Devil’s Knot

**

recensie  Devil’s Knot

Dossier 666

door Cor Oliemeulen

Over sommige gebeurtenissen zijn bijna evenveel films gemaakt als over de dood van John F. Kennedy. Met Devil’s Knot blijft Amerika in de ban van een geruchtmakende drievoudige moordzaak. Maar wat voegt het toe?  

Sommige mensen worden agressief van Justin Bieber. Anderen associëren het luisteren naar heavy metal met het plegen van geweld. Zo verging het de West Memphis Three, drie tieners die in 1994 werden veroordeeld voor de gewelddadige dood van drie achtjarige jongens. Het trio luisterde vaak naar Metallica en zou zich hebben beziggehouden met duivelsrituelen. De conservatieve gemeenschap in Arkansas had geen enkele twijfel over de toedracht, priesters preekten over de komst van Satan, waarna de jury het oordeel uitsprak op basis van zeer dubieus bewijs.

Recensie Devil's Knot

Beleving
De kwestie veroorzaakte in het hele land veel commotie die pas ophield nadat de veroordeelden na achttien jaar cel werden vrijgelaten op basis van een DNA-test. Tijdens de detentie van het trio verscheen onder meer een breed gewaardeerd drieluik onder de titel Paradise Lost, waarin achtereenvolgens het proces, de omstreden nasleep en het leven in de gevangenis zijn gedocumenteerd. Regisseur Atom Egoyan waagde zich aan een filmdrama over het rechtbankproces van de West Memphis Three. Devil’s Knot is gebaseerd op het gelijknamige boek van Mara Leveritt die zich focust op de persoonlijke beleving van de moeder van een van de vermoorde jongetjes (Reese Witherspoon) en een privédetective die zich in de zaak bijt (Colin Firth).

Ook deze film bevat een reconstructie: de jongens die op hun fietsjes een verboden stuk bos betreden, de zoektocht, de vondst, de mysterieuze bebloede man, de getuigenissen onder dwang, het door de politie veranderde dossiernummer en de rechtszaak. Het drama houdt zich aardig aan de feiten, maar verzuimt spannend te worden. Spijtig genoeg komen de karakters en de emoties van de drie verdachten te weinig aan bod, waardoor er nauwelijks compassie voor hun niet te benijden lot is.

Recensie Devil's Knot

Afstandelijk
Ook Colin Firth oogt saai en afstandelijk, daar kan het stoere Amerikaanse accent van de Britse acteur weinig aan veranderen. En Reese Witherspoon krijgt de ondankbare opdracht zich te vertonen in het schoolklasje van haar zoontje waar de kinderen haar als moeder van hun overleden klasgenootje massaal komen troosten. Zo verwordt Devil’s Knot een zouteloos, weinig enerverend drama met de insteek en het niveau van de gemiddelde tv-film die wil scoren op een meelijwekkend non-fictief avontuur. Gelukkig is het strijkorkest thuisgebleven.

Alsof alle aandacht voor de drie gemartelde, naakt vastgebonden en dood gevonden jongetjes nog niet genoeg is, verschijnt dit najaar opnieuw een film over de (en onder de titel) West Memphis Three. Het is zeer de vraag wat de oudgediende regisseur Monte Hellman (Two-Lane Blacktop, 1971) in satansnaam nog aan het hele relaas weet toe te voegen.

 

1 juni 2014

 
ALLE RECENSIES

Dallas Buyers Club

****

recensie  Dallas Buyers Club

Cowboy met AIDS weigert op te geven

door Alfred Bos 

Sociaal drama over een stoere Texas-cowboy die te horen krijgt dat hij HIV-positief is en op zoek gaat naar veilige geneesmiddelen. Matthew McConaughey is imponerend in het verfilmde levensverhaal van de in Amerikaanse AIDS-kringen legendarische Ron Woodroof. 

Dallas Buyers Club is gebaseerd op het verhaal van Ron Woodroof, een elektricien en rodeocowboy uit Dallas die in 1985 als HIV-positief werd gediagnosticeerd. De film toont diens persoonlijke gevecht tegen de ziekte, de maatschappelijke vooroordelen, het medische establishment en de farmaceutische industrie. Door die ongelijke strijd verandert Woodroof van een onbehouwen macho tot een bevlogen vechter voor een menselijke én medisch verantwoorde behandeling van AIDS-patiënten.

Recensie Dallas Buyers Club

Woodroof wordt indrukwekkend vertolkt door Matthew McConaughey, die voor deze rol menige kilo afviel en als een naald onder stroom door de twee uur durende film schicht; zijn lijzige zuidelijke accent (McConaughey is Texaan van geboorte) komt hem daarbij goed van pas. Ook de dragende bijrollen zijn sterk ingevuld. De eveneens in Texas geboren Jennifer Garner vertolkt ingehouden de met Woodroof sympathiserende arts Eve, terwijl rockzanger Jared Leto meer dan overtuigt als de travestiet Rayon, die Woodroofs onwaarschijnlijke strijdmakker wordt.

Oscar-waardig
In een film over zware emoties en doodernstige zaken moet er ook ruimte zijn voor een lichte toets en die komt van Woodroofs extraverte persoonlijkheid. Hij is een flierefluiter, maar ook een vechter; een lomperik die tevens elegant kan charmeren; een bekrompen geest die zich ontwikkelt tot onverschrokken activist. Woodroof is het hart en de ziel van de Dallas Buyers Club, een juridische constructie waarmee AIDS-patiënten de wetgeving rond niet-goedgekeurde AIDS-medicijnen weten te omzeilen. En ook van de gelijknamige film, bijna iedere scène draait rond de onverzettelijke AIDS-cowboy.

Matthew McConaughey excelleert in deze veeleisende rol en ontwikkelt zich tot een van de beste acteurs van zijn generatie. De zelfverklaarde bewonderaar van Paul Newman dreigde na een veelbelovende start in de jaren negentig – zo is hij te bewonderen in John Sayles’ fenomenale Lone Star (1996) – zijn loopbaan te saboteren, maar na sterke rollen in recente producties als The Lincoln Lawyer, Mud en The Wolf of Wall Street kan niemand meer om zijn talent heen. Deze vertolking van een ansich onsympathieke protagonist is Oscar-waardig; je gaat als kijker gaandeweg voor Woodroof voelen. Het doet onwillekeurig denken aan de doorbraak van Tom Hanks via het AIDS-drama Philadelphia (1993).

Farmaceutische industrie
En passent krijgt de kijker ook een kijkje in de mores van de jaren tachtig, toen AIDS nieuw en onbekend was, en de vooroordelen nog talrijk waren. AIDS krijg je als je een homo een hand heeft, dat werk. Woodroof vindt geen enkele steun in zijn voormalige milieu van handarbeiders en stoere cowboys; hij moet ook de congsi van FDA (het overheidsorgaan dat bepaalt welke medicijnen zijn toegestaan) en farmaceutische industrie weerstaan. Die zijn meer geïnteresseerd in winst dan in het genezen van AIDS-patienten en schromen niet om de belastingdienst op hem af te sturen. Ze krijgen Woodroof er niet onder, hij weet telkens een manier te vinden om de in Amerika niet-verkrijgbare of illegaal verklaarde drugs uit het buitenland (waaronder Amsterdam) te betrekken.

Recensie Dallas Buyers Club

Woodroof levert een uitzichtloos gevecht tegen vooroordelen en almachtige instituties, en groeit uit tot de onwaarschijnlijke held van de lokale AIDS-gemeenschap. Dit waar gebeurde verhaal is door de in sociaal drama gespecialiseerde regisseur Jean-Marc Vallée (Café de Flore, The Young Victoria, C.R.A.Z.Y.)  vlot, pregnant en vol medeleven tot speelfilm vertaald. De echte Ron Woodroof kreeg bij de diagnose te horen dat hij dertig dagen had, maar leefde nog zeven jaar. Dit is een waardig eerbetoon.

21 januari 2014

 
ALLE RECENSIES

Disconnect

***

recensie  Disconnect

De donkere kant van internet

door Alfred Bos

In de genetwerkte samenleving leven mensen langs elkaar heen, tot ze elkaar online tegenkomen. En dan gebeuren er rare dingen. Disconnect is een sociaal drama dat toont hoe een muisklik tot diepe ellende kan leiden.

Het was niet zo bedoeld, maar Disconnect is griezelig actueel. Terwijl de kranten berichten dat Amerikaanse overheidsdiensten iedereen, waar ook ter wereld, bespioneren via internet, draait in de bioscoop een film die op pijnlijke wijze de risico’s van digitale communicatie zichtbaar en invoelbaar maakt. Disconnect is geen pompeus superheldenepos noch een paranoïde actiethriller, maar een sociaal drama over gewone mensen. De slachtoffers zijn er niet minder slachtoffer om. Integendeel, het brengt het digitale monster akelig dichtbij.

Sterker, dat monster staat in ons huis of zit in onze zak: de computer/smartphone/iPad met internetlink. Daar kun je zo ongeveer alles mee, maar als je niet goed nadenkt over wat je online de wereld instuurt of binnenhaalt, kan een achteloze muisklik je leven vernietigen. Disconnect toont de donkere kant van het digitale wonder: webcamsex met minderjarigen, pesten via Facebook en diefstal van bankgegevens en identiteit.

Disconnect

Verknoopte verhaallijnen
Disconnect, de eerste film van documentairemaker en reclamefilmer Henry-Alex Rubin, speelt in een niet nader bepaalde stad in Amerika en toont drie verhaallijnen die meer verknoopt blijken dan aanvankelijk lijkt. De verslaggeefster van een lokaal tv-station maakt een reportage over tieners die zichzelf online prostitueren. Twee puberende etterbakjes belagen via Facebook een kunstzinnige klasgenoot met een poster van Sufjan Stevens aan de muur. Een jong stel dat zojuist hun baby heeft verloren, komt erachter dat hun bankrekening is geplunderd.

Personages uit de ene verhaallijn duiken op in een andere. Zo blijkt in Disconnect dat het digitale web levens samenbrengt, maar niet op de manier die je zou willen. Het bestolen stel huurt een specialist in cybercrime in, die de vader van een van de etterbakjes blijkt te zijn. De vader van de via Facebook belaagde tiener is de jurist van de tv-maatschappij die de reportage over de webcamsexende tieners uitzendt. Veel liefde is er niet in de wereld van Disconnect. Facebook, webcam en chatroom moeten uitkomst bieden. Met dramatische gevolgen.

Disconnect

Moderne vervreemding
Niets is wat het lijkt in de online wereld. De rouwende moeder denkt in de chatroom een begrijpende ziel te hebben gevonden; is het een oplichter de haar bankgegevens steelt. De eenzame leerling meent dat hij op Facebook een vriendin heeft gevonden; blijkt zijn liefje de avatar van twee egoïstische nitwits. Weggelopen tieners schuilen in het huis van een oudere man met een groot hart, die in werkelijkheid een viezerik is die hen via internet uithoert.

Disconnect toont overtuigend de vervreemding van het moderne, door digitale media gedomineerde leven. De situaties zijn herkenbaar, de personages geloofwaardig. Maar deze ensemblefilm blijft ook een beetje flets. Aan het slot is alleen de jurist, de vader van de gepeste scholier, tot inzicht gekomen: hij moet meer tijd aan zijn kinderen besteden. Disconnect past in een trend, want in augustus gaat The Bling Ring, de nieuwe film van Sofia Coppola, in roulatie en ook daarin speelt digitale communicatie een cruciale en weinig positieve rol. Zo bezien is Disconnect een aansporing om de smartphone uit te zetten.

 

15 juni 2013

 

 

ALLE RECENSIES

 

Después de Lucía

**

recensie  Después de Lucía

Treurige schilderijen

door Karina Meerman

Regisseur Michel Franco zet een statief in de hoek van het leven van vader en dochter. In een reeks bewegende schilderijen schuift hun leven voorbij. Después de Lucía is vooral een trage observatie van pesten.

Na de tragische dood van haar moeder, verhuist Alejandra (Tessa Ia) met haar vader Roberto naar de andere kant van Mexico. Samen moeten ze een nieuw leven zien op te bouwen. Dit lijkt aanvankelijk goed te gaan wanneer Alejandra op school snel aansluiting vindt bij een groepje vrienden. Na een dronken feestje verandert dit en wordt ze het mikpunt van kleine en grote wreedheden. 

Después de Lucía

Afstand
De filmische afstand tot de personages is een van redenen dat het moeilijk is betrokkenheid te voelen met de hoofdpersonen. De kijker staat op een vast oogpunt en wordt gedwongen mee te kijken naar de gebeurtenissen. Een andere reden is het gebrek aan dialoog en afwezigheid van enige vrolijkheid. Vader en dochter praten niet over de dood van de moeder of over het pesten. Ze worstelen zich op hun eigen manier door de dagen heen. De gesprekken zijn van een treurig soort huiselijkheid. Vader en dochter houden wel van elkaar, maar uiten zich moeizaam.

Franco houdt wel van menselijk drama. Zijn eerdere film Daniel y Ana laat zien wat er gebeurt als broer en zus een traumatische seksuele ervaring ondergaan. Ook daar is geen loutering of redding. In Después de Lucía ondergaat Alejandra haar portie leed, wanneer haar nieuwe klasgenoten zich ontpoppen als een groepje uitermate nare pesters. In plaats van de strijd aan te gaan, zinkt ‘Ale’ weg in een meegaand lijden. Franco dwingt ons machteloos mee te kijken naar de wreedheden van tieners.

Después de Lucía

Pesten
Het pesten is uitstekend in beeld gebracht. Voor een niet-pester is het onbegrijpelijk waarom (jonge) mensen elkaar zo behandelen. Ale heeft niets gedaan om het uit te lokken. Ze is een gewoon meisje, dat doet wat andere jongeren doen. Ze roept niet om hulp, ze vecht niet terug. Het is helaas een realistisch beeld van wat kinderen elkaar kunnen aandoen wanneer pesten enorm uit de hand loopt.

En de camera staat daar maar en observeert. Dit maakt het kijken naar Después de Lucía geen fijne ervaring. De film kent wel een bevredigend slot, wanneer de vader nogal verrassend in actie komt. Het maakt het trage observeren bijna de moeite waard. Liever hadden alle ettertjes hun verdiende loon gekregen, maar je kunt niet alles hebben in het leven.  

 

27 mei 2013

 

 

MEER RECENSIES

 

Django Unchained

***

recensie  Django Unchained

Bloedfeest op de plantage

door Alfred Bos

Deze film van Quentin Tarantino is een bijna drie uur durende western, vol geweld, humor en het weinig politiek correcte woord ‘nigger’. Wie daar geen probleem mee heeft, wacht een avond ‘ouderwets’ filmgenot.

Na onder meer een blaxploitation film, een chanbara (zwaardvechtersfilm), horror en een oorlogsfilm, is Tarantino’s laatste een wild-westfilm. Zoals te verwachten van de man die graag stoeit met genres en conventies, heeft Django Unchained een atypische held. Django (Jamie Foxx) is een zwarte (ex)slaaf. Samen met een als rondreizende tandarts vermomde premiejager – een wederom voortreffelijke rol van de Oostenrijkse acteur Christoph Waltz, die met zijn bijdrage aan de vorige Tarantino, Inglourious Basterds, in Hollywood is doorgebroken – gaat hij op zoek naar zijn als slavin verkochte vrouw.

Django Unchained

Tarantino neemt ruim de tijd om het verhaal op te zetten, waardoor de kijker alle gelegenheid krijgt om de twee ongebruikelijke karakters beter te leren kennen. Alleen de introductie duurt al een uur en is een film op zich. Er zijn verrassingen, bijvoorbeeld Don Johnson als plantage-eigenaar. Er is gitzwarte humor, de scène met een bloeddorstige Ku Klux Klan-posse is hilarisch. En er is geweld dat zo over de top is, dat het cartoonesk wordt. Kort gezegd, typisch Tarantino.

Filmauteur van het oude stempel
Django en premiejager Dr. King Schultz (hij is Duitser, wat zijn accent verklaart) vinden Django’s vrouw, de zwarte slavin Broomhilda (Brünhilda, ze spreekt Duits!), op de plantage Candieland, eigendom van de verrukkelijk sinistere Calvin J. Candie (Leonardo DiCaprio). Diens peloton zwarte bedienden staat onder commando van een nauwelijks herkenbare, maar vertrouwd schmierende Samuel L. Jackson. We zijn dan zo’n twee uur verder en wie dan nog niet genoeg hoofden uiteen heeft zien spatten of misselijk makende wreedheden gezien, wees gerust. Er volgt een bloedfeest dat niet onderdoet voor de climax van Kill Bill. Candieland krijgt een nieuw verfje, van bloed.

Sinds hij in 1992 met Reservoir Dogs werd binnengehaald als het nieuwe wonderkind, geldt Tarantino als het summum van cool. In feite is hij evenwel een filmauteur van het oude stempel, zo een die zelf zijn scripts schrijft, met een vaste crew werkt en vertrouwt op zijn ambachtelijke techniek, niet op speciale effecten of computergraphics. Het ‘ouderwetse’ tempo van Django Unchained past bij dat van 1858, het jaar waarin de filmt begint. Er zijn spitse dialogen, uitzinnige karakters en verrassende, maar plausibele plotwendingen. Alles wat na Jaws en Star Wars uit de standaard Hollywood-film is verbannen.

Django Unchained

Lachspiegel
Tarantino is eigenlijk het bastaardkind van Jean-Luc Godard (nouvelle vague) en de Shaw Brothers (martial arts filmstudio uit Hong Kong), en Django Unchained een hommage aan de spaghettiwestern, de Europese variant van het Amerikaanste aller filmgenres. Franco Nero, die de titelrol vertolkte in de originele Django (uit 1966), is te zien in een cameo. Tarantino zelf speelt ook een rolletje en deinst er niet voor terug om—zichzelf te laten opblazen. Dat soort ironie is aan een Spielberg of een Lucas niet besteed.

Het is niet moeilijk om in Django Unchained een satire op de Amerikaanse cultuur te zien. De film toont een samenleving waarvan wantrouwen, geweld en wreedheid de basisingrediënten zijn. Alle blanke Amerikanen zijn of gewetenloze geldwolven of ongeletterde idioten, vaak beide; ze communiceren via list, intimidatie en geweld. Tarantino houdt zijn publiek een met bloed bespatte lachspiegel voor: officieel mag de slavernij zijn afgeschaft, maar zoveel is er sinds 1858 in Amerika ook weer niet veranderd.

 

11 januari 2013

 
ALLE RECENSIES
 

Droom en Daad

***

recensie  Droom en Daad

Gespleten wil van vergeten dichteres

door Cor Oliemeulen

De moeizame wijze waarop Henriette Roland Holst haar weg zocht in grote politieke en morele dilemma’s vormt het hart van Droom en Daad. Een documentaire die afstand houdt, maar beslist confronteert.

Al in 1979 schreef Annette Apon het scenario voor een speelfilm over Henriette Roland Holst: ‘aankomend dichteres die zich vol idealisme en overgave in de arbeidersbeweging stort’. Gelukkig kreeg de filmmaakster, naar aanleiding van een expositie, een nieuwe kans. Apon ging lezen, bekeek oude foto’s, filmmateriaal en het gastenboek van het zomerverblijf op de Buissche Heide. Het resultaat is een film over de periode 1891-1927 waarin zowel Roland Holst als Nederland een dramatische ontwikkeling doormaken.

Droom & Daad

Van bloeiende bloemen tot uitgebuite fabrieksarbeiders
Jammer genoeg is er geen filmmateriaal van Henriette zelf uit die roerige periode. De kijker is aangewezen op vaak prachtige oude opnames en flarden uit brieven, gedichten, toespraken, boeken en haar nooit voltooide autobiografie. We zien unieke beelden uit de begintijd van de film, eind 19e eeuw, waarin ook schilderkunst en poëzie tot hernieuwde bloei komen. Bloemen die hun blaadjes openen, een rups die vlinder wordt en de kunst van oude ambachten. Met de opkomst van de industrie veranderen de impressies: staatsmijnen, spoorwegen en drukkerijen. Het beeld van de arbeider.

Betrokkenheid met de mens achter de machine krijgt gestalte door filmpjes te stoppen op het moment dat iemand in de camera kijkt om vervolgens in te zoomen op de gezichtsuitdrukking. Historische foto’s zijn voorzien van achtergrondgeluiden van een bibliotheek, een partijcongres en een straat met door elkaar heen krioelende automobielen, rijtuigen, fietsen en koeien. Een foto van Henriette Roland Holst en haar man, kunstschilder Rik Roland Holst, komt volledig tot leven door het gesproken commentaar over hun veelzeggende blikken.

Droom & Daad

Voorvechtster van het socialisme
Het weinige relevante authentieke beeldmateriaal bemoeilijkt de identificatie met Henriette Roland Holst. Toch leert de documentaire een interessante geschiedenisles, opgehangen aan het portret van een strijdbare vrouw die uitgroeide tot voorvechtster van het socialisme. Ze vertaalde het strijdlied De Internationale, onderhield nauwe contacten met buitenlandse revolutionairen als Rosa Luxemburg, Lenin en Trotski, werd communist, leed onder de scheuring in de socialistische beweging en het mislukken van de revolutie in Nederland om uiteindelijk ontgoocheld terug te keren uit Rusland waar ze moest concluderen dat de Communistische Partij al een dictatuur van het land had gemaakt.

‘Mijn wil is diep in mij gespleten, mijn handen weten niet wat te doen en mijn voeten weten niet waarheen te wenden’, schrijft Henriette Roland Holst als haar zoveelste persoonlijke worsteling is begonnen. Terwijl sommige bronnen spreken van periodes van flinke depressies, anorexia en hartkwalen in haar leven, maakt de documentaire slechts melding van ‘veel periodes dat ze moest uitrusten’. Het illustreert dat Droom en Daad liefdevol is gemaakt, met grote bewondering voor de sociale bewogenheid van een bijna vergeten dichteres.

 

17 november 2012

 
ALLE RECENSIES
 

Detachment

****

recensie  Detachment

Je kunt niet elke arme kinderziel redden

door Cor Oliemeulen

In het gevoelige, inspirerende drama Detachment lijkt iedereen te lijden door fouten in het verleden. Een sublieme Adrien Brody gaat voorop in de universele zoektocht naar identiteit en genegenheid.

Met het uiterlijk van een beatnik onderstreept Engelsman Tony Kaye zijn eigenzinnigheid. Gelauwerd als maker van muziekvideo’s en commercials, is hij de laatste jaren voornamelijk actief als singer/songwriter, cinematograaf, documentairemaker en regisseur. Zijn verpletterende speelfilmdebuut in 1998 was American History X, het grimmige verhaal over twee broers die proberen hun neonazistische denkbeelden los te laten. Met Detachment voegt hij een mooi sociaalrealistisch werk aan zijn filmoeuvre toe. Een drama over de erbarmelijke toestand op een middelbare school in een Amerikaanse stad waar een invalleraar een verschil probeert te maken en ondertussen met zijn eigen demonen moet zien af te rekenen.

Detachment

Chronisch gebrek aan ouderlijke begeleiding
Het leven is zwaar voor veel kinderen én volwassenen. Kaye blijkt een meester in het schetsen van herkenbare problemen zonder de stereotype karakters zwaar aan te zetten in zijn aanklacht tegen het Amerikaanse schoolsysteem. Kinderen moeten nu eenmaal naar school, iets leren boeit de meesten niet. Een chronisch gebrek aan ouderlijke begeleiding en liefde uit zich regelmatig in fysieke en seksuele bedreigingen naar medeleerlingen, leraren en schoolleiding. In deze jungle van individualiteit, chaos en onmacht krijgt Henry Barthes (Adrien Brody) contact met zelfs de lastigste scholieren door ze gedichten te laten lezen.

Het gegeven van de inspirerende leraar die zieltjes probeert te redden op een achterstandsschool is zeker niet nieuw. In Blackboard Jungle (1955) wordt een Engelse oorlogsveteraan ingehuurd om een gewelddadige klas discipline bij te brengen. Hierna volgde een hele rits films waarin onconventionele lesmethodes succesvol zijn toegepast. Stand and Deliver (1988): bendeleden worden geënthousiasmeerd voor rekenkunde; Dangerous Minds (1995): het ontleden van songteksten van Bob Dylan; Take the Lead (2006): probleemkinderen krijgen discipline door volgen van ballroomlessen; Entre les murs (2008): de leerlingen mogen alles en worden bewust geprovoceerd.

Detachment

Visuele trip
Ondanks sommige clichés en voorspelbare plotwendingen is Detachment goed geschreven en grandioos geregisseerd. De montage is briljant. Onconventionele close-ups, artistiek gebruik van bewegende tekeningen en woorden op een schoolbord en schakelen tussen verleden en heden gebeurt probleemloos en functioneel. De visuele trip met mooie soundtrack (die inderdaad soms aan een videoclip doet denken) biedt soepel ruimte aan de veelvuldige overgangen tussen het privé- en schoolleven van de invalleraar. Terwijl hij zelf gelukkig probeert te worden, zijn dementerende vader regelmatig moet bezoeken en thuis een minderjarig straathoertje opvangt, wacht zijn school waar hij ook mensen moet redden van de ondergang.

Tony Kaye schaart acteur Adrien Brody graag in het rijtje namen Robert De Niro, Al Pacino en Dustin Hoffman. In zijn beste rol sinds The Pianist (2002) speelt Brody het klaar om op overtuigende en geloofwaardige wijze een heel scala aan emoties over te brengen: van neerslachtigheid en traumatische pijn tot en met berusting en geluk. Sterke bijrollen zijn er van Marcia Gay Harden (die zich als schooldirecteur probeert te handhaven ondanks bureaucratische, psychische en politieke druk), James Caan (die een leerling die ‘fuck your shit’ tegen hem zegt geweldig van repliek dient, maar later toegeeft aan een collega dat hij pilletjes slikt omdat hij het anders niet volhoudt) en Tim Blake Nelson (als uitermate zielige leraar die volstrekt onzichtbaar is voor zowel zijn leerlingen als het thuisfront). Detachment bewijst dat lesgeven een passie moet zijn. Nog een film over een kinderzieltjes reddende leerkracht is overbodig.

 

7 september 2012

ALLE RECENSIES

Dangerous Method, A

****

recensie  A Dangerous Method

Geboorte van de psychoanalyse 

door Cor Oliemeulen

De intellectuele driehoeksverhouding tussen Carl Jung, zijn idool en latere rivaal Sigmund Freud en Jungs psychiatrische patiënt, maîtresse en collega Sabina Spielrein biedt een sfeervolle praatfilm met topcast.

Met A Dangerous Method gooit David Cronenberg het over een totaal andere boeg. Hij werd bekend met horrorfilms (Videodrome, The Fly) en brak bij het grote publiek door met thrillers (A History of Violence, Eastern Promises). Fans van de Canadese regisseur moeten het ditmaal doen met slechts twee masochistische scènes: een vrouw wordt hard op haar billen geslagen.

Diagnose hysterie
Het gewillige slachtoffer is Keira Knightley die in 1906 als Sabina Spielrein, dochter van een Russische zakenman, hevig tegenstribbelend wordt afgeleverd bij de Burghölzli-kliniek in Zürich. Diagnose hysterie. Psychiater Carl Jung (Michael Fassbender: Hunger, Shame) moedigt haar aan te spreken over zaken waarover je normaliter niet spreekt, omdat die bijvoorbeeld pervers worden gevonden. Dat de woorden aanvankelijk nog moeilijk uit haar mond komen, zie je door haar rollende ogen en spastische trekken met de kin. Jarenlange therapie en tijdelijke seksuele omgang met de patiënte zorgen voor genezing. Sabina Spielrein wordt uiteindelijk zelf ook psychiater.

A dangerous method

Oostenrijker Carl Jung kijkt erg op tegen Zwitser Siegmund Freud (Viggo Mortensen in zijn derde opeenvolgende samenwerking met David Cronenberg). In de opvatting van de psychoanalyse streeft de mens primair naar lustbeleving. Jung heeft vanaf het begin zijn twijfels over Freuds denkbeeld dat neurosen allemaal te herleiden zouden zijn tot seksuele trauma’s of verdringing. Jung wil niet tegen de patiënt zeggen: ‘dit is nu eenmaal hoe u bent’. Hij probeert mensen te laten zien wat ze kunnen worden. Bovendien vindt hij Freuds droomanalyse gevaarlijk. Als de relatie Jung-Freud op gespannen voet komt te staan, is Spielrein intermediair tegen wil en dank.

Waanvoorstelling
Freud zegt niet voor God te willen spelen. ‘De wereld is zoals ze is: begrijpen en accepteren is de weg naar geestelijke gezondheid. Wat voor nut heeft het om de ene waanvoorstelling in de andere te veranderen?’ Freud is teleurgesteld in Jung omdat hij in hem zijn opvolger zag. De verwijdering van zijn idool en het zoeken naar de juiste methodiek gaan ten koste van Jungs eigen geestelijke gesteldheid. Collega-psychiater Otto Gross (Vincent Cassel: Public Enemy Number One, Black Swan, Irréversible), die op last van zijn vader in de kliniek wordt behandeld voor zijn immorele seksuele gedrag en openlijke losbandigheid, is een verrijking van de vertelling. Hij maakt Jungs handelen broodnodig impulsiever.

A dangerous method

Het geweldige script van Christopher Hampton (Dangerous Liaisons, Atonement) is een bewerking van zijn eigen toneelstuk The Talking Cure (2002) dat hij baseerde op het non-fictieboek van John Kerr, A Most Dangerous Method (1993). Brieven van de drie hoofdpersonen dienen als bronmateriaal voor de dialogen en enscenering van de film. In die tijd schreven intellectuelen niet alleen wat ze dachten, maar ook wat ze zeiden, droegen, aten en droomden. Dat maakt A Dangerous Method bijna een docudrama en geschiedenisles. Cronenberg filmde op authentieke locaties in Wenen, waaronder in Freuds woonruimte. Hampton achterhaalde zelfs welke sigaren Freud rookte en hoeveel. De beelden zijn pittoresk, kleurrijk en ademen een impressionistische sfeer. In al hun vredigheid contrasteren ze met het woelige menselijke brein.

Weinig interesse in eigen psyche
Het schrappen van psychoanalyse uit het basispakket maakt de medische beschouwing over de menselijke geest niet minder fascinerend. Jung en Freud hebben weinig interesse om hun eigen psyche en onderlinge handelswijze aan een analyse te onderwerpen. Net als Spielrein zijn zij op hun manier hysterisch. Een typerend en grappig voorbeeld is als beide heren samen met de boot naar Amerika gaan om lezingen te houden en Jung tegen Freud zegt: ‘Ga jij maar die kant op, ik reis eersteklas.’

 

15 maart 2012

 
ALLE RECENSIES
 

Don’t Be Afraid of the Dark

**

recensie  Don’t Be Afraid of the Dark

Gremlins in Goblin-jasje

door Cor Oliemeulen

In menige horrorfilm staat een kolossaal huis met sullige bewoners en een kind dat wordt lastig gevallen door gemene wezens. Soms zijn de bewoners té sullig en de wezens niet gemeen genoeg.

De gemiddelde tienjarige durft na afloop van Don’t Be Afraid of The Dark nog rustig onder zijn bedje te kijken en het licht uit te doen. Sommige realityprogramma’s en zangaudities bieden al snel meer horror dan deze debuutfilm van Troy Nixey. Ondanks de nauwe betrokkenheid van Guillermo del Toro (Pan’s Labyrinth, 2006) bij de productie is de remake van de tv-film uit 1973 nauwelijks vernieuwend en niet verrassend genoeg.

Don't Be Afraid of the Dark

Hamer en beitel
In de kelder van zijn immense huis roept Emerson Blackwood om assistentie. Poëtisch duistere atmosfeer, sinistere muziek en betoverend kaarslicht. De ongeruste bediende daalt tergend langzaam de trap af, struikelt halfweg, valt op de grond en breekt haar been. Haar hopeloze baas toont zijn bloederige, verminkte gebit en buigt zich met hamer en beitel over haar heen. Hij jammert dat hij tanden nodig heeft voor het voeden van de wezens in ruil voor zijn gestolen zoon. Geheven arm, doordringende doodschreeuw en opgewonden gelispel op de achtergrond.

Een eeuw later voelt het jonge meisje Sally (Bailee Madison) zich al direct unheimisch als ze met haar vader Alex (Guy ‘Memento’  Pearce) en zijn vriendin Kim (Katie Holmes) de stulp van wijlen Blackwood betrekt. De prachtige tuin zorgt voor afleiding. De klusjesman verhindert tevergeefs dat Sally achter de weelderige vegetatie de ramen van de kelder ontdekt. Het duurt niet lang voordat Sally stemmen begint te horen en de klusjesman net als Blackwood’s bediende van de keldertrap valt. Hij wordt flink toegetakeld met messen en schroevendraaiers.

Film en acteurs ontsporen
Tot hier verloopt alles naar wens. Het kwaad lijkt meedogenloos en het slachtoffer zit helemaal onder het bloed. Maar de film ontspoort vanaf het moment dat de nieuwe bewoners de klusjesman kermend in psychotische toestand aantreffen. Hij zit vol steek- en snijdwonden en er steekt nog wat gereedschap uit zijn lijf, echter Alex vermoedt dat de klusjesman een ‘ongeluk’ heeft gehad. De politie bellen is dus niet nodig. Sally flipt steeds meer van de kleine engerds die ondertussen de kelders hebben verlaten. Vader bagatelliseert haar traumatische ervaringen en stuurt haar telkens terug naar bed.

Een bepaalde ergernis hoort natuurlijk bij het genre. Alex is echter zo star en ongeïnteresseerd in zijn dochter dat je de psychiater die haar onderzoekt vriendelijk zou willen verzoeken pa wat shocktherapie aan te bieden. En dan Kim. Geleidelijk heeft zij als toekomstige stiefmoeder Sally’s vertrouwen gewonnen, maar ook zij heeft het wiel niet uitgevonden. Als ze Sally uiteindelijk gelooft, geeft ze haar een camera waarmee ze foto’s van haar kwelgeesten kan maken, zodat ze ‘bewijs’ heeft voor haar vader. Bijkomend voordeel is dat de wezens bang zijn van het flitslicht.

Don't Be Afraid of the Dark

Tandenfee
De geterroriseerde Sally speelt geloofwaardig, maar de andere karakters blijven in clichéverf steken. Ook de monsters kunnen niet overtuigen. In de gebrekkige technische mogelijkheden van het origineel zijn ze een combinatie van aardmannetjes, uit de kluiten gewassen winterpenen en grimmige oompa-loompa’s. In deze remake manifesteren ze zich als irritante Gremlins in een Goblin-jasje. Slechts de enkele keren dat ze frontaal in beeld komen, zijn ze enigszins angstaanjagend. De grootste makke is dat je ze veel te vaak en te duidelijk ziet.

Het belangrijkste kenmerk van een goede horrorfilm is dat er bijna continu een dodelijke dreiging in de lucht hangt en het kwaad juist niet vaak en niet goed zichtbaar is. De monstertjes in Don’t Be Afraid of The Dark zijn zo klungelig dat ze meer op de lach- dan op de sluitspieren werken. De variant op de Tandenfee is bovendien minder authentiek dan het lijkt: Guillermo del Toro zelf toont in Hellboy 2: The Golden Army (2008) een veel fantasierijkere speling van deze folklore.

 

24 november 2011

 

 

MEER RECENSIES