Deel 4 (slot): Van getroebleerde schrijvers tot een eindigende wereld

door Suzan Groothuis

De tiende editie van het Leids Filmfestival zit er op en in dit laatste deel blikken we terug op vier uiteenlopende films: de gespannen relatie tussen een schrijver en een journalist, het einde van de wereld, cadeaus met een boodschap en Franse animatie.

The End of the Tour – Het literaire leven
In 2013 verraste regisseur James Ponsoldt met zijn tragikomedie The Spectacular Now, waarin een vrijgevochten high school senior en een ogenschijnlijk braaf meisje verliefd worden. Nu is er The End of the Tour, gebaseerd op het vijf dagen durende interview dat Rolling Stone-journalist David Lipsky had met schrijver David Foster Wallace. Ponsoldts film focust vooral op de gespannen relatie die ontstaat naarmate de twee meer tijd met elkaar doorbrengen.

Wallace, die bejubeld werd door de media na de publicatie van zijn baanbrekende boek Infinite Jest, is voer voor de pers. Hij is dé schrijver van het moment en voorspellingen luiden dat hij alle awards binnen zal slepen. Een kans dus voor de gretige, jonge journalist David Lipsky om hem te interviewen en zichzelf op de kaart te zetten. Hij moet er wel om smeken bij zijn baas, maar dan zegt Rolling Stone toe. Lipsky kan het interview in zijn zak steken.

Eenmaal aangekomen bij Wallace moeten de twee zichtbaar aan elkaar wennen. Wallace, een verlegen en bescheiden ogende man met bandana als handelsmerk, is mensen om zich heen niet gewend. Hij is niet makkelijk, zo vertelt hij, maar zijn humorvolle en innemende karakter doet anders overkomen. Maar Lipsky is er niet om vrienden te worden: hij werkt voor Rolling Stone en het blad wil verdieping en confrontatie.

Uitgangspunt van de film vormt de relatie tussen de schrijver en de journalist, die naarmate de dagen vorderen onder druk komt te staan. Van oprecht en integer naar aanvallend en ontlopend zijn de spanningen steeds meer voelbaar, wat leidt tot een kat-en-muisspel tussen de twee. De film laveert tussen komedie en drama, met Jesse Eisenberg (ook te zien in Louder Than Bombs) en Jason Segel (How I Met Your Mother, Forgetting Sarah Marshall) in de hoofdrollen. Beiden overtuigen, maar vooral Segel zet een knappe prestatie neer als de complexe, getroebleerde  schrijver. The End of the Tour maakt nieuwsgierig naar Infinite Jest, waarmee je ook als lezer even in Wallace’ hoofd kan kruipen.

Z For Zacharia – De wereld onder druk
Tja, films die zich afspelen in een post-apocalyptische maatschappij, het zijn er de laatste tijd nogal wat. Ook Z For Zacharia speelt er op in, maar doet dat aan de hand van een idyllisch landschap waarin de jonge Ann met haar hond overleeft. Wat er precies gebeurd is weten we niet – en doet er ook niet veel toe. De mensheid is op zijn eind, zoveel is duidelijk. Maar Ann is niet alleen en ziet zich in de film al snel geconfronteerd met nog twee overlevenden. Eerst ontmoet ze wetenschapper John. Dankzij hem ontdekt ze wat foefjes om apparaten weer aan de praat te krijgen. Net als de twee hun plek gevonden hebben, dient Caleb zich aan, een vrijgevochten mijnwerker. Met zijn komst moeten de drie opnieuw zoeken naar hun plek, wat de onderlinge relaties onder druk zet.

Z For Zacharia is een film over verhoudingen in een wereld die ophoudt met bestaan. Het plaatje dat regisseur Craig Zobel van de eindigende mensheid schetst is niet het troosteloze, grauwe beeld dat we in een film als The Road of zombie-serie The Walking Dead terugzien. Z for Zacharia toont een prachtig landschap in het noorden van de VS, waar alles puur lijkt. Maar jezelf wassen in een beek is uit den boze. De film moet het hebben van het spel van de acteurs en de spanning die geleidelijk aan ontstaat als ze aangewezen zijn op elkaar. Helaas biedt Z for Zacharia weinig verrassingen en doet wat je van een film binnen dit genre verwacht: in een eindigende wereld vecht je voor je plek. Zelfs al ben je maar met zijn drieën.

The Gift – Wraak vanuit een verleden
Een deelnemer aan de American Indie Competition, maar de film is van de hand van de Australische acteur Joel Edgerton (Animal Kingdom). The Gift is zijn speelfilmdebuut, waarin de acteur zelf ook een rol vertolkt. Hij is Gordon, Gordo voor vrienden, een wat sociaal onhandige man die oud-klasgenoot Simon tegen het lijf loopt. Simon heeft alleen geen idee wie hij voor zich heeft en pas later begint er een belletje te rinkelen. Natuurlijk, Gordo The Weirdo, een impopulaire jongen die in die tijd gepest werd. Maar het blijft niet tot een eenmalige ontmoeting: Gordon infiltreert geleidelijk aan in de levens van Simon en zijn vrouw Robyn, wat onschuldig begint met cadeaus maar een diepere bedoeling lijkt te hebben.

The Gift is een film die thuishoort in het rijtje wraakfilms. De thematiek zal de kijker niet vreemd voorkomen: twee mensen kennen elkaar vanuit een verleden, waarbij de een gepest is en de ander de pestkop was. Tijd voor vergelding! In het geval van The Gift speelt Edgerton knap met wat er daadwerkelijk gebeurd is en wie er nou de echte bully is. Dat de komst van Gordo de relatie tussen Simon en Robyn niet ten goede komt, zal voor zich spreken. Een onderhoudende film die de kijker van begin tot eind geboeid houdt.

April and the Extraordinary World – Maffe wetenschappers en een pratende kat
Ook voor Franse animatie is er plek op het LIFF. Met April and the Extraordinary World duiken we in een wereld waarin Napoleon V aan de macht is en er geen plek meer is voor wetenschappers. In een vervuild Parijs, waar machines werken op steenkool en stoomkracht en de lucht eeuwig grijs is, zien we hoe de laatste wetenschappers in de stad aan het werk zijn. Maar de politie heeft ze op het oog en het duurt niet lang eer hun vertrek wordt binnengevallen. Gelukkig kan een belangrijk serum gered worden en is het aan de jonge April om de wereld te bevrijden van zijn grauwe ondergang. We volgen de fantasierijke tocht van April, haar pratende kat Darwin, haar opa Pop en een straatjongen naar haar gevangen genomen ouders. Die hebben namelijk het serum gemaakt, waarmee dode organismen weer tot leven komen.

April  is een steampunk film vol gekke vondsten; de tekenstijl (van de bekende Franse striptekenaar Jacques Tardi) archaïsch en donker. Het laat een wereld zien waar wetenschap is uitgebannen en toont tegelijkertijd de mogelijkheden van wetenschap zoals wandelende huizen en eeuwigdurend leven. Toch wil de film inhoudelijk niet echt beklijven; de vlakke karakters (uitgezonderd pratende charmeur Darwin) ben je al vrij snel vergeten. Het plot, compleet met pratende reptielen die de macht hebben overgenomen, gooit er nog wat dramatisch effect tegenaan voordat de wereld weer wat aangenamer en kleurrijker is.

9 november 2015

VERSLAG LIFF 2015 DEEL 1
VERSLAG LIFF 2015 DEEL 2
VERSLAG LIFF 2015 DEEL 3

Deel 2: Van een IJslandse maagd tot het meisje dat doodgaat

door Suzan Groothuis

Dat LIFF een veelzijdig festival is, blijkt wederom uit een gevarieerd programma van misdaadfilms (Black Mass, Cop Car), American Indie (Me and Earl and the Dying Girl, The End of the Tour) en een selectie uit internationale cinema waaronder de nieuwste Paolo Sorrentino en Michel Gondry.

Me and Earl and the Dying Girl – Liefde voor film tot de dood
The American Indie Competition staat centraal in het LIFF-programma en belooft ook dit jaar weer veel goeds. We trappen af met Me and Earl and the Dying Girl, een coming of age meets highschool drama over creatieve buitenstaander Greg die een vriendschap sluit met de ongeneeslijk zieke Rachel. Niet dat die vriendschap spontaan ontstaat, want Gregs moeder dringt er op aan dat Greg Rachel opzoekt en een bijdrage levert aan die moeilijke laatste dagen in haar leven.

Wat aarzelend op gang komt, verwordt tot een mooie vriendschap, waarin de liefde voor film een gezamenlijke passie vormt. Greg maakt namelijk met zijn “co-worker” Earl, van wie hij benadrukt dat hij geen vriend is, films naar films. En dan niet de bekende Hollywood-grootheden, maar de beminde arthouse cinema waarvan Gregs vader zo houdt. Zo zijn er eigen interpretaties van Herzog, Jean-Luc Godard en klassiekers als A Clockwork Orange en Midnight Cowboy.

En hoewel het films zijn waarop Greg niet trots is, maakt het Rachels moeilijke weg naar de dood wat luchtiger. Vooral dat creatieve aspect maakt Me and Earl  de moeite waard en doet denken aan films als Youth in Revolt en Submarine. Het einde mag dan niet verrassend zijn, Me and Earl is een vermakelijke en met momenten ontroerende film over vriendschap, eigenheid en de kansen die het leven biedt.

Results – Mager resultaat
Een minder groot succes is American Indie-deelnemer Results. Van de hand van regisseur Andrew Bujalski, eerder verantwoordelijk voor het weirde Computer Chess (ook te zien op het LIFF) en mumblecore films Mutual Appreciation en Funny Haha. Results is een redelijk toegankelijke film van Bujalski en schippert tussen drama, absurdisme en realisme.

Kort gezegd verhaalt de film over miljonair Danny, die net is verhuisd en van gekheid niet weet wat hij met zijn geld moet doen. Omdat hij nogal uit vorm is besluit hij een personal trainer te nemen. En zo belandt hij in de sportschool van idealist Trevor (Guy Pearce), die de fanatieke trainster Kat op de verveelde Danny loslaat. De levens van de drie zijn al snel met elkaar verbonden.

Hoewel er wat grappige elementen aanwezig zijn (het jazztrio dat door Danny wordt ingehuurd wanneer Kat in sportoutfit langskomt en zorgt voor een gênant samenzijn) hangt Results van losse eindjes aan elkaar. Wat je kan verwachten: een film die alle kanten op stuitert, maar ergens in de leegte blijft hangen.

Louder Than Bombs – Zelfmoord oorlogsfotograaf
Van Amerikaanse independent gaan we naar de Noor Joachim Trier, die eerder verraste met Reprise en Oslo, August 31st. De verwachtingen zijn hooggespannen, maar zijn derde film Louder Than Bombs lossen die niet helemaal in. Breekbare, intellectuele mensen komen terug in zijn films en zo ook in Louder Than Bombs, waarin het draait om de zelfmoord van oorlogsfotograaf Isabelle Reed (Isabelle Huppert).

Het is een paar jaar later en het leven gaat verder: zoon Jonah (Jesse Eisenberg) is inmiddels getrouwd en heeft net een kind gekregen, vader Gene (Gabriel Byrne) is voorzichtig aan een nieuwe relatie begonnen en puber Conrad leeft in zijn eigen wereld. Maar de dood van Isabelle schemert door hun levens heen. Herinneringen komen in beeld, worden opgerakeld of gereconstrueerd. Zo beeldt de kwetsbare Conrad zich bijvoorbeeld haar dood in: was ze aan het wegdromen voordat ze geschept werd door een vrachtwagen? Het feit dat Isabelle zelfmoord heeft gepleegd wordt door zijn vader en broer voor hem verborgen gehouden, maar een artikel gewijd aan haar oeuvre wil de waarheid naar boven halen. Aan Gene dus de moeilijke taak om zijn jongste zoon te vertellen dat zijn moeder niet aan een ongeluk is overleden.

Louder Than Bombs heeft een ingetogen sfeer waarin herinneringen, dagdromen en realiteit samensmelten. Parallel aan rouwverwerking lopen thema’s van passie, zingeving, vervreemding en eenzaamheid. Waarom heeft Isabelle een einde aan haar leven gemaakt en hoe kan het gezin weer verder na deze tragische gebeurtenis? Triers film heeft momenten van betovering en schoonheid, maar blijft een zekere afstand tot zijn personages houden. Alsof ieder zich wil beschermen voor de ware emoties die achter een ogenschijnlijk geslaagd en succesvol leven schuil gaan. Echt raken of beklijven doet Louder Than Bombs niet, ondanks de mooie cinematografie en sterke acteerprestaties.

Virgin Mountain – Een hart van goud
Van de Noor Joachim Trier gaan we naar de IJslandse regisseur Dagur Kári die verrast met zijn tragikomedie Virgin Mountain. De film, die erg doet denken aan het Deense Teddy Bear en het Amerikaanse Zero Charisma, gaat over de 43-jarige Fúsi die nog steeds bij zijn moeder woont. Zijn dagen bestaan uit een monotoon ritme, zoals zijn werk als bagageruimer bij een vliegveld, zijn vaste diner bij een Thais restaurant op de vrijdag en het aanvragen van metalhits in zijn auto. En niet te vergeten zijn passie voor de Tweede Wereldoorlog, waarvan de slag om El Alamein in miniatuur nagebootst staat op een grote tafel.

Er ontstaat een kentering in Fúsi’s leven wanneer hij een cursus line dance cadeau krijgt van zijn moeder en haar vriend. Hij ontmoet de innemende Sjöfn, die hem het gevoel geeft dat hij er toe doet. Tijd voor de onzekere Fúsi om zijn vleugels uit te slaan! Virgin Mountain is een heerlijke film die laveert tussen droge humor en ontroerend drama. Met een mooie rol van Gunnar Jónsson als de veel te zware, introverte Fúsi die beschikt over een hart van goud. Zo’n film waarbij je van de hoofdpersoon gaat houden. De uitverkochte zaal verraadt al een kleine publieksfavoriet.

5 november 2015

VERSLAG LIFF 2015 DEEL 1
VERSLAG LIFF 2015 DEEL 3
VERSLAG LIFF 2015 DEEL 4