Categorie: COR

Glory

Posted on

****

recensie Glory

Een onbetaalbaar horloge

door Cor Oliemeulen

De teruggetrokken spoorwegarbeider Tzanko vindt miljoenen aan bankbiljetten tijdens werkzaamheden aan de rails. Hij meldt zijn vondst keurig bij de autoriteiten en wordt een mediaheld. De vlotte Bulgaarse satire Glory begint jolig, maar eindigt tragisch.

De populariteit van Tzanko is van korte duur. Nadat hij terloops aanstipt dat er bij het spoor corruptie heerst, wordt hij ongewild een instrument van de pr-machine van het ministerie van transport. Ook het tv-station dat de overheid kritisch volgt, maakt misbruik van hem. Zijn collega’s van het spoor lachen hem uit en worden later zijn vijand omdat hun illegale activiteiten door Tzanko’s oprechtheid aan het licht dreigen te komen. Het is verdrietig om te zien hoe een simpele ziel door alles en iedereen wordt gepiepeld.

Glory

Van satire naar tragedie
Glory begint luchtig en kluchtig. Dat komt omdat Tzanko ontzettend stottert, waardoor er irritaties en grappige misverstanden ontstaan. Als de spoorwegarbeider wordt opgehaald voor een live persconferentie met de transportminister, gaat er een beker koffie over zijn kleren en moet er in allerijl een passende broek worden geregeld. Als dank voor bewezen diensten krijgt Tzanko een horloge en mag dan ophoepelen. Maar zijn eigen horloge, een dierbaar erfstuk met een inscriptie van zijn vader, verdwijnt spoorloos. Wat Tzanko vervolgens ook probeert, de medewerking is ver te zoeken, en het gloednieuwe horloge kan het gemis geenszins verzachten. Het betekent de opmaat van groeiende frustratie die zal eindigen in opstand.

De gelikte pr-dame Julia is de bron van Tzanko’s frustratie. Julia roept gemengde gevoelens op. Zij is professioneel en doet alles om haar minister uit de wind te houden, maar tegelijkertijd vergeet zij het belang van de gewone man. Maar ook van haar eigen man, want die heeft ook danig te kampen met de overambitieuze Julia. De prominente positie van haar mobieltje is geestig en deerniswekkend tegelijk, bijvoorbeeld als de gynaecoloog haar en haar man probeert uit te leggen hoe zij het best zwanger kan worden, en later als Julia zich op gezette tijden moet injecteren. Hoe kostelijk soms ook, de kijker hoopt dat zij haar lesje nog wel zal leren.

Glory

Kijkje in hedendaags Oost-Europa
Glory is de tweede film in de geplande trilogie van het Bulgaarse regisseursduo Kristina Grozeva en Petar Valchanov. Net als hun debuutfilm The Lesson is Glory gebaseerd op een artikel uit de krant. Het zijn geen biografische verhalen, maar ze zijn vrijelijk geïnspireerd op de werkelijkheid en het leven in hedendaags Oost-Europa. Het vertrekpunt van Grozeva / Valchanov is het thema van de stille rebellie van een onbeduidende burger tegen de huidige cynische en zielloze wereld. In The Lesson gaat het om een lerares die er alles aan doet om veiling van haar huis en inboedel te voorkomen. In Glory pikt de spoorwegarbeider uiteindelijk alle vernederingen niet meer.

Zoals beide films in feite ook handelen over bureaucratie en morele dilemma’s, herbergen ze dezelfde hoofdrolspelers. Margita Gosheve speelt in Glory de pr-dame die te laat tot inkeer komt en de lerares in The Lesson. Stefan Denolyubov speelt in Glory de simpele spoorwegarbeider en in The Lesson de woekeraar. Mooi om te zien hoe de rollen van dader en slachtoffer nu zijn omgedraaid.
 

3 april 2017

 
MEER RECENSIES

Denial

Posted on

***

recensie Denial

Holocaust: feit of mening?

door Cor Oliemeulen

Al lang voordat politici strooiden met kwalificaties als ‘nepnieuws’ en ‘alternatieve feiten’ profileerden personen een feit als mening. De ontkenning van de Holocaust is misschien wel het meest pijnlijke voorbeeld. Het biografische drama Denial registreert één van de meest geruchtmakende rechtszaken uit de Britse geschiedenis.

In 1994 is de Amerikaanse historica Deborah Lipstadt (Rachel Weisz) professor van de modern joodse geschiedenis aan de Emory University in Atlanta. Ze schrijft de vier belangrijkste argumenten van de Holocaust-ontkenning op het schoolbord. ‘De moorden op de Joden waren niet systematisch. Het aantal doden was overdreven. Auschwitz was niet gebouwd met gaskamers ten behoeve van uitroeiing. De Holocaust is een mythe, bedacht door Joden om financiële compensatie voor Israël te krijgen.’

Denial

Omgekeerde bewijslast
Een jaar eerder publiceerde zij ‘Denying the Holocaust’, waarin Lipstadt haar Engelse collega David Irving (Timothy Spall) bestempelde als ontkenner van de Holocaust en zijn geloofwaardigheid als historicus ernstig in twijfel trok. Irving verstoorde een lezing tijdens haar boekpresentatie en klaagde haar en haar uitgeverij Penguin Books in 1996 aan wegens smaad. Het proces dat vier jaar later volgde, werd een belangrijke juridische beproeving op het snijvlak van Holocaust-ontkenning en vrijheid van meningsuiting.

David Irving, die zich eerder associeerde met rechtsextremisten en neonazisme promootte, wil dat het proces wordt gehouden in Engeland. Hier geldt namelijk omgekeerde bewijslast: je moet kunnen aantonen dat wat je schrijft waar is, terwijl volgens het Amerikaanse recht iemand onschuldig is totdat het tegendeel bewezen is. Dat blijkt bij voorbaat een hele kluif, want er is nog nooit een zeer gedegen forensische studie naar de Holocaust gedaan. Wanneer Lipstadt met haar raadsman (Tom Wilkinson) Auschwitz bezoekt, wordt bevestigd hoe lastig het is om bewijs aan te dragen voor de systematische uitroeiing van miljoenen Joden.

Getuigen
Dus wat een fluitje van een cent lijkt, resulteert in een wekenlang proces. Deborah Lipstadt is ver van huis, in een onbekend land met een totaal ander rechtssysteem en moet zich grote moeite getroosten om haar juristen te leren vertrouwen. Het liefst zou ze Irving zelf van repliek dienen, echter haar legertje raadslieden raadt haar ten strengste af om zelf als getuige op te treden, want teveel emotionele betrokkenheid kan de zaak schaden. Het liefst geeft Lipstadt in het proces ook enkele Holocaust-overlevers een stem, maar ook dat zou onverstandig zijn. David Irving zou ze vernederen en belachelijk maken, omdat ze zich niet alle details zouden kunnen herinneren.

Denial

Terwijl buiten het gerechtshof en in de media het tumult toeneemt, is David Irving in zijn element, omdat hij ervan overtuigd is dat zijn opponenten nooit concreet bewijs voor het bestaan van de Holocaust kunnen aantonen. Bovendien weet hij zich aan het eind van het proces plotseling gesteund door de rechter die zich hardop afvraagt hoe je iemand van leugens kunt betichten als die persoon zelf ervan overtuigd is dat iets is zoals hij denkt dat het is, zelfs al is die persoon antisemiet.

Feit of mening
Denial is deels een rechtbankdrama en deels een portret van een vrouw die onrecht wil uitbannen, maar te maken krijgt met een zeer lastige juridische kwestie. Na een aantal bijrollen (Youth, The Lobster, The Light Between Oceans) en recent een niet onverdienstelijke hoofdrol (Complete Unknown) is Rachel Weisz weer eens alom aanwezig en ouderwets op dreef. In Timothy Spall vindt zij een antagonist die goed is in het neerzetten van grommige botteriken (Mr. Turner).

Het scenario van Engelsman David Hare mag dan minder sterk en meer voorspelbaar zijn dan van zijn toppers The Hours (2002) en The Reader (2008), Denial is geen stugge film vol jargon. Het is eerder een onderhoudend drama voor het grote publiek, in een tijd en wereld waarin de waarheid regelmatig geweld wordt aangedaan. Mensen lezen weleens iets op het internet en nemen dan automatisch aan dat dat waar is. Een mening hebben is prima en vrijheid van meningsuiting een groot goed, maar over feiten kun je nu eenmaal geen mening hebben. Feiten staan vast.
 

1 april 2017

 
MEER RECENSIES

Movies that Matter Festival 2017 – Deel 3

Posted on

Movies That Matter Festival, deel 3
Onwerkelijk Fukushima, ex-kindsoldaat en meisjesschool in Afghanistan

door Cor Oliemeulen

Het Movies That Matter Festival beleeft het laatste weekend, waarin de prijzen in de verschillende categorieën zullen worden verdeeld. Veel belangrijker is het podium waarop bevlogen filmmakers hun observaties en boodschappen wisten uit te dragen.

Aan negen dagen laveren tussen een staat van bewustzijn, gedeprimeerdheid, inspiratie en hoop komt weer een eind. Voer voor discussie blijft.

 

Half-Life in Fukushima

Half-Life in Fukushima: doelloos wachten op wat eens was
De zeebeving en daaropvolgende tsunami van 11 maart 2011 rond de kerncentrale Fukushima in Japan leidde tot de uitstoot van radioactiviteit. Ruim vijf jaar na de ramp wonen slechts enkele personen middenin de besmette zone. De Zwitsers/Franse documentaire Half-Life in Fukushima volgt het eenzame bestaan van een boer, die een kleine veestapel onderhoudt, lukraak wat troep opruimt, een balletje slaat op de resten van een golfbaan en min of meer doelloos wacht op de dag dat de eerste bewoners weer mogen terugkeren.

Dat levert onwerkelijke beelden op. Soms grappig, bijvoorbeeld als de man minutenlang keurig wacht voor een stoplicht terwijl er in velden of wegen niets of niemand te bekennen is. Regelmatig beklemmend, bijvoorbeeld wanneer hij zich door een post-apocalyptisch landschap beweegt naar de zee die veel onheil heeft aangericht. De bijna dodelijke stilte komt mooi tot uiting in een scène waarin de boer moederziel door een winkelstraat loopt. We zien geen enkele bedrijvigheid, maar op de geluidsband horen we de enorme drukte van vroeger. Half-Life in Fukushima is een nuttige documentaire voor overheidsfunctionarissen die geloven in de absolute veiligheid van kerncentrales.

 

No Place For A Rebel

No Place For A Rebel: Is de dader het slachtoffer?
Wat gebeurt er met kindsoldaten die hun leger weten te ontvluchten? Op die vraag geven Ariadne Asimakopoulos en Maartje Wegdam antwoord in hun documentaire No Place For A Rebel die na vier jaar filmen in Noord-Oeganda succesvol kon worden afgesloten middels crowdfunding. Het duo volgde de 27-jarige Opono Opondo die terugkeerde nadat hij maar liefst zestien jaar had gevochten voor het rebellenleger LRA van Joseph Kony. Ontvoerd, gehersenspoeld en door geweld gedwongen om te doden, is hij één van de naar schatting 30.000 kindsoldaten, waarvan slechts een klein percentage na terugkeer poogt een plek in de burgermaatschappij te vinden.

Opono leert motorrijden, timmeren en vaardigheden die hij anders allang onder de knie zou hebben gehad. Hij lijkt zijn best te doen, gesteund door een vriend en een oom die ook andere voormalige kindsoldaten op weg probeert te helpen. Maar de onzekerheid overheerst en de argwaan spuwt soms uit zijn ogen. Dat leidt tot de aangrijpendste scène als Opono na al die tijd een bezoek brengt aan zijn moeder en broer op het platteland. Hoewel ze elkaar hebben gemist, blijft de afstand groot en het verblijf van korte duur. Iemand die heeft gedood, wordt immers omringd door kwade geesten.

No Place For A Rebel  laat op een pijnlijk duidelijke manier zien hoe ontheemde kinderen worden getekend voor het leven. Echter de kijker zit in dezelfde spagaat als de bevolking die leed onder de LRA-terreur: moet je de voormalige kindsoldaten vergeven en een nieuwe kans bieden of moet je hen vervolgen als kan worden bewezen dat ze hebben gemoord? Hoever strekt de huidige verantwoordelijkheid van de overheid die de kinderen destijds niet beschermde zodat zij konden worden ontvoerd? Is de dader het slachtoffer?

Uiteindelijk moet ook Opono, die geld nodig heeft om een nieuw bestaan op te bouwen, een afweging maken: wordt hij nu werkelijk soldaat in het Oegandese leger? Realiseert hij zich voldoende dat hij dan zal moeten vechten tegen zijn oude kameraden, die het grootste deel van zijn leven voor hem hebben ‘gezorgd’?

 

What Tomorrow Brings

What Tomorrow Brings: Verandering moet uit het volk zelf komen
Misschien wel de mooiste documentaire in het programma A Matter of ACT (en van het hele festival) is What Tomorrow Brings. De vrijgevochten Razia Jan richt na veel weerstand in een afgelegen Afghaans dorp de allereerste meisjesschool op. Het duurt niet lang voordat we gaan houden van deze moedige vrouw en haar leerlingen, die na de overheersing van de Taliban voor het eerst lijken te kunnen lachen. Ze zijn leergierig en krijgen les van andere inspirerende leraressen. Begonnen met enkele tientallen meisjes, vandaag de dag ruim vijfhonderd. O ja, er is één man: de directeur. Het moet immers niet al te zot worden voor de conservatieve krachten in het dorp waarvan velen onderwijs voor meisjes onzin vinden en hen liever verstoppen onder een boerka. Maar het vuur van Razia Jan is al jaren ondoofbaar en respect van de meerderheid van het dorp is uiteindelijk haar deel.

Waar buitenlandse mogendheden zich in het verleden bezighielden met het bouwen van talrijke scholen in Afghanistan die over het algemeen in korte tijd door de Taliban met de grond werden gelijkgemaakt, fungeert de meisjesschool als een rots in de branding en als trots van deze gemeenschap. Die trots (met relativerende humor) straalt Razia Jan ook uit tijdens de Q&A na afloop van de laatste vertoning van de documentaire. Helaas kent de grote zaal van Theater aan het Spui op dat moment slechts dertig bezoekers.

Ook What Tomorrow Brings is zo’n film die je onherroepelijk aan het denken zet. Want wat brengt de toekomst? Wat als de buitenlandse troepen Afghanistan verlaten en de Taliban weer de macht grijpt? Je moet er niet aan denken. Maar goed, verandering moet uit het volk zelf komen, ook al duurt dat misschien nog lang.

Lichtend voorbeeld is de jonge vrouw Rihali. Ze moest de meisjesschool verlaten omdat de nieuwe, zestienjarige (!) vrouw van haar vader geen thee kon zetten en bovendien zou Rihali worden uitgehuwelijkt aan een zeventigjarige (!) man. Ondanks de klappen van haar broers bleef zij zich verzetten en wist ze haar vader na een half jaar te overtuigen: Rihali zal niet worden uitgehuwelijkt en ze mag terug naar de meisjesschool. Maar zal ze haar ambitie om te gaan studeren door de onzekere toekomst kunnen waarmaken?

 

31 maart 2017


DEEL 1: Vrouwen met een ijzeren wil

DEEL 2: Duivels dilemma Servië, corruptie Bulgarije en zelfverrijking Borneo



MEER FILMFESTIVAL

Movies that Matter Festival 2017 – Deel 2

Posted on

Movies That Matter Festival, deel 2
Duivels dilemma Servië, corruptie Bulgarije en zelfverrijking Borneo

door Cor Oliemeulen

Het programma Camera Justitia is een belangrijke pijler van het Movies That Matter Festival, dat niet zomaar wordt gehouden in de internationale stad van recht en vrede. Jozias van Aartsen, oud-burgemeester van Den Haag, is voorzitter van de jury, die de winnaar zal kiezen uit vier speelfilms en vier documentaires waarin juridische dwalingen en dilemma’s centraal staan. Eén van de kanshebbers is het Servische drama A Good Wife.

Verder in dit tweede verslag tragikomische satire uit Bulgarije en een imponerende documentaire over het bijna verdwenen tropische regenwoud op Borneo door toedoen van een zichzelf verrijkende politicus.

 

A Good Wife

A Good Wife: Het verleden laten rusten?
De in Servië welbekende actrice Mirjana Karanovic speelt de mooie, kwetsbare hoofdrol in haar eigen regiedebuut. Milena is moeder van een zoon en twee dochters. De oudste dochter woont niet meer thuis. Ze heeft met haar vader Vlada een meningsverschil over de situatie die is ontstaan na de Joegoslavische burgeroorlog. Milena, die een relatie kreeg met Vlada nadat hij twee mannen die haar lastigvielen had verjaagd, wil het beladen verleden laten rusten. Haar kalme leven verandert op het moment dat bij haar borstkanker wordt vastgesteld. Milena steekt aanvankelijk haar kop in het zand en gaat het huis drastisch opruimen om haar gedachten te verzetten. Ze ontdekt een videoband met oude beelden: Vlada en enkele andere Servische militairen sleuren een groepje Bosnische jongens naar de bossen. Het schokkende gevolg laat zich raden.

A Good Wife toont klip en klaar hoe de afdrukken van een burgeroorlog altijd op de een of andere manier aan de oppervlakte komen. Het drama bouwt langzaam op zodat de kijker alle kans krijgt om in Milena’s hoofd te kruipen om onvermijdelijk met haar duivelse dilemma mee te worstelen. Karanovic’s sterke, ingetogen mimiek verraadt duizelingwekkende gedachten die zij niet hoeft uit te spreken. Vlak voordat zij onder het mes moet, stelt Milena een daad. Eens een goede vrouw, altijd een goede vrouw. Of juist niet?

 

Glory

Glory: Onbetaalbaar horloge
Een teruggetrokken spoorwegmedewerker vindt op en naast de rails grote stapels bankbiljetten. Hij meldt het bij de autoriteiten, wordt voor even een mediaheld, maar fungeert binnen no-time als speelbal van de pr-machine van het ministerie van transport om op die manier een corruptieschandaal te verhullen. Glory begint kluchtig omdat de eerlijke vinder een aanzienlijk stotterprobleem heeft, wat de nodige misverstanden oplevert. Er is bovendien het nodige gehannes met een bevuilde broek die net voor aanvang van een live persconferentie met de minister moet worden vervangen, en dan verdwijnt ook nog het horloge van de spoorwegman, een erfstuk met een inscriptie van zijn vader.

Geleidelijk verandert deze tragikomedie in een bij vlagen komische tragedie. Een vlotte satire over de optelsom van slinkse overheidspraktijken, bureaucratie en een kritisch tv-station waarvan een simpele ziel de dupe wordt. De centrale kwade genius in deze koddige geschiedenis is de egocentrische Julia (Margita Gosheva), die alles doet om de transportminister uit de wind te houden. De prominente positie van haar mobieltje is grappig en deerniswekkend tegelijk, bijvoorbeeld als de gynaecoloog haar en haar man probeert uit te leggen hoe zij alsnog zwanger kan worden, en later als zij zich op gezette tijden moet injecteren. Gosheva speelde eerder de hoofdrol in The Lesson van hetzelfde regisseursduo Kristina Grozeva en Petar Valchanov. Dat drama geeft een soortgelijk beeld van het leven in het hedendaagse Bulgarije.

 

The Borneo Case

The Borneo Case: Nog tien procent van tropisch regenwoud
Voor deze documentaire over het op zeer grote schaal kappen van het tropisch regenwoud op Borneo was al voor aanvang veel aandacht, getuige het uitgebreide artikel in de Movies That Matter Festival-krant. Jong en oud in de zaal liet zich meeslepen door het persoonlijke verhaal van activist Mutang Urud, die zich na afloop, samen met de Zweedse regisseur Erik Pauser, door een geëngageerd publiek met vragen liet overstelpen.

Het is dan ook geen kattenpis wat The Borneo Case laat zien. Negentig procent van een van de oudste tropische regenwouden op aarde is gekapt ten behoeve van de houthandel en de palmolie-industrie. Bosbewoners op het Maleisische eiland moesten hun heil elders zoeken en middenin het oorspronkelijke regenwoud is een immense zee ontstaan. De documentaire legt haarfijn uit waarom tegenstanders geen kans hadden tegen een zichzelf verrijkende politicus met zijn familie die banden kreeg met vierhonderd bedrijven in 25 landen. Eén van de grote boosdoeners blijkt de Deutsche Bank.

We volgen de jarenlange strijd van Mutang Urud, die na zijn toespraak bij de Verenigde Naties terug in eigen land werd gearresteerd en gemarteld, en besloot om naar Canada uit te wijken. Bovendien leren we hoe het Bruno Manser Fonds zich nog immer inzet voor de missie van zijn Zwitserse naamgever die in 1990 spoorloos verdween op Borneo en hoe het jarenlange onderzoekswerk van de Engelse onderzoeksjournalist Clare Rewcastle Brown uiteindelijk leidde tot het aftreden van de onaantastbare, corrupte machthebber. Maar – zo verzekeren de makers na afloop – de strijd is nog niet gewonnen. En ‘cases’ als op Borneo bestaan ook nog op andere plaatsen in de wereld.

29 maart 2017


DEEL 1: Vrouwen met een ijzeren wil

DEEL 3: Onwerkelijk Fukushima, ex-kindsoldaat en meisjesschool in Afghanistan


MEER FILMFESTIVAL

Movies that Matter Festival 2017 – Deel 1

Posted on

Movies That Matter Festival, deel 1
Vrouwen met een ijzeren wil

door Cor Oliemeulen

Onderdrukking en vrijheidsstrijd, vluchtelingen en terroristen, corruptie en opstand, klimaat en milieu, racisme en discriminatie, oorlog en vrede. Het jaarlijkse Movies That Matter Festival in Den Haag toont zo’n zeventig films uit alle uithoeken van de wereld die ertoe doen. Buiten trotseert het voorjaarszonnetje de frisse wind, binnen in het Filmhuis Den Haag en Theater aan het Spui staat een legertje vrijwilligers klaar om de gasten te verwelkomen.

Tijdens het festival, dat duurt toe en met 1 april, komen zowel documentaires (met regelmatig vraaggesprekken met filmmakers na afloop) als speelfilms aan bod. In ons eerste verslag drie speelfilms over vrouwen met een ijzeren wil.
 

Sami Blood

Sami Blood: Rendiermeisje ontvlucht haar volk
Kun je een vrouw zijn als je veertien bent? Wel als je Elle Marja heet, behoort tot het Sami-volk in Lapland, de discriminerende omgeving probeert te ontvluchten en snel uitgroeit tot iemand die volwassen keuzes maakt. De Sami wonen in de ongerepte natuur, kennen een eigen cultuur en worden in het Zweden van de jaren dertig als minderwaardig beschouwd. In de mooi gefotografeerde debuutspeelfilm Sami Blood van Amanda Kernell volgen we Elle Marja die samen met haar jonge zusje in een instituut door een strenge Zweedse juffrouw wordt onderricht en gedrild. De meisjes mogen niet langer hun eigen taal spreken en de dokter meet hun schedels, fotografeert hen naakt, alsof de Sami een volstrekt achterlijk volk is. Elle Marja is ambitieus en wil gaan studeren, maar de juf vindt dat Lappen hiervoor te weinig hersencapaciteit hebben en weigert het vereiste document te ondertekenen.

En dan komt de dag dat Elle Marja stiekem een andere jurk aantrekt, haar traditionele kleding verbrandt en vlucht naar de wereld buiten de voor haar verstikkende Sami-cultuur, die wordt geteisterd door vooroordelen en minachting van de maatschappij. Zij noemt zich voortaan Christina en ontmoet een jonge, welgestelde student. Tijdens het onverbiddelijke afscheid van haar familie en de moeizame ontdekkingstocht in de haar onbekende wereld, soms confronterend en aangrijpend, zit de camera dicht op haar huid en spat de energieke verschijning van nieuweling Lene Cecilia Sparrok van het scherm.
 

The Teacher

The Teacher: Lerares straft kinderen als ouders niet meewerken
Ook lerares Mária Drazdechová (Zuzana Mauréry) van een school in Bratislava begin jaren tachtig heeft een ijzeren wil, gesteund door de machtsverstrengeling van het toenmalige communistische gezag in Tsjecho-Slowakije. Het lukt haar om de meeste leerlingen – én hun ouders – precies te laten doen wat zij wenst. Dat blijkt al direct wanneer ze tijdens haar introductie als nieuwe leerkracht aan de kinderen vraagt wat hun ouders doen voor de kost. Zo wordt een vader die als boekhouder op de luchthaven werkt, vriendelijk doch dringend verzocht om taartjes te laten smokkelen naar Mária’s zus in Moskou en wordt een leerlinge met balletaspiraties gestraft omdat haar ouders zich niet door de lerares voor het karretje laten spannen.

Het komische drama van de Slovaakse regisseur Jan Hrebejk begint met deze aardige premisse en wordt grilliger vanaf het moment dat het danseresje met haar hoofd in de oven wordt aangetroffen en de directrice van de school alle ouders van Mária’s klas optrommelt om te stemmen of de lerares misschien niet weg moet. Er ontstaat tweespalt tussen twee groepen ouders, waarbij een rauwe gymleraar met losse handjes de opstandige klasse symboliseert en een onvermurwbare rechter er namens de gevestigde orde alles aan doet om de verhitte gemoederen te bedaren. Met dit verhaal over rechtvaardigheid versus corruptie is The Teacher origineel in zijn thema en opbouw, maar had de film een sterkere uitsmijter verdiend.
 

A United Kingdom

A United Kingdom: Simplistisch sprookje
Het Movies That Matter Festival programmeert ook mensenrechtenfilms die succesvol bleken tijdens andere filmfestivals, zoals I, Daniel Blake, Sonita, Fuocammare en Zero Days. Logisch, want bekende namen trekken extra publiek. Met de Nederlandse première van A United Kingdom was op de eerste avond een volle zaal verzekerd. Het verhaal gaat over de toekomstige koning van Botswana, Seretse Khama, die in het Londen van de jaren veertig verliefd wordt op de blanke Ruth en geheel tegen de wens van hun beider families met elkaar trouwen. Niet hun interraciale huwelijk is het grootste probleem, maar de mogelijke internationale politieke consequenties.

Het moet gezegd dat beide tortelduifjes hun beste beentje voorzetten. De rol van troonopvolger Seretse wordt met (soms overdreven) gevoel en emotie gespeeld door David Oyelowo (Martin Luther King in Selma), terwijl we nog meer bewondering hebben voor de gereserveerde, maar onwankelbare Ruth, een rol die Rosemund Pike (Gone Girl) op het lijf is geschreven. A United Kingdom van regisseur Amma Asante (Belle) is technisch goed verzorgd, echter het afgezaagde script biedt geen enkele verrassing. Natuurlijk had dit romantische stel een belangrijke voorbeeldfunctie voor interraciale koppels overal ter wereld in hun streven naar gelijkwaardigheid, maar alle verhoudingen en politieke verwikkelingen worden wel heel erg simplistisch neergezet. Steeds als er een hindernis opdoemt, weet je al meteen dat alles goed komt. Gelukkig is het gros van de andere films van het festival minder voorspelbaar en afstandelijk. Daarover meer in de volgende verslagen.
 

27 maart 2017

 
DEEL 2: Duivels dilemma Servië, corruptie Bulgarije en zelfverrijking Borneo

DEEL 3: Onwerkelijk Fukushima, ex-kindsoldaat en meisjesschool in Afghanistan


MEER FILMFESTIVAL

What Ever Happened to Bette and Joan?

Posted on

Amerikaanse tv-serie Feud toont roemruchte vete rond klassieker
What Ever Happened to Bette and Joan?

door Cor Oliemeulen

Actrices boven de vijftig hebben het moeilijk in Hollywood. Dat was in 1962 niet anders toen eeuwige rivalen Bette Davis en Joan Crawford tot elkaar waren veroordeeld om voor het eerst samen in een film te spelen. What Ever Happened to Baby Jane? werd een groot succes – juist omdat deze twee bijna vergeten filmsterren elkaars bloed wel konden drinken. In het eerste seizoen van de Amerikaanse tv-serie Feud ontdekken we waarom.

Het is geen slecht idee om eerst het spraakmakende horrordrama What Ever Happened to Baby Jane? van regisseur Robert Aldrich te kijken alvorens je te storten op de achtdelige reeks Feud: Bette and Joan, dat 5 maart in première ging en wekelijks is te zien op het Amerikaanse tv-station FX. Je ervaart dan hoe realistisch de sets zijn, hoe het leven achter de schermen de gebeurtenissen op het witte doek beïnvloeden, en vooral hoe treffend en grandioos beide kemphanen zijn neergezet: Susan Sarandon als Bette Davis en Jessica Lange als Joan Crawford. Twee actrices die zelf ook wel weer een succesje kunnen gebruiken.

Feud

Vete
In de eerste twee afleveringen van Feud wordt nog niet duidelijk hoe de vete tussen Bette Davis en Joan Crawford begon. Daarom een stukje geschiedenis vooraf. Davis stond onder contract bij Warner Bros. en moest jarenlang knokken om in de wat betere drama’s te kunnen spelen, terwijl danseres Crawford zonder bovenmatige acteerinspanningen uitgroeide tot de glamour girl van MGM. Vooral Crawford stond bekend als mannenverslindster, terwijl Davis waarschijnlijk ‘pas’ voor het eerst in 1935, tijdens de opnames van Dangerous, in een buitenechtelijke verhouding belandde met haar tegenspeler Franchot Tone. Inderdaad, de toenmalige verloofde van Joan Crawford.

Desondanks had Crawford bewondering voor haar rivale, vanwege haar talent en krachtige karakters, maar smeekte ze bijna om Davis’ respect. Het is dan ook Crawford die het initiatief neemt om samen met Davis in een film te spelen. Davis moet tot haar afgrijzen zien rond te komen van bijrollen op Broadway (eigenzinnig als ze is weet ze op het toneel toch altijd de aandacht te trekken), terwijl Crawford weliswaar in een riant onderkomen leeft, maar blijkt te zijn opgezadeld met de schulden van haar ex-man, de inmiddels overleden CEO van Pepsi Cola.

In Feud stapt Joan Crawford met het boek ‘What Ever Happened to Baby Jane?’ onder de arm de kleedkamer van Bette Davis binnen en probeert haar duidelijk te maken dat ze elkaar nodig hebben, want in Hollywood is alleen nog maar plaats voor ‘vrouwen met grote borsten en een klein brein’.

Horror
Ambitieus als ze zijn gebleven, snakken de twee grote filmsterren van weleer naar nieuw succes. Beiden maakten op latere leeftijd een grandioze comeback: Joan Crawford won een Oscar in en als Mildred Pierce (1945), Bette Davis had gekroond moeten worden als beste actrice voor All About Eve (1950). Maar ook regisseur Robert Aldrich (Alfred Molina), die het tijdens de opnames van Autumn Leaves (1956) op de set (en kennelijk ook in bed) uitstekend met Joan Crawford kon vinden, is weer toe aan een geslaagde film. Hij is ervan overtuigd dat horror – na Hitchcock’s mokerslag Psycho (1960) – de toekomst is. Aldrich klopt met What Ever Happened to Baby Jane? tevergeefs aan bij de baas van Warner Bros., Jack Warner (Stanley Tucci). Die flipt: “Het was een levende hel toen die twee voor mij werkten. Ik heb er een maagzweer en aambeien aan overgehouden, wil je ze zien?”

Met een financiering van een kleine producent en een tweede hypotheek op zijn huis kan Robert Aldrich dan eindelijk met de opnames beginnen. Al op de eerste dag begint het gedonder en getreiter, maar Davis en Crawford zijn wel zo slim dat ze soms samen optrekken tegen Aldrich. Zo moet het sexy buurmeisje uit de film vertrekken en bespelen ze voortdurend de regisseur om hun zin door te drijven. Daarentegen verdenken ze elkaar ervan met Aldrich de koffer in te duiken, immers alles lijkt geoorloofd om de meeste tekst, de beste belichting en de meeste vertroeteling te krijgen. De vete wordt versterkt door Hedda Hopper (Judy Davis), dé roddeljournalist van Hollywood. Nog meer sappige details over Bette Davis en Joan Crawford krijgen we te horen in een interview met actrices Olivia de Havilland (Catherine Zeta-Jones) en Joan Blondell (Kathy Bates).

What Ever Happened to Baby Jane?

Verbluffend
Voor de kijker die What Ever Happened to Baby Jane? niet heeft gezien. De film begint met het zingende en dansende kindsterretje Baby Jane Hudson. Zij is zo beroemd dat levensechte poppen van haar als zoetje broodjes over de toonbank gaan. Maar van die lieflijke uitstraling blijft naast het podium weinig over: de achtjarige Jane is een verwend nest. Haar zusje Blanche voelt zich achtergesteld. Nadat de jeugdige magie bij Jane is verdwenen, maakt Blanche furore als actrice. We ontmoeten beide zussen enkele tientallen jaren later in hun familiehuis. Jane (Bette Davis) is een verbitterde alcoholist, terwijl zij de aan een rolstoel gekluisterde Blanche (Joan Crawford) van de buitenwereld heeft afgesloten.

De vertolkingen van Susan Sarandon en Jessica Lange zijn verbluffend. Een voorbeeld. In die Hollywood-jaren verzorgden de filmsterren nog vaak hun eigen kleding en make-up. In de eerste aflevering van Feud zien we de scène waarin Davis tot aanvankelijke verbijstering van allen de set op loopt met een blonde pruik, een wit geschminkt gezicht, zwaar opgemaakte ogen, vuurrode lippen en op haar wang een moedervlek in de vorm van een hartje. Nadat Robert Aldrich luid begint te applaudisseren, veroorlooft Bette Davis zich een sneer naar Joan Crawford. Bette hoeft het immers niet alleen van haar uiterlijk te hebben, maar van haar acteren.

We zien uit naar de volgende afleveringen van Feud met de scène waarin Davis iets harder tegen Crawford schopt dan in het script staat en Crawfords wraakactie, een kilo’s zware riem onder haar jurk, op het moment dat Davis haar helemaal door de kamer moet slepen.

Charles en Diana
De maker van Feud: Bette and Joan, Ryan Murphy (American Horror Story, Glee), heeft het voordeel dat de legendarische vete tussen Bette Davis en Joan Crawford al bij voorbaat garant staat voor vuurwerk. Twee vrouwen die elkaar, mede door de opportunistische wereld van Hollywood, hardvochtig haten. Een gegeven dat van What Ever Happened to Baby Jane? een weergaloze film en van de tv-serie een waardige making of maakt. Dat brengt ons bij de vraag of het tweede seizoen van Feud – over de relatie tussen Charles en Diana – de klasse van Bette and Joan weet te benaderen.
 

20 maart 2017

 
MEER NIEUWS EN ACHTERGROND

Life, Animated

Posted on

****

recensie Life, Animated

Disney als referentiekader

door Cor Oliemeulen

Door het kijken naar animatiefilms van Disney leren opgroeiende kinderen vaak wat goed en slecht is. Eenmaal volwassen zijn de meesten in staat de nuance te zoeken. In de verwonderlijke documentaire Life, Animated maken we kennis met een autistische jongen die Disney gebruikt om de echte wereld te leren begrijpen.

Owen Suskind lijkt tot zijn derde een normale peuter, maar dan verandert hij plotseling. Diagnose: autisme. Hij praat niet meer, sluit zich op in zijn hoofd en is bijna vier jaar niet te bereiken. De wereld is te intens voor zijn hersenen, zegt zijn moeder. Het enige waarop Owen reageert zijn Disney-films. Zijn ouders ontdekken dat ze slechts met hun jongste zoon kunnen communiceren op de manier waarop personages uit Disney-films praten. Tot het moment dat hij zijn schooldiploma haalt en zowaar verliefd wordt, leert Owen heel langzaam de echte wereld te begrijpen aan de hand van de uitvergrote karakters van zijn tekenfilmhelden. Maar het echte leven is geen Disney-script, dus wordt Owen onzeker, vooral nu hij op het punt staat om zelfstandig te gaan wonen.

Life, Animated

Leren leven dankzij Disney
Regisseur Roger Ross Williams werd in ons land vooral bekend door Blackface, een korte documentaire over Zwarte Piet die hier en daar op de nodige weerstand stuitte. Williams is zwart, homofiel en voelde zich als kind, net als Owen Suskind, afgesloten van de wereld. Hij moest een manier vinden om contact met de echte wereld te maken. Net als Owen trok hij zich terug in fantasieën en creëerde hij verhalen in zijn hoofd.

Het is dus niet verwonderlijk dat outsiders een belangrijke rol in Williams’ loopbaan spelen. In Amerika genoot hij faam als tv-journalist en won in 2010 als eerste Afro-Amerikaanse filmregisseur een Oscar: voor Music by Prudence, zijn eerste korte documentaire waarin hij een groep gehandicapte Afrikaanse muzikanten volgt. De fascinatie voor buitenstaanders, gekoppeld aan zijn persoonlijke leven en betrokkenheid geeft Life, Animated een mooie gelaagdheid. De film is gebaseerd op een boek van Owens vader, Ron Suskind.

Het intieme portret van Owen Suskind is niet zomaar een documentaire over een autist die langzaam zelfstandig wordt. Hij is een fenomeen die na een periode van louter brabbeltaal leert praten én leven, dankzij de animatiefilms van Disney. Owen kent niet alleen alle teksten van buiten, de overdreven emoties van Disney zijn gemakkelijker te begrijpen. Owen gebruikt filmscènes om zichzelf uit te drukken. Zo is Hercules zijn voorbeeld voor als je niet wilt opgeven, Jungle Book als je vrienden nodig hebt en fungeert Pinokkio om te leren hoe het voelt om een echte jongen te zijn.

Life, Animated

Perspectief op ingewikkelde wereld
We observeren Owen in zijn dagelijkse activiteiten en zien hoe hij een Disney Club voor lotgenoten heeft opgericht. Ze kijken en bespreken wat bepaalde scènes in hun eigen leven betekenen. Het bezoek van twee bekende stemauteurs van Disney is prachtig en hilarisch. Het sterkste punt van Life, Animated is dat we Owen niet alleen observeren, maar vooral ín het hoofd van Owen zitten. We zijn getuige van zijn perspectief op hemzelf en de ingewikkelde wereld om hem heen. Een gevoel dat wordt versterkt door de vormgeving: een combinatie van homevideo’s uit Owens kindertijd, animaties die zijn gebaseerd op zijn eigen tekeningen en natuurlijk scènes uit Disney-klassiekers, waaraan Owen behoefte blijft houden en die hij met intense gevoelens volgt.

Owen is goedlachs, emotioneel, openhartig en eerlijk. Hij mag dan wel voornamelijk leven volgens mythes en fabels en een onschuldige kijk op de wereld hebben, maar dat maakt zijn perspectief soms juist bijzonder origineel en meer dan eens verrassend wijs. Nu is hij 23 en is het zijn ouders gelukt om hem een beetje uit zijn ‘gevangenis’ te trekken. De tijd van zelfstandigheid breekt aan, alle veranderingen zijn nieuw en spannend voor hem. Gelukkig heeft Owen een bepaald bewustzijn ontwikkeld: hij kan goed reflecteren op zijn leven en de moeilijkheden waarmee het gepaard gaat. En mocht hij eens triest zijn, dan kan Owen zelf zomaar in een animatiefilm belanden.
 

18 maart 2017

 
MEER RECENSIES

After the Storm

Posted on

****

recensie After the Storm
Hopen tegen beter weten in

door Cor Oliemeulen

Ooit was hij een gevierd schrijver, nu een gokkende privédetective, gedumpt door zijn vrouw. After the Storm is opnieuw een meeslepend lichtvoetig drama van het grootste talent van de hedendaagse Japanse cinema.

Hirokazu Koreeda is de beste, en in eigen land meest geliefde, Japanse regisseur van de laatste twintig jaar. Misschien heeft het ermee te maken dat de Japanse cultuur minder toegankelijk – en vooral minder uitgesproken – is dan de westerse cultuur, ‘s mans filmjuweeltjes bereiken bij ons slechts mondjesmaat een groter publiek. Dat is onterecht, want Koreeda maakt zachtaardige humanistische films waarin je je vrij eenvoudig met de personages kunt identificeren. Geen komedies of tragedies, maar drama’s met zowel komische als tragische elementen. Door de lichtvoetige stijl, met een haast achteloze nonchalance, word je langzaam in het verhaal gezogen en krijg je zowaar sympathie voor de grootste loser. In de films van Koreeda komt het leven zoals het komt en schikken de personages zich in hun lot.

After the Storm

Familiedrama zonder scherpe kantjes
We zien dit al in zijn veel bejubelde fantasiefilm After Life (1998) waarin overleden mensen slechts één herinnering uit hun leven mogen meenemen naar het hiernamaals. Maar in zijn meer recente kunststukjes geldt familie als hoofdthema. Zo laat in Nobody Knows (2004) een vrouw haar vier jonge kinderen moederziel alleen achter in hun Tokioos appartement, zijn we in Still Walking (2008) getuige van een jaarlijkse familiereünie om een overleden zoon te herdenken, ontdekken twee echtparen in Like Father, Like Son (2013) dat hun zoontjes bij de geboorte zijn verwisseld en nemen drie zussen in Our Little Sister (2015) hun jongere halfzusje liefdevol op in hun midden.

Het zijn stuk voor stuk mooie familievertellingen, waarvan – hoe moeilijk of schrijnend de situaties soms ook zijn – de scherpe kantjes zijn afgehaald. Dit valt in de traditie van Koreeda’s veel bekendere landgenoot, Yasujirō Ozu, die in de jaren 50 de cinema vernieuwde met lange statische shots en zijn kenmerkende lage cameraperspectief. Waar Ozu al veelvuldig de intieme huiselijke sfeer beschouwde, geeft Koreeda zijn hedendaagse familiedrama’s een sociaal-realistische ondertoon. Ozu vertelde graag over de verhoudingen tussen de generaties, Koreeda’s vertrekpunt is meestal ronduit deprimerend: de protagonist krijgt te maken met het verlies van een geliefde. Hoe verder het verhaal vordert, hoe sterker het vaak wordt.

Gokkende privédetective
Hiervan is absoluut sprake in After the Storm, waarin Shinoda (Hiroshi Abe) tot zijn desillusie is gescheiden van Shiraishi (Yôko Maki) en grote moeite heeft om de maandelijkse alimentatie voor hun zoontje te betalen. Shinoda heeft vijftien jaar geleden een grote literaire prijs gewonnen, maar sindsdien wil het schrijven maar niet vlotten en probeert hij rond te komen als privédetective die overspelplegers moet betrappen. Naar de buitenwereld toe verdedigt hij zijn werkzaamheden als studiemateriaal voor een nieuw boek, maar het heeft er alle schijn van dat zijn creatieve bron is opgedroogd. Shinoda klampt zich vast aan zijn laatste restje trots door het aanbod van zijn uitgever om teksten bij manga’s te schrijven vriendelijk, doch resoluut, af te slaan.

After the Storm

Shinoda gokt om de alimentatie voor zijn zoontje te kunnen betalen. Op de dagen dat hij zijn zoontje heeft, verwent hij die. Zoontje tegen oma: “Als we de loterij winnen kunnen we weer een familie zijn.” En nadat zijn vader is overleden, struint Shinoda de woning van zijn ouders af op eventueel achtergebleven kostbaarheden. Sommigen weten het zeker: Shinoda lijkt als twee druppels op zijn vader, die zich ook gedroeg als een mislukkeling en klaploper. Zijn zus is de eerste die zijn gemak- en hebzucht graag bij hem inwrijft, terwijl Shinoda’s moeder de moed niet wil opgeven. Ondertussen vangt de regisseur de lamlendigheid van de protagonist in vele subtiele details, meer dan eens vergezeld van een melig muziekje.

Vervlogen dromen
After the Storm is een verhaal over vervlogen dromen, en hopen tegen beter weten in. Als op een dag Shiraishi hun zoontje bij Shinoada en zijn moeder komt ophalen, moet zij blijven overnachten omdat de storm snel nadert. “Tyfoons zijn verfrissend”, zo hint moeder op een hereniging van het gezin. En terwijl buiten de storm raast, gaat het gescheiden koppel, min of meer noodgedwongen, het gesprek aan en zoekt Shinoda voorzichtige toenadering tot Shiraishi. De situatie is ongemakkelijk, de dialogen zijn afwisselend warm, stug, leuk, oppervlakkig en ontroerend. Net als in het echte leven.
 

12 februari 2017

 
MEER RECENSIES

Hidden Figures

Posted on

***

recensie Hidden Figures

Opgewekt meisjesboek over rekenwonder

door Cor Oliemeulen

De ruimtevaart is een mannenaangelegenheid. Hoe prachtig is het dat nota bene een zwarte vrouw in het racistische Amerika van de jaren 60 een bepalende rol in de prestigestrijd tussen oost en west ging spelen.

Rekenwonders zijn geniaal, briljant en meestal excentriek. Kijk maar naar de vele biografische films: een onaangepaste schizofreen in A Beautiful Mind (2001), een zwaar lichamelijk gehandicapte in The Theory of Everything (2014), een hooghartige homo in The Imitation Game (2015) en een obsessieve Indiër in The Man Who Know Infinity (2016). De hoofdpersoon van Hidden Figures behoort ook tot een minderheid, maar zij heeft allesbehalve een buitenissig karakter. Niet bij haar, maar bij de maatschappij zit er een steekje los.

Hidden Figures

Geromantiseerd
Virginia, 1961. Een groep van enkele tientallen Afro-Amerikaanse vrouwen bemant een afdeling van ruimtevaartorganisatie NASA. De dames zijn goed in rekenen en doen het werk dat later door een computer zal worden overgenomen. We volgen drie bevriende collega’s met ambities. Mary Jackson (Janelle Monáe) die ingenieur wil worden; Dorothy Vaughan (Octavia Spencer) die het werk van een supervisor doet maar die functie maar niet krijgt; en de vrouw om wie de film draait: Katherine Johnson (Taraji P. Henson), de bescheiden en uiterst accurate wiskundige die een prominente rol in de Amerikaanse ruimtevaart zou gaan vervullen.

Waar het recente biografische drama Loving zich focust op een verboden interraciaal huwelijk in het racistische zuiden van de jaren 60, ontwikkelt Hidden Figures zich als een spannend en opgewekt Amerikaans meisjesboek. Een feelgoodfilm, gebaseerd op een non-fictieboek, niet wars van geromantiseerde trekjes. Wanneer het rekenwonder spontaan de meest ingewikkelde formules op een schoolbord gaat schrijven, weet je zeker dat het niet meer stuk kan.

Alles in het verhaal draait om inspiratie: vanaf de openingsscène – waarin het patriottisme de racistische inborst van een politieman overstijgt – tot en met de finale – waarin de protagonist astronaut John Glenn een behouden landing garandeert en het orkest zijn mooiste overwinningsdeuntje mag spelen.

Hidden Figures

Speciaal toilet
Hidden Figures ademt sterk de sfeer van The Help, de verfilmde keukenmeidenroman die weliswaar meer stereotiepe beelden bevat. Ook hier zijn de vrouwen sterk en wordt het schrijnend onrecht slechts miniem aangestipt en al snel overvleugeld door wat luchtigers. Er is de makers immers alles aan gelegen de vaart in de film en de sfeer optimistisch te houden, gesteund door een vlotte soundtrack (met helaas amper tien seconden Miles Davis) en het mooie, meer dan eens grappige, spel van de drie bevriende collega’s. Ook in Hidden Figures zitten korte fragmenten van segregatie in bussen en bibliotheken, maar aan de dagelijkse gang naar een speciaal toilet voor gekleurde dames (in dit geval in een gebouw honderden meters verder) wordt verhip nóg meer aandacht besteed dan in The Help.

Ook alle bijrollen zijn prima ingevuld. Zo zien we Kirsten Dunst als supervisor van de rekenafdeling van onze ‘coloured group’ die heel langzaam wat sympathie voor de parmantige, vasthoudende Dorothy kan opbrengen, Maharshala Ali (Oscar voor zijn rol als sympathieke drugsdealer in Moonlight) die zorgt voor de romantische noot in Katherine’s leven en Kevin Costner, die sowieso zijn meest geloofwaardige rollen speelt op het moment dat hij een ouderwetse bril draagt. Als baas van de Space Task Group is hij maar al te graag bereid om discriminerende elementen van de werkvloer te verwijderen zodat uiteindelijk de Amerikanen, en niet de Russen, als eerste een baan om de aarde kunnen maken.

Katherine Johnson was een onmisbaar genie en het is goed dat er een eerbetoon over haar leven op het witte doek is verschenen.
 

5 maart 2017

 
MEER RECENSIES

Harmonium

Posted on

***

recensie Harmonium

Ideale families bestaan niet

door Cor Oliemeulen

In de perceptie van regisseur Kôji Fukada bestaan er geen ideale families. Iedereen heeft een verleden en is daarmee verantwoordelijk voor het (on)geluk van de ander.

De Japanse cinema heeft een rijke traditie op het gebied van familiedrama. Boegbeeld Yasujirō Ozu schetste veelvuldig de verhouding tussen de generaties (vaak een weduwnaar en een ongetrouwde dochter) met als hoogtepunt Tokyo Story waarin een ouder echtpaar op bezoek komt bij hun kinderen in Tokio en daar vooral op onverschilligheid en onwil stuit. De hedendaagse Japanse filmmaker Kôji Fukada breekt met die traditionele kijk op familie in zijn thrillerachtige drama Harmonium. Liever een onvervalst staaltje modern realisme dan familieconflicten oeverloos met de mantel der liefde bedekken.

Harmonium

Familie is absurd
Voor regisseur Fukada is familie iets absurds. Mensen komen samen en stichten een gezin, terwijl ze vaak heel verschillend zijn en elkaar niet begrijpen. Iedereen heeft een verleden en soms vertel je je partner hierover, maar soms ook niet. Mensen zijn per definitie niet goed of slecht, maar ze uiten zich als consequentie van hun onderlinge relaties. Dat geldt in ieder geval voor de personages in Harmonium, waarin zelfstandig metaalbewerker Toshio plotseling bezoek van een oude bekende krijgt. De levens van Toshio, zijn vrouw Akié en dochter Hotaru zullen hierna nooit meer hetzelfde zijn.

Voor Akié is het aanvankelijk zeer ongemakkelijk wanneer haar man de ex-gedetineerde Yasaka (Tadanobu Asano, de sadomasochist in Ichi the Killer) in huis haalt. De twee mannen kennen elkaar van vroeger en voor Toshio is het niets meer dan normaal dat Yasaka tijdelijk bij hem komt werken, alsook eten en onderdak vindt. Ze praten niet veel en laten het verleden zoals het is. Voorlopig.

De vreemdeling maakt een enigszins zonderlinge indruk. Hij eet bijzonder snel, wordt geteisterd door nachtmerries, slaapt niet graag in het donker en loopt soms halfnaakt door het huis. Maar Yasaka blijkt tegelijkertijd bijzonder aardig, bescheiden en gedienstig. Als Yasaka hun dochter Hotaru helpt met het instuderen van een muziekstuk op het harmonium ontstaat er langzaam een band en vertelt hij Akié waarom hij tien jaar in de gevangenis heeft gezeten. Gelovig als zij is, wil zij hem graag vergeven en onder de hoede van de Heer wensen.

Harmonium

Verlossing of tragedie?
Langzaam duiken we in de diepte van de mensenziel en proberen we te ontdekken hoe een verschrikkelijke tragedie tot stand komt. Pas vele jaren later verschijnt een nieuwe mysterieuze vreemdeling ten tonele en worden er nog meer oude geheimen onthuld. Samen met de slachtoffers gaan we op zoek naar de antwoorden, maar het is de vraag of die er ook komen. Leidt de speurtocht naar een nieuwe tragedie of naar verlossing?

Harmonium is interessant vanwege de karakterpsychologie, die niet wordt uitgelegd en voor meerdere interpretaties vatbaar is. Een bewuste keuze van Kôji Fukada die in navolging van de filmmakers van de nouvelle vague de acteurs zelf zoveel mogelijk ruimte geeft om hun karakters in te vullen. Dat leidt tot een apotheose die voor de ene kijker uiterst realistisch en voor de andere kijker uiterst onbevredigend zal zijn. Een tussenweg lijkt nauwelijks mogelijk.
 

25 februari 2017

 
MEER RECENSIES