Durak (The Fool)

****

recensie  Durak (The Fool)

Frontale aanval op corruptie

door Ralph Evers

In Durak kiest regisseur Yuriy Bykov voor een frontale aanval op het corrupte systeem van Rusland. Evenals zijn landgenoot Zvyagintsev, die met Leviathan een soortgelijke film maakte, overheerst de wanhoop, machteloosheid, cynisme en bittere nasmaak. Houd de wodka maar paraat voor de afloop, dit is een fuckvinger naar de corruptie en geen gemakkelijke kost! 

Ten tijde van Stalin en het daaropvolgende Sovjetbewind, stond de Russische cinema in dienst van de verheerlijking van Moeder Rusland. De laatste filmdocumentaire van de Sloveense filosoof Slavoj Zizek bevat hiervan een paar mooie voorbeelden. Kritische films kregen geen kans, of werden onder zeer belemmerende en bureaucratische omstandigheden geproduceerd, om vervolgens alsnog afgekeurd of vernietigd te worden. Die tijd is voorbij. De huidige generatie filmmakers durft op te staan tegen het onrecht dat aan de orde van de dag is in het huidige Rusland. 

Recensie Durak (The Fool)

Rechtse directe
In Durak staat het lot van 820 bewoners van een flatgebouw centraal. De loodgieter Dima ontdekt een ernstige scheur in de draagmuur van het gebouw en een gevaarlijke helling van het pand, waardoor het zou kunnen instorten. Hierop besluit hij op de burgemeester af te stappen, om zo snel mogelijk actie te ondernemen (Dima verwacht dat het gebouw nog geen 24 uur zal blijven staan). De burgemeester heeft net een jubileumfeest en het kost Dima de nodige overtuigingskracht om de verantwoordelijke bestuurders rond de tafel te krijgen, om twee uur ’s nachts. 

Wanneer na inspectie blijkt dat de meeste bewoners dronkenlappen en verschoppelingen zijn, stappen de bureaucraten over op een wrede doofpot-oplossing. Het is in de minutieuze vastlegging van deze voorstelbare gang van zaken dat Bykov zijn tanden laat zien. De film wordt met de nodige adrenaline verteld en grijpt je al gauw bij de ballen. 

Knock-out
Het wrange van het verhaal zit hem niet zozeer in de te verwachten acties van de bureaucraten, maar juist in hoe de betrokkenen, voor wie Dima zich sterk maakt, reageren. Ondank is ’s werelds loon. Corruptie is als roestig staal, dat zich nestelt in het hart precies daar waar compassie en waarachtigheid huizen, om het te veranderen in een ijspaleis. Het is hiertegen waar Dima vecht om zich niet gehoord voelende ten onder te gaan. Aldus slaat de titel niet alleen op de vele verwensingen die Dima krijgt. Wanneer de dwaas volhoudt in zijn dwaasheid wordt hij vanzelf wijs, in Durak weggehoond als naïveteit en vervlogen romantiek. In de harde wereld van de corruptie is geen plaats voor dromers, of eerlijkheid. 

Recensie Durak (The Fool)

Wat Durak laat zien is de verwevenheid van (tegenstrijdige) belangen en hoe deze, vaak op geld en macht beluste belangen, van Rusland een teringplek maken. Het is harteloos en kent alleen maar verliezers. Deze boodschap ramt de regisseur, zonder enige vorm van opdringerigheid, er bij de kijker in. Aanvankelijk door een betrokken Dima te tonen, en dus een betrokken regisseur. Tegen het einde door een beschouwende Dima te tonen. Dit is het dan… dit hebben we er met z’n allen van gemaakt. Wie in de stront roert (waarvan Dima consequent door bureaucraten, maar ook door degenen voor wie hij opkomt, wordt beticht), is niet populair. 

Het is dan een bitter, doch verlossend beeld, wanneer we Dima ten laatste letterlijk neergeslagen zien liggen. Een cynisch einde dat past bij het feit dat Durak  is opgedragen aan de vorig jaar overleden Aleksey Balabanov. Zijn Kochegar (A Stoker) was eveneens een cynische aanklacht tegen het corrupte systeem van Rusland. Zij het met een kluchtige knipoog. Op enige luchtigheid valt Bykov niet te betrappen.

 

21 maart 2015

 

 

ALLE RECENSIES

 

Dying of the Light

*

recensie  Dying of the Light

De film die niet uitgebracht had mogen worden 

door Cor Oliemeulen

Soms is een film zo armoedig en waardeloos dat hij in distributie gaat om enkel argelozen en geldschieters te behagen. Maar wat moet je als jouw artistieke werkstuk geknipt en geschoren in de bioscoop verschijnt?

‘How can the same shit happen to the same guy thrice?’, jammert held John McClane in het derde deel van de Die Hard-reeks. We hebben het over Paul Schrader. In de jaren zeventig was hij een van de grootste Amerikaanse scenaristen (o.a. Taxi Driver, 1976) en later ging hij regisseren (o.a. American Gigolo, 1980). Na het voltooien van zijn laatste film, Dying of the Light, kreeg hij voor de derde keer ruzie met studiobazen, want die waren kennelijk bang dat de film te weinig zou opbrengen. Hetzelfde lot onderging Schrader na zijn beoogde versie van Dominion: Prequel to the Exorcist (2005) toen actieregisseur Renny Harlin opnieuw de film onder handen moest nemen. En bij zijn voorlaatste film, The Canyons (2013), weigerde Paul Schrader hulp aan de snijtafel van regisseur Steven Soderbergh.

Recensie Dying of the Light

Spreekverbod
Als het aan Schrader ligt, was Dying of the Light nooit uitgebracht. Aangezien hij volgens zijn contract niet mag spreken  over de ‘technische’ kant van de film uitte hij zijn ongenoegen op Facebook. ‘Een film die ik heb geschreven en geregisseerd, is van mij afgenomen en zonder mijn inbreng opnieuw gemonteerd’, schrijft Schrader.

Om zijn stille protest kracht bij te zetten, plaatste hij een foto waarop hij zich hult in een T-shirt met tekst die weinig aan de verbeelding over laat. Opmerkelijk genoeg dragen ook de drie andere belangrijkste betrokkenen van Dying of the Light een soortgelijk shirt, te weten producer Nicolas Winding Refn en hoofdrolspelers Nicolas Cage en Anton Yelchin.

Het is meer dan aannemelijk dat studio Grindstone het einde van de film heeft veranderd. Dit blijkt uit een oud Deadline-interview met Nicolas Winding Refn over zijn film Drive (2011) toen Winding Refn nog de beoogde regisseur van Dying of the Light was, hij Harrison Ford als protagonist voor ogen had en bijzonder bleek gecharmeerd van het existentialistische verhaal met het bijpassende eind. Het moet gezegd: Dying of the Light had een betere finale verdiend. De slotactie die Nicolas Cage’s personage onderneemt, is armoe troef. Grindstone denkt waarschijnlijk dat het publiek liever bloed ziet dan thuis verder moet filosoferen over de nobele motieven van een man die mogelijk niet lang meer te leven heeft.

Recensie Dying of the Light

Verminkt oor
Wat nog meer aan het draaiboek is gesleuteld, zullen we misschien nooit weten. Wel duidelijk is de gebrekkige montage van deze dramathriller, die begint met de foltering van CIA-agent Evan Lake (Nicolas Cage). Lake houdt er een verminkt oor aan over. Vele jaren later blijkt er een agressieve ziekte in zijn hoofd te spoken en is er misschien nog net tijd om wraak te nemen op de man die hem destijds zo heeft gemarteld. Met hulp van oud-collega Milton Schultz (Anton Yelchin) gaat hij op zoek naar de sadist, van wie aanvankelijk niet zeker is of hij nog in leven is, aangezien die zou lijden aan een ongeneeslijke bloedziekte. Lake krijgt in Boedapest hulp van zijn ex-geliefde Michelle (Irène Jacob) om hierna alleen af te reizen voor de confrontatie met zijn beul in Kenia.

Nicolas Cage acteert teveel op de automatische piloot. Hij is weliswaar op zijn best als gemankeerd personage met een getormenteerde ziel (o.a. Bad Lieutenant, 2009 en Joe, 2013), maar in Dying of the Light maakt Cage zich weer schuldig aan onvervalste staaltjes overacteren. Maar de grootste makke is de niet al te geloofwaardige verhaallijn en het plichtmatige wraakeind dat de film definitief berooft van Paul Schraders verfrissende – maar kennelijk ouderwets geachte – kijk op vergelding.

 

13 maart 2015

 
ALLE RECENSIES
 

Distancia, La

**

recensie  La Distancia

Extravagante eigenzinnigheid in Siberië

door Bob van der Sterre

Bergen, een meer en een oude, verlaten energiecentrale. In een pakhuis nabij de energiecentrale loopt een Oostenrijkse conceptuele kunstenaar met een dode haas. Hij is ‘gekocht’ door een oligarch met interesse in kunst, en na de dood van de oligarch wordt hij gedwongen om te blijven werken. 

Zijn gezicht zit onder de geharde modder. In een van de ruimtes is hij bezig met onnavolgbare berekeningen, waar hij soms heen kruipt om hier en daar een aanpassing te maken. Hij is immers een kunstenaar die zich bezighoudt met ‘dimensionale wiskunde’.

De kunstenaar merkt op een dag dat iets mist voor zijn kunst. Het begeerde object is de distancia, een uitvinding die zich elders in het gebouw bevindt. Hij huurt drie dwergen om de uitvinding te roven.

Recensie La distancia

Telepathie
De dwergen parkeren hun caravans op een afstandje van de fabriek en bespreken telepathisch met elkaar hoe ze de diefstal gaan plegen. Ze gebruiken hiervoor hun unieke talenten. De een kan geweldig horen (beetje friemelen met oorlelletjes), de ander is meester van telekinese (strak kijken naar een object), en een derde kan informatie inwinnen bij een vrouw genaamd Sophia (op een stoel zitten en in je kruis grijpen, vervolgens aan je vingers ruiken).

Ze bespieden de huidige beschermer van de distancia. Hij doet niet veel. Post halen, een boek lezen, soep eten. Zijn enige bizarre moment is als hij naaldhakken aantrekt en gaat masturberen. Op het moment suprême roept hij het woord ‘Pluto!’, tot verbazing van de afluisterende dwerg.

De man praat bij tijd en wijle met zijn Japans sprekende emmer. Een Japans sprekende emmer? Ermee praten? Zat er iets raars in mijn thee? Nee, en de emmer communiceert met rooksignalen met een schoorsteen aan de overkant.

Kun je nog meer vreemde dingen verzinnen? Wat te denken van de worst met de naam ‘Yoko Ono’. De dood die sterft. Wil je weten hoe je een haas moet villen? Deze film geeft je een spoedcursus.

Wat wil deze film?
Vreemde film? Understatement! Maar wat wil de film? In andere recensies lees je de term ‘sciencefiction comedy’. Maar het is verre van een komisch verhaal. De komische timing is minimaal en de verteltoon is ook te serieus en vervreemdend om aanspraak te kunnen maken op de titel ‘comedy’.

Is het dan een mooi mysterie? Ook niet. Bij een goed, mysterieus verhaal staat altijd een dosis logica tegenover vervreemding. Neem Twin Peaks, waarbij menselijke, humoristische scènes afwisselen met de meest eigenaardige fantasie. Maar La distancia mist die component. Karakters zijn decorstukken.

Recensie La distancia

Zodoende blijft over een carnavaleske film die koppig niet wil kiezen tussen genres. Extravagante eigenzinnigheid, dat is het resultaat. Absurdisme als doel, niet als middel. De kijker kan compleet meegaan of compleet afwijzen. De avontuurlijke kijker zal denken: ‘Hèhè, eindelijk’, terwijl de meer conventionele kijker onophoudelijk zijn hoofd zal blijven schudden. Er is geen middenweg.

Finisterrae, het debuut van regisseur Sergio Cabellero, was natuurlijk ook tamelijk bizar. Het won met een zeker ontwapenend surrealisme de Tiger Award in 2010. Maar nu is dat luchtige een beetje zoek. Deze film is duister, grimmig, merkwaardig. Waar de eerste film herinnert aan Buñuel, herinnert deze film meer aan Jodorowsky. Net als bij Jodorowsky’s films geeft La distancia na een paar minuten het gevoel uit je handen te glippen, en daar nooit meer in terug te keren.

Interessante ideeën genoeg, maar de vraag blijft wat er zou zijn gebeurd als de film met wat meer perfectionisme en logica zou zijn aangepakt.

 

4 januari 2015

 

 
ALLE RECENSIES
 

Disappearance of Eleanor Rigby: Him & Her, The

**

recensie  The Disappearance of Eleanor Rigby: Him & Her 

Tragedie is een vreemd land

door Wouter Spillebeen

Ned Benson screende zijn tweeluik The Disappearance of Eleanor Rigby voor het eerst op het filmfestival van Toronto. Zijn gedurfde aanpak resulteert in enkele sterke, maar evenveel flauwe scènes. 

Een vrouw verlaat haar man; zij is depressief, zijn leven stort in. The Disappearance of Eleanor Rigby volgt eerst Conor (James McAvoy), die na het vertrek van Eleanor (Jessica Chastain) bij zijn excentrieke vader intrekt, zijn restaurant ziet falen en alles doet om zijn vrouw terug te krijgen. De tweede helft vertelt het verhaal van Eleanor, die terug bij haar ouders woont, krampachtig haar jeugd probeert te herbeleven en de tragiek wil vergeten die haar ertoe bracht Conor te verlaten. Elk verwerken ze hun verdriet op hun eigen manier, elk vertelt zijn eigen verhaal, elk hebben ze een eigen versie van de feiten. 

Recensie The Disappearance of Eleanor Rigby: Him & Her

Him
James McAvoy is een competente acteur, dat is sinds The Last King of Scotland (2006) een onweerlegbaar feit. Als Conor heeft de Schot geen perfect Amerikaans accent, maar aangezien zijn vader in het verhaal met een zware Britse tongval spreekt, is dat enigszins logisch. Dergelijke voorbeelden van aandacht voor detail zijn in de eerste helft van The Disappearance of Eleanor Rigby talrijk aanwezig (Conor kijkt na zijn aanrijding steeds naar het verkeer voor hij de straat oversteekt, wat hij ervoor niet deed). Ook al is die eerste helft het relaas van de jongeman zelf, toch schildert hij zichzelf niet perfect af. Hij is hulpeloos, koppig, spuwt vaak irritant gladde oneliners en verwacht dat anderen hem kant-en-klare antwoorden geven op zijn grote vragen. Een van die anderen is trouwens Saturday Night Live-acteur Bill Hader, die eens niet voor een lichte toon zorgt, maar het drama mooi onderschrijft. 

Toch is het verhaal van Conor langdradig en ietwat oninteressant. Enkele scènes lijken enkel als voer te dienen voor de tweede helft en het gebrek aan antwoorden maakt van Him geen afgewerkt geheel. Bovendien is het scenario vaak geschreven alsof elk personage een filosoof is. Iemand moet Benson vertellen dat niet iedereen zomaar diepgaande mijmeringen uit de duim kan zuigen. 

Her
In de tweede helft van The Disappearance of Eleanor Rigby zien we hetzelfde verhaal, maar dan door de ogen van Eleanor. Chastain, die Oscarnominaties kreeg voor haar rollen in The Help en Zero Dark Thirty, zou de beladen rol makkelijk aan moeten kunnen, maar weet – op een enkele scène na – niet helemaal te overtuigen. De scènes waarin het koppel kortstondig samenkomt,  keren terug, maar dan volgens de herinnering van de vrouw (kleren en dialogen zijn anders, camerastandpunten verschillen). Nu zouden alle vragen uit het eerste deel een antwoord moeten krijgen, toch? Niet dus. In plaats hiervan zien we een vrouw die wanhopig probeert terug een tiener te zijn. Intrekken bij de oudjes, naar school, giechelen met de jongere zus en bovenal: koppig en rebels weigeren hulp te aanvaarden na een mislukte zelfmoordpoging, ook al heeft iedereen het beste met haar voor. Ze zoekt niet uit wie ze is, zoals ze beweert, maar ze zit vast in bittere ontkenning. 

Recensie The Disappearance of Eleanor Rigby: Him & Her

We krijgen geen reden waarom Eleanor Conor in het ongewisse laat, we krijgen amper een beeld van haar worsteling als gebroken vrouw. De hele tweede helft kwijnt weg in een combinatie van verwijzingen naar Him en een spelletje Zoek de Zeven Verschillen wat de terugkerende scènes betreft. Die verschillen duiden op het feit dat één kant van het verhaal nooit volledig juist kan zijn, maar daar slaat Benson zijn publiek in de film al vaak genoeg mee om de oren. Terwijl de eerste helft in aandacht voor detail en interessante nevenpersonages uitblinkt, is Her vooral gemerkt door houten performances van onder meer Isabelle Huppert als Eleanors moeder. Enkel William Hurt, die haar vader portretteert, weet uiteindelijk zijn vel te redden dankzij een emotionele monoloog.

The Disappearance of Eleanor Rigby kon makkelijk anderhalf uur korter zijn zonder afbreuk te doen aan het verhaal. Veel scènes helpen de kijker niet om de personages te begrijpen, noch dragen ze bij aan de plot (Waarom kijken we meerdere minuten naar Conor die een wandelingetje maakt of naar Eleanor die de straat oversteekt?). Het tweeluik schreeuwt vooral “gemiste kans” en dat is waarlijk jammer. Geef deze recensent maar het nummer van The Beatles. Ah, look at all the lonely people… 

 

27 oktober 2014 

 

 

ALLE RECENSIES

 

Drift

*****

recensie  Drift

Rauwe rouw

door Ralph Evers

Drift is een experimentele film van debutant Benny Vandendriessche. De film verbeeldt het rouwproces dat een drifter doorgaat wanneer hij zijn geliefde verliest. 

Rouwende mannen, we zien ze doorgaans niet zo vaak. Niet op televisie en zelden in films. Als we ze al zien, dan zijn ze kort in beeld. Meestal is rouw in films gekoppeld aan wraak, mannen die het recht in eigen hand nemen. Zelden neemt een film de tijd om de mannelijke rouw de ruimte te geven, te onderzoeken. Een prachtig beeld ter nagedachtenis aan de slagen bij Ieper, ten tijde van de Eerste Wereldoorlog, laat de verschillen tussen man en vrouw mooi zien. De vrouw rouwt uitbundig, zoals we weten van journaaluitzendingen, de man lijkt naar binnen gekeerd. Hij rouwt in stilte.

Recensie Drift

Verstild verdriet
Het ‘kunstwerk’ Drift  onderzoekt op rauwe, ongepolijste wijze de uitingsvorm van het in eerste instantie verstilde verdriet van de man, drifter genaamd. Wanneer de film opent dobbert de hoofdpersoon in een eindeloos lijkende zee. De kou van het water wordt voelbaar, ze verstilt de woeste gemoederen, door na enige tijd het lichaam gevoelloos te maken. Dan dwalen we in de Karpaten, een woest en meedogenloos landschap dat subtiel onder onze huid kruipt. Hij en zijn vrouw zijn hier naartoe gegaan om haar euthanasie te ondergaan. Zij is sereen en in vrijwel elk opzicht de tegenpool van de drifter, schoonheid tegenover pijn. Waarbij haar schoonheid, in zowel haar engelachtige sereniteit als in haar naakte, kwetsbare lijf, tot de essentie is teruggebracht.

Al vanaf de eerste seconden fascineert Drift. De regisseur kiest voor een volstrekt eigen beeldtaal en brengt dit met zeer veel overtuiging. Dit lef, die als bravoure kan overkomen op de kijker, vertaalt zich eveneens naar de hoofdrolspeler, performancekunstenaar Dirk Hendrikx. Hij weet op intuïtieve, improviserende wijze vorm te geven aan het rouwproces dat de drifter doormaakt. Zijn uitingen zijn vervreemdend en door de vele herhalingen krassen ze als nagels op een bord over onze ziel. Fascinerend is ook de ‘kop’ van de drifter, met z’n ongepolijste gezicht, z’n stuurse, verdwaalde blik en z’n wilde haren. Een verpersoonlijking van het ongekunstelde. Gaandeweg wordt de emotie geboetseerd, waarmee de film trouw lijkt te zijn aan de idee van film van Andrey Tarkovsky, wiens boek nota bene vertaald werd naar Sculpting in Time.

Recensie Drift

Ontroerende puurheid
Tijdens het schieten van de film overleed tevens een gezamenlijke vriend van de regisseur en de drifter. De ode aan deze vriend is van een ontroerende puurheid. In een kakofonisch ballet van voortdurend vallen lijken tranen als stenen ter aarde te vallen, waarmee de rouw wel het meest vleselijk verbeeld wordt. Zwervende honden komen veelvuldig terug in beeld, thuisloos, dolend en dankzij anderen (de mens) overlevend. Gebroken gebouwen als standvastige getuigen van een gezamenlijke geborgenheid, die door het overlijden van de geliefde kil en unheimisch in de gure wind verwaaid is.

Drift is geen gemakkelijke film. De film is eerder een beeldend gedicht, verteld door middel van het lichaam van de drifter. Experimenteel en gedurfd. De spaarzame muziek her en der sluit prachtig aan op de beelden en zalft heel even de wonden, die gaandeweg de kijkervaring opgedaan worden. Wanneer die pijnstiller uitdooft is de kijker weer overgeleverd aan de rauwe rouw die de drifter tot aan zijn gekte doorleeft, zonder te weten of hem dit enige verlossing brengt.

4 oktober 2014 

 

 

MEER RECENSIES

Deliver Us from Evil

***

recensie  Deliver Us from Evil

Duizelingwekkende duivelse rit

door Suzan Groothuis

Het zal je maar gebeuren. Je bent een no-nonsense cop en ineens heb je te maken met een zaak die gelinkt is aan duivelse krachten. Gebaseerd op een waargebeurd verhaal neemt Scott Derrickson (The Exorcism of Emily Rose, Sinister) je mee op een duizelingwekkende rit tussen actie, thriller en horror in.

Politieagent Ralph Sarchie (Eric Bana: Munich) is een diehard cop. Een die zich vol overgave op zijn werk stort. De donkere kant van het leven blijft hem niet bespaard: in de South Bronx, zijn werkgebied, krijgt Sarchie het zwaar te verduren. Een dode baby gewikkeld in een deken, als een dood pakketje afgeleverd. Huiselijk geweld. En een vrouw die op onverklaarbare wijze haar baby in de gracht van een dierentuin werpt.

Recensie Deliver Us from Evil

Even terug naar het begin. De film opent met een scène in Irak waar drie U.S. Marines een ondergrondse kamer binnendringen, in de verwachting daar hun belagers te vinden. Beter waren ze boven gebleven, waar het oorlogsgeweld raast en tiert. Want in die ondergrondse ruimte komen ze met iets in aanraking, dat zorgt dat hun leven nooit meer hetzelfde is.

De drie mariniers blijken vier jaar later een link te hebben met de vrouw in de dierentuin en een casus van huiselijk geweld. Samen met zijn buddy cop Butler (Joel McHale, bekend van de comedy Community) stort Sarchie zich op de vreemde gebeurtenissen. De vrouw in de dierentuin, gek of bezeten? En wie is die schilder die ongezien de muren van het leeuwenverblijf wit? Geleidelijk aan ontvouwt zich de waarheid, waarbij Sarchie vermoedt dat er grotere, kwade krachten in het spel zijn.

Van politiethriller naar duivelsuitroeiing
De film begint als stuwende politiethriller, met veel grijs- en blauwtinten en snelle montages, waarbij een zenuwslopende actiescène in de dierentuin een hoogtepunt is. Terwijl Sarchie zich vastbijt in de zaak ontmoet hij priester Mendoza (Édgar Ramírez, bekend van de hooggewaardeerde serie Carlos), die hem ervan overtuigt dat er wellicht duistere krachten in het spel zijn. “There are two types of evil in this life, Officer Sarchie. Secondary evil, the evil that men do. And primary evil, which is something else entirely.”

Regisseur Scott Derrickson trakteert de kijker vervolgens op een huiveringwekkende rit, waarbij Sarchie met behulp van Mendoza geleidelijk aan op het spoor komt van de bezeten ex-marinier Santino (de Britse acteur Sean Harris). Spanningsvolle achtervolgingen door een regenachtige, donkere South Bronx leiden tot een ontmoeting met het Kwaad zelf, resulterend in een exorcisme waar je U tegen zegt.

Derrickson heeft een behoorlijke staat van dienst als horrorfilmmaker met een hang naar duistere, duivelse krachten. Zijn debuut Hellraiser: Inferno (2000) is een geslaagde mix van politiethriller en de bodyhorror van de Cenobites en Pinhead. Met The Exorcism of Emily Rose (2005) verkende hij al de paden van bezetenheid gecombineerd met een rechtbankdrama, overigens losjes gebaseerd op een echte casus van exorcisme. Sinister  (2012), zijn meest geslaagde film, toont hoe een doodenge boogeyman  de levens binnendringt van onschuldige gezinnen.

Recensie Deliver Us from Evil

Licht aan het einde van de duistere tunnel
Deliver Us from Evil is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van Ralph Sarchie. Dat maakt de film tot een bizarre kijkervaring, waarbij eenieder die niet in de duivel gelooft zich wel even achter de oren moet krabben. Duivelse boodschappen schuilen achter gewitte muren, katten blijken rotbeesten (er wordt dan ook op unieke wijze met één afgerekend) en dan is er nog de muziek van The Doors. Ooit vermoed dat hun “Break on Through” een portaal voor Duivelse krachten is?

De kracht van Deliver Us from Evil ligt ‘m, net als in Derricksons vorige films, in vlotte montages, rake schrikmomenten en een combinatie van filmische genres. Politiethriller, actie, horror, drama, het zit er allemaal in. Een soort mix van Se7en (neem de gedrevenheid van Sarchie en zijn hang naar de zonde toorn) en The Exorcist. Toch is ook Deliver Us rijk aan clichés: de nuchtere Sarchie die niets moet hebben van paranormale, duistere krachten, maar uiteindelijk zelf behept blijkt met een gave. De hippe priester (met zijn donkere krullen, bebaarde gezicht en leren jack lijkt Mendoza zowaar een beetje op Jim Morrison) die ook een ruig en duister leven geleid heeft. En natuurlijk de druk die het politiewerk op Sarchies gezinsleven uitoefent.

De moraal ligt er dik bovenop, maar voor menig horrorfan zal dat de pret niet drukken. Derrickson doet namelijk vooral waar hij goed in is: de kijker meeslepen in een wereld vol duisternis, waarbij de kans groot is dat creep Sean Harris (bekend van de serie Southcliffe) vaker het witte thriller- en horrordoek zal sieren. Dat er licht is aan het einde van de tunnel, boet wat aan kracht in, maar het is dan ook een waar gebeurd verhaal. Wie het bovenmenselijke kwaad wil zien zegevieren, moet Hellraiser: Inferno en Sinister zien.

 

15 september 2014

 

 

ALLE RECENSIES

 

Dorsvloer vol confetti

***

recensie  Dorsvloer vol confetti

Op zoek naar Gods gereformeerde gezicht 

door Joan Gebraad

Het leven van bevindingrijke gelovigen spreekt kennelijk bij veel Nederlanders tot de verbeelding. De verfilming van Franca Treurs Dorsvloer vol confetti  biedt een interessante blik op hun leven. 

Bij bevindingrijk gelovigen staan God, gezin en kerk voorop. Daarover vertelt Franca Treur in 2009 in haar debuutroman Dorsvloer vol confetti. Auteurs als Jan Siebelink, Maarten ’t Hart en Jan Wolkers gingen haar voor. Treur behoort echter niet tot de protestgeneratie van bovengenoemde heren en zet zich niet extreem af tegen haar gereformeerde wortels. De verfilming onderscheidt zich in dit opzicht ook van verfilmingen als Terug naar Oegstgeest.

Katelijne (Hendrikje Nieuwerf) is een fantasierijke, eigenzinnige en intelligente twaalfjarige die graag met haar neus in de boeken zit. Ze groeit eind jaren tachtig op in een boerengezin met vier broers. Haar nukkige moeder (Susan Boogaerdt) heeft een ietwat ‘ongepaste’ liefde voor tuinieren en blijkt later niet afkomstig te zijn uit een zeer streng christelijk milieu. Voor Katelijne’s vader (Steven van Watermeulen) is de belangrijkste taak van de vrouw het huishouden. De ouders interesseren zich ook opvallend weinig voor hun dochter. Katelijne’s band met haar grootouders is stukken beter.

Recensie Dorsvloer vol confetti

Net een documentaire
Dorsvloer vol confetti herinnert aan een documentaire. Een trage. Het tempo van de film lijkt het leeftempo van de bevindingrijke gereformeerden te symboliseren. Waar de ‘zondige’ buitenwereld als een stroomtrein doordendert, verandert hun leefwereld gestaag. In een aaneenschakeling van scènes verkent Katelijne de gereformeerde en niet-gereformeerde wereld. Door schade en schande ontwikkelt de naïeve twaalfjarige zich geleidelijk tot een meisje met een eigen visie op de wereld. De onwetende buitenstaander gluurt via de camera mee over haar schouder en verwondert zich mogelijk over dezelfde dingen.

Moet opa bang zijn dat de hel op hem wacht na zijn overlijden? De dominee predikt namelijk over de zondigheid van de mens en dat men ook na het leven God moet vrezen. Daarbij komt dat Katelijne’s vader sterft in een gierput. Dat kan een straf zijn.

Ook de wereldse verleidingen lokken Katelijne. Met haar broer gaat ze stiekem in een kermisattractie. Dat zijn ze niet gewend. Maar God straft onmiddellijk. Broer en zus stappen misselijk uit. En in het dorp gaat de roddel snel. Bij thuiskomst weet moeder al wat haar kroost heeft uitgespookt. Een pak slaag, dat verdienen ze.

Alle filmscènes behandelen belangrijke thema’s van het gereformeerde leven en kunnen prima op zichzelf staan. In dit opzicht is de film vergelijkbaar met het boek. Tegelijkertijd zie je Katelijne steeds meer een eigen mening vormen en een zelfbewustere houding aannemen. De film is dus ook een coming-of-ageverhaal. Als de mens de geheimzinnige puzzelstukken van het leven in elkaar past, ontstaan eenheid en inzicht.

Bevrijding
Dorsvloer vol confetti verwijst naar Katelijne’s geestelijke ‘bevrijding’ van de strengheid en soberheid van de gereformeerde cultuur en de ontdekking van haar eigen stem. Wanneer haar broer Christian verplicht trouwt omdat hij een meisje bezwangerde, besluit Katelijne confetti te maken. Hiervoor gebruikt ze onder meer christelijke bladen. Op de bruiloft daalt de confetti op het bruidspaar neer. Een daad van rebellie, want confetti is een teken van wereldse uitbundigheid en frivoliteit. En bladen als het Reformatorisch Dagblad  en TerDege  transformeren tot confetti en die over de orthodox gezindten uitkiepen is natuurlijk niet echt een teken van respect voor gereformeerde leeswaar.

Het Zeeuwse landschap als metafoor
De filmmakers hebben hun best gedaan het Zeeuwse landschap en belangrijke cultuurelementen waarheidsgetrouw in beeld te brengen. Krijsende meeuwen aan het water, dijkwegen vol zeeën groen gras, alwaar her en der een schaap blaat. Maar ook door de beelden van de boerderijen, het grauwe rijtjeshuis van Christian en Petra in het stille dorp, het wereldse vertier in de vorm van de dorpskermis, mossels van Dingemans en het traditionele ringrijden, waan je je in Zeeland. Het verhaal speelt zich af op Walcheren, maar qua landschap zou het bijvoorbeeld soms net zo goed Tholen kunnen zijn.

De rust en romantiek van het Zeeuwse landschap zijn echter maar schijn. Dit is de blik van de buitenstaander. De zee kan ook woest zijn, stormen kunnen over het land gieren. Zo is ook het gereformeerde leven: achter gesloten deuren is activiteit en worstelt men met vraagstukken over onder meer modernisering en ‘verwereldlijking’.

Recensie Dorsvloer vol confetti

In de details vind je de duivel
Dorsvloer vol confetti lijkt op het eerste gezicht een zeer realistisch beeld van bevindingrijke gelovigen te geven. De details onthullen echter een gebrek aan kennis. Zo verschijnt Petra op haar huwelijksdag in een monsterlijke lila jurk. De mouwen laten haar schouders onbedekt. Ook draagt ze een paarse sluier. Dit is ondenkbaar in streng geformeerde kringen. In het boek draagt Petra dan ook een huidskleurige jurk die haar armen bedekt en een hoed.

Verder valt op dat Katelijne’s vader en opa een baard hebben, terwijl bevindingrijke mannen zich moeten scheren en kort haar dragen. Maar kennelijk heeft de dominee daar geen bezwaar tegen. En spijkerkleding? Vrouwen in spijkerblouses en mannen in spijkerbroeken?

Al met al is Dorsvloer vol confetti een boeiende en bij vlagen grappige film. Voor onbekenden van de orthodox gereformeerde cultuur biedt de film een goede mogelijkheid iets van hun leefwereld te begrijpen. Een iets sneller verteltempo had de film pittiger gemaakt.

 

15 september 2014

 

MEER RECENSIES

Damned, The

**

recensie  The Damned

Behekste huizen zijn overal

door Suzan Groothuis 

Na een auto-ongeluk belandt een vijftal mensen in een oud hotel. Dat daar een kwaadaardige demon huist, hadden ze natuurlijk niet voorzien. 

De avond voordat ze trouwen reizen David en Lauren naar Columbia om Davids dochter Jill op te pikken. Die blijkt haar studieplannen opgegeven te hebben om samen met haar tante Gina, die als nieuwslezer werkt, te reizen. Dat er ook nog een leuke cameraman in het spel is, zal ook wel meespelen in haar keuze.

Jill’s paspoort is echter elders in het land en moet eerst opgehaald worden voordat ze het vliegtuig kunnen nemen. Maar de autorit van acht uur kent een abrupt einde, wanneer de vijf na een stortvloed aan regen van de weg af raken.

Recensie The Damned

Gelukkig is er een oud statig huis in de buurt waar ze hun toevlucht kunnen nemen. Dreigend doemt het pand op, wat als een voorbode gezien kan worden van ramp en tegenspoed. En inderdaad, de oude eigenaar blijkt een onschuldig uitziend meisje verborgen te houden in zijn kelder. Geschokt besluiten zijn onverwachte gasten haar te bevrijden, ondanks zijn waarschuwingen dit vooral niet te doen.

Kwade krachten komen vrij
Tot zover de verhaallijn van The Damned (ook bekend als Gallows Hill). Wat volgt? Het jonge meisje blijkt bezeten door een demonische heks die zint op wraak. De afstammelingen van de mensen die verantwoordelijk zijn voor haar dood, zullen er een voor een aangaan. De gasten vormen slechts een sta-in-de-weg, maar ach, waarom niet – als je eenmaal aan het moorden bent kunnen er best nog een paar bij.

Regisseur Víctor García is vooral bekend van sequels, zoals de negende Hellraiser: Revelations (2011) en Mirrors 2 (2010). Vertrouwd in het horrorgenre dus, wat ook zichtbaar is in The Damned. García maakt dankbaar gebruik van bekende horrorelementen, zoals de grauwe, dreigende sfeer, schrapende en spookachtige geluidseffecten, wat bloederige momenten en de nietsontziende demon die steeds als een duveltje uit een doosje opduikt.

Recensie The Damned

Behendige, maar falende demon
Genoeg ingrediënten dus om de kijker de stuipen op het lijf te jagen, ware het niet dat García juist daarin faalt. Grootste manco vormen de demonische stemmen, die allesbehalve geloofwaardig en afschrikwekkend zijn. Meer dan overdreven vervormd gehijg, gefluister en gegrom – overigens duidelijk gedubd – zijn de demonische uitlatingen niet.

Met het plot probeert García nog wat sentiment en jeu in zijn film te brengen, maar het is allemaal teveel van het goede. Een demon die zeer behendig blijkt in het wisselen van gedaanten en bezit nemen van lichamen en bovendien haarfijn de geheimen kent die eenieder met zich meedraagt – wie is daar nou tegen opgewassen? Het einde belooft een sequel, maar, als we The Damned inderdaad als deel een mogen beschouwen, dan kan García’s film onvoldoende op zichzelf staan. Hij put uit de alom bekende en voorspelbare horrormix, waarbij de locatie – een grauw en door regen overspoeld Columbia – de enige originele invalshoek is.

18 augustus 2014

 
ALLE RECENSIES

Dawn of the Planet of the Apes

****

recensie  Dawn of the Planet of the Apes

Apen zijn de nieuwe indianen

door Alfred Bos 

Vervolg op de hitfilm uit 2011, waarin Caesar en diens apentroep het opnieuw aan de stok krijgen met de mensheid en tevens een verrader uit eigen kring moeten weerstaan. Wat blijkt, apen kunnen ook ongezadeld te paard.  

Het is even wennen: een groep apen die door een dennenbos  slingert. In de fantasiewereld waar de Planet of the Apes-franchise zich afspeelt is San Francisco omgeven door gematigd regenwoud, waar de dichtbeboste heuvels uitkijken over weidse meren en majestueuze fjorden. Dat kennen we van Scandinavië of Brits Columbia, maar niet van Californië. Zo hebben we ook nog nooit een aap op een galopperend paard zien rijden en al helemaal niet behangen met bandeliers en schiettuig. Het lijken net indianen, primitief maar slim genoeg om zich de technologie van de blanken eigen te maken.  

Recensie Dawn of the Planet of the Apes

Dawn of the Planet of the Apes is het vervolg op Rise of the Planet of the Apes (2011), dat weer een herinterpretatie (geen remake) was van de serie Planet of the Apes-films uit de jaren zestig en zeventig. Deze follow-up is geproduceerd door hetzelfde team rond de scenarioschrijvers Rick Jaffe en diens echtgenote Amanda Silver en speelt vier jaar na Rise. Daarin brak een groep apen, onder leiding van de hyperintelligente Caesar (Andy Serkis), uit het laboratorium en vocht zich een weg naar de vrijheid. In Dawn  bevolken de apen een kolonie in het fantasieregenwoud van Californië. Ze hebben een rudimentaire cultuur: lichaamsversiering, begrafenisrituelen. En wapens.  

Apengriep
Wetenschapper Will Rodman (James Franco), de spil van de eerste film, is er deze keer niet meer bij, zoals – leren we in de proloog – een groot deel van de mensheid het loodje heeft gelegd dankzij een uitbraak van de apengriep. Op die ontvolkte planeet leven mensen en apen volkomen gescheiden van elkaar. Maar niet voor lang, want er moet dik twee uur film worden gevuld. Een verwaarloosde krachtcentrale dient de bevolking van het overigens onherkenbare San Francisco – de Golden Gate-brug fungeert als geografische merkteken – aan de broodnodige energie helpen, maar laat die nu juist in het apengebied liggen.  

De botsing tussen ontwikkelde maar botte blanken en ongeletterde doch eerlijke apen is in het westerngenre al duizenden keren verbeeld. Er is één racistische zool (Kirk Acevedo) voor nodig om het wankele vertrouwen tussen de argwanende apen (slechte ervaringen met mensen) en de empathische witmannen te doen verdampen. Die worden in deze film overigens vertolkt door veteraan Gary Oldman (degelijk, met een flits van brille in een verder onduidelijke rouwscène) en de nieuwe ster Jason Clarke, die sinds zijn rol in Lawless (2010) in een reeks blockbusters heeft gefigureerd. Aan het apenfront zijn de prominenten van Rise opnieuw vertegenwoordigd: leider Caesar; de goedmoedige orang-oetan Maurice, die nu jonge aapjes taalonderricht geeft; en het heethoofd Koba.  

Recensie Dawn of the Planet of the Apes

Echo’s van King Kong
Dawn of the Planet of the Apes hamert de boodschap er in dat apen net mensen zijn; of mensen net apen. Homo sapiens  en Pan troglodytes  zijn politieke dieren, het is de consequentie van bewustzijn en intelligentie. En dan blijken apen dezelfde spelletjes te spelen als mensen. Koba ontwikkelt zich van trouwe luitenant tot machtswellustige intrigant, wat naast veel schietgeweld en dramatische scènes ook tot een paar kolderieke momenten leidt. Zo is de wijze waarop hij de bewakers van het wapendepot in de luren legt een spaarzaam moment van spannende ontspanning. Het intelligente, maar naar de climax holderdebolderende script had meer van zulke momenten kunnen gebruiken.  

Want na een sterke expositie en een tikje clichématige ontwikkeling dreigt deze film in de slotakte van de rails te vliegen. Er zijn echo’s van die andere klassieke apenfilm, King Kong, in het slotgevecht, hoog boven de straten van het monumentaal gotische San Francisco. Uiteraard laat het slot – de film eindigt zoals hij opent, met een close-up op de ogen van Ceasar, maar nu zonder primitieve gelaatsversiering – alle ruimte voor een vervolg. En voor wie er allemaal geen genoeg van kan krijgen: het boek Dawn of the Planet of the Apes: Vuurstorm vertelt het verhaal dat zich tussen beide films heeft afgespeeld. 

 

17 juli 2014

 

 

ALLE RECENSIES

 

Double, The

****

recensie  The Double

Identiteitscrisis

door Nanda Aris 

Een krachtige, grimmige, surrealistische film over het leven van een saaie kantoorklerk. 

In The Double  is Simon James (Jesse Eisenberg, The Social Network ) een verlegen en sociaal onhandige houten klaas, die vrijwel onzichtbaar door het leven gaat. Zelf zegt hij daarover: ‘I’m like a Pinocchio. I’m a wooden boy, not a real boy. And it kills me.’ Wanneer zijn nieuwe collega James Simon zijn intrede doet op kantoor, herkent Simon zichzelf direct – in uiterlijk, qua innerlijk zijn beide uitersten van elkaar. 

Recensie The Double

In eerste instantie lijkt James te kunnen helpen bij de verandering die Simon graag ondergaat, maar wanneer hij merkt dat James hem niet helpt, maar overneemt, slaan de stoppen door. Vooral het feit dat hij Hannah, de collega op wie Simon heimelijk verliefd is, zo makkelijk om zijn vinger windt, en James op kantoor er met zijn ideeën vandoor gaat, frustreren Simon erg. 

Eisenberg acteert in deze film vele malen sterker dan in The Social Network, het houterige gaat hem bijna natuurlijk af zo lijkt het. Tot het moment dat de gladde en manipulatieve dubbelganger verschijnt, en de kijker beseft dat Eisenberg de rollen beide ijzersterk speelt. 

Van alles wat
Regisseur en schrijver Richard Ayoade heeft het script van de film gebaseerd op de roman van de Rus Fjodor Dostojevski. De film is niet in een hokje te stoppen, zowel surrealistisch, als tragikomedie, als liefdesverhaal. Ook de tijdsgeest is niet geheel makkelijk te plaatsen; het appartement van Simon doet Sovjetachtig aan, de kantoorpakken die gedragen worden jaren ’40/’50 van de vorige eeuw, het procesmatige kantoor met cubicles jaren ’60, en de sciencefiction op tv jaren ‘80. Dat alles overgoten met een grauwe, rauwe, donkere setting, waarin we veel schaduwen zien. Er wordt gebruikt gemaakt van low key lighting, wat zorgt voor een unheimisch gevoel.

Moderne tijden
In 1936 gaf Charles Chaplin in de film Modern Times  zijn visie op de problematiek van de toenmalige industriële maatschappij. De wereld kampte met problemen als economische crisis, arbeidsonrust, nieuwe technologische ontwikkelingen en werkloosheid. De fabrieken slokten het individu op, en zorgden voor monotonie en anonimiteit. De situatie tegenwoordig lijkt niet veel veranderd, de fabrieken van toen zijn kantoren van nu. De bliepjes en piepjes en  de tikkende klokken in The Double  en het verstikkende werkende kantoorleven doen denken aan een moderne Modern Times.  

Recensie The Double

Brazil
Er valt een nog betere parallel te trekken met de film Brazil  (1985) van Terry Gilliam. Deze film valt ook moeilijk in tijd te plaatsen, maar het verhaal speelde zich ergens in de 20ste eeuw af. De totalitaire staat die getoond wordt, en waartegen een man zich verzet, zou zowel fascistisch, nazistisch, dan wel dictatoriaal kunnen zijn. Brazil  vertoont daardoor ook gelijkenissen met het bekende 1984  van George Orwell, verfilmd door Michael Radford.

Brazil  echter spitst zich meer toe op het denkbeeldige, en de fantasie. Dit komt tot uiting in het sciencefictionachtige en fantasierijke decor, waarin werkelijkheid en droom door elkaar lopen. Dit geldt ook voor The Double; iedereen raakt verward door de gelijkenissen van Simon James en James Simon. Simon zelf, de mensen om hem heen, en de kijker. Welke identiteit behoort tot wie? Wie is Simon James? ‘I’d like to think I’m unique’, zegt Simon aan het eind. Is dat niet wat we allemaal zouden willen zijn?

 

22 juni 2014

 

 

 

MEER RECENSIES