiteit waarin wij door het leven gaan en allemaal dezelfde weg volgen richting de dood. Guido stikt bijna in zijn auto en vecht zich een weg naar buiten om daar uit de file te ontsnappen om zo vrij te zijn. Het blijkt een nachtmerrie.

De vrouwen van Fellini
De film heet 8½ omdat hij hiervoor acht films maakte waarvan één samenwerking (Luci del Varietà met Alberto Lattuada). Alle elementen van wat een film een échte Fellini maakt zijn aanwezig: de persoonlijke jeugdsentimenten van het latere Amarcord (1973), de circusfiguren van La Strada (1954), zijn zoektocht naar eeuwige schoonheid in La Dolce Vita (1960) en de perfect passende muziek van Nino Rota.

Maar het interessantste in Fellini’s films zijn de vrouwen in het leven van de hoofdpersonages. Elke man kan erkenning vinden in Mastroianni’s spel van verleiding en verlangens. In zowel La Dolce Vita als 8½ dansen er primair drie soorten vrouwen rond hem heen. De vrouw die enkel het libido deert, maar men liever niet hoort spreken. De vrouw die zijn gelijke is op intellectueel gebied maar hem nooit werkelijk gelukkig zal maken. En als laatste de engel, de vrouw die Guido nooit zal krijgen. Een geïdealiseerde vrouw waarvan men alleen mag dromen. In deze film is dat de prachtige Claudia (Claudia Cardinale).

Als Guido naar de oudere mannen in zijn leven kijkt wordt hij bang. Uitgebluste mannen van simpel genot zonder dromen of passie in hun leven. Want dat is precies wat Fellini namelijk is, een romantische dromer. Zijn personages zijn nooit werkelijk gelukkig maar voor altijd gedoemd rusteloos te zoeken naar schoonheid en hemels genot.

Fellini flirt met de eerst beschreven vrouw, verbindt zich met de tweede vrouw en droomt van de laatste. De vrouwen symboliseren ook zijn films. Het simpele commerciële tegenover kwaliteitsfilms waarbij filmmakers moeten vechten tegen studio’s en zijn zoektocht naar perfectie in de kunst.

Elke scène van 8½ werkt als een aparte shortfilm met als einde de parade van het leven. Net als in het einde van de ‘Ode to Joy’ van Beethoven komt alles samen in een carnavalesk slot. Alle figuranten komen voorbij in deze laatste parade. Iedereen die een rol speelde in zijn film, zijn leven, zijn dromen, zijn circus.

 

15 september 2017

 

Alle gastblogs