Categorie: RECENSIE

Vlucht regenwulpen, Een

Posted on

**

recensie  Een vlucht regenwulpen 

Verfilming doet romanklassieker Maarten ’t Hart geen recht 

door Joan Gebraad

Tijdens de campagne Nederland Leest 2014 ontvangen leden van de openbare bibliotheek en scholieren gratis een exemplaar van Een vlucht regenwulpen. Maar kan de film uit 1981 zich meten met de befaamde roman? 

Een vlucht regenwulpen is een Nederlandse klassieker geschreven door de gevierde auteur Maarten ’t Hart. Hoewel verschenen in 1978, schreef ’t Hart de roman, in zijn tienerjaren, al omstreeks 1971. In 1981 zag de boekverfilming het levenslicht.

Geile droeftoeter zoekt vrouw
Droeftoeter Maarten (Jeroen Krabbé) is een celbioloog die nog nooit in zijn leven seks heeft gehad. Hoewel succesvol als professor die zich met het klonen van organismes bezighoudt, is hij een nerdy, contactgestoorde dertiger met een Oedipuscomplex die nog bij zijn moeder woont. Of beter gezegd: zijn zieke moeder verzorgt. Bijna de hele film ligt ze met een doek over haar hoofd, terwijl de kijker zijn harses mag kraken over de vraag wat haar nu in hemelsnaam scheelt.

Recensie Een Vlucht Regenwulpen

Wanneer Maarten bijna een auto-ongeluk krijgt, krijgt hij doodsangsten. Hij heeft nog maar zeven dagen te leven. Nog maar een week om met een vrouw te seksen, anders is het einde oefening en zal hij branden in het hete hellevuur. Aldus Maartens imaginaire alter ego. Hierna gaat hij op missie, waarbij hij onder meer een hoertje, labassistente Jannie en zijn moeders verpleegster overweegt. Echter, het liefst zou hij het bed delen met zijn saaie jeugdliefde Martha (Willeke van Ammelrooy).

Simpele en platte insteek
De insteek van de film wijkt hierdoor voor een belangrijk deel af van de roman. Waar Maarten in de film aan een zevendaagse ontmaagdingsqueeste begint en vooral een verslag van zijn ‘avonturen’ is, legt de roman meer nadruk op Maartens eenzaamheid, hoe hij hiermee dealt, het verband met zijn opvoeding, de band met zijn moeder en de afvalligheid van zijn geloof.

De film legt ook weinig uit. Waarom is Maartens moeder van haar geloof gevallen? Waarom Maarten? Waarom groeit hij geïsoleerd op? Ook komen bijvoorbeeld Maartens voyeurisme (in de roman achtervolgt hij Martha) en de belangrijke rol van de natuur niet erg duidelijk naar voren in de film. Evenals het gegeven dat Maarten pleinvrees ontwikkelt, nadat zijn amandelen per verrassing getrokken worden. De film geeft aanwijzingen, maar de kijker mag lekker in het duister tasten.

Daarnaast is het einde een grote sof. Maarten ’t Hart koos voor een open einde. Hierdoor laat hij ruimte aan de lezer om Maartens lot zelf in te vullen. De verfilming eindigt echter op zijn Hollywoods. Dit doet verder afbreuk aan de verhaallijn. Gelukkig vergeet de film niet één van de sleutelscènes van de roman. Op het moment dat Maartens moeder sterft, vliegt een zwerm regenwulpen door de lucht. Zijn moeder ziet het. Zo’n aangezicht is zeer zeldzaam. Maarten beseft dat dit een speciaal moment is. Misschien is dit voor hem een teken dat God toch bestaat. Of juist de bevestiging dat de streng gereformeerde doemleer van zijn jeugd onzin is. Verder ervaart Maarten (in de roman tenminste) het gezang van regenwulpen altijd als vertroostend. Tot slot kan gesteld worden dat de zwerm regenwulpen symbool staat voor loslaten. Maarten laat zijn oude liefdes (zijn moeder en Martha) en problemen los.

Karikatuur
Maarten wordt neergezet als een negatief stereotiepe van een nerd. Contactgestoord, onsociaal, onhandig, saai, gekleed in een saai pak en natuurlijk een bril met dikke jampotglazen op het hoofd. Hij is intelligent, goed in zijn werk en kan eigenlijk alleen maar over zijn vakgebied praten, wat mensen soms als saai ervaren.

Recensie Een Vlucht Regenwulpen

Na de jaren tachtig kwam echter de ‘wraak van de nerds’. Silicone Valley-nerds, als Bill Gates, Steve Jobs en Mark Zuckerberg zijn excentriek, maar worden in films, reportages en documentaires niet meer neergezet als karikaturen van contactgestoorde losers. Ook de opkomst van populair wetenschappelijke zenders als Discovery Channel en National Geographic lijkt ertoe te hebben bijgedragen dat natuurwetenschappen minder als een onbegrijpelijke bezigheid voor wereldvreemde mensen wordt gezien. Kortom: de ‘wetenschapper’ en de ‘nerd’ worden positiever en menselijker geportretteerd.

Bekeken vanuit een eigentijds perspectief verveelt en irriteert het personage Maarten. Hij had een round character  kunnen zijn door te focussen op zijn psychologische ontwikkeling van zijn eenzaamheid, geloofsafval of relatie met zijn moeder.

Al met al doet deze verfilming Maarten t’ Harts roman geen recht. De film bevat een gedateerd perspectief en mist de nuance van de roman. Grijp in dit geval dus ouderwets lekker naar een boek.

 

24 oktober 2014

 
ALLE RECENSIES

Blind

Posted on

****
recensie Blind
Zoekende harten in Oslo

door Suzan Groothuis

Voor Ingrid is zien een herinnering. Gekluisterd aan huis geeft ze zich bloot aan haar verlangens en onzekerheden. In zijn opmerkelijke speelfilmdebuut speelt Eskil Vogt met de fantasie, dromen en realiteit van een vrouw die overgeleverd is aan donkerte.

In de openingsscène van Blind zien we visualisaties van herinneringen. Een eik, een gebouw, een Duitse herder. Ingrids kalme voice-over vertelt over haar afnemende vermogen om te visualiseren. Maar ze is ervan overtuigd dat ze zichzelf kan trainen. Iedere dag weer.

Ingrid is een jonge vrouw die plots haar zicht verloren is. Ze leeft teruggetrokken in haar appartement in Oslo, alwaar ze probeert beelden terug te halen. Dat geluid steeds meer op de voorgrond treedt, blijkt uit haar visualisaties van herinneringen. Een druppel die hoorbaar op de grond valt. De wind die door de bomen raast.

Recensie Blind

Ingrids appartement is haar veilige thuishaven, de plek waarover ze controle heeft. Ze leeft er samen met haar man Morten, een architect die vaak op pad is. Ingrid vermoedt – of fantaseert – dat hij haar stiekem gadeslaat terwijl zij in haar stoel zit. Ze hoort hem ademen, maar wanneer zij de ramen sluit is het weer stil. Speelt het geluid met haar, of nemen haar gedachten en fantasieën het over?

Ingekleurde fantasieën en gedachten
Het is een vraag die zich de gehele film opdringt aan de kijker. Om het complexer te maken, is er de introductie van twee personages die geleidelijk aan infiltreren in de levens van Ingrid en Morten. Sterker nog, de eenzame pornoverslaafde Einar zou Morten kunnen zijn en de eenzame, naar contact hunkerende Elin Ingrid. Beide verhaallijnen lopen steeds meer door elkaar heen, ensceneringen veranderen. Zo verplaatst een scène in een café zich opeens naar een tramcoupé, slaat Einar Ingrid stiekem gade en is Elin degene met wie Morten een geheime affaire begint.

Wat waar is en wat niet laat Vogt aan de kijker over. Het gegeven van veranderende locaties en beelden werkt vervreemdend, maar lijkt vooral iets dat zich in de gedachten van Ingrid afspeelt. Beelden glijden als een droom voorbij, net zoals Ingrid zich iedere dag weer in een droom begeeft. Het zwart dat haar omgeeft laat zich inkleuren door haar gedachten en fantasieën. Niet gezien worden en gezien willen worden. Een van de mooiste scènes is die waarin een naakte Ingrid zich tegen het raam van haar appartement drukt. Een beeld waaruit zowel hunkering als eenzaamheid spreekt.

Vervreemdend en intrigerend
Eskil Vogt is geen nieuwkomer in de filmwereld, want hij was medeverantwoordelijk voor het script van Joachim Triers Reprise (2006) en Oslo, 31. august (2011). Scripts die zich kenmerken door jonge creatievelingen die ieder voor zich worstelen met hun artistieke proces en zoektocht naar zichzelf. Beide films hebben duidelijk verwijzingen naar de Nouvelle Vague (zo is Oslo, 31. august een adaptatie van Louis Malles Le feu follet uit 1963). Stilistisch gezien vertoont Blind ook overeenkomsten met die Franse stroming, zoals het spelen met ensceneringen en de onderbrekingen in continuïteit.

Recensie Blind

Blind heeft zijn momenten van betovering, van ongemakkelijkheid en zelfs van humor. Zoals een hardop lezende text messenger op de mobiel. Handig voor blinden, maar als diep persoonlijke boodschappen op die manier met onbekenden gedeeld worden pijnlijk en gênant.

Waar het eerste deel van de film nog licht vervreemdend is, wordt het tweede deel gefragmenteerder en daarmee ontoegankelijker. Verhaallijnen lopen steeds meer door elkaar en sluitende antwoorden worden niet gegeven. Blind is hierdoor geen makkelijke film, maar wel een die op zijn minst beroert. Mede dankzij de sterke vertolking van Ingrid (Ellen Dorrit Petersen, bekend van Troubled Water en King of Devil’s Island), die zonder veel woorden haar eenzame wereld invoelbaar maakt. Uiteindelijk is ieder personage – al zijn ze verwrongen met elkaar – op zoek naar liefde, aandacht en gezien worden.

 

21 oktober 2014

 

MEER RECENSIES

Stonehearst Asylum

Posted on

**

recensie  Stonehearst Asylum

De relativiteit van waanzin

door Suzan Groothuis

Dat je niet zomaar alles moet geloven wat je ziet, wordt duidelijk na de proloog in Stonehearst Asylum. De film, waarin een jonge, gedreven arts klinische ervaring opdoet in een psychiatrisch ziekenhuis, speelt met gezondheid, waanzin en macht. En dat allemaal met een groot gebaar. 

De film opent met een medische les, waar een chirurg (een korte rol van Brendan Gleeson) een voorbeeld van hysterie laat zien. Een scène die wat doet denken aan de vertoning van The Elephant Man in From Hell (2001). Het is het Victoriaanse tijdperk, waar de psychiatrische ziektebeelden zoals wij die nu kennen nog een mysterie waren. ‘Krankzinnigen’ werden opgesloten in een gesticht, ver weg van de samenleving, terwijl artsen zich over hun problematiek bogen en dubieuze behandelmethoden toepasten.

Recensie Stonehearst Asylum

Onorthodoxe behandelmethoden
Stonehearst Asylum is zo’n gesticht: een imposant, angstaanjagend gebouw ver weg van alles en iedereen. De jonge arts Edward Newgate (Jim Sturgess) is als arts afgestudeerd aan Oxford en wil er klinische ervaring opdoen. Zijn verzoek wordt gehonoreerd, maar bij aankomst is het toch even slikken. Het gesticht, omgeven door zwaar hekwerk, wordt beveiligd door een vervaarlijk uitziende crew onder leiding van Mickey Finn (David Thewlis, Naked). Na de wat vreemde en niet bepaald vriendelijke ontvangst wordt Edward het pand ingeleid, waar hij de hoofdarts, dr. Lamb (Ben Kingsley), ontmoet.

Lamb staat wat achterdochtig tegenover de intenties van de jonge arts. Verbetermethoden zijn niet nodig, het gesticht functioneert immers prima! Maar een rondleiding door het gebouw en een kennismaking met zijn bewoners roept op zijn minst vragen op. Lamb houdt er namelijk onconventionele en onorthodoxe methoden op na. Van een behandeling lijkt nauwelijks sprake: de patiënten worden in hun wanen gelaten en daarin zelfs aangemoedigd.

Schoonheid en intriges
Maar dan wordt Edward gegrepen door de schone Eliza Graves (Kate Beckinsale), een jonge vrouw die de kijker herkent als hysterische patiënte uit de openingsscène. Gefascineerd door haar besluit Edward zijn verblijf op Stonehearst Asylum een kans te geven. Al snel raakt hij verwikkeld in intriges en duurt het niet lang voordat hij de ware bedoelingen van de diabolische dr. Lamb en zijn crew achterhaalt.

Stonehearst Asylum (oorspronkelijke titel Eliza Graves) is gebaseerd op een kort verhaal van Edgar Allan Poe. In handen van regisseur Brad Anderson, bekend van de donkere thrillers Session 9 (2001) en The Machinist (2004), is het een zwaar aangezette mix van thriller, horror, kostuumdrama en satire geworden. Prachtig geschoten, dat wel, met veel oog voor decors en setting. De opnamen vonden plaats in Bulgarije, waarin het statige, spookachtige gebouw een goede keuze is, maar het bergachtige landschap weinig overeenkomsten vertoont met het Britse platteland.

Recensie Stonehearst Asylum

Bombastisch en gladgestreken
Net als in zijn vorige films speelt Anderson met plottwists, die voor de kijker in Stonehearst Asylum echter onverrassend zijn. “Believe nothing you hear, and only one half that you see”, horen we niet voor niets meerdere malen als quote in de film terug. Het van meet af aan geforceerd op je hoede zijn (denk d’r om, niets is wat het lijkt!) in combinatie met een voorspelbaar narratief verloop maken dat mindfucks ontbreken, in tegenstelling tot het sterkere Shutter Island (2010) van Scorsese of de recente horrorserie American Horror Story: Asylum (2011).

Het gevoel dat de kijker overmeestert is dat van bombast, alsof Anderson alles uit de kast heeft moeten trekken om met zijn film te overtuigen. De topcast (Ben Kingsley en Michael Caine zijn aangetrokken als grote namen) en de dure productie ten spijt, gaat Stonehearst Asylum gebukt onder zijn eigen pretenties. Het duistere randje aan het begin maakt plaats voor een zoete happy ending, waarbij waanzin maar een relatief begrip blijkt te zijn.

 

20 oktober 2014

 
ALLE RECENSIES

Leviathan

Posted on

****

recensie  Leviathan 

De Russische nazaten van Job

door George Vermij

Andrey Zvyagintsevs films weten Bijbelverhalen op ingenieuze wijze te integreren in de harde Russische werkelijkheid. Dat had in zijn The Return nog iets poëtisch en intiems, maar is in Leviathan ambitieuzer en grootschaliger.

De Leviathan is het oudtestamentische zeemonster dat symbool staat voor de chaos vóór de schepping. In Zvyagintsevs film komt dit beest natuurlijk niet voor, maar in het afgelegen vissersdorp in het hoge en koude noorden zwemmen wel walvissen langs de baai. Het is op die mooie, maar rauwe locatie waar het verhaal zich langzaam ontvouwt. Nikolai leeft in een huis aan het water op de plek waar zijn voorouders hebben gewoond. De corrupte burgemeester van het dorp heeft zijn oog op de plek omdat het met zijn pittoreske uitzicht de perfecte locatie is voor lucratieve bouwprojecten.

Recensie Leviathan

Nikolai maakt geen kans tegen de macht en de streken van de burgemeester. Hij besluit terug te vechten door zijn oude legervriend Dmitri in te schakelen. Die werkt nu als advocaat in Moskou. Ze proberen de burgemeester te chanteren door gevoelige informatie prijs te geven. Ondertussen groeit de spanning tussen de heethoofdige Nikolai en de beheerste Dmitri. Dit wordt nog eens versterkt als Nikolai’s vervreemde vrouw gevoelens voor Dmitri begint te krijgen.

Corruptie en staatsieportretten
In de eerste helft van de film lijkt Nikolai ondanks zijn ondergeschikte positie nog een kans te maken tegen de monsterlijke corruptie in het dorp. Maar Nikolai vormt de Bijbelse Job van het verhaal en ondergaat gaandeweg steeds grotere tegenslagen. De film trekt eenvoudig vergelijkingen met het oude testament door Nikolai in discussie te laten gaan met een orthodoxe priester over het nut van onoverkomelijke tegenslagen en onnodig lijden. Maar in Leviathan is er geen religieuze catharsis na de wanhoop. Dit is Rusland. In een andere scène zien we de burgemeester een dealtje sluiten met een kerkvader om een nieuwe kerk te bouwen. Macht en religie lopen naadloos in elkaar over en ondersteunen elkaar.

In andere scènes kijkt Vladimir Poetin vanuit een staatsieportret ingenomen een rechtszaal in waar de wet wordt uitgesproken die door de burgemeester zo is aangepast dat zijn belangen niet in het geding komen. Zvyagintsev plaatst zo de eeuwig lijdende man in de Russische werkelijkheid. Macht verbrijzelt genadeloos diegenen die in de weg staan.

Recensie Leviathan

Tragische bewoners
Ondanks deze zware thematiek weet Zvyagintsev alles prachtig te vangen in mooie shots die de schoonheid van het gebied rauw tonen. Het tempo van de film is laag, maar zuigt je zo mee in de levens van de personages. Er is zelfs sprake van een bescheiden portie humor in de vertolking van de burgemeester die met zijn gedrongen voorkomen en schijnbaar permanente dronk lijkt op een karikatuur. Zijn onverbiddelijke hardheid vormt echter het tegengif en toont de kwaliteiten die nodig zijn om de macht te behouden in het moderne Rusland.

Uiteindelijk weet Zvyagintsev met zijn film eerlijk te zijn over zijn harde land en zijn tragische bewoners. Tegelijk verweeft hij dat subtiel met thema’s die dieper gaan en universeel zijn, waardoor je als kijker geboeid blijft.

 

18 oktober 2014

 
ALLE RECENSIES

Pride

Posted on

****

recensie  Pride

Homo’s en mijnwerkers vinden elkaar in nostalgisch tijdsbeeld

door Karina Meerman

Britse succesformule geeft ontroerend tijdsbeeld van twee buitengesloten gemeenschappen die elkaar vinden in zware tijden. 

In 1984 gingen mijnwerkers in Groot-Brittannië in staking als protest tegen de overheidsaankondiging van het grootschalig sluiten van de mijnen. De staking zou bijna een jaar duren. Een lange periode waarin de meeste mijnwerkers en hun gezinnen niet konden rekenen op inkomen of bijstand. Overal in het land ontstonden inzamelacties.

Recensie Pride

De film Pride zoomt in op de activiteiten van de Londense ‘Lesbians and Gays Support the Miners (LGSM)’, een groep onder de bezielende leiding van de 23-jarige Mark Ashton (Ben Schnetzer). Geïnspireerd door de Pride, de jaarlijkse mars voor gelijke rechten voor homo’s en lesbiennes, besluiten ze geld in te zamelen voor de mijnwerkers. Voordat zij echter een vakbondsafdeling hebben gevonden die geld wil accepteren van homo’s, zijn we al een stuk verder in de film en hebben we al een band opgebouwd met de meeste hoofdpersonen.

Harmonie en conflict
Pride verloopt volgens de succesvolle Britse formule van de feelgoodmovie. Men neme een groep interessante personages en volgt hun persoonlijke ontwikkeling alsook hun plaats in de groep. Neem een contrasterende groep en doe hetzelfde. Laat de groepen elkaar ontmoeten, voeg nog wat extra harmonie en conflict toe en sluit af met een ontroerend einde.

Wat Pride bijzonder maakt is dat de film is gebaseerd op feiten: de LGSM steunde inderdaad een kleine gemeenschap in Wales en werd op onverwachte wijze beloond voor haar steun. Knap van regisseur Matthew Warchus dat hij een stuk geschiedenis kan vertellen als een sprookje, zonder de akeligheden te schuwen. Want ook voelt Pride als een feelgoodmovie, het leed van mijnwerkers- en de homogemeenschap in dit tijdsgewricht is duidelijk aanwezig.

Recensie Pride

Sociaal activisme
Wie jong was in de jaren tachtig wordt succesvol teruggeworpen in een tijd van sociaal activisme, veel zwarte make-up en het gevoel dat onrecht nog te bestrijden was met muziek en persoonlijke daden. Een tijd zonder internet en mobiel: je arriveerde ergens zonder dat je wist hoe het eruit zag. Je kon drie uur te laat zijn zonder bereikbaar te zijn. Een andere vorm van protestacties dan op een URL klikken of vanaf de computer geld doneren. Niet per se beter, maar wel anders. Wel beter is de positie van homo’s en lesbo’s. Dat bijvoorbeeld politieagenten – ook in Londen – meewandelen in de Gay Pride was in 1984 nauwelijks voor te stellen.

De Britse formule maakt Pride enigszins voorspelbaar, maar aangezien het geschiedenis is, mag dat ook wel. De personages zijn sympathiek genoeg, de humor is prettig en wie pinkt er niet graag een traantje weg tijdens de film?

 

14 oktober 2014

 
ALLE RECENSIES

Under the Skin

Posted on

****

recensie  Under the Skin

Alien ontdekt lichaam

door Alfred Bos

Scarlett Johansson als buitenaards wezen in Schotland op mannenjacht. Under the Skin is een eigenzinnige kunstfilm in de geest van Godard en Pasolini.

Veel films draaien om een verhaal, sommige films focussen op sfeer. Waar Trance of het recente Gone Girl de kijker horendol draaien met plotwisselingen en onverwachte perspectiefverschuivingen, ontregelt Under the Skin het kijkpatroon van de bioscoopbezoeker met een afwijkende vorm. Geen plot, weinig dialoog, surrealistische beelden, onbestemde scènes, een stekelige soundtrack – Under the Skin is een oefening in vervreemding.

Recensie Under the Skin

En dat letterlijk. De met zwart geverfd haar bijna onherkenbare Scarlett Johansson speelt een buitenaardse intelligentie die op aarde, in haar geval Schotland, is geland om, ja wat eigenlijk? Unheimische sfeer, onbestemde handeling, geen duidelijk doel; dat doet aan Tarkovsky’s Stalker denken. Naamloze alien die onwennig op aarde ronddoolt, dat brengt The Man Who Fell to Earth (met David Bowie) in herinnering. Maar Under the Skin is, mede dankzij de atypische casting van Johansson, zijn eigen film.

Film pur sang
De Britse regisseur Jonathan Glazer deed er negen jaar over om zijn derde feature gefinancierd te krijgen. Mede dankzij het British Film Institute en Channel 4 is het gelukt en daar moet de cinefiel blij mee zijn, want Under the Skin is film pur sang. De beelden vertellen het ongemakkelijke verhaal en de kijker wordt geprikkeld zijn visuele indrukken aaneen te rijgen tot een logisch geheel. In al zijn vervreemding verveelt Under the Skin geen moment, het is volstrekt onvoorspelbaar hoe de rolprent zich ontwikkelt. Ieder moment kan er iets ongerijmds gebeuren.

De regisseur brengt de kijker in de juiste psychische modus met dertig seconden zwart doek en doodse stilte op de geluidsband. De contrasterende combinatie van gestyleerde scènes, afwijkende montage en met verborgen camera gedraaide cinéma vérité paste hij eerder toe in clips voor Radiohead en Massive Attack. En wist de regisseur zich voor zijn voorlaatste werkstuk, Birth (2004), nog te verzekeren van een rits gevierde acteurs – onder meer Nicole Kidman, Danny Huston en, of all people, Lauren Bacall – ditmaal is Johansson de enige professionele acteur. De rest zijn Schotse amateurs.

Recensie Under the Skin

Full frontal naakt
Ze is op aarde om mannen te verschalken; die dienen als grondstof voor de – fraai gevisualiseerde – buitenaardse voedselindustrie. Het lukt de regisseur om de kijker door de ogen van een alien naar het aardse gewoel te laten kijken. De scène in de dansclub, met Darude’s tijdloze Sandstorm als gangmaker, illustreert haar onwennigheid met menselijke emoties, voor zover dat nog niet duidelijk was na een schokkend moment met een achtergelaten baby. En dan gebeurt het, de alien ontdekt haar lichaam. Ze raakt in de war en verdwaalt.

Under the Skin is in meerdere opzichten provocatief, mede omdat er full frontal mannelijk naakt in te zien is, inclusief erecties. Ook Johansson figureert in diverse stadia van ontkleding, van weinig aan het lijf tot helemaal niets. Daar tegenover staat de imposante leegte van de Schotse Hooglanden, waar de climax van de film is gesitueerd. En mochten de beelden niet verontrusten, dan is er nog de spooky soundtrack van Mica Levi, haar eerste nota bene. Wie zoekt naar een eigentijdse nouvelle vague-film in de trant van Godard of Pasolini, kan hier terecht. Na Locke de tweede Britse verrassing van dit najaar.

 

13 oktober 2014

 
ALLE RECENSIES

Gemma Bovery

Posted on

***

recensie  Gemma Bovery

De verveelde vrouw als archetype

door Cor Oliemeulen

Literair komisch drama over een aantrekkelijke vrouw die volgens haar bemoeizuchtige buurman hetzelfde vreselijke lot als haar bijna-naamgenoot wacht. 

De nog jonge carrière van Gemma Arterton is op zijn minst opmerkelijk te noemen. Sinds haar rol als Bond-meisje Strawberry Fields in Quantum of Solace (2008) liggen de aanbiedingen voor de 28-jarige Britse actrice voor het oprapen. Haar landgenoot Stephen Frears strikte haar voor de titelrol van Tamara Drewe (2010), een komisch drama over een journaliste die terugkeert naar haar geboortedorp. Haar verleidelijke verschijning springt direct in het oog, zeker nadat Tamara een niet overbodige neuscorrectie heeft ondergaan. Moeiteloos brengt ze een aantal mannenhoofden op hol: haar sympathieke jeugdvriendje, de populaire drummer van een punkband en een getrouwde schrijver van middelbare leeftijd. Dit leidt tot een reeks van geestige verwikkelingen, waarna Tamara uiteindelijk haar keuze zal bepalen.

Recensie Gemma Bovery

Overspel
Als Engelse immigrante moet Gemma Arterton ook in het Franse komische drama – met nota bene als titel – Gemma Bovery al haar romantische aandacht tussen drie mannen verdelen. In deze film van Anna Fontaine (Coco avant Chanel, 2009) is het Engelse platteland verruild voor een dorp in Normandië en heeft de getrouwde schrijver plaatsgemaakt voor een getrouwde bakker. Een bakker met een voorliefde voor speciale broden en literatuur. Welke literatuur in het bijzonder zal spoedig blijken.

Er is nog een opvallende parallel tussen de twee films met Gemma Arterton in de hoofdrol. Zowel Tamara Drewe als Gemma Bovery zijn adaptaties van stripromans van Posy Simmonds. Voor Tamara Drewe liet deze Britse kunstenaar zich inspireren door de negentiende-eeuwse roman Far From the Madding Crowd van Thomas Hardy waarin een vrouw moet kiezen uit drie potentiële minnaars. Voor Gemma Bovery putte ze inspiratie uit de beroemde eveneens negentiende-eeuwse roman Madame Bovary van Gustave Flaubert. In dit verhaal pleegt doktersvrouw Emma Bovary overspel bij de vleet om aan de leegte van het bestaan in de provincie te ontsnappen.

Madame Bovary
Terug naar Gemma Bovery en het Franse platteland. De Britse Gemma en Charles vormen een kunstenaarsechtpaar dat komt wonen in een krakkemikkige boerderij. Ze zijn de overburen van de bakker, Martin genaamd. Hij is direct verliefd als Gemma nog eens omdraait en naar hem glimlacht. ‘Dat ene wuifje betekende het einde van tien jaar verhulde seksualiteit’, vertelt zijn voice-over. Als Charles buitenshuis is, verleent Martin graag hand- en spandiensten aan Gemma. En op een zwoele middag leert hij haar zelfs de ambachtelijke kunst van het brood kneden. Helaas voor Martin valt Gemma niet voor zijn charmes, maar voor die van een welgestelde jongeman die in een kasteel woont. Maar Martins obsessie duurt onverminderd voort. Voor hem staat vast dat Gemma Bovery de wedergeboorte van Madame Bovary is. De verveelde vrouw als archetype, die een verschrikkelijk lot te wachten staat.

Recensie Gemma Bovery

Hoewel Gemma met haar wapperende haren, vrolijke zomerjurkjes en schuldige onschuld sensueel schittert in het Normandische licht, gaan de meeste credits naar Fabrice Luchini (Dans la Maison, 2012) als Martin. Op grappige en meeslepende wijze becommentarieert hij de gebeurtenissen, terwijl hij allerlei fratsen uithaalt om het veronderstelde lot van Gemma te veranderen.

Zo bruin als in La Discrète (1990) bakt hij het niet. In die doorbraakrol speelt Luchini een gedumpte schrijver die zich wreekt op het vrouwelijke geslacht. In Gemma Bovery blijft het bij bemoeizucht en goede bedoelingen. Goede bedoelingen die eindigen in een tragedie. Maar dan wel een tragedie die zich al in de proloog aandient en waarvan de werkelijke aanleiding pas in het allerlaatste shot voor de fantastische epiloog wordt onthuld.

11 oktober 2014

 

Vijf Madame Bovary-verfilmingen

 
ALLE RECENSIES

Judge, The

Posted on

****

recensie  The Judge

De man van staal en moraal

door Alfred Bos

Robert Duvall en Robert Downey Jr. excelleren in fraai gefotografeerd drama dat scharniert rond een complexe vader-zoonrelatie. The Judge is een karakterfilm met een subtiel plot.

De 71-jarige Joe Palmer is al meer dan veertig jaar rechter in het ruim beloverde en spierwitte provinciestadje Carlinville, het Blaricum van Chicago. Hij is een baken van integriteit, wars van smoezelen en begiftigd met een kartelig gevoel voor humor. Wanneer zijn vrouw plots overlijdt, is de rechter – wie kan het hem kwalijk nemen – emotioneel uit het lood geslagen. Getergd tot in zijn merg neemt hij een verkeerde beslissing.

Recensie The Judge

Hank Palmer, de middelste van zijn drie zoons, is geslaagd in het leven, maar mislukt als mens. Als vrijpleiter in Chicago heeft hij een indrukwekkende staat van dienst opgebouwd, maar buiten zijn werk kan hij nauwelijks een zinvolle relatie onderhouden; zijn huwelijk is een mislukking. Terug in Carlinville voor de begrafenis van zijn moeder blijkt de relatie met zijn vader en broers ronduit stekelig. Terloops spelen verrassende details uit Hanks verleden op en wordt het hoe en waarom van de familieverhoudingen duidelijk.

Humeurige grijsaard
The Judge is geen rechtbankdrama – al speelt een belangrijk deel van het verhaal zich in de rechtbank af – maar een karakterstudie rond bloedrelaties, met een vleugje mysterie voor de spanning. Veteraanacteur en Hollywood-instituut Robert Duvall, 83 inmiddels en gespecialiseerd in humeurige grijsaards met een gietijzeren moraal, vertolkt de rol van de rechter uit de filmtitel. Het verbale en emotionele weerwerk komt van Robert Downey Jr. die de naar vaderliefde hunkerende zoon Hank speelt.

Duvall acteerde vorig jaar een vergelijkbare rol in het familiedrama Jane Mansfield’s Car; ook daar is een begrafenis aanleiding voor een familiebijeenkomst. Die film werd geschreven en geregisseerd door Billy Bob Thornton, die in The Judge opduikt als de aanklager van pa en tegenstrever van zoon Palmer. Daarmee is het rijtje karakteracteurs nog niet compleet: Vincent D’Onofrio vertolkt de oudste broer Glen en Vera Farmiga Hanks vroegere scharrel Samantha.

Recensie The Judge

Fijnzinnige psychologie
Het zijn niet alleen de voortreffelijke acteurs (wie Robert Downey Jr. alleen kent van Iron Man of Sherlock Holmes zal van zijn stoel vallen) waardoor The Judge ruim 140 minuten lang boeit, het is ook het subtiel opgezette script van de schrijvers van Gran Torino en The King’s Speech. Zo zijn aanleiding en omstandigheden voor rechter Joe Palmers verkeerde beslissing knap verweven met de verhouding tot zijn zoon. Dergelijk fijnzinnige psychologie kom je in de Amerikaanse cinema zelden meer tegen. Laconieke terzijdes en een geestige running gag zorgen voor het humoristische tegenwicht.

De verrassing van The Judge is des te aangenamer omdat de film komt uit de koker van David Dobkin, die eerder melige puberfilms en lichtgewicht relatiekomedies maakte. Met een solide bezetting en een doordacht script levert hij een visueel sterke – diverse scènes zijn gedraaid met tegenlicht  – rolprent af. Met zijn levensechte personages en wars van gekunstelde premissen of flitsende actie is The Judge een film uit een vervlogen tijdperk, over een tijdloos en tevens hoogst actueel thema, wortels en identiteit. Meer goed nieuws voor Duvall-fans: hij schijnt aan een nieuwe film te werken.

 

10 oktober 2014

 

ALLE RECENSIES

Locke

Posted on

****

recensie  Locke

Hachelijk huzarenstukje op de M1

door Cor Oliemeulen

Een man maakt een nachtelijke autorit van Birmingham naar Londen. Geen gestoorde lifters, spectaculaire achtervolgingen of een heftig verkeersongeluk. Slechts drama. Zeg maar gerust een tragedie. Eén man in een auto met een telefoon. Meer is niet nodig.

Ivan Locke is een normale, bijna saaie man die is gezegend met een gelukkig huwelijk, twee aardige zonen en een goede baan. Als hardwerkende en gerespecteerde constructiemanager leidt hij een van de grootste bouwprojecten van Europa. Juist op de belangrijkste dag van zijn klus ontvangt hij een telefoontje waardoor hij zich genoodzaakt voelt resoluut het roer om te gooien. Tot grote afschuw van zijn baas meldt hij zich af voor zijn werk en belt zijn vrouw dat hij vanavond niet thuis komt. Maanden geleden is er iets gebeurd waardoor Locke nu een andere bestemming heeft.

Recensie Locke

Fascinerend levensecht
Tom Hardy is fascinerend levensecht als de titelfiguur. Na successen op toneelpodia en in tv-series heeft de 37-jarige geboren Londenaar de weg naar het witte doek gevonden. Hij brak door in het actiemysterie Inception (2010) van Christopher Nolan en werd wereldwijd bekend als de schurk Bane in The Dark Knight Rises (2012) van dezelfde regisseur. In Locke laat hij voor het eerst zien dat hij met gemak in zijn eentje een film kan dragen.

Sinds zijn ontdekking als zeer begenadigd filmacteur staan producenten in een lange rij. Binnenkort is hij te zien in het misdaaddrama The Drop en voor volgend jaar loopt zijn agenda snel vol. Zo wordt Tom Hardy in de nieuwe Mad Max de gelijknamige held en zal hij een hoofdrol spelen in The Revenant van de Mexicaanse topregisseur Alejandro González Iñárritu.

De Engelse regisseur Steven Knight wilde Locke alleen maar maken mits Hardy toestemde. Na zijn bejubelde scenario’s van Dirty Pretty Things (2002) en Eastern Promises (2007) maakte Knight vorig jaar zijn speelfilmdebuut met de misdaadprent Hummingbird. Daar experimenteerde hij met camerahoeken vanaf en vanuit een rijdende auto, waarbij hij mooie beelden en verrassende perspectieven ontdekte. Het concept voor Locke was geboren. In deze film zien we Tom Hardy van diverse kanten sfeervol gefotografeerd en belicht. Ondanks het feit dat de protagonist de hele tijd op een autostoel zit en nauwelijks beweegt, ontstaat er daadwerkelijk een gevoel van visuele dynamiek.

Recensie Locke

Nieuwe missie
Locke is zo geobsedeerd door zijn nieuwe missie dat hij alle gebeurtenissen zo zakelijk mogelijk benadert. Voorzien van een degelijke baard en een nasaal Welsh-accent moet Hardy het niet hebben van grote gebaren, maar van subtiele emoties in het gezicht, zijn ogen en zijn stem – waarlijk een masterclass acteren. Het blijkt niet niets: verstek laten gaan voor de belangrijkste klus van je werkleven, je vrouw opbiechten waarom je niet naar huis komt, je zoons meedelen dat je niet samen met hen een grote voetbalwedstrijd kunt kijken en ondertussen ervoor zorgen dat het kostbare bouwproject zonder jou niet instort.

Het drama kent een spannend scenario met uitstekende stemrollen van Locke’s echtgenote Katrina (Ruth Wilson), zijn zonen (Tom Holland en Bill Milner) en zijn nerveuze alcoholistische collega Donal (Andrew Scott) die het werk moet overnemen. In een race tegen de klok slaan bij alle betrokkenen de opwinding en frustratie toe. Locke moet een hoge prijs betalen voor zijn misstap, maar voor hem is er maar één keus: de ene verantwoordelijkheid weegt zwaarder dan de andere. Wat begint met de constructie van een gebouw eindigt met de verwoesting van een leven.

 

6 oktober 2014

 
ALLE RECENSIES

Hector and the Search for Happiness

Posted on

**

recensie  Hector and the Search for Happiness 

Midlifecrisis zoektocht naar de betekenis van geluk

door Nanda Aris

In Hector and the Search for Happiness gaat een man van middelbare leeftijd op zoek naar de betekenis van geluk, zodat hij zijn psychiatrische patiënten weer kan helpen. Hij reist de wereld over en komt in veel verschillende, soms onvoorstelbare, soms grappig bedoelde situaties terecht, voordat hij erachter komt wat gelukkig zijn echt betekent. 

Hector and the Search for Happiness is geregisseerd door Peter Chelsom, die we kennen van Serendipity, Shall We Dance en Hannah Montana: The Movie. Mierzoete films, dus het ligt in de lijn der verwachting dat zijn jongste film van een fijn laagje Hollywood-clichés voorzien wordt. De film is gebaseerd op de gelijknamige internationale bestseller uit 2002 van de Franse psychiater en schrijver Francois Lelord. 

Recensie Hector and the Search for Happiness

Comfort
Hector (Simon Pegg: Shaun of the Dead, Star Trek: Into Darkness) is een gelukkige man, met een geordend, comfortabel en weinig spannend leven. Als Londense psychiater luistert hij naar zijn patiënten, maar steeds vaker kan hij moeilijk het geduld opbrengen om naar het geklaag van hen te luisteren. Want wat is het belang van zijn werk als hij zijn patiënten elke week ziet, maar zij niet beter worden? Een eigentijds gegeven: rijke, maar ontevreden mensen. 

Hij vraagt zich af wat gelukkig zijn precies inhoudt, en vraagt het zijn perfecte vrouw Clara (Rosamund Pike: Wrath of the Titans, Jack Reacher). Zij schrikt, omdat ze denkt dat hij niet meer van haar houdt. Ze denkt dat het komt omdat ze geen moeder wil worden. Weer een eigentijds gegeven: volwassenen die moeite hebben grote beslissingen in hun leven te nemen. Wanneer Hector aankondigt dat hij op reis wil in zijn eentje, om uit te zoeken wat mensen gelukkig maakt, geeft Clara hem carte blanche  in deze zoektocht. 

Rondreis
En zo begint zijn reis, van Azië naar Afrika, en van Amerika uiteindelijk weer terug naar Londen. Hector komt in veel verschillende situaties terecht: van luxe nachtclub naar monniken, naar ‘Afrika’ met prachtige uitgestrekte landschappen, een beangstigende vlucht in een vliegtuig, en een drugsbaron wiens vrouw hij helpt. Hij wordt ontvoerd en ontsnapt ternauwernood aan de dood; ondanks de ernst van de situatie, totaal niet geloofwaardig, door het gebruik van humor en luchtigheid. Hector besluit op bezoek te gaan bij zijn vroegere liefde in Amerika. Daar komt hij er uiteindelijk achter wat geluk echt betekent, een nogal clichématig einde van de film. 

Deze film doet veel denken aan andere ontdekkingsreisfilms als The Secret Life of Walter Mitty (Ben Stiller, 2013), Eat Pray Love (Ryan Murphy, 2010) en The Bucket List (Rob Reiner, 2007). In al deze films gaan mensen op reis, om dingen te doen die ze nog niet eerder gedaan hebben, of gezien hebben, om geprikkeld te worden, spanning te ervaren, en het leven ten volste te leven. 

Recensie Hector and the Search for Happiness

Flauw
Hector and the Search for Happiness is op sommige momenten tenenkrommend. Zoals wanneer een restauranteigenaresse tegen Hector zegt dat ze graag geluk wil ervaren: ‘I want happiness’, wat met een zwaar accent klinkt als ‘I want a penis’. 

Aan actie geen gebrek, maar impact maakt het niet. Ondanks aardig acteerwerk (onder andere van onze ‘eigen’ Barry Atsma) is de film niet geslaagd. Soms slaan de grappen aan, maar vaker is de humor flauw. De tekeningen die Hector maakt in zijn notitieboekje zijn leuk, sommige van de oneliners over geluk zijn waar en zetten aan het denken, maar van een aantal belerende quotes die regelrecht uit een zelfhulpboek lijken te komen gaan de haren werkelijk overeind staan. Van het bedoelde feelgood-gevoel is uiteindelijk te weinig sprake. 

 

5 oktober 2014

 

ALLE RECENSIES