IDFA 2016 – Deel 3

Posted on25 november 20168 februari 2021

IDFA 2016 Deel 3:
Boefjes uit Napels, paranoia miljonairs en eenzame boerendochters

door Bob van der Sterre

Aparte karakters genoeg in documentaires. Ze zijn levendiger dan de karakters die je doorgaans in films ziet. Het is bijna nooit vervelend om te kijken naar mensen in andere wereldjes. Van de paranoia van John McAfee tot een eenzaam twaalfjarig Zwitsers boerenmeisje, het kan bijna niet extremer.

Robinù

Robinù
In de getto’s van Napels wordt bijna geen enkele jongen gespaard van het ruige leven in de misdaad. Naar schatting twee op de tien raakt in die wereld betrokken. Het is feitelijk een one-way-street naar de bajes – zoals alle hoofdpersonen in deze docu in de cel zitten. Ze maken het clichébeeld over de werkloze Italiaanse justitie zeker niet waar.

In Robinù zien we een stuk of vijf van die gassies, maar ook hun moeders en vaders. Aan de ene kant de grootspraak die je gewend bent. Aan de andere kant is het ook Napels waar grote criminelen spontaan in huilen uitbarsten als ze een foto zien van hun geliefde. Je ziet in deze docu wel tien mensen spontaan in huilen uitbarsten. Rare jongens, die Napolitanen.

Sprekend voorbeeld daarvan is Michele, die twintig jaar mag zitten. Sympathieke jongen, had zo model voor H & M kunnen zijn. Soms verdwijnt zijn jongensachtige charmante glimlach en toont hij zijn ware gezicht, zoals wanneer het over zijn broer gaat. Die nota bene vanwege de misdaad van zijn broers is gevlucht naar Parijs om daar een nieuw bestaan te beginnen als pizzabakker.

Interessant zijn ook de moeders, die ook alles doen in de schemerzone om te overleven. De een is prostituee, de ander int illegale parkeergelden.

Mooie, eerlijke, openhartige portretten. Toch mis je wat in deze docu. Dat is spanning, een verhaal waarin je meegesleept wordt, of een of ander mysterieus drama. Je ziet wat mysterieuze gebouwen, wat mysterieuze filmpjes maar het blijft verder veel gepraat en dat is meestal niet het sterkste materiaal.

Gringo: The Dangerous Life of John McAfee

Gringo: The Dangerous Life of John McAfee
Hoe zat het ook alweer? McAfee ging de wereld van antivirus in, werd schatrijk, verkocht alles, ging met overgebleven miljoenen naar Belize, probeerde een paradijsje op te bouwen. Hij werd zo paranoia dat hij negen lijfwachten, meestal ex-bajesklanten, inhuurde. Hij nam honden. De buurman vond ze vervelend en vergiftigde ze en de rest is geschiedenis (voor wie het gemist heeft: de buurman werd een dag later dood aangetroffen in zijn woning; McAfee vluchtte naar Guatemala, daarna naar de VS, een mediahype die je OJ Simpson-light zou kunnen noemen).

We zien veel bijeengeraapte beelden van McAfee die iets aan het doen is. De man was beslist niet publiciteitsschuw. Sterk gedeelte van de film is de communicatie via e-mail van regisseuse Nannette Burstein met McAfee. De antwoorden zijn onmiskenbaar des McAfees.

Ze krijgt iedereen te spreken: alle lijfwachten, mannetjesmakers, vriendinnen. Een knappe prestatie om die mensen te achterhalen in de gettowijken van een Belizaans stadje want het zijn ook nog eens mensen die gesteld zijn op hun anonimiteit.

De film treft doel dankzij McAfees eigenaardige karakter. Vriendelijk voor de camera, welbespraakt, intelligent. Verdacht van moord in het ene jaar, presidentskandidaat voor de Libertijnse partij in het andere jaar. Zijn schaduwkant moet je tussen de regels door lezen. Zo hoor je de dame aan die bij hem van planten een supermedicijn zou maken en midden in de nacht vluchtte van angst.

Tegelijk is dit ook een interessant inkijkje in het leven van de bewoners van Belize – het land waarvan niemand ooit had gehoord tot McAfee langskwam. Wie wist dat ze daar bijvoorbeeld een soort Jamaicaans spreken? Ze wachten daar ook nog steeds op het eerste forensische kantoor waar ze op DNA kunnen testen. Zolang dat er niet is, komt praktisch iedereen weg met misdaad, legt de inspecteur tamelijk hopeloos gelaten uit.

Plastic China

Plastic China
Een plasticafvalverwerkingsbedrijfje in China. Er zijn drie karakters: de baas (Kun), zijn werknemer (Peng) en zijn oudste dochter (Yi-Jie).

Het is een sombere toestand. Kun heeft ambitieuze plannen maar kan niet rondkomen. Peng zuipt alleen maar en klaagt over zijn salaris. En Yi-Jie, pienter meisje, mag niet naar school. En dan al dat plastic. Wat een zooi!

Sommige films zijn verdrietiger dan anderen. Dat is deze ook, op een zachte, niet-dramatische manier. Vooral het lot van Yi-Jie, in feite een slachtoffer van ons consumentisme, is hartbrekend.

Zo zijn er vijfduizend van dit soort afvalverwerkingsbedrijfjes alleen al in deze stad.

The Girl down Loch Änzi

The Girl down Loch Änzi
Laura, twaalf jaar, verveelt zich op de boerderij. Ook al is er altijd iets te beleven, ze wil een vriendje, en ze wil ook het mysterie van Loch Änzi oplossen.

Na twintig jaar kinderen in oorlogssituaties gefilmd te hebben, wilde regisseuse Alice Schmidt wel wat anders. Ze zocht het in haar eigen land (Zwitserland) en is naar eigen zeggen eindelijk gelukkig. En The Girl down Loch Änzi is inderdaad een contrast als je net Peshmerga hebt gekeken.

Een saaie documentaire waar je flink bij kunt wegdromen. Het mysterie is slechts een kapstokje, dat had je kunnen weten. Verder zie je het leven op de boerderij: kolen scheppen, konijnen villen, rondrijden op een gemotoriseerde skelter. Er is altijd wat te doen. Laura, het aandoenlijke hoofdpersoontje van de film, leeft pas op als Thom, een vriendje, op bezoek komt.

Toch is het ook op een rustige manier entertainend. We zoomen in op microschaal en dat doet denken aan de film Microcosmos: ook hier wemelt het van het leven. En soms niet meer, zoals de zieke pony die het leven moet laten. Een aanval op de emoties van de kijker.

25 november 2016

IDFA 2016 – Deel 2

Posted on24 november 20168 februari 2021

IDFA 2016 Deel 2:
Peshmerga, Tito en Roemeense mijnwerkers

door Bob van der Sterre

Het is koud, winter en voor Tuschinski springt een toerist opzij voor een tram. Dat betekent IDFA-tijd. De documentaires zijn van vertrouwde kwaliteit en zo divers als maar mogelijk. Politiek en oorlog zijn tot nu toe dominant aanwezig.

Zero Days

Zero Days
Stuxnet. Een virus. Niet zo maar een, maar een van de allergrootste en allerslimste virussen ooit. Ontworpen door onbekenden om (vermoedelijk) een Iraanse centrale waar uranium verrijkt wordt aan te vallen (waarvan de Iraniërs alsmaar bij controles zeiden dat het onschuldig was). Een cynisch project dat door sommigen als cyberwar wordt omschreven.

Medewerkers van antivirusbedrijven beschrijven hun Sherlock Holmes-achtige zoektocht naar de herkomst van dit virus, toen ze het in 2009 ontdekten. Het is duidelijk geen project van een hobbyist.

Op zich deed het virus wat het moest doen tot iets te ongeduldige personen eraan gingen rommelen. Het virus kwam vervolgens op straat te liggen en keerde zich tegen de (vermoedelijke) makers. Je kreeg de gekke situatie dat de ene overheidsdienst in de VS geen idee had wat de andere had gemaakt (niemand die dat bevestigt). Sommige overheidsdiensten willen daarom graag een open discussie over cyberwars – zelfs de ex-baas van de NSA.

Knap werk hoe dit moeilijke verhaal verfilmd is. Wat me altijd verbaast, is dat deze feiten op straat liggen (nou ja, min of meer). Het is de teneur van de onthullingen van de laatste jaren: er is veel bekend, maar er gebeurt niets. Films als Iraq for Sale, Food.Inc of Shadows of Liberty laten zoveel schandalen zien. En het veroorzaakt amper een rimpel.

Je kunt er zoals Zero Days laat zien uitstekende journalistieke producties over maken, het ene feit maakt nog meer indruk dan het andere, maar er verandert niets. Hoe frustrerend.

Houston, We Have a Problem

Houston, We Have a Problem
De Joegoslaven waren er snel bij, met de ruimtevaart. Op eigen houtje ontwikkelden ze raketten. Een raket met daarin een varkentje werd de ruimte ingeschoten. Die kwam bijna op Italië terecht en de Joegoslaven moesten snel zijn om hun geheimen niet prijs te geven (en het varkentje te redden).

De Joegoslaven hadden wel de wetenschap maar niet het geld. De Amerikanen hadden wel het geld en niet de wetenschap. Dus dat werd een deal. De definitieve onderhandelingen vonden plaats tijdens een boottocht naar Marokko. Tito stuurde dertig wetenschappers mee – die de keuze hadden tussen meegaan en nooit meer terugkeren of een strafkamp.

De filmcrew keert met een van de wetenschappers terug naar Kroatië. Is hij Amerikaan, Joegoslaaf, Kroaat? Hij weet het zelf ook niet precies meer. Hij bezoekt er zijn werkplekken van vroeger. En zijn dochter die hij nog nooit heeft gezien. En het graf van de andere hoofdrolspeler van deze documentaire: Tito.

Een bizar verhaal. Het begint met de VS die het geld terugeisen en het eindigt met het sturen van duizenden Yugo’s (auto’s) naar de VS. Een verhaal met veel aparte wendingen – waarmee regisseur Ziga Virc oog voor details toont. Deze film zou wel eens voor hem een doorbraak kunnen betekenen.

Planeta Petrila

Planeta Petrila
In het Roemeense stadje Petrila staat een enorm mijnencomplex. Dat bestaat behalve uit een mijn uit talloze gebouwtjes. Het staat al jaren op de nominatie voor de sloop. Doe je dat zo maar weg? Als het aan de burgemeester ligt: ja. De bewoners denken er anders over. De geschiedenis, de architectuur; ze houden van wat hun stadje karakter geeft.

De laatste twintig mijnwerkers moeten ermee stoppen. Bewoners, en vooral Ion Barbu, ex-mijnwerker, nu kunstenaar, doen hun uiterste best om met ludieke acties aandacht te vragen voor het complex. Het helpt wel dat Barbu talent heeft met letters en kleuren.

Onderhoudende docu die het zelfs een beetje spannend maakt: lukt het ze nu of niet? Een herkenbare strijd tussen cultuur en industrie. En of dat nou hier plaatsvindt, of in een uithoek in Roemenië, je hoopt altijd dat David Goliath verslaat.

Peshmerga

Peshmerga
De peshmerga zijn dappere krijgers uit Koerdistan. Ze voeren de oorlog die eigenlijk niemand wil voeren maar die wel gevoerd moet worden: die tegen IS.

Van sommige documentaires begrijp ik niet zo goed wat ze beogen. Neem nu deze film van Bernard-Henri Lévy, een van de bekendste hedendaagse filosofen uit Frankrijk, en schrijver van een paar goed te lezen boeken. Hij volgt het front van die oorlog en praat heldhaftige beelden van de peshmerga aan elkaar als een Franse versie van Werner Herzog.

Hoe kan een filosoof nu eindigen met wat je feitelijk een propagandafilm kunt noemen? Niet dat ik het heel erg oneens ben. Die peshmerga lijken me geschikte lui, in elk geval respecteren ze andere culturen (de yezidi’s, die net niet door IS twee jaar geleden massaal over de kling waren gejaagd) en mogen vrouwen meedoen in de maatschappij, zelfs in het leger. Een bespottelijk knappe zangeres (Helly Luv) loopt rustig tussen de generaals door tijdens een meeting. Dat soort dingen.

Maar toch. De film zegt wel twintig keer hoe buitengewoon dapper ze zijn – Lévy heeft zo op het oog geen ander doel dan die peshmerga te willen ophemelen. Ik zoek er wat achter maar dat is er denk ik niet. Hij laat zien dat filosoof zijn, journalist spelen en documentaires maken toch drie lastig te combineren petten zijn.

Voor wie wil weten hoe dat is, de frontlinie met IS-gebied, is dit film die dat het beste laat zien. Langs fluitende kogels, bazooka’s op de schouder, ontploffingen, dat soort dingen. Een sterke maag is wel aan te raden.

24 november 2016

IDFA 2016 – Deel 1

Posted on23 november 20168 februari 2021

IDFA 2016 Deel 1:
Een open vizier op de wereld

door Suzan Groothuis

Het publiek stroomt massaal af op het IDFA, met open vizier, want we willen geroerd en geraakt worden door wat echt is. Een stukje bewustwording van wat er leeft en speelt in deze wereld. Maatschappijkritische films wisselen zich af met muziek- en shockdocu’s. En er zijn natuurlijk de mooie, intieme verhalen en bijzondere persoonlijkheden die in beeld worden gebracht.

IDFA, het grootste documentairefilmfestival ter wereld, laat dit jaar weer een divers programma aan documentaires zien. Tuschinski, Pathé De Munt en Eye zijn de hoofdlocaties. Immer druk bezocht, of het nou een vroege voorstelling is of een afsluiter. Filmmakers, vaak met crew, komen uit alle windstreken van de wereld om hun film te laten zien.

Indebioscoop is erbij en is getuige van een schokkend inkijkje in de wereld van ratten, een ziekenhuisafdeling die op het punt van instorten staat, het bijzondere verhaal van een Seminole-indiaan die met zijn blote vuisten met alligators worstelt en de opkomst en ondergang van platenlabelbaas James Lavelle.

Rats
Wat wist je nog niet over ratten? Voordat je deze documentaire van de Amerikaanse regisseur Morgan Spurlock (bekend van Super Size Me) gaat zien: wees gewaarschuwd, want de film bevat beelden waar je niet vrolijk van wordt en die, in het ergste geval, je maag doen omdraaien. Goed, ratten. Spurlock laat in deze ‘shock aka horrordocu’ op diverse plaatsen in de wereld zien hoe het gesteld is met ratten en welke betekenis de betreffende plek geeft aan de beestjes. In New York en in India zijn ze vooral een plaag. Verken New York maar eens in de nacht en zie de ene na de andere rat razendsnel uit het riool schieten op zoek naar eten.

En dan zijn er nog de schokkende resultaten na wetenschappelijk onderzoek: als je ziet wat ratten met zich meedragen aan parasieten, moet je er niet aan denken wat er gebeurt als ze als ongewenste gast met je eten hebben gesjoemeld in restaurants.

In India zien we hoe rattenvangers de beesten met hun blote handen te lijf gaan. En in Cambodja is er sprake van een ware ‘rattenhandel’, waarbij ratten in platte kooien de grens overgaan en als hapje dienen voor arme Vietnamezen. Maar zoiets als verheerlijking bestaat ook nog: in een Indiase tempel zijn ratten bijvoorbeeld reïncarnaties van overleden mensen en leven mens en dier vreedzaam naast elkaar.

Rats is verpakt als een horror, waarbij Spurlock de kijker in vlot, spanningsvol tempo de schimmige wereld van het knaagdier in loodst. En overrompelt met de ene na de andere extreme situatie. Dan weer grappig, dan weer nagelbijtend, maar altijd confronterend, provocerend, gelikt en een tikje over de top, zoals we dat ook zagen in zijn voorgaande films.

Burning Out

Burning Out
De economische crisis drukt op allerlei sectoren. Hoge werkdruk, weinig personeel en vooral: presteren. Ook een Frans ziekenhuis in Parijs lijdt eronder. Jérôme le Maire volgde twee jaar lang een chirurgische afdeling, waarbij de werkdruk met de dag opgevoerd wordt en vooral de chirurgen en anesthesisten hun werk niet langer met voldoening uitvoeren. De cijfers liegen er niet om: 250 werknemers tegenover 60-80 operaties per dag. Op statische wijze volgt de camera het ziekenhuispersoneel, waarbij de stress alles overmeestert. Overvolle werkschema’s, waarbij de patiënt verwordt tot nummertje. Chirurgen die hun geduld verliezen tegenover hun personeel. Uitgebluste, vermoeide gezichten. Een arts die er een half jaar tussenuit gaat en bij terugkomst ontdekt dat er niets veranderd is.

Onder het toeziend oog van de camera wordt de onvrede overigens wel besproken, resulterend in een overleg met het management dat weinig zoden aan de dijk zet. Er gaat een audit komen om te inventariseren wat er beter kan. Maar uiteindelijk blijkt het personeel zelf met creatieve oplossingen te moeten komen.

Burning Out is een confronterend kijkje in het ziekenhuiswezen, waar het om mensen draait maar de werkplek als een machine opereert. Hoewel duidelijk is wat er tekort schiet en wat het personeel wenst, is het gissen naar de visie van het management. Die overigens maar kort te zien is, constaterend dat er blijkbaar problemen zijn maar er toch geproduceerd en gepresteerd moet worden. Het gemis aan verdieping in de bepalende tak maakt Burning Out wat onbevredigd: waarom er gekozen is voor deze manier van aansturen, terwijl zoveel personeel er aan onderdoor lijkt te gaan, is voor de kijker een vraagteken.

Wrestling Alligators

Wrestling Alligators
Wrestling Alligators is het bijzondere portret van James Billie. De man is van alle markten thuis: hij jaagt met zijn blote handen op alligators, is muzikant, heeft gevochten in Vietnam én is leider van zijn stam de Seminoles, de oorspronkelijke bevolking van de staat Florida. James Billie is ook altijd een outsider geweest. Als kind van een blanke vader en een Seminole-moeder liep hij zelfs het risico uitgestoten en gedood te worden. Dat lot bleef hem gelukkig bespaard en Billie groeide op tot een zelfverzekerde, niets vrezende en kleurrijke persoon.

De documentaire laat de verschillende kanten van de mens Billie zien, met veel aandacht voor zijn leiderschap en wat hij voor zijn volk bereikt heeft. Billie bewandelde niet de meest gangbare paden: om perspectief voor zijn volk te bieden ging hij over tot de opening van een gigantische bingohal in 1979. En zo ontstond ‘Indian Gaming’, dat de gemeenschap economische welvaart en groei bracht. Dit tot onvrede van de autoriteiten van Florida, die het Billie niet gemakkelijk maakten.

Andrew Shea’s tweede documentaire is een goed gedocumenteerd portret aan de hand van archiefmateriaal, video’s en interviews. Buiten de persoon van Billie krijgen we een inkijkje in de gebruiken van de Seminoles en het ontstaan van Indian Gaming. Het Hard Rock Café kennen we allemaal, maar wie wist dat het zijn oorsprong vond in Florida, nadat de Seminoles met behulp van een handige ondernemer hun casino omdoopten tot Hard Rock Hotel & Casino? De Seminoles hebben met hun Indian Gaming zoveel geld verdiend, dat ze een wet hebben ingevoerd dat hun kinderen pas vanaf hun achttiende aanspraak kunnen maken op hun vermogen. Al die welvaart roept de vraag op in hoeverre de tradities en gebruiken van de stam, waarvoor Billie zo gestreden heeft, behouden blijven. Het geeft het overwegend positieve karakter van de film een wrange bijsmaak mee.

The Man from Mo’Wax

The Man from Mo’Wax
Mo’Wax is niet meer. Het platenlabel ontstond in 1992, ontsproten aan het jonge, creatieve brein van talentspotter James Lavelle. James was 18 jaar oud toen hij met Mo’Wax begon. Hij wist wat hij wilde en wat hij kon. Op jonge leeftijd begon hij met het verzamelen van vinyl en ontdekte hij de kunst van het dj’en. En niet onbelangrijk, hij had oor voor talent en voor vernieuwing. Zo ontstond Mo’Wax, wat staat voor More Wax, een vernieuwend label met triphop, turntablism en alternatieve hip hop.

Het ging Mo’Wax en James Lavelle voor de wind, met name na het uitbrengen van het geroemde album Entroducing van de Amerikaanse turntablist DJ Shadow. Maar met het succes kwam ook de downfall. James wilde meer, wilde het grootster. Hij startte zijn eigen project UNKLE, waarop hij samenwerkte met DJ Shadow en artiesten als Thom Yorke van Radiohead en Ian Brown van The Stone Roses. Met UNKLE ontstonden de degradatie van de persoon James Lavelle en zijn platenlabel.

De documentaire, die er tien jaar over deed om tot stand te komen, volgt James Lavelle in zijn pogingen weer overeind te krabbelen. Dat hij dat tot vier keer toe probeert met UNKLE, een meer en meer gedoemd project, is voor de kijker een gênante vertoning. De opnames van het laatste album tonen een creatief uitgeputte James Lavelle. Buiten het verliezen van de muzikale spirit ervaart hij ook op persoonlijk vlak tegenslag. Toch ontaardt The Man from Mo’Wax niet in een uitzichtloze documentaire over een gedoemde platenbaas. Regisseur Matthew Jones wilde juist meegeven dat je van je fouten kan leren. Gelukkig heeft James Lavelle dat gedaan en heeft Mo’Wax na jaren weer de erkenning gekregen die het verdient. Het pleit voor zowel James Lavelle als de filmcrew dat ze de stekker er niet uit hebben getrokken. The Man from Mo’Wax laat zien waar James Lavelle met zijn label voor stond, al had er wat meer aandacht aan de innovatieve muziek besteed kunnen worden.

23 november 2016

IDFA 2016 – Preview 2

Posted on15 november 20168 februari 2021

IDFA 2016 Preview 2:
van muziek tot experimenteel

door Bob van der Sterre

IDFA heeft voor ieder wat wils. We hebben hier een persoonlijke keuze van de meest opvallende films gemaakt en ingedeeld in zelfbedachte categorieën. In het eerste deel met uplifting, portretten, drama en cynisch. In deel 2 muziek, spanning en mysterie, experimenteel en auteursfilms. Alle documentaires zijn op de site van IDFA terug te vinden.

Muziek
Elke IDFA heeft meer dan genoeg keuze uit gevarieerde muziekfilms.

Far Western. Een vervolg op een eerdere documentaire, toen eigenlijk per toeval door de makers een heuse country & western cultuur in Japan werd ontdekt. Er werd geld bijeen gesprokkeld middels online support en het resultaat is nu te zien. Japanners met cowboyhoeden die hartstochtelijk bluegrass spelen.

Honky Tonk Heaven: The Legend of the Broken. Western uit de VS zelf. Dit gaat over een beroemde countrybar in Austin, Texas. Voor de liefhebber vermoedelijk prachtmateriaal.

Zappa: Eat that Question. Er is al aardig wat over Frank Zappa verschenen. De man blijft fascineren. Nu zien we zijn interviews. De interviewer vraagt, hij geeft Zappaïaans antwoord (inclusief sardonische glimlach), het publiek bewondert.

Walking in the Opposite Direction. De zanger van de punkband The Sound bleek depressief te zijn. De band had geen sjoege hoe daarmee om te moeten gaan, vertelt ze nu.

We are X. Ook de zanger van een superberoemde Japanse rockband was depressief en maakte een einde aan zijn leven. De band hield op met bestaan. We kijken door de ogen van de drummer terug naar de hoogtijdagen. Bijna geen optreden ging voorbij zonder alles kapot te maken.

Chasing Trane. John Coltrane is een van de grootste namen in de jazz. Deze documentaire met onder andere interviews met Wynton Marsalis en Sonny Rollins probeert de deksel van de mythe op te tillen.

When you’re meant to be. Aidan Moffat (ooit lid van de band Arab Strap) reist door Schotland en gaat op onderzoek naar Keltische muziek. Klinkt misschien saai maar het lijkt juist een losse en vermakelijke film.

Spanning en mysterie
Een vaste categorie op elke IDFA: de documentaires over beruchte moordzaken of rare, onverklaarbare mysteries. Ook deze editie heeft op dit gebied weer wat aardigs te bieden.

Beware the Slenderman is een berucht verhaal over twee meisjes die een moord pleegden, waarin het verzonnen figuur genaamd de ‘slenderman’ een grote rol speelde. Belooft mysterie en griezeligheid. Doet nogal denken aan Heavenly Creatures, een speelfilm van Peter Jackson die ik persoonlijk beter te pruimen vind dan al zijn Tolkien-verbouwingen bij elkaar.

God knows where I am. Wij weten het als kijker ook niet. Linda Bishop, een bipolaire dame, is op een vreemde manier aan haar einde gekomen en de documentaire gaat de waarheid zoeken achter spookverschijningen en de rol van de Chinese maffia.

The Girl Down Loch Anzi. Zwitsers meisje gaat het beroemde mysterie van Anzi onderzoeken. Belooft merkwaardig, droogkomisch materiaal te zijn.

Houston, We Have a Problem. Had Joegoslavië een ruimteprogramma dat ze verkochten naar de VS? Er zijn bewijzen (Tito ging zelf op bezoek in de VS) maar geen zekerheidjes.

The Promise. Duitse jongen wordt in de jaren tachtig in de VS tot levenslang veroordeeld voor een moord die hij mogelijk niet heeft gedaan, alleen maar omdat hij volkomen bezeten was van een vrouw. Is hij nu zo’n geweldige leugenaar of is zij de manipulatieve heks?

Southwest of Salem: The story of the San Antonio Four. Vier vrouwen die bij een sekte hoorden, worden beschuldigd van verkrachting. Ze werden veroordeeld. De vraag uiteraard: waar of onzin? De rechtszaak rammelt in elk geval aan alle kanten. Lijkt op een Making a Murderer-achtige productie.

Experimenteel
Een aantal documentaires is wat onduidelijker. Ze zijn niet echt journalistiek, meer artistiek en filosofisch. Klinkt interessant. Maar geen vergif op innemen! De scheidslijn tussen origineel en wanprestatie is soms zo dun als een sliertje tagliatelle.

Cameraperson. De trailer maakt eigenlijk maar een ding duidelijk: je moet de hele film kijken om er chocola van te maken. Dit is bedoeld als een ervaring. Je zou zeggen dat de film wel iets boeiends moet hebben, gezien het flinke aantal prijzen dat er al aan is uitgereikt. Maar ervaring leert ook dat een prijs niet altijd wat zegt.

All These Sleepless Nights. We volgen wat Poolse nachtbrakers. Wederom de vraag: is dat nou echt de moeite waard? Wel volgens Sundance, die gaf het de World Cinema Directing Award. Er moet dan iets schoons in deze film verborgen zitten, wat je niet kunt zien aan de saaie trailer.

Whatever the Weather. Duitse rekent af met haar alcoholische moeder. Dat doet ze door middel van een mooie animatiestijl. Op het oog interessante combinatie.

Homo Sapiens. Oostenrijkse film waar je rustig bij kunt mediteren. Je ziet namelijk 94 minuten lang verstilde beelden van verlaten oorden. Veel lovende reacties.

La felicidad del sonido. Een film over geluid. Word je al gek van de trailer? Beslist. Word je nog gekker van een uur lang geluiden? Zo goed als zeker. Deze Panamese film kan een waardevolle ervaring zijn.

Notes of Blindness is een virtual reality-ervaring bij audiodagboeken van een blinde. Het klinkt ingewikkeld en hoe het er uit zal zien weet ik niet, maar het krijgt overal lovende reacties.

Auteursfilms
The B-Side Elsa Dorfman’s Portrait Photography. Errol Morris was de hoofdpersoon van de vorige IDFA, zie ons artikel. Nu is hij terug met een nieuwe film waarin hij op zijn bekende wijze een fotografe interviewt.

Rats. Morgan Spurlock (Super Size Me en Mansome) heeft weer een film gemaakt over een thema waar maar weinig films over gemaakt worden. Hij onderzoekt de gevaren van ratten. Het zal een bloederige, ranzige en slechtnieuwsbrengende docu zijn over een onderwerp dat maar zelden zo serieus wordt benaderd. Deze film is gezien de trailer beslist niet voor de gevoeligen van geest – wat opvallend is gezien Spurlocks voorkeur voor lichtvoetige films.

Austerlitz. De IDFA draait dit keer een retrospectief van Sergei Loznitsa, regisseur van onder andere het veelgeprezen Maidan. Hier vertelt hij in een interview over zijn werk. Austerlitz is zijn nieuwste film – een wrang portret van hoe toeristisch concentratiekampen tegenwoordig zijn geworden.

15 november 2016

IDFA 2016 Preview 1: van uplifting tot cynisch

We hebben hier een persoonlijke keuze van de meest opvallende documentaires gemaakt en ingedeeld in zelfbedachte categorieën. In dit eerste deel: uplifting, portretten, drama en cynisch.

idfa-preview2gr

IDFA 2016 – Preview 1

Posted on14 november 20168 februari 2021

IDFA 2016 Preview 1:
van uplifting tot cynisch

door Bob van der Sterre

Tijdens het komende IDFA, van 16 tot 27 november, is er zoals gebruikelijk voor ieder wat wils. We hebben hier een persoonlijke keuze van de meest opvallende documentaires gemaakt en ingedeeld in zelfbedachte categorieën. In dit eerste deel: uplifting, portretten, drama en cynisch. In deel 2: muziek, spanning/mysterie, experimenteel en auteursfilms. Alle films zijn op de site van IDFA terug te vinden.

Uplifting
Daar zijn ze weer, de documentaires die bedoeld zijn om ons ‘kracht’ te geven, als ‘voorbeeld’ dienen en ons ‘hoop’ willen geven. Er is niets mis met deze documentaires, hoewel ze net zo voorspelbaar kunnen zijn als een superheldenblockbuster.

The Eagle Huntress. Een eeuwenoude traditie in China. Maar nu gaat voor het eerst een meisje leren jagen met roofvogels. We volgen haar in deze training.

Forever Pure. Voetbal en racisme. Bekend probleem. In Israël maken ze het zich bij een bepaalde voetbalclub ook niet makkelijk door moslims in hun elftal op te nemen. Expres, om een gebaar te maken. Supporters pakken het uiteraard anders op. Bananen gooien zou nog vredelievend te noemen zijn in vergelijking met deze om oorlog schreeuwende ‘supporters’.

A Place Called Lloyd. Arbeidersmentaliteit. Weten we nog wat dat is? De werknemers van vliegtuigmaatschappij Lloyd Aereo Boliviano zijn sinds het faillissement in 2008 werkloos. Dat verhinderde ze hen niet om door te gaan met werken, in de hoop dat de zaken ten goede veranderen.

Life Animated. Owen, een autist, leert de wereld begrijpen via Disneyfilms. Uplifting zoals uplifting bedoeld is.

The Opposition. Papua New Guinea. Een dorp wordt gekortwiekt in verband met de komst van een luxe resort. De internationale (linkse) gemeenschap ontdekt de zaak en het krijgt overal aandacht. Wereldwijde media-aandacht als een soort toverdrank.

Beauties of the Night. Een niche-soort documentaires zijn die van vrouwen op leeftijd die terugdenken aan hun ‘wilde jaren’. Zo ook deze film, waarin burleske Mexicaanse dames als zestigers terugkijken op hun dansperiode van voorheen. Wie er niet genoeg van kan krijgen, kan ook La Chana bezoeken, over een dame die ooit tapdanskoningin was.

Amateurs in Space. Deense garagehobbyisten proberen zelf een raket de ruimte in te schieten. We volgen hen bij deze poging.

Gaza Surf Club. Surfen in Gaza. Kan dat? Ja. Gebeurt dat ook? Ook ja. Hartverwarmend portret.

Portretten
Vrijwel elke IDFA kom je ze tegen: prachtige, humanistische portretten van mensen. De een zo gek als een deur, de ander extreem getalenteerd, een derde met veel pech.

Gringo: The Dangerous Life of John McAfee. De man van het bekende antivirusprogramma die in Belize ging wonen en wiens buurman vermoord werd. Zijn aparte levensgeschiedenis zien we hier.

Norman Lear: Just another version of you. De tv-revolutie begon al in de jaren zeventig, met de schrijver Norman Lear, die comedy’s schreef als All in the Family. Invloedrijk en speels met sociale kwesties.

Letters from Bagdad. Gertrude Bell, archeologe, was de machtigste Britse vrouw in Arabië. Men kon niet om haar kennis heen, zelfs Churchill niet. Een fraai vormgegeven film staat ons te wachten, veel nagespeeld, een halve speelfilm.

Mapplethorphe: look at the pictures. Robert Mapplethorphe, de beroemde fotograaf van homo-erotische beelden, was een legende in zijn tijd. Deze film blikt terug met de vraag: hoe werd hij Robert Mapplethorphe?

Drama
Wie graag films kijkt met zakdoekjes in de buurt (om de ogen mee te deppen, niet doordenken), die kan zijn lol op bij IDFA. Er is genoeg materiaal om voor eeuwig een hekel aan de mensheid te krijgen. Soms doen mensen ook iets goeds, zoals zo’n verhaal gieten in een artistiek product.

Hissein Habré, a Chadian Tragedy. In de stijl van The Act of Killing gaat een documentairemaker in Tsjaad samen met slachtoffers op zoek naar hun vroegere martelaarders. Schrijnend.

Ikona. Een instituut voor mentale patiënten in Siberië. Belooft een mooie, gevoelige film te worden, vanuit het perspectief van een van de artsen aldaar.

Hillsborough. Het visuele resultaat van vijfentwintig jaar zoeken naar de waarheid omtrent de voetbalramp in het Hillsborough-stadion. Getuigen, slachtoffers en zogenaamde daders, iedereen wil antwoorden hebben, maar niet geven.

Insignificant Man. Een weinig betekenende man begint uit frustratie een partij in India. Symbool: een bezem. Groot succes. De trailer is ook net zo simpel als imponerend.

On the Bridge of Death and Life. Het zal je beroep maar wezen: mensen redden die van een brug over de Yangtze willen afspringen. Een hartverscheurende film, vermoedelijk, dit portret van de redder die het ook maar ziet als een baan, maar ook van de mensen die het niet meer zien zitten.

Abandoned Land. Kun je nog lachen als de plek waar je woont is getroffen door een kernramp? Nabij Fukushima kunnen ze het nog wel. Camus had er een mooie existentiële roman kunnen schrijven.

My father and my mother. De hoofdpersoon keert terug bij zijn oude ouders, die hij vroeger duizenden keren heeft gefotografeerd. Zijn foto’s hangen nu in het museum. Zijn ouders snappen er niet veel van maar worden uitgenodigd voor de opening. Belooft typisch Chinese ontroering.

The Father, the Son and the Holy Jihad. Franse Syriërs worden voor terroristen aangezien. Ze zijn wel radicaal maar niet gewelddadig. Onze wereld denkt in zwart en wit, hoewel Frank Boeijen ons ooit nog zo gewaarschuwd heeft om dat niet te doen. Een insidersportret van deze geplaagde familie.

Cynisch
Het soort film wat je altijd op de IDFA kunt zien, zijn de docu’s waarin de politiek, de media, of een andere partij zich schandalig misdraagt.

All Governments Lie. De documentaire Shadows of Liberty is nog niet zo heel oud maar toch lijkt dit er sprekend op: de slechtheid van de ‘koopbare media’ wordt opnieuw aan de kaak gesteld. Het is vreselijk, is de weinig verrassende boodschap.

Delicate Balance. De gevolgen van de crisis wereldwijd. Van uitzettingen in Spaanse huizen tot het zijn van een werkmachine in Japan. Een goede manier om in te zien hoe economie mensenlevens beïnvloedt.

National Bird. Oorlog voeren met drones is nog makkelijker dan in computerspelletjes. Er zijn drie ex-medewerkers van dit programma die het zo walgelijk vonden dat ze de pers zochten.

Zero Days. Stuxnet. Een vernieuwend computervirus dat hele infrastructuren kan lamleggen. In 2010 vernietigde het woest om zich heen. Hoe zat dat ook alweer? En vooral: waar gaat het heen? Is het nog terug te stoppen in de doos van Pandora?

To be a Miss. Miss Venezuela. Veel mannen weten meteen waar het over gaat: de mooiste vrouwen van de wereld. Nogal wat Venezolaanse dames dromen ervan om dat te worden. Maar dat heeft een prijs. Plastische chirurgie, gedrild worden van jongs af aan, enzovoort.

Seed. Hoe slecht gaan we om met onze zaden? Erg slecht dus. In een eeuw tijd is 94 % van de zaden verdwenen. Een combinatie van een beangstigende docu (Monsanto, even googelen en je weet genoeg) en wat optimisme.

Plastic China. Een verwerkingsfabriek voor plastic. Een Chinese familie leeft ernaast. Bizarre taferelen.

El Patio. Chileense doodgravers kijken terug op een tijd dat ze het werk niet aan konden, toen de doodseskaders aan het moorden sloegen. Een subtiel naargeestig gegeven voor een uiterst cynische documentaire.

Robinù. Nog niet genoeg van film en tv-serie Gomorrah? Robinù laat de echte Napolitaanse gangstertjes aan het woord. Twintig en al moordenaar. Huiveringwekkend. Tipje van de sluier: ze zijn net als in de film en tv-serie.

14 november 2016

IDFA 2016 Preview 2: van muziek tot experimenteel

MEER FILMFESTIVAL
gaza-surf-club-preview1

LIFF 2016 – Deel 4

Posted on9 november 20168 februari 2021

Deel 4 : Liever studie dan oorlog, Britse roadmovie en Mel Gibson

door Wim Meijer

In het laatste deel van het LIFF 2016 aandacht voor een mooi debuut waarin een overtuigd atheïst liever studeert dan dat hij vecht in de oorlog, een Britse roadmovie van hoog niveau én de nieuwste film van Mel Gibson waarin de gelovige Desmond Doss juist wél wil deelnemen aan de strijd, maar weigert wapens te gebruiken.

Indignation

Indignation
Indignation is een film met joodse humor die de gebroeders Coen zou bekoren. Het is echter niet het illustere duo, maar scenarist James Schamus (Crouching Tiger, Hidden Dragon) die de lachers op de hand heeft in deze retro tragikomedie.

Het is 1951 als Marcus (Logan Lerman) de dienstplicht weet te ontlopen omdat hij een beurs heeft. Hij mag gaan studeren in Ohio, waar hij de degens kruist met de decaan, Olivia ‘the blowjob queen of 51’ Hutton en niet in de laatste plaats met zichzelf. Marcus is overtuigd atheïst, heeft een joodse achtergrond, een paar bemoeizuchtige ouders en weigert zich te schikken naar de moraal van de decaan. Het levert tot twee maal toe fenomenale scènes op in het kantoor van decaan Caudwell, uitstekend gespeeld door Tracy Letts. Het verhaal van de rabbi uit A Serious Man is er niks bij.

Indignation blinkt uit in z’n scherpzinnige humor, achteloos acteerwerk van Lerman en Letts en intelligente discussies waarbij theorieën van Sigmund Freud en citaten uit het werk van Bertrand Russell niet worden geschuwd. De eerste langspeler van James Schamus doet verlangen naar meer.

Burn Burn Burn

Burn Burn Burn
De premisse van deze Britse komedie is even geniaal als luguber: een terminale vriend verzwijgt zijn ziekte tot het allerlaatste moment en stuurt na zijn dood zijn twee beste vrienden op een roadtrip om zijn as op vier verschillende plekken in het Verenigd Koninkrijk uit te strooien.

Na afloop van de film was er een Q&A met de regisseuse en scenariste, twee Britten in hart in nieren. De humor van de dames – aanstekelijk en gortdroog – kenmerkt ook de film. Niets zo lekker als Britse bijdehandjes die in volzinnen fulmineren over de zinloosheid van het bestaan. Een mooi uitgewerkte vriendschap tussen de hoofdrolspeelsters – de een wars van een schuldgevoel, de ander een flierefluiter met relatieproblemen – vormt de basis van Burn Burn Burn en zoals het een goede roadmovie betaamt passeren ook genoeg andere vreemde en hartverwarmende personen de revue.

In Burn Burn Burn waan je je in het ongerepte Schotland, wil je toeren met je vrienden – liefst met een andere reden – en vier je het vrije leven. Ondanks de thematiek valt er veel te lachen met humor die doet denken aan The Trip en Sightseers. En er is nog meer goed nieuws, want Netflix heeft deze film gekocht. Die kan je dus meteen vanavond kijken. Daar ga je geen spijt van krijgen.

Hacksaw Ridge

Hacksaw Ridge
Mel Gibsons carrière zag er tien jaar geleden (na wat antisemitische uitspraken en een constante staat van dronkenschap) net zo rooskleurig uit als het decor van Hacksaw Ridge, een slagveld op Okinawa waar de gedemoniseerde regisseur/acteur zijn laatste film situeert. Maar Mel Gibson zou Mel Gibson niet zijn als hij niet elke keer opkrabbelt, zoals zijn iconische karakter uit Lethal Weapon. Sinds 2010 is hij met een comeback bezig en na een lekkere rol in Blood Father eerder dit jaar, levert hij nu zijn vijfde film af als regisseur.

Hacksaw Ridge is een romantische oorlogsfilm. Denk aan Brothers. Nu is er in bijna elke oorlogsfilm wel ergens een liefje te bespeuren op het moment dat mannelijke hoofdrolspelers zich klaarstomen voor de strijd. Op zich ook hulde voor Gibson, die de vrouw in kwestie (de adorabele Teresa Palmer) wat schermtijd gunt. Maar dat je de eerste drie kwartier naar een romance zit te kijken die pijn doet aan de tanden, kan niet de bedoeling zijn. Het eerste deel, waarin Gibson de personages introduceert en ze ontwikkelt, is een mierzoet romantisch clichématig drama waarbij alle subtiliteit mist. Dit suikerspinnetje brandt regelrecht door de glazuurlaag tot het moment dat Desmond Doss (Andrew Garfield, bijdehand als altijd) zich aanmeldt bij het leger. Hij is overtuigd christen, weigert wapens aan te raken, wil wel zijn land dienen en zal uiteindelijk uitgroeien tot een held.

Tijdens de scènes in het leger toont de regisseur zich van zijn beste kant, met een goed oog voor actie, gruwelijke beelden, een hoge mate van realisme en heroïek zonder te vervallen in Amerikaanse superioriteitsgevoelens. De ontknoping en karakterontwikkeling maken veel goed ten aanzien van het eerste stuk van de film. Met name de aftiteling, met de overlevenden van de invasie op Okinawa, maakt indruk. Het is in feite een kopie van The Pacific, waarbij Mel Gibson wat meer tijd aan de strategie rondom de veldslagen had mogen besteden, en minder aan romantiek. Desondanks een indrukwekkende film.

9 november 2016

LIFF 2016 – Deel 3

Posted on8 november 20168 februari 2021

Deel 3: Manipulatieve lerares, andere identiteit en communiceren met aliens

door Suzan Groothuis

De studentenstad Leiden stond tien dagen lang in het teken van film, waaronder het inmiddels bekende American Indie-programma. Het laatste weekend werd het publiek getrakteerd op grote namen zoals Mel Gibsons brute oorlogsgeweld in Hacksaw Ridge en Oliver Stone’s Snowden. Dit tegenover de kleinere independent cinema als Complete Unknown en het Tsjechische/Slowaakse The Teacher. Net als voorgaande jaren een gevarieerd programma dat kon rekenen op volle zalen, getuige de non-stop stroom aan mensen in het prachtige Trianon en het Kijkhuis.

The Teacher

The Teacher
Slowakije, begin jaren 80. Op een plaatselijke school doet een nieuwe lerares haar intrede. Ze ziet er verzorgd uit met haar zilverkleurige hakjes. Ze pakt haar notitieboekje erbij en vraagt of haar jonge leerlingen bij het horen van hun naam gaan staan en erbij vertellen wat het beroep van hun ouders is. Huh? Een wat onorthodoxe aanpak en dat schetst ook het karakter van deze manipulatieve Maria Drazdechova. Want als een van de moeders kapster is, laat je natuurlijk gratis een permanentje zetten. Of je vraagt een van de vaders die op de luchthaven werkt of hij een taart naar Moskou kan smokkelen.

Ondertussen halen de kinderen van de ouders van wie ze wat gedaan krijgt hoge punten, terwijl ouders die niets kunnen of willen bieden het rapport van hun kind zienderogen achteruit zien gaan. Het gaat pas echt mis wanneer een van de leerlingen, die het steeds aan de stok heeft met haar tirannieke docent, een suïcidepoging doet.

De directeur van de school roept de ouders van de specifieke klas bijeen om een petitie te tekenen. Ook de directie wil Maria weg hebben, maar ze heeft een vooraanstaande positie bij de Communistische Partij – oppassen geblazen dus. Er is maar één kans en dat is wanneer er voldoende bewijs is vanuit de ouders dat Maria er illustere, corrupte praktijken op nahoudt.

Met humor, droge registraties en oog voor de toen geldende posities in het Slowakije van de jaren 80 laat regisseur Jan Hrebejk zien hoe een lerares alles naar haar hand zet. Een verrassende film, die ondanks zijn licht-komische toon genoeg diepgang laat zien over hoe ver mensen gaan als ze ergens voordeel uit kunnen halen.

Complete Unknown

Complete Unknown
New York, een verjaardagsfeestje. Tom (Michael Shannon, ditmaal niet in de rol van introverte Texaan) is degene die jarig is en Alice (Rachel Weisz) de intrigerende gast die meegenomen is door zijn vriend en collega Clyde. Zodra Tom haar ziet voel je als kijker spanning bij hem. Hij kent haar, of niet? Wanneer ze een luchtje schept op het balkon schiet hij haar achterna. En ja ze kennen elkaar, van jaren terug, toen Alice er letterlijk een ander leven op nahield. Want plots verdween ze uit zijn leven, om nooit meer terug te keren. Haar ouders waren er kapot van. En Tom richtte zich op zijn eigen leven, inmiddels getrouwd en overwegend om naar Californië te verhuizen. En Alice? Die heeft er verschillende levens, verschillende identiteiten op nagehouden. Als Mae in China, als assistente van een illusionist. En nu als laborante die een onbekende kikkersoort heeft ontdekt.

Verschillende identiteiten, verschillende beroepen, verschillende manieren van zijn en zich niet hoeven binden. Want, onthult ze, zodra mensen iets van haar willen, is het tijd om weer een ander te worden. Hun samenzijn resulteert in een grillige avond, waarbij ook Tom ontdekt hoe verleidelijk het is om in de huid van een ander te kruipen.

Complete Unknown van Joshua Marston (Maria Full of Grace) is een sympathieke film over de alledaagsheid van het bestaan vs. spanning en uitdaging. Kathy Bates en Danny Glover wippen nog even voorbij als bejaard hippiestel, een scène die zorgt voor hilariteit maar ook ongemakkelijkheid wanneer Tom door Alice wordt uitgedaagd zich voor te doen als een ander.

Centraal staat de vraag hoezeer je vast moet houden aan het leven dat je leidt. Wanneer is het goed om een andere beslissing te nemen en wanneer is het goed om bij het vertrouwde te blijven? Waar Michael Shannon, ondanks zijn ongebruikelijke rol als hippe New Yorker, wat star is (het blijft een man met een vaste, donkere gezichtsuitdrukking) is het Rachel Weisz die de meeste indruk maakt. Een leven leidend dat anders en spannend is, maar daarin toch eenzaam zijn.

Arrival

Arrival
Je kan inmiddels van een indrukwekkend oeuvre spreken als je het hebt over films van de Canadese filmmaker Denis Villeneuve. Incendies, Prisoners, Enemy en Sicario zijn bekende voorgangers en maakten stuk voor stuk indruk. Nu is er Arrival, Villeneuves eerste sciencefiction, hoewel Enemy ook wel wat sci-fi, – of laten we in ieder geval stellen, onverklaarbare kosmos – bevatte. Maar misschien nog meer dan sciencefiction gaat het in Arrival over taal en communicatie.

Amy Adams (The Master, American Hustle) is Dr. Louise Banks, een linguïst en expert in haar vakgebied. Wanneer een mysterieus ruimteschip op aarde landt wordt zij ingeschakeld om zijn doel op aarde te ontcijferen. En om de situatie nog complexer te maken, zijn er meer ruimteschepen op verschillende plekken op aarde geland, waaronder in China – dat in de geheimzinnige bezoekers al snel een vijand ziet.

Arrival is een film die het vooral van beeld en sfeer moet hebben. Overigens liggen die sterk in het verlengde van Villeneuve’s Enemy – ook zo’n film die indruk maakt met beeld en geluid en waaraan het verhaal – met de onbegrijpelijke climax op het eind – ondergeschikt zijn. De beelden van de basis bijvoorbeeld, waar het ruimteschip geland is. In prachtige donkere kleuren gevangen cirkelen legerhelikopters om een omvangrijke donkere schelp. De beelden scheppen mysterie en dreiging, versterkt door de muzikale soundtrack (o.a. van Max Richter en de IJslandse componist Jóhann Jóhannsson).

Wanneer Louise de donkere schelp betreedt en in contact komt met de aliens – in Arrival reusachtige heptapods – begint de zoektocht naar hun intentie. Via contact en taal probeert ze te achterhalen wat de bedoeling is van de landingen. De heptapods communiceren door een inktachtige substantie met hun tentakels te spuiten. Geleidelijk aan leert Louise hun vertrouwen en hun taal kennen, maar tijd is een relatief begrip en er ontstaat vanuit de buitenlandse autoriteiten steeds meer wantrouwen tegenover de vreemde wezens.

Dan is er nog het stukje tijd en toekomst, wat doorsijpelt in Louise’s persoonlijk leven. Hoewel de climax vrij voorspelbaar is, is Arrival een film die met beeld en sfeer blijft hangen: groots, dreigend en mysterieus. Een imposante filmische reis, die op het netvlies na blijft broeien.

8 november 2016

DEEL 1

DEEL 2

DEEL 4

MEER FILMFESTIVALS

LIFF 2016 – Deel 2

Posted on4 november 20168 februari 2021

Deel 2: Van de Nieuw-Zeelandse bush tot moordende rolstoelrijders

door Suzan Groothuis

In het tweede deel van ons verslag van het LIFF gaan we naar Nieuw-Zeeland voor een knotsgekke avonturenfilm met lekker stekelige randjes, maken we kennis met de eenzaamheid en stille verlangens van Amerikaanse vrouwen en zien we in Hongarije een gangster in een rolstoel.

Hunt for the Wilderpeople

Hunt for the Wilderpeople
Taika Waititi kennen we van de hilarische vampier-mockumentary What We Do in the Shadows en de komedie Eagle vs Shark. Zijn nieuwste film Hunt for the Wilderpeople is wederom een mix van komedie en absurdisme, ditmaal gevat in een avonturenfilm. We volgen de weesjongen Ricky die al een hele rits pleeggezinnen achter de rug heeft. Niemand wil de jongen, want hij steelt, zet de boel in brand en trekt er steeds op uit. Een soort laatste kansbeleid dus en bij wie is hij beter af dan de eigenzinnige Bella en Hec? Het echtpaar leeft afgezonderd in de Nieuw-Zeelandse bush. En alhoewel de eerste kennismaking wat onwennig is, vindt Ricky al snel zijn thuis. Bella blijkt namelijk een behendige zwijnenjager en de introverte Hec (Sam Neill) wekt mysterie op bij de zwaarlijvige jongen, steevast gehuld in dollarteken-hoodie.

Waititi zou Waititi niet zijn door een eigenzinnige draai te geven aan het verhaal: dit is niet alleen een get together movie waarin een onthechte jongen weer een plek krijgt, maar mede een knotsgekke avonturenfilm met lekker stekelige randjes. Want wat krijg je als met je pleegvader de wildernis intrekt en niet meer terugkeert? Heel Nieuw-Zeeland is naar je op zoek, met in de voorhoede een keiharde maatschappelijk werkster die alles op alles zet om de brutale jongen terug te vinden.

Naast het originele scenario is er visueel wat te halen: Hunt for the Wilderpeople is een lust voor het oog dankzij de mooie enscenering van het landschap. Waititi zet met zijn vierde speelfilm Nieuw-Zeeland wederom op de filmkaart. We wachten in spanning af op zijn nieuwste productie, Thor: Ragnarök.

Certain Women
Certain Women is een film met diverse verhaallijnen, waarin de vrouwelijke personages elkaar subtiel passeren zonder dat ze in relatie staan tot elkaar. Maar er zijn wel overeenkomstige thema’s: eenzaamheid en stille verlangens.
Zo is er Laura (Laura Dern), een advocate met een lastige casus. We zien hoe ze na een nacht met haar minnaar naar haar werk gaat, waar ze opgewacht wordt door haar cliënt (Jared Harris). De man dwingt een regeling af vanwege een ongeval op zijn werk, maar hij heeft er geen recht op. Met escalatie tot gevolg, waarbij de man achter de tralies belandt. In een confrontatie met zijn advocaat blijkt dat zijn behoefte vooral ligt in menselijk contact. Loneliness kills.

Dan is er het verhaal van Gina (Michelle Williams) die haar zinnen heeft gezet op de bouw van een nieuw huis. En blijkt de minnaar van advocate Laura haar man te zijn. Ook bij Gina spelen onderhuidse verlangens, wat zorgt voor verwijdering tussen haar en haar man en dochter.

Het laatste verhaal is dat van de introverte, simpele Jamie. In een afgelegen dorpje werkt ze in een wasserette en spendeert verder de tijd met het verzorgen van haar paarden. Haar routine wordt doorbroken met de komst van Beth (Kristen Stewart) die lessen geeft over rechten in het onderwijs. Een doodsaai onderwerp, maar voor Jamie een kans om iets nieuws aan te grijpen. Het samenzijn met Beth na de les bij de plaatselijke diner wakkert bovendien gevoelens aan.

Het is dit slotstuk dat van Certain Women een bescheiden pareltje maakt: ondanks het fragmentarische en observerende karakter laat Reichardt (bekend van Night Moves, Meek’s Cutoff en Wendy and Lucy) zien oog te hebben voor diepere gevoelens en verlangens. Eenzaamheid, wilskracht en tragiek worden tastbaar en gaan samen met de verstilde beelden van het landschap in Montana. Het is een film die na het zien ervan nog in beelden in je hoofd blijft zitten: zoals het prachtige shot van Jamie die Beth op haar paard naar de diner rijdt, of het gezicht van Laura weerspiegeld in de spiegel van haar slaapkamer, als een schilderij.

Kills on Wheels

Kills on Wheels
Ook Hongarije is vertegenwoordigd op het LIFF met het verrassende Kills on Wheels. De film draait om hoofdpersoon Zolika, een twintiger die vanwege zijn lichamelijke handicap gebonden is aan zijn rolstoel. Samen met maatje Barba Papa woont hij in een instelling voor mensen met een lichamelijke beperking. Ze brengen hun tijd voornamelijk door met het tekenen van een comic, waarin de hoofdrol voor henzelf is weg gelegd. Zolika’s lichamelijke conditie is zorgelijk. Hij is wat je een menselijke tijdbom kan noemen: zonder operatie zullen zijn organen gaan botsen met de dood tot gevolg. Er is een uitweg in de vorm van een dure operatie. Maar Zolika’s trots staat hem in de weg: hij weigert het geld voor de operatie van zijn vader, die al jaren uit beeld is, aan te nemen.

Met deze beschrijving klinkt Kills on Wheels misschien als een drama, maar de film is een mix van verschillende stijlen. Zolika en Barba Papa laten de bad ass in zichzelf naar boven komen en sluiten zich aan bij een criminele bende. Wat volgt is een hilarische gangstermovie waarin werkelijkheid en fantasie door elkaar heen lopen, met een verrassende twist op het einde. Originele film die ook diepere thema’s als acceptatie en vriendschap belicht.

4 november 2016

LIFF 2016 – Deel 1

Posted on2 november 20168 februari 2021

Deel 1: Indie-films van hoog niveau

door Wim Meijer

In het eerste deel van het LIFF 2016 zien we een originele tranentrekker van jewelste met Liam Neeson als gigantische ent, een drietal jongeren zonder verblijfsvergunning en hun lerares die ze daaraan probeert te helpen én een taxichauffeur in Peru die niet altijd al mensen rond reed, maar er vroeger hele andere dingen mee deed.

A Monster Calls

A Monster Calls
Toen schrijfster Siobhan Dowd overleed aan borstkanker, werkte ze aan een boek. ‘She had the characters, a premise, and a beginning. What she didn’t have, unfortunately, was time’, aldus Patrick Ness, die haar literaire erfenis oppikte en A Monster Calls (eerst het boek, toen het script) schreef op basis van Dowds ideeën.

De achtergrond van het ontstaan van deze film is mistroostig, evenals de film zelf. A Monster Calls is een ware tranentrekker, waarin brugpieper Conor (Lewis MacDougall) zijn eigen monster (Liam Neeson als taxus-ent) creëert om zo grip te krijgen op de realiteit. Naast een doodzieke moeder (Felicity Jones) die kanker heeft, bestaat de realiteit uit pesterijen op school, een strenge, zorgzame oma (Sigourney Weaver) en een afwezige vader (Toby Kebbell).

Regisseur J. A. Bayona (The Impossible) vertelt het drama vanuit de optiek van Conor. Het levert creatieve, kleurrijke aquarellen als fantasieën op, een grafisch mooi weergegeven monster en originele fantasy. A Monster Calls leunt vrij zwaar op emotie, maar sterk acteerwerk en een scherp plot waarin drama en komedie elkaar afwisselen maken de film toch tot een succes.

From Nowhere

From Nowhere
Films als From Nowhere is waar het LIFF om bekend staat. Natuurlijk, ze draaien ook publiekstrekkers als Hacksaw Ridge, Nocturnal Animals en Arrival, maar van die films staat de releasedatum al vast. Juist met de Amerikaanse indiefilms van hoog niveau weet Leiden zich te onderscheiden. En From Nowhere is zo’n film. Niet ondertiteld. Geen releasedatum. Wel een fijne film.

Het drama van de Australische acteur/schrijver/regisseur Matthew Newton portretteert drie jongeren zonder papieren. Julienne Nicholson, het meest bekend uit August: Osage County, speelt de zorgzame lerares Jackie die erachter komt dat verscheidene kinderen in haar klas geen verblijfsvergunning hebben. Ze doet haar uiterste best ze te helpen, stuurt ze naar een advocaat gespecialiseerd in immigratie, maar is het genoeg?

From Nowhere toont de problemen waar dit soort kinderen tegenaan lopen en protesteert in stilte tegen het Amerikaanse systeem. High school zonder papieren kan nog en wordt gedoogd, maar de universiteit? Vergeet het maar. En dat terwijl ze volledig zijn ingeburgerd, de economie draaiende houden en bijzonder slim zijn.

Magallanes

Magallanes
Het LIFF verzorgt niet alleen indie uit Noord-Amerika, maar ook hun Latino- en zuiderburen zijn van de partij. Neem bijvoorbeeld het regiedebuut van Salvador Del Solar, waarin een Peruviaanse taxichauffeur een vrouw in zijn taxi krijgt die hem herinnert aan zijn verleden als militair. Een verleden dat hij liever vergeet en waar hij niet trots op is.

Magallanes, met een titelrol voor Damián Alcázar als oud-militair, is een psychologisch drama dat met moeite op gang komt en het lome leven in Peru effectief verfilmt, maar ook lang van stof is. Dat het hier een debuut betreft is zichtbaar, met een rafelig, voorspelbaar plot (neergepend door Del Solar) en traag tempo. Wel lovenswaardig zijn de personages die levensecht aanvoelen en gepolariseerd handelen, zonder uitschieters naar goed of kwaad. Tel daarbij op een grimmig, corrupt sfeertje en zonovergoten shots van Lima en je hebt toch een aardige Zuid-Amerikaanse film te pakken. Een veelbelovend debuut dat wat finesse tekort komt om echt te imponeren.

2 november 2016

Film Fest Gent 2016 – Epiloog

Posted on22 oktober 20168 februari 2021

Film Fest Gent 2016
Epiloog

door Wim Meijer

De 43e editie van het Film Fest Gent is ten einde. Gisteren won A Quiet Passion de prijs voor beste film. Die zagen we helaas niet, wel die andere (Sunset Song) van Terence Davies. Zal je net zien. Home mocht de prijs voor beste soundtrack in ontvangst nemen, een Vlaamse productie met inderdaad een uitstekende score.

A Quiet Passion

We moeten Film Fest Gent complimenteren met de selectie films. Het aanbod was van hoge kwaliteit, zonder de gebaande paden te volgen. Men bood een mooie mix van succesvolle films op andere filmfestivals, goede drama’s van eigen Belgische bodem, Japanse pareltjes en Scandinavische speelfilms. Als we sterren zouden geven, lag het gemiddelde rond de vier.

Niet alles was top geregeld. Punctualiteit is niet de sterkste kant van de organisatie, met films die gerust vijf tot tien minuten later beginnen dan aangekondigd, zonder opgaaf van reden. Op zich geen punt natuurlijk. Tot de organisatie in haar oneindige wijsheid besluit een persvoorstelling onaangekondigd een half uur te vervroegen. Kom je daar aan om tien uur ‘s ochtends, met je Duvel-kater, is die film al een half uur bezig. Niet ideaal. En helaas geen uitzondering. Constant werden voorstellingen verplaatst, verwisseld of gecanceld. Ook zagen we een verkeerd ingeladen Duits-Oostenrijkse film zonder ondertiteling. Duits is geen punt, maar dat taaltje is echt niks van te maken.

Ondanks bovenstaande kanttekening moet gezegd dat het Film Fest Gent een groot succes was. Hieronder nog twee stukjes om het af te leren. Gent, tot volgend jaar.

Harmonium

Harmonium
Harmonium is het type film dat alleen maar in Azië gemaakt kan worden. Psychologische thrillers van het hoogste niveau, met vaak bizarre plotwendingen en goed uitgewerkte wraakmotieven.

Op het eerste gezicht lijkt er niet zoveel aan de hand als Yasaka aanklopt bij zijn oude vriend Toshio. Hij komt net uit de gevangenis en zoekt werk en onderdak. Toshio voelt zich schuldig dat hij zijn oude vriend niet heeft bezocht in de bak en geeft hem voedsel en een slaapplek. Naarmate de tijd vordert ontwikkelt Yasaka gevoelens voor Toshio’s vrouw en leert hij hun dochtertje harmonium spelen.

Harmonium zit vol met mooie dialogen over vergeving, schuld en wraak. Met name de scène waarin Yasaka zijn hart uitstort over de reden waarom hij in de gevangenis terecht kwam is indrukwekkend. Maar het gaat fout. Yasaka is een eersteklas psychopaat.

Soms zijn films in Azië in staat om het publiek te laten sympathiseren met dat soort types. Denk aan I Saw the Devil. Harmonium is subtieler, veel subtieler, en toont de yakuza die het gezin langzaam ontwricht. Fijne, nare, persoonlijke film.

Neruda

Neruda
De Chileense meester Pablo Larraín is terug met wederom een politieke film, na NO – ook met Gael García Bernal. Larraín en zijn grotendeels vaste cast en crew overtreffen zichzelf met Neruda, waarin een rechercheur, aangesteld door president Videla zelf, achter de Chileense dichter en politicus Pablo Neruda aan gaat, omdat hij zich bij de communisten heeft gevoegd en kritiek heeft op de president.

Een kat-en-muisspel volgt, waarbij de dichter het tempo bepaalt. Rechercheur Oscar Peluchonneau zet driehonderd agenten op de zaak, maar is steeds een stap te laat. Een van de redenen is de immense populariteit van Neruda, die zich constant geholpen weet door het volk. Het maakt hem arrogant, hij waant zich onsterfelijk. Hij laat een spoor van kruimels na: een politieroman op elke plek waar hij is geweest. Spanning gegarandeerd, natuurlijk.

De regering begint een lastercampagne, die regelrecht faalt. Communist of niet, de gedichten van Neruda leven onder de bevolking en geeft hen hoop in bange tijden. Terwijl Videla en Pinochet een schrikbewind voeren, leest de bevolking Neruda’s poëzie. Net als in NO focust Larraín nauwelijks op de gruweldaden die het land teisterden, maar juist op de personages. Voeg daar de fantastische voice-over van Peluchonneau aan toe, meer lens flares dan in de gemiddelde Michael Bay-film, een hoop komedie en intieme, persoonlijke portretten en het resultaat is een hele fijne film die het goed zal doen in de race voor de Oscar voor beste buitenlandse film.

22 oktober 2016