LIFF 2018 deel 3

LIFF 2018 deel 3 (slot):
Diversiteit is troef

door Suzan Groothuis

In dit laatste deel een blik op de diversiteit die het festival te bieden had: van een Poolse mozaïekfilm tot een bizarre en absurdistische ondervraging in het Franse Au Poste!, en twee films waarin religie een bepalende rol speelt. 

 

Panick Attack

Panick Attack mozaïekstructuur en onvermijdelijke confrontatie
In het Poolse Panick Attack spelen verschillende verhaallijnen, waarin gaandeweg de link tussen de personages zichtbaar wordt en de toon laveert tussen komisch en tragisch. In alle verhalen, die elkaar in korte scènes afwisselen, krijgen de personages te maken met een onverwachte situatie die zorgt voor paniek: zoals een koppel in een vliegtuig dat na heftige turbulentie ontdekt dat de praatgrage Oostenrijker naast hen wel heel erg stil is. Of twee ex-geliefden die elkaar weer treffen, zij in de stille hoop dat hun relatie een nieuwe kans krijgt, maar hij heeft haar iets anders te vertellen. En dan is er nog een jonge vrouw die doet alsof ze bij een bedrijf werkt, maar eigenlijk haar geld verdient door erotische diensten op een site aan te bieden. De onverwachte komst van vriendinnen vanwege de suïcide van haar ex-vriend brengen haar in een benarde situatie. De film is nog meer verhaallijnen en personages rijker, waarbij angst en ongemakkelijkheid op de voorgrond staan.

Panick Attack doet met zijn mozaïekstructuur wat denken aan het Spaanse Magical Girl, terwijl de film thematisch overeenkomsten heeft met het absurde Wild Tales, met extremen van menselijk handelen in geval van nood. Regisseur Pawel Maslona zet in eerste instantie een losse structuur neer, waarbinnen de personages geen directe link met elkaar hebben. Gaandeweg wordt duidelijk hoe de verhoudingen in elkaar steken en werkt de film toe naar een onvermijdelijke confrontatie. Die is nogal vergezocht, evenals de uitwerking van bepaalde verhaallijnen en de raakvlakken van de personages. Echt samenkomen wil het niet, wat maakt dat je als kijker met bepaalde vragen blijft zitten en de film wat onbevredigend werkt.

Toch laat Maslona zien potentie te hebben, waarbij vooral de scènes van de ex-geliefden en het koppel in het vliegtuig overtuigen. Hier zien we een geslaagde mix van ongemakkelijk, ironisch en dramatisch, waarbij de regisseur toont hoe je wereld naar aanleiding van een onverwachte situatie ineens kan ontsporen.

 

Au poste!

Au poste!vreemde wendingen in beperkte setting
Au poste! kenmerkt zich door een absurdistische toon. Niet gek als je weet dat de film van de hand is van Quentin Dupieux, die verantwoordelijk is voor Rubber (waarin een moordende autoband de hoofdrol speelt) en Realité, een film die laveert tussen dromen, absurdisme en realiteit en waarin tijd een ontregelende rol heeft. In de openingsscène van Au poste! zien we een dirigent in alleen een onderbroek op een baal hooi een orkest aansturen in een weiland. Al snel wordt hij opgejaagd door de politie. Welkom in de wondere wereld van Dupieux!

Vervolgens zijn we in het politiebureau, waar we de dirigent nog eventjes geboeid terugzien. Hij is echter niet de persoon om wie het draait, want er is een ondervraging naar aanleiding van een moord. Rechercheur Buron (Benoît Poelvoorde) zit met zijn typemachine tegenover verdachte Fugain, die het lichaam heeft gevonden. Fugain heeft de moord gemeld, niet wetende dat hij voor verdacht zou worden aangezien. En dan wordt de kijker onderworpen aan de meest bizarre ondervraging ooit, waarbij Dupieux net als in Realité speelt met tijdsprongen en absurdisme de boventoon voert. De allesbehalve bureaucratische ondervraging krijgt de ene na de andere vreemde wending.

Au poste! speelt zich voornamelijk af op het bureau en is in zijn opzet minimaler dan Realité. Maar Dupieux zoekt binnen de beperkte setting steeds de grenzen op, door gedachten, dromen en gebeurtenissen te verbeelden. Het resultaat? Minder briljant dan het moeilijk te overtreffen Realité, maar zeker maf, vermakelijk en vindingrijk. Onmiskenbaar, Dupieux!

 

Apostasy

Apostasymorele kwesties en de bepalende rol van religie
Van komisch en absurdistisch stappen we over naar serieus en gecontroleerd. Waar regisseurs Maslona en Dupieux spelen met structuur en tijd, is het kille Apostasy binnen vaste kaders uitgevoerd. Niet heel gek als je naar het thema kijkt, want in dit Britse speelfilmdebuut van Daniel Kokotajlo volgen we Jehova’s getuigen. Moeder Ivanna (Siobhan Finneran, Downton Abbey) leeft samen met haar dochters Luisa en Alex. Ze brengt hen de strenge richtlijnen van de Jehova’s getuigen bij.

Toch is er een kentering merkbaar bij de oudste, die zichzelf afvraagt hoe waar Jehova’s werkelijkheid is. Wanneer ze zwanger blijkt, wordt ze gedwongen te kiezen: leven volgens de wetten van Jehova’s getuigen of breken met haar familie en geloof. Vanaf dat moment komt er een breekbare spanning in het verhaal, waarin de strenge religie lijnrecht tegenover liefde en menselijkheid komt te staan.

Kokotajlo etaleert morele kwesties, zoals Alex’ worsteling met de bloedtransfusie die ze als kind onderging. Volgens Jehova’s getuigen een zondige daad. Het roept bij Alex de vraag op of ze wel een goede Jehova’s getuige is en of ze uiteindelijk een plek in de Nieuwe Wereld krijgt. Haar devotie is tegengesteld aan de rebellie van haar zus, die doordat zij zich niet aan de regels houdt, uit de gemeenschap wordt gezet.

Apostasy toont hoe een gezin door bepalende regels en wetten binnen religie verteerd wordt. Maar ondanks de dramatische gebeurtenissen – waaronder een onvoorziene wending in het verhaal – is het zoeken naar emotionele diepgang. Hoewel de spanning tussen moederliefde en de regels van het geloof voelbaar is, blijft de kilte overheersen. Geschoten in grauwe kleuren, de dialogen streng en devoot. Zelfs wanneer de grootste verschrikking die je als moeder kan overkomen zich aandient, klampt de ijzige Ivanna zich vast aan haar religieuze overtuigingen. Het geeft de kijker uiteindelijk een machteloos gevoel, waarbij religie het wint van het humane.

 

The Miseducation of Cameron Post

The Miseducation of Cameron Post – overtuigende coming of age
Het kille realisme van Apostasy vormt een contrast met het warmere en hoopvollere The Miseducation of Cameron Post. Overeenkomstig is de rol van religie, die bepaalt hoe mensen moeten leven. De jonge Cameron (Chloë Grace Moretz, bekend van Kick-Ass en Carrie) valt op meisjes en wanneer dit uitkomt bij haar streng religieuze tante, die de zorg voor Cameron draagt na het overlijden van haar ouders, wordt ze naar een Christelijk bekeringskamp gestuurd.

Daar moet Cameron onder de ijsberg kijken en ontdekken wat haar zondige daden veroorzaakte. Dat is lastig in een wereld waarin homoseksualiteit gelijk staat aan zonde en je moet meepraten met wat er van je verwacht wordt. Algauw vindt Cameron aansluiting bij twee tieners die proberen de regels en wetten van het kamp te omzeilen.

The Miseducation of Cameron Post is gebaseerd op het gelijknamige boek van Emily M. Danforth en is Desiree Akhavans tweede speelfilm. In 2014 verscheen haar debuut Appropriate Behaviour (2014) dat qua thematiek overlapt: de film handelt over een Iraans meisje dat worstelt met haar biseksualiteit.

Akhavan, zelf Iraans en biseksueel, laat in The Miseducation of Cameron Post op subtiele wijze zien hoe je jezelf kan zijn en blijven, ook al eist je omgeving iets anders. Chloë Grace Moretz oogt als Cameron introvert en onverschillig, maar maakt zichtbaar een verandering door. Die verkrijgt ze niet door onder de ijsberg te kijken, wat er door de leiding van het instituut zo in geramd wordt. Wanneer zich een drama heeft voltrokken, ontspoort de film niet in hysterie of een moreel opgelegde wijze les, maar zijn het de ingetogen woorden van Cameron die aan het denken zetten. Net zoals haar opmerking over hoe ze naar zichzelf en haar seksuele identiteit kijkt: “I don’t think of myself as a homosexual. I really don’t think of myself as anything.”
Laten we de stempels vergeten, en gewoon jezelf kunnen zijn. Coming of age in pure vorm.

 

13 november 2018

 

Preview LIFF 2018
Deel 1 LIFF 2018
Deel 2 LIFF 2018

 
MEER FILMFESTIVAL

LIFF 2018 deel 2

LIFF 2018 deel 2:
Verkenning van nieuwe Amerikaanse cinema

door Suzan Groothuis

Het Leiden International Film Festival (LIFF) is volop bezig en is er ruim baan voor films uit de VS. De meeste maken deel uit van het American Indie-programma, maar voor innovatieve en grensverleggende cinema is er een apart programma: Bonkers.

 

Sorry to Bother You

Sorry to Bother You – knotsgek en maatschappijkritisch
Als je van onvoorspelbaar en bizar houdt, dan is Sorry to Bother You (onderdeel van Bonkers) van regisseur Boots Riley een must see. Cassius is een soort van loser. Hij woont in de garage van zijn oom en heeft al maanden geen huur betaald. Zijn vriendin Detroit (Tessa Thompson, Dear White People) is kunstenares en doet gekke dingen met oorbellen. Maatschappijkritische teksten bungelen in grote letters aan haar oren.

Maar dan wordt het ook tijd voor Cassius om iets uit te voeren, want zijn oom zit in geldnood. Noodgedwongen solliciteert hij bij een telemarketingbedrijf, waar de hogere regionen pas toegankelijk zijn als je “power caller” bent. Lastig als je zwart bent en vooral aan welgestelde blanken moet verkopen. Tot een oude rot in het vak Cassius leert dat hij zijn “witte” stem moet gebruiken. Wedden dat Cassius verkoopt als hij als een blanke klinkt?

Sorry to Bother You ontvouwt zich vanaf dat moment tot knotsgekke komedie, maar dan wel een die politiek en maatschappijkritisch is. De consumptiemaatschappij, de zucht naar macht, de positie van blank tegenover zwart en de hardwerkende onderlaag van de samenwerking versus de rijke top, om maar wat te noemen. De film refereert onmiskenbaar aan werk van Spike Jonze en Michel Gondry, gemixt met Jordan Peeles Get Out. De eerste helft is het sterkst, waarin realiteit en vervreemding lekker tegen elkaar aan schuren. Richting einde krijgen we een wel heel bizarre wending en is Sorry to Bother You wat langdradig. Maar, vooralsnog, een filmmaker die zijn eigen stempel drukt.

 

American Animals

American Animals overval vanuit verschillende perspectieven
Nieuwsgierig maakt American Animals van Bart Layton. De regisseur debuteerde met het fantastische The Imposter, een grote IDFA-hit in 2012. Een docuthriller die speelt met perceptie, want wat is nu waar? Interviews met betrokkenen worden gecombineerd met nagespeelde scènes door acteurs, waarin de ene na de andere bizarre wending naar voren komt. Alles gegoten in donkere, gestileerde beelden. American Animals doet qua stijl en vorm erg denken aan zijn voorganger. Ditmaal volgt Layton vier studenten, die hun oog hebben laten vallen op een vermogende boekencollectie in de Transylvania University.

American Animals is net als The Imposter deels nagespeeld, afgewisseld met commentaar van de betrokkenen. We zien hoe twee studenten verleid worden door avontuur en besluiten de speciale collectie boeken van de universiteitsbibliotheek te overvallen. De speciale collectie is alleen toegankelijk op afspraak. Beveiliging is er niet, want de verzameling wordt gerund door een bibliothecaresse op leeftijd. Er ontstaat een plan voor een overval, waarbij nog twee studenten betrokken worden. Maar hoe dichterbij de uitvoering, hoe meer het plan gedoemd is te mislukken.

American Animals sleept de kijker van meet af aan mee in een onbestemd thrillerachtig avontuur, waarbij de soundtrack met onder andere The Doors, Donovan en Leonard Cohen de donkere sfeer ondersteunt. Het spel met perceptie is evenals in The Imposter aanwezig, want naar wiens waarheid zitten we nu te kijken? Uiteindelijk weten de betrokkenen het zelf ook niet meer: was het je eigen herinnering, of was het zoals de ander het je verteld heeft? In ieder geval levert het een indringend schouwspel, waarbij de spanning steeds meer wordt opgevoerd. Evan Peters (American Horror Story) en Barry Keoghan (The Killing of a Sacred Deer) zijn perfect gecast als twee outcasts die meer uit het leven willen halen dan oersaaie burgerlijkheid. Dan weer hilarisch, dan weer schrijnend toont Layton ons hoe een wilde en brute jongensdroom ten einde kwam.

 

Eighth Grade

Eighth Grade invoelbare tienerangst
Van wilde studentenavonturen gaan we naar een onzeker meisje in de laatste klas van de lagere school. De toepasselijke titel Eighth Grade toont hoe de introverte Kayla zich voorbereidt op high school. Ze hoort niet bij de populaire meisjes van de klas en is duidelijk zoekende naar haar identiteit. Haar telefoon is haar metgezel, met wie ze opstaat en naar bed gaat. Dankzij YouTube heeft Kayla een medium gevonden om zichzelf te uiten. Ze publiceert filmpjes van zichzelf met wijze lessen over jezelf zijn. Maar op school en in het contact met haar vader sluit ze zich af en is ze de “quiet girl”.

Eighth Grade is het debuut van Bo Burnham en toont op integere wijze de worsteling van een meisje met zichzelf en de wereld om haar heen. Kayla, overtuigend gespeeld door Elsie Fisher, is zowel kwetsbaar als krachtig. In de YouTube-filmpjes heeft ze een boodschap, maar in het echte leven laat ze zichzelf niet horen. Ze is als een grijze muis, ongezien door haar omgeving. Haar vader heeft wel oog voor haar, maar dat is niet de aandacht die Kayla zoekt.

Burnham, die als tiener ook YouTube inzette om zijn onzekerheden van zich af te praten, geeft Kayla een platform om zichzelf te kunnen zijn en haar hoop en wensen vorm te kunnen geven. Hoewel er genoeg momenten zijn in Eighth Grade die Kayla’s zelfvertrouwen doen wankelen, zoals een ongemakkelijk verjaardagsfeest van een van de populaire meiden uit de klas, blijft zij als persoon overeind. Uiteindelijk werkt de film toe naar het vinden van evenwicht; vrede hebben met wie je bent en ook de ander nemen zoals die is. Een realistisch, soms pijnlijk en dan weer komisch portret van een tiener zoekend naar haar identiteit, waarbij Burnham de huidige tijdgeest met de bepalende rol die de sociale media hebben perfect weet te vangen.

 

4 november 2018

 

Preview LIFF 2018
Deel 1 LIFF 2018
Deel 3 LIFF 2018

 
MEER FILMFESTIVAL

LIFF 2018 deel 1

LIFF 2018 deel 1:
Klinkende klassiekers

door Rob Comans

Van 2 tot en met 11 november kunnen filmliefhebbers in Leiden hun hart ophalen tijdens de jaarlijkse editie van het LIFF. Naast premières van nieuwe films is er dit jaar ruime gelegenheid om (hernieuwd) kennis te maken met filmklassiekers, oude zowel als moderne.

Het programmaonderdeel Science & Cinema stelt raakvlakken tussen de werelden van wetenschap en film centraal. Hierin zitten een aantal niet te missen klassiekers die op het witte doek (nog beter) tot hun recht komen.

 

The Bride of Frankenstein

The Bride of Frankenstein (1935) – monster wil maatje
Het gebeurt niet vaak dat een vervolgfilm het origineel overtreft, maar deze horrorfilm van regisseur James Whale, opvolger van het eveneens indrukwekkende Frankenstein (1931) behoort tot één van de meest bekende uitzonderingen op de regel. Daarnaast laat de film overtuigend zien dat de combinatie van geld en talent binnen Universal Studios, waar de film gemaakt werd, terecht leidde tot de legendarische reputatie van de filmmaatschappij op het gebied van horrorfilms.

Colin Clive kruipt wederom in de huid van de wetenschapper Henry Frankenstein, op zoek naar het geheim van het creëren van leven en Boris Karloff speelt opnieuw de rol van het door Frankenstein gecreëerde monster (in de beroemde make-up van grimeur Jack Pierce). Nieuw is de verfrissende humor die in het verhaal wordt geïntroduceerd, vooral in de persoon van Dr. Pretorius (Ernest Thesiger), een even sinistere als hilarisch campy wetenschapper die, evenals Frankenstein, zoekt naar een manier om zelf leven te scheppen.

Nieuw is ook een uitvoerige proloog, waarin gerefereerd wordt aan de stormachtige nacht aan het Meer van Genève in 1816, waarin Mary Wollstonecraft Shelley (Elsa Lanchester), Percy Bysshe Shelley (Douglas Walton) en Lord Byron (Gavin Gordon) poogden om ieder een eigen versie van het meest gruwelijke griezelverhaal te schrijven. Mary Shelley’s pennenvrucht, Frankenstein – or The Modern Prometheus (gepubliceerd in 1818) is sindsdien uitgegroeid tot een legendarisch voorbeeld van gotische horror, en wordt daarnaast door velen gezien als de eerste sciencefictionroman.

In The Bride of Frankenstein bundelen Frankenstein en Pretorius hun krachten om een vrouwelijke metgezel voor het monster te creëren, maar deze ‘bruid’ (Elsa Lanchester in een onvergetelijke dubbelrol) is minder gelukkig met haar aan elkaar genaaide aanstaande. Alles aan deze door Universal-directeur Carl Laemmle Jr. geproduceerde klassieker ademt klasse, maar uitschieters zijn de weelderige cinematografie van John Mescall, de verbeeldingsrijke decors van set-ontwerper Charles Hall, de iconisch geworden make-up van Jack Pierce en de prachtige score van Franz Waxman, laverend tussen romantiek en dreiging.

Te zien op zondag 11 november – Trianon 2 – 15.15-16.30 

 

Ghost in the Shell

Ghost in the Shell (1995) – bezielde machines in superieure anime
In 1988 introduceerde het door Katsuhiro Otomo geregisseerde Akira het Japanse anime-genre aan een westers publiek. Akira is tijdens het LIFF te zien in een speciale voorstelling, met een nieuwe remix van geluid én beeld door Londense rapper en producer GAIKA.

Anime zijn dramatische, kleurrijke animatiefilms, vaak gebaseerd op in Japan populaire stripboeken (manga). Is sinds de release van het sterk door dystopische SF beïnvloede Akira de diversiteit van anime geen geheim meer, de films die eind jaren 80 en in de jaren 90 de VS en Europa bereikten hadden overwegend een bovennatuurlijk of sciencefictionthema. Ghost in the Shell valt stevig in de laatste categorie, maar desondanks wist deze vakkundig door Mamoru Oshii geregisseerde animatiefilm de status van het anime-genre als kunstvorm stevig op de kaart te zetten.

De film draait om de activiteiten van Sectie 9: een hypermoderne elite-eenheid van de politie die zich anno 2029 bezighoudt met speciale operaties gericht tegen (bedrijfs)spionage, hacking, terrorisme en cybercriminaliteit. De afdeling wordt aangevoerd door majoor Motoko Kusanagi, een met een cybernetisch lichaam uitgeruste agente die, samen met haar collega’s Batou en Togusa en leidinggevende Nakamura, op het spoor komt van Project 2501, een geheime operatie van het ministerie van Buitenlandse Zaken met als middelpunt een geheimzinnige hacker: de Puppet Master.

Gebaseerd op Masamune Shirow’s gelijknamige manga, onderzoekt Ghost in the Shell thema’s zoals kunstmatige intelligentie (KI), cyborgs, de vrijheid en schaduwzijden van het internet, politieke intriges op (inter)nationaal niveau, en de vraag of KI een zelfbewuste levensvorm is met alle daaraan verbonden rechten. Dingen die vandaag de dag cutting edge zijn, maar in 1995 nog slechts toekomstmuziek, hetgeen de profetische waarde van zowel manga als film aantoont. Ghost in the Shell vliegt soms uit de bocht met topzwaar gefilosofeer en technisch jargon, maar deze mede door Blade Runner (1982) beïnvloede film blijft fascineren door zijn oogverblindende visuals en prikkelende thematiek. Eén van de hoogtepunten is de openingsscène waarin we de constructie van een cyborg (majoor Kusanagi?) meemaken, begeleid door Kenji Kawai’s magistrale score. Niet te missen!

Te zien op dinsdag 6 november – Trianon 2 – 14.45-16.32         

 

Pi

Pi (1998) – waanzinnige wiskunde
Waanzin en genialiteit liggen dicht bij elkaar, zo blijkt in deze eerste speelfilm van regisseur Darren Aronofsky. In deze duistere psychologische thriller leidt de begaafde wiskundige Max Cohen (Sean Gullette) een kluizenaarsbestaan, waarin partijen Go met zijn voormalige docent Sol Robeson (Mark Margolis) zijn spaarzame contact met de buitenwereld vormen. Max is ervan overtuigd dat getallen ons leven beheersen, en met behulp van een door hemzelf gebouwde supercomputer zoekt hij obsessief naar een manier om deze wiskundige code te breken. Oververmoeid, geplaagd door verblindende migraineaanvallen en onder invloed van stimulerende drugs komt Max’ perceptie van de realiteit steeds meer onder druk te staan, en glijdt hij weg in paranoia en psychose.

Op een dag wordt Max benaderd door de joodse Lenny Meyer (Ben Shenkman), lid van een chassidisch genootschap dat tracht de Thora te ontcijferen aan de hand van getallen. Wiskunde is voor Lenny en de zijnen een manier om met God te communiceren. Marcy Dawson (Pamela Hart), werkzaam voor een machtige firma op Wall Street, is van mening dat wiskundige patronen de aandelenmarkt en effectenbeurzen beheersen, en om die reden geïnteresseerd in Max’ werk. Beiden oefenen steeds meer druk uit op Max, die wanhopig blijft zoeken naar getallen die het universum ontrafelen.

Matthew Libatique’s naargeestige zwart-witfotografie, de jachtige montage van editor Oren Sarch en de pulserende soundtrack met o.a. Aphex Twin, Autechre, Orbital en Massive Attack maken van Pi een fascinerende koortsdroom, die de toon zette voor Aronofsky’s latere films  zoals Requiem for a Dream (2000), Black Swan (2010) en het recente Mother! (2017).

Te zien op maandag 5 november – Trianon 2 – 16.30-17.54    

 

eXistenZ

eXistenZ (1999) – echt en onecht
‘You want to get into the bizz, but you’ve never played one of my games?’ Spelontwerper Allegra Geller (Jennifer Jason Leigh) kan zich nauwelijks voorstellen dat marketingstagiaire Ted Pikul (Jude Law) zich niet volledig aan de virtuele werkelijkheid van haar spellen durft over te geven. Ted heeft zelfs geen bio-port, een opening onderin zijn ruggengraat waarmee de spelconsoles van de toekomst direct op het centrale zenuwstelsel kunnen worden aangesloten, om zo virtual reality (VR) te ervaren zonder tussenkomst van VR-brillen, data-handschoenen e.d.. Is dat vanwege een fobische angst voor chirurgie, zoals Pikul beweert, of zit er meer achter?

In eXistenZ richt regisseur David Cronenberg zich op de wereld van VR en het feit dat moderne technologie de grens tussen wat als echt en onecht ervaren wordt steeds meer laat vervagen. Cronenberg verpakt filosofische thema’s in een spannend verhaal waarin fundamentalistische terroristen het voorzien hebben op VR-spelontwerper Allegra Geller, door hen gezien als een bedreiging vanwege de corrumperende invloed van haar werk op de ervaring van de werkelijke wereld.

eXistenZ markeert het einde in Cronenbergs oeuvre van de inzet van body horror om evolutionaire mogelijkheden van het menselijk lichaam te onderzoeken. Zijn latere films zoals Spider (2002), A History of Violence (2005) en A Dangerous Method (2011) handelen nog steeds over transformatie, maar nu op een meer psychologisch/geestelijk niveau. eXistenZ wordt gekenmerkt door dezelfde buitenissige sfeer die bijvoorbeeld Videodrome (1983), The Fly (1986) en Naked Lunch (1991) zo bijzonder en genietbaar maakten, vooral vanwege de biomechanische ontwerpen van production designer Carol Spier, die zich ook in deze film niet onbetuigd laat. Let op bijrollen van Willem Dafoe als sardonische benzinepompbediende Gas en Ian Holm als Kiri Vinokur, een VR-hardware-specialist met een Oost-Europees Koeterwaals accent dat alleen in VR te begrijpen valt. 

Te zien op donderdag 8 november – Trianon 2 – 16.30-18.07                 

 

Vertigo

Vertigo (1958) – duistere diepten van de ziel
Het programmaonderdeel Classic doet zijn naam alle eer aan met de vertoning van deze film van master of suspense Alfred Hitchcock, een film die na jaren Citizen Kane (1941) passeerde als Beste Film Aller Tijden.

De plot van Vertigo is door het noodlot getekend: politieman John ‘Scottie’ Ferguson (James Stewart) valt tijdens een achtervolging bijna van een dak, en lijdt sindsdien aan hoogtevrees (‘vertigo’), hetgeen het einde betekent van zijn politieloopbaan. Wanneer hij als privédetective werkzaam is in San Francisco wordt hij benaderd door een oude vriend, Gavin Elster (Tom Helmore), die zijn vrouw Madeleine (Kim Novak) wil laten schaduwen. Elster vreest voor de geestelijke gezondheid van zijn vrouw. Zij lijkt ervan overtuigd te zijn dat zij bezeten is door de geest van Carlotta Valdes, een Spaanse vrouw die na de dood van haar kind waanzinnig werd en zich van de klokkentoren van een Spaanse missiepost even buiten de stad wierp. Ferguson kwijt zich van zijn taak en wordt, nadat hij haar gered heeft tijdens een zelfmoordpoging, verliefd op Madeleine. Desondanks kan hij vanwege zijn hoogtevrees niet voorkomen dat ze uiteindelijk toch haar dood tegemoet springt, waarna hij radeloos achterblijft.

Als hij niet lang daarna op straat de jonge Judy Barton (Kim Novak in een dubbelrol) ziet, is hij stomverbaasd: afgezien van wat kleine uiterlijke verschillen lijkt zij sprekend op Madeleine. Wanneer hij haar leert kennen begint Scottie op obsessieve wijze Judy te veranderen in zijn overleden geliefde. Het maakt niet uit hoezeer Judy tegenstribbelt: haar haardracht, kleding, make-up en sieraden; alles moet worden aangepast om in haar de dode Madeleine tot leven te wekken. Judy, die verliefd is geworden op Scottie, gaat gelaten in op zijn morbide, bizarre eisen. Dan komt de getraumatiseerde Scottie een duister complot op het spoor, waarvan hij zelf het middelpunt is…

Het intelligente script van Alec Coppel en Samuel Taylor is gebaseerd op de roman D’Entre Les Morts (1954) van Pierre Boileau en Thomas Narcejac, en leent daarnaast elementen uit Erich Wolfgang Korngold’s opera Die tote Stadt (1920) en de film Grezy / Daydreams (1915) van de Russische regisseur Jevgeni Bauer, beide werken waarin (gekmakend) verlies, rouw en het verlangen naar een dode geliefde centraal staan. Coppel en Taylor voegen daar nog een flinke dosis obsessief gedrag en masochisme aan toe, om duidelijk te maken hoe ver mensen bereid zijn te gaan in het bezitten en behagen van hun geliefde.

Vertigo is dan ook één van Hitchcock’s meest complexe, psychologisch duistere films. Vermeldenswaard zijn de beroemde openingssequentie van Saul Bass, de oorstrelende score van Bernard Herrmann en het sublieme camerawerk van Robert Burks, waarbij de prachtig verbeelde stad San Francisco een eigen personage in het verhaal wordt.

Tot slot speelt James Stewart hier als de getraumatiseerde Scottie Ferguson één van de beste rollen uit zijn carrière, waarin echo’s doorklinken van soortgelijke neurotische personages die hij speelde zoals L.B. ‘Jeff’ Jeffries (Rear Window, 1954), Howard Kemp (The Naked Spur, 1953) en Will Lockhart (The Man from Laramie, 1955). Of Vertigo de Beste Film Aller Tijden is, is discutabel. Dat het één van de onbetwiste meesterwerken is uit Hitchcocks oeuvre, ja zelfs de Amerikaanse filmgeschiedenis, staat buiten kijf.

Nog te zien op woensdag 7 november – Trianon 1 – 11.30-13.39

 

4 november 2018

 
Preview LIFF 2018
Deel 2 LIFF 2018
Deel 3 LIFF 2018

 
MEER FILMFESTIVAL