Categorie: SUZAN

IFFR 2017 – Deel 4

Posted on

Verslag IFFR 2017 Deel 4:

Grieks nihilisme, uitzichtloosheid, zure humor en petanque

door Suzan Groothuis

Het IFFR 2017 nadert zijn einde. Terwijl Moonlight en Heleen van Royens Het Doet Zo Zeer strijden om de publieksprijs, gaan we het laatste weekend in.

In dit verslag aandacht voor nihilisme in het Griekse Park, uitzichtloosheid in Katie Says Goodbye, zure humor in Lemon en petanque in The Giant. Overeenkomstig thema? Outsiders!

Park

Grieks nihilisme in een grauw en kil Athene
In Park volgen we een groep jongeren die rondhangen bij het voormalige Olympische dorp. Van de glamour van weleer is weinig over: verlaten tribunes, alles roestig en in verval. Een troosteloze plek dus, waar jongeren bij elkaar komen, elkaar uitdagen, wat rondslingeren op hun brommer en de jongens de meiden uitchecken.

Park heeft een rauwe stijl. De camera volgt de jongeren dicht op de huid, waarmee een beklemmende sfeer beoogd wordt. De film wil toewerken naar een opbouwende spanning, wanneer een van de jongeren de confrontatie aangaat met Deense toeristen (een van hen is de bekende Deense acteur Thomas Bo Larsen uit Festen). Maar het werkt niet. Park is in zijn sociaalrealisme vooral saai. We leven niet mee met de personages, maar volgen hen in hun uitzichtloosheid. Zonder hen beter te leren kennen. We zien vlagen van persoonlijkheid, zoals de jonge Anna die de aandacht zoekt van jongens maar tegelijkertijd onzeker lijkt.

Meer verhaallijn en meer uitdieping van de karakters had van Park een interessantere film kunnen maken. Wellicht schotelt regisseuse Sofia Exarchou de kijker de situatie voor zoals die is (jongeren met weinig toekomstperspectief, terwijl vermogende toeristen hun geld uitgeven). Een aanklacht op het Griekenland van nu, maar niet een die blijft hangen.

Katie Says Goodbye

Liever zonnigere toekomst in Californië
Van uitzichtloos Griekenland gaan we naar uitzichtloos Arizona in Amerika. Serveerster Katie (Olivia Cooke, Me and Earl and the Dying Girl) heeft een zonnigere toekomst voor ogen in Californië. Van haar situatie in Arizona word je als kijker niet vrolijk: samen met haar werkloze moeder woont ze in een trailerpark en om extra bij te verdienen heeft ze betaalde seks met mannen. Al het geld dat ze verdient wordt liefdevol gebundeld en op een geheim plekje weg gestopt. Want haar moeder heeft losse handjes als het gaat om geld uitgeven.

Katie Says Goodbye volgt het titelpersonage in haar wens te vertrekken en afscheid te nemen. Maar dat gaat niet zomaar. Ze wordt verliefd op de stille Bruno (Christopher Abbott, Charlie uit Girls) met wie ze het liefst samen naar Californië vertrekt. Maar Bruno wil dat ze stopt met haar bijverdiensten. Dan gaat het van kwaad tot erger: terwijl Katie haar best doet om op een zuivere manier geld te verdienen en haar plannen te verwezenlijken, keert alles en iedereen zich tegen haar.

Katie Says Goodbye is een soort Amerikaanse Dardenne-film. Sociaalrealisme in Arizona in plaats van Wallonië, met personages die worstelen om het hoofd boven water te houden. Maar echt mee voelen doe je niet. Misschien wel omdat Katie te lief is en alles gelaten over zich heen laat komen. Je zou willen dat ze meer van zich afbijt, zoals de hoofdpersoon in Moonlight die snoeihard afrekent met een van zijn belagers. De gebeurtenissen, die overigens voorspelbaar zijn, frustreren. En wat rauwere personages hadden van Katie Says Goodbye een geloofwaardiger film gemaakt. Neem Harmony Korines Gummo uit 1997, die uitzichtloosheid en eenzaamheid in een stadje in Ohio perfect weet te vangen.

Lemon

Weinig te lachen in comedy
Lemon was dit jaar de openingsfilm en ontving gemengde reacties. Dat gold ook voor de voorstelling die ik bijwoonde. Voor een comedy werd er amper gelachen. Eerder onrustig heen en weer geschoven, of mensen liepen de zaal uit. Tja, wat moet je met Lemon? In deze zure komedie (zoet is er niet te halen) volgen we Isaac (Brett Gelman). Zijn blinde vriendin verlaat hem na tien jaar. En dus is Isaac terug geworpen op zichzelf en zijn werk in de theaterwereld. Dat dit niet zonder falen gaat kan je uit de titel halen: volgens regisseuse Janicza Bravo verwijst Lemon naar mensen die een deukje hebben opgelopen. Zo ook Isaac.

Helaas maakt haar film de pretenties niet waar: er valt bar weinig te lachen. Het grootste probleem zijn de personages, met Isaac met stip op één. Onsympathiek, zelfzuchtig en leeg. Er mist gevoel, empathie. Lemon resulteert in een zielloos, gortdroog portret met zowaar wat onderbroekenhumor. Waar het een serie als Transparent, die ook draait om mensen die zoekende zijn en eerder ongeluk dan geluk op hun pad vinden, wel lukt, faalt Lemon in de poging om bijtend en grappig te zijn. Tijdens de Q&A leggen Bravo en Gelman uit dat hun film een soort tegenreactie is op het hele Trump-gebeuren. Het zoete, waar zoveel Amerikaanse films patent op hebben, is er uit geknepen. Blijft over een zure, rare bijsmaak.

The Giant

Tragikomedie in sprookjesvorm
Ieder jaar is er wel zo’n IFFR-film. Eén die hoog in de lijstjes terecht komt en scoort op originaliteit, humor en empathie. Het Zweedse The Giant past helemaal in dat plaatje. Origineel, door een sport als petanque als uitgangspunt te nemen. Wat? Petanque is een soort jeu de boules en is een stuk moeilijker dan het lijkt. En Rikard Boberg is er weg van. Ondanks zijn beperking (Rikards uiterlijk is te vergelijken met de Elephant Man) is de kleine man met goed gevoel voor humor een ster in deze sport. Samen met zijn vriend en teamgenoot Roland besluiten ze aan een belangrijke wedstrijd mee te doen. Voor Rikard is er een achterliggende motivatie: door de wedstrijd te winnen hoopt hij weer herenigd te worden met zijn moeder.

The Giant, waarin een denkbeeldige reus Rikard op weg helpt zijn dromen te verwezenlijken, is een tragikomedie in de vorm van een sprookje. Mooie film, creatief vorm gegeven, met een lach en een traan en het hart op de juiste plek.

 

4 februari 2017

 

IFFR 2017 DEEL 1
IFFR 2017 DEEL 2
IFFR 2017 DEEL 3
IFFR 2017 DEEL 5
IFFR 2017 DEEL 6

 

MEER FILMFESTIVALS

IFFR 2017 – Deel 2

Posted on

Verslag IFFR 2017 Deel 2:

Kannibalisme, zombiegeweld in een trein en zwangere moordzucht

door Suzan Groothuis

IFFR en horror – jawel! Met name de late voorstellingen laten de kijker gruwelen, nagelbijten en wegkijken. Of, in het ergste geval, weglopen als de beelden te expliciet of gruwelijk zijn.

Van nadrukkelijk in beeld gebrachte maar weinig zeggende body horror in Kfc tot een intelligent coming-of-age drama in kannibalenfilm The Girl With All the Gifts.

KFC

Kfc is Vietnamese body horror
Nummer één van de kannibalenfilms en gelijk de minste. Kfc is een Vietnamese body horror. We volgen een bizar gezelschap uit een ontspoorde maatschappij: een necrofiele dokter en een stel kannibalen. Echt een verhaallijn heeft Kfc niet. Meer flarden van een gruwelijke wereld die noch verleden, heden of toekomst voorstelt en nimmer zal zijn, zo luidt de proloog. Gelukkig maar, want van deze donkere, door mensenvlees geobsedeerde maatschappij, word je niet vrolijk.

Kfc wil vooral shockeren en doet dat door geweldsscènes expliciet in beeld te brengen. Een worstje in de vorm van een harige penis, dat door een jong meisje verorberd en uitgespuwd wordt. Een stuk lip dat afgesneden wordt. En de zompige, doffe geluiden die al dat geweld bijstaan. Bij de opening credits is de combinatie van beeld en geluid sterk: als iemand wordt neergestoken, zien we bij iedere steek die we horen (lekker zompige geluiden) de naam van een acteur verschijnen. Humor meets violence, zullen we maar zeggen. De rest van de film is vooral een bizarre trip. En de link naar Kentucky Fried Chicken? Wel, die keten dus, maar de kans is groot dat je tussen je kippetjes wat mensenvlees treft.

Raw

Ontgroening studente diergeneeskunde
Een Frans/Belgische productie in de lijn van films als Calvaire en Dans Ma Peau. In dit debuut van regisseuse Julia Ducournau volgen we Justine, eerstejaars student diergeneeskunde. Haar ouders zetten haar af bij de campus, die dreigend en kil in beeld is gebracht. Een nieuw begin van haar leven.

Dat het meer om de ontgroening dan het studeren zelf draait, blijkt al snel. Een van de opdrachten is het eten van rauwe konijnenniertjes. Justine weigert, want ze is vegetariër. Maar haar zus, ouderejaars, dwingt haar de niertjes te eten. “Wat een afgang, iedereen kijkt”, sist ze haar zusje toe. En dus stopt Justine de niertjes vol walging in haar mond. Waarna de hel begint.

Vreselijke jeuk en immense trek in vlees volgen. We zien gore, dicht ingezoomde beelden van Justine die haar armen en benen open krabt. En zich tegoed doet aan vlees. Mensenvlees. In de tweede helft werkt Raw toe naar een kannibalen-horror met rauwe randjes, overigens prachtig in beeld gebracht. Er zitten wat hiaten in het scenario, maar de film neemt je wel mee met zijn grimmige sfeer en een paar moeilijk te verdragen scènes. Met knap spel van actrice Garance Marillier, die zowel onschuld als onbedwingbare lust weet neer te zetten. En Laurent Lucas (Calvaire, Alléluia) als haar vader, die een verrassende afloop voor de kijker in petto heeft.

The Girl With All the Gifts

De beste kannibalenfilm van het IFFR
Van Vietnam en Frankrijk naar Engeland en met stipt de beste kannibalenfilm van het IFFR. Ook weer een debuut, maar wel van iemand die tv-episodes van series als Peaky Blinders, Doctor Who en Sherlock op zijn naam heeft staan. Regisseur Colm McCarthy is dus geen onbekende en met The Girl With All the Gifts zet hij ook nog eens een opmerkelijk debuut neer.

Ditmaal krijgt de kijker een dystopische toekomst voorgeschoteld, waarin de mensheid getroffen is door een mysterieus virus dat mensen in kannibalen (“hungries”) verandert. Een legerbasis, afgezonderd en geïsoleerd van de veranderde samenleving, heeft alle hoop gevestigd op een groep hybride kinderen – half mens, half hungrie – die als proefkonijn worden gebruikt voor de ontwikkeling van een vaccin. Maar wanneer de basis wordt aangevallen is een kleine groep, waaronder het hybride meisje Melanie, genoodzaakt te vluchten.

Vanaf dan wanen we ons in een grimmig, door onkruid overwoekerd Londen. Een stad waar elke levende ziel uit verdwenen is en de hungries de dienst uitmaken. Het team en Melanie moeten niet alleen zelf zien te overleven, maar ook uitdokteren hoe de wereld te redden is. Een intelligente film waarin morele dilemma’s elkaar kruisen en het recht van de slimste zegeviert. Met een mooie rol van de jonge Sennia Nanua, die als Melanie de wijsheid in pacht heeft en haar wereld een kans wil geven.

Train to Busan

Zombies in een trein
Koreaanse zombiefilm die zich bijna geheel afspeelt in een trein. Dat er iets ernstigs aan de hand is blijkt aan het begin van de film, waarin een dood hert in een quarantaine-gebied weer tot leven komt. Eindelijk, zombie-dieren! Maar het verhaal draait om een vader en zijn dochter, die haar moeder weer wil opzoeken in Busan. Dat vader en dochter verwijderd zijn van elkaar blijkt uit het verjaardagscadeau dat hij haar geeft. Een Wii-spelcomputer, terwijl er al één speelklaar in de kast staat. Als dochterlief alleen nog blij wordt van een bezoek aan haar moeder, besluit haar vader daar gehoor aan te geven. Dus maken ze samen de treinreis naar Busan, die al snel uitmondt in een zombie-trip.

Wat blijkt? Er heerst een virus dat zich razendsnel meester maakt van mensen. Ook iemand in de trein is besmet en algauw heel veel anderen. Een overlevingsstrijd volgt tussen het bijtgrage zombiegeweld. Gelukkig zijn er wat methoden die helpen: als je de treinramen afplakt en de zombies je niet langer kunnen zien zijn ze stil. Idem in het donker. Vader en dochter moeten samen met wat andere treinreizigers zien te overleven.

Train to Busan is een middelmatige zombiehorror, waarbij het vooral draait om de dochter-vaderrelatie die toewerkt naar een gevoelig einde. En voor wie al het geweld in The Walking Dead gewend is, is Train to Busan vrij braaf – we zien vooral bijtende kaken in besmette gezichten en bloedspetters.

Prevenge

Horror met een komisch randje
Ook horror, met dan met een komisch randje: het Engelse Prevenge. Alice Low regisseerde de film en nam de hoofdrol voor haar rekening. We kennen haar als Tina, aan wiens handen ook al bloed kleefde, in Ben Wheatley’s Sightseers. In Prevenge speelt Low de acht maanden zwangere Ruth, die communiceert met haar baby. Bizarre communicatie, dat wel, want de ongeborene stuurt aan op moord. Er is een link naar de dood van de vader, die omkwam (wel of geen ongeluk?) tijdens een klimexpeditie. Tijd voor wraak!

Prevenge balanceert tussen horror en komedie en doet daarmee denken aan het eerdergenoemde Sightseers. Droog, banaal en tegelijkertijd is niets wat het lijkt. Voor iemand die op moordpad gaat is Ruth namelijk uiterst onzorgvuldig: ze slacht mensen opzichtig af in hun eigen huis of op hun werk. Die scènes gaan gepaard met het nodige geweld, waarbij het mes fel snijdt en hakt en het bloed rijkelijk vloeit.

Low, die zelf hoogzwanger was tijdens het filmen, heeft met Prevenge een overtuigende absurde horrorkomedie gemaakt. Met bijrollen van Game of Thrones-acteurs Kate Dickie en Gemma Whelan. Na het zien van deze film vraag je je wel af, wie er in godsnaam nog zwanger wil worden.

 

2 februari 2017

 

IFFR 2017 DEEL 1
IFFR 2017 DEEL 3
IFFR 2017 DEEL 4
IFFR 2017 DEEL 5
IFFR 2017 DEEL 6
 
MEER FILMFESTIVALS

Preview: IFFR 2017

Posted on

Preview International Film Festival Rotterdam 2017
De grote namen en films voor de sterke maag

door Suzan Groothuis

Het International Film Festival Rotterdam (IFFR) 2017 trapt woensdag 26 januari af met de openingsfilm Lemon. Deze debuutfilm van Janicza Bravo kan niet anders dan leuk zijn: de acteercarrière van een veertiger zit in het slop, maar hij wil de realiteit niet onder ogen zien. 

Het IFFR biedt en belooft veel meer: een tiendaags programma boordevol films, vertoond op diverse locaties in de stad. Nieuw is KINO in de Gouvernestraat, waar jaren geleden nog Lantaren Venster zat. En natuurlijk de vaste, vertrouwde locaties: Pathé (volledig ingericht voor het IFFR!), Cinerama, Schouwburg, Oude Luxor Theater en Lantaren Venster.

Jackie

Grote namen
Het programma doorspitten is een hele klus. Divers aanbod, van sociaal geëngageerde films tot horror (ook aan de genrefilm ontkomt het IFFR niet!). En dan zijn er natuurlijk de grote namen, zoals Paterson van Jim Jarmusch, Jackie van Pablo Larraín en Loving van Jeff Nichols.

Te beginnen dan met Paterson, de nieuwste Jim Jarmusch, die bekend staat om zijn droogkomische stijl. Voor Paterson, dat draait om een buschauffeur met poëtische aspiraties, heeft Jarmusch Adam Driver gestrikt. Driver is hot: maakte naam met zijn gelijknamige personage in Lena Dunhams Girls en heeft inmiddels Inside Llewyn Davis, Star Wars: The Force Awakens en Midnight Special op zijn naam staan. En dat is een kleine greep. Zijn verschijning in Paterson is ongetwijfeld een trekker.

Daarbij maakt nieuwsgierig met wat voor nieuws Jarmusch, toch een van de groten van de onafhankelijke cinema, ditmaal op de proppen komt. Voor wie nog meer Jarmusch op het menu wil is er goed nieuws: ook Gimme Danger, over de roerige jaren van The Stooges, is te zien. Een immer energieke Iggy Pop en zijn collega’s blikken samen met vriend en fanboy Jarmusch terug op die wilde tijd.

En dan Jackie, de nieuwste van de Chileense regisseur Pablo Larraín. Zijn eerste film die ik zag was Tony Manero, over een man geobsedeerd door John Travolta als discodanser in Saturday Night Fever. Die film speelt tegen de achtergrond van het regime van Pinochet. Een mengeling van droog, grimmig en bizar. Opvolgers Post Mortem en No borduren voort op de Pinochet dictatuur: in Post Mortem stapelden de lijken zich letterlijk op en No, met acteur Gael García Bernal in de hoofdrol, gaat de tegenaanval in met campagnevoering om de dictator van zijn troon te stoten.

Jackie is Larraíns eerste Engelstalige film. Over First Lady Jackie Kennedy, na de moord op JFK. De kijker is deelgenoot van haar dagen na de moord. Met een bejubelde Natalie Portman als Jackie, bijna voortdurend in beeld. De film belooft een intiem, complex beeld van dit mode-icoon.

Jeff Nichols timmert ook aardig aan de weg. Shotgun Stories, Take Shelter, Mud en Midnight Special scoorden hoog bij critici en publiek. Films die zich afspelen in het zuiden van de VS en die een zekere spanningsboog hanteren. Een broeierige sfeer tegen de achtergrond van het Texaanse landschap. Nu is er Loving, dat zich afspeelt in de VS van de jaren 50. Gebaseerd op een waargebeurd verhaal: een hecht paar kan niet openlijk liefhebben vanwege de rassenscheidingswet die rassenvermenging verbiedt. Met de Australische acteur Joel Edgerton (ook te zien in Midnight Special en het harde Animal Kingdom) en Ruth Negga, die we kennen als de stoere Tulip uit de serie Preacher. Een film over verzet, onderkoeld maar met veel warmte in beeld gebracht.

RAW

Horror
Het avondprogramma biedt veel moois voor de horrorliefhebber. Late tijdstippen beloven duistere films, moet het IFFR gedacht hebben.

RAW bijvoorbeeld, waarin een studente met lichte angst aan haar studie diergeneeskunde begint. Er wacht haar een ontgroening met rauwe konijnenniertjes op het menu, leidend tot een onbedwingbare honger naar vlees. De bloederige en beestachtige gruwelen die volgen zijn wonderwel beeldschoon in beeld gebracht. Desalniettemin: voor mensen met een sterke maag!

Het Vietnamese KFC doet het horrorhart ook sneller kloppen. Hoe bizar wil je het hebben? Een necrofiele dokter en een stel kannibalen zijn enkele figuren uit deze naargeestige body horror. De film moet een op hol geslagen wraakorgie zijn, waarin pijniging de dienst uitmaakt. Een film die de maag waarschijnlijk doet omdraaien en niet voor niets geselecteerd is als late vertoning.

En tot slot Girl with All the Gifts, dat zich afspeelt in een dystopische toekomst. Ook kannibalisme in deze film, waarin een mysterieuze ziekte mensen in hongerige menseneters verandert. Een groep hybride kinderen wordt gebruikt als proefkonijn voor de ontwikkeling van een vaccin. Hoe dat afloopt zien we in een film die zich ontpopt tot coming-of-age verhaal, waarin een van die hybride kinderen laat zien dat het over speciale gaven beschikt.

Kortom: IFFR heeft een breed aanbod van publieksfilms tot horror. Wie zich wil laten inspireren of wie maar niet uit dat eindeloze aanbod een selectie kan maken, klikt hier.
 

23 januari 2017

 

MEER FILMFESTIVALS

Into the Forest

Posted on

***

recensie Into the Forest

Verstilde Apocalyps

door Suzan Groothuis

Het einde van de wereld blijft een inspiratiebron voor filmmakers. Nu is er Into the Forest, waarin twee zussen aan elkaar overgeleverd zijn wanneer het einde van de wereld zich aankondigt. Nou ja, min of meer, als er ineens geen elektriciteit meer is. Geleidelijk aan stapelen de problemen zich op en volgen we de twee in hun overlevingsstrijd.

In de openingsscène is er nog niets aan de hand. Een feestje in de buitenlucht, blije en verliefde mensen onder elkaar. We horen Cat Powers cover van Nina Simone’s Wild Is The Wind.

Overgeleverd aan mysterie
Feestganger Nell (Ellen Page, Inception) wordt vervolgens opgepikt door haar vader en oudere zus Eva (Evan Rachel Wood, The Wrestler) en teruggereden naar hun afgelegen woning te midden van de Canadese bossen. Eenmaal thuis knalt ineens de elektriciteit er uit. Dat het moderne tijden zijn is subtiel in beeld gebracht; via het raam zien we een hypermoderne tv die de huidige modellen overstijgt. Tevergeefs proberen de drie de boel aan de praat te krijgen.

Into the Forest

De uitval van elektriciteit is geen tijdelijke situatie; er lijkt iets ernstigs aan de hand. Wanneer ze er met elkaar op uit trekken om te tanken blijkt de benzine op. Woningen en winkels zijn verlaten. Mensen die ze tegenkomen stralen dreiging uit. Volgens de vader is er maar één oplossing en dat is thuis blijven en wachten tot het probleem is opgelost.

Een oorzaak is er niet. Slechts geruchten en theorieën. Terwijl de dagen vorderen ontbreekt het aan elektriciteit, gas en vervoer. En als de vader plotsklaps omkomt bij een ongeluk, zijn Eva en Nell op elkaar aangewezen.

Into the Forest, gebaseerd op het boek van Jean Hegland, is een donker drama dat zich focust op de relatie tussen de twee zussen tegen de achtergrond van een dreigende Apocalyps.

Omgaan met de nieuwe situatie en met elkaar
De film houdt midden tussen drama en thriller, hoewel het nergens echt spannend wordt. De camera focust op de zussen en hoe zij omgaan met deze nieuwe situatie én met elkaar. Nell is de stoerste en lijkt de realiteit meer onder ogen te zien dan haar oudere zus, die nog steeds een auditie als danseres voor ogen heeft. Omdat de elektriciteit is uitgeschakeld kan ze niet langer dansen op muziek en dient een metronoom om het tempo aan te geven.

Terwijl Nell zich verdiept in hoe je overleeft, trekt Eva zich terug om te dansen. Haar in actie zien is mooi maar onwerkelijk; een vlucht uit de donkere realiteit. Maar ontsnappen van wat er werkelijk speelt is geen optie: met het verstrijken van de dagen en maanden nemen het verval en de dreiging van buitenaf toe.

Into the Forest

Zusterliefde in overlevingsstrijd
Zonder teveel te verraden toont regisseur Patricia Rozema in verstild tempo hoe twee zussen, verschillend van karakter, nader tot elkaar komen in een wereld die overgeleverd is aan de ondergang.

Into the Forest is een film zonder verklaringen en dieperliggende achtergronden; hij moet het hebben van het spel van de twee zussen, sfeer en beeld. Met sfeer en beeld is weinig mis: idyllisch (mooie plaatjes van het landschap) en donker (tekenen van verval) gaan samen met een intieme soundtrack (het eerder genoemde Cat Power, alsmede Sylvan Esso en het onbekende Cream Pipe).

Ellen Page en met name Evan Rachel Wood (die momenteel schittert in HBO’s prachtserie Westworld) zetten hun rollen van de twee zussen in overlevingsmodus verdienstelijk neer. Veel wordt er niet gezegd, maar de uitdrukking in hun gezicht en ogen spreekt voor zich. Kracht bij Nell, leegte bij Eva.

Toch mist er een zekere verdieping, wat vooral te wijten is aan het kale scenario. Antwoorden of verklaringen zijn er niet. Wel, vooral naar het einde toe, wat onnodige wendingen. Wellicht bedoeld om de spanning op te voeren, maar met tegengesteld effect. Uiteindelijk word je als kijker niet écht geraakt of betrokken; verhaal en personages blijven teveel op afstand. Ergens schemert een boodschap door: wat de gevolgen zijn van het wegvallen van zo’n groot goed als elektriciteit, waarvan we zo afhankelijk zijn. En tot wie we teruggeworpen worden wanneer alle moderne en noodzakelijke gemakken ons ontberen: the survival of the fittest, met de natuur om te omarmen. En, in het geval van Into the Forest: wat zusterliefde.
 

16 januari 2017

 
MEER RECENSIES

Top 5 2016

Posted on

Top 5 films + Miskleun van 2016

Heart of a Dog

Acht recensenten van Indebioscoop bespreken hun vijf favoriete films die dit jaar in Nederland in première gingen. Traditioneel kiest iedereen ook de Miskleun van het Jaar én een film die zij jammerlijk misten in de bioscoop. Tot en met Oudejaarsdag lees je hier elke dag een persoonlijke terugblik op het filmjaar 2016.

SG DEEL 7: Suzan Groothuis

De video-countdown van David Ehrlich doet je altijd weer verwonderen over al het moois dat er in de bioscoop is verschenen. Jaarlijks trapt hij af met een compilatie aan beelden van de beste 25 films van dat jaar, met in 2016 opvallend veel aandacht voor dans in films. Neem Ryan Gosling en Emma Stone in La La Land, of de dansende matrozen aangevoerd door een swingende Channing Tatum in Hail, Caesar!. Ook dans in mijn lijstje, maar in geen top van beste films terug te vinden: de prachtige documentaire Strike a Pose over de dansers van Madonna’s Blond Ambition Tour: haar meest controversiële tournee tot dan toe. Verder waren er wat mooie horrormomenten in 2016 en verraste multimedia-artiest Laurie Anderson met haar kleine parel Heart of a Dog.

 

5. – JULIETA

Ingetogen en puur, deze nieuwste Almodóvar. Een weduwe wordt door een toevallige ontmoeting geconfronteerd opnieuw naar haar leven en de keuzes die ze gemaakt heeft te kijken. Na het verlies van haar man is het contact tussen haar en haar dochter verwaterd. Twaalf jaar hebben ze elkaar niet gezien. Twee levens die op zichzelf staan, maar toch verbonden zijn. In een lange flashback blikken we met de Julieta van nu terug op de Julieta van vroeger, waarbij zij besluit het verleden niet langer achter zich te laten. Geen expliciete karakters of emotionele overrompeling zoals in Habla Con Ella of Todo Sobre Mi Madre, maar wel een film die raakt en juist in zijn eenvoud imponeert. Want er broeien wel degelijk emoties, die overigens complexer zijn dan ze op het eerste gezicht lijken. De twee actrices (Emma Suárez en Adriana Ugarte) die de titelrol vertolken sluiten bovendien perfect op elkaar aan.

 

4. – ELLE
2016 is onbetwist het jaar van Isabelle Huppert. Ze speelde in twee hoog aangeschreven films: Verhoevens Elle en L’Avenir. En wat een verrassing is Elle. Dit is letterlijk een film waarbij je niet even weg kan kijken of weg kan lopen, want er gebeurt iedere keer weer iets verrassends. Balancerend tussen thriller, drama en komedie (lees: ongemakkelijkheid die op de lachspieren werkt) is dit een rollor coaster ride die je steeds op het verkeerde been zet. Home invasion thriller inclusief verkrachtingsscène; seksuele ambiguïteit en geen slachtoffer willen zijn; wraakelementen; gestoorde moeder-dochterverhouding: het zit er allemaal in. Met een rol die La Huppert op het lijf geschreven is.

 

3. – DON’T BREATHE

De meest bijzondere vertoning van dit jaar: gezien in een prachtig oud bioscoopje in Madrid, nog voor de film uit was in Nederland. Eigenlijk stond Lights Out op het programma, maar die had net z’n laatste week gehad. Gelukkig maar, want die viel tegen en Don’t Breathe was een verrassing. Deze home-invasion thriller, waarin drie inbrekers het moeten opnemen tegen een oude blinde oorlogsveteraan, is een beklemmende rit. Regisseur Fede Alvarez overtuigt met goed ingezette schrikmomenten in een minimale setting en de kijker wordt menigmaal op het verkeerde been gezet. Tel daarbij op een knap staaltje bloedvergieten, een bloedstollende scène met een waakhond en de film doet wat ‘ie belooft: je zit op het puntje van je stoel en je houdt je adem in.

 

2. – STRIKE A POSE

Ester Gould is er eentje om in de gaten te houden. Vorig jaar maakte ze indruk met A Strange Love Affair with Ego, nu ontroert en overrompelt ze met Strike a Pose. Jawel, over de dansers van Madonna’s Blond Ambition Tour. Madonna in haar hoogtijdagen, met outfits (van die priemende puntjes) van Jean Paul Gaultier en met een groep dansers om zich heen waar je U tegen zegt. Het was ook de tijd van aids en Madonna greep de tournee aan om daar samen met haar dansers openheid aan te geven. Wrang genoeg leed een van hen zelf aan aids zonder dat hij dit met de rest deelde. Over openheid gesproken.

En dan springen we naar het nu, waar de dansers elkaar na lange tijd weer zien. Aids heeft er één uitgeschakeld en een paar dansers dragen het virus. Centraal staan hun persoonlijke verhalen: over de tour, hun ambitie, het onovertroffen gevoel van sterrendom. Daar tegenover staan decadentie en degradatie, want zo hoog als met Madonna’s tour klommen de dansers nooit meer. Strike a Pose is in alle opzichten prachtig; een documentaire die roert en toont wat passie en ambitie met een mens doen. Tot welke hoogten je kan klimmen en tot welke diepten je kan vallen.

 

1. – HEART OF A DOG

Multimedia-artiest Laurie Anderson verrast met deze kleine parel, die ik al tipte op afgelopen IFFR. Een experimentele maar zeer persoonlijke film, waarin Anderson het verlies van haar terriër Lolabella een plek geeft en tegelijkertijd stilstaat bij het overlijden van haar moeder, haar jeugd en de wijze waarop de Amerikaanse samenleving na 9/11 is ingericht. Een prachtige, integere collage van beelden, herinneringen, mijmeringen en bevlogenheid, waarin verlies en dood centrale thema’s vormen. Heart of a Dog is een film die je meevoert, als zijnde een meditatie, geleid door Andersons serene voice-over. Een film die raakt tot diep in je ziel maar ook genoeg humor bevat om te relativeren.

 

The Boy

Miskleun van 2016:

THE BOY

Niet echt een miskleun gezien. Wel films die zeer gemengde en uiteenlopende reacties opwekten. The Neon Demon bijvoorbeeld, die net mijn top 5 niet haalde. Stilistisch weer een genot om naar te kijken en met een soundtrack die perfect aansluit op de beelden. Je kan regisseur Nicolas Winding Refn verwijten dat The Neon Demon leeg en kil is en dat hij vorm boven inhoud verkiest, maar het is nou net het perfecte en gemaakte Hollywoodwereldje dat er in wordt bekritiseerd. En met een genadeloze en bizarre slotscène (dat heb je als je je ziel aan de duivel verkoopt!) is er ook voor de horrorliefhebber wat te genieten.

Terug naar de miskleun. Tarantino’s The Hateful Eight (wat een eindeloos geouwehoer in die koets!) en The Coen’s Hail, Caesar! (teveel losse eindjes om te boeien) maakten mijn hoge verwachtingen niet waar. Maar teleurstellend maakt nog geen miskleun.

Horror The Boy dan maar, die nog veelbelovend begint met The Walking Dead-ster Lauren Cohan in de hoofdrol. Vanuit Amerika reist zij naar Engeland om een roerige tijd achter zich te laten. Ze is aangenomen als oppas en eenmaal aangekomen in het statige, verlaten huis blijkt het een jongenspop te zijn waarover zij zich moet ontfermen. Zijn ouders zijn er heilig van overtuigd dat hij leeft en geven haar instructies hoe voor hem te zorgen. Het is knap hoe een film die best aardig begint en de spanning opbouwt (hoewel het nergens écht eng wordt) met het einde alles om zeep helpt.

 

Gemist in de bios in 2016:

THE WITCH

Alom geroemd in de pers, maar een bioscooprelease in Nederland bleef uit. Gelukkig de vertoning op het Imagine Film Festival kunnen zien. In deze duistere vertelling draait het om een gezin dat een nieuw bestaan tracht op te bouwen in de bossen van New England, zeventiende eeuw. De film van debuterend regisseur Robert Eggers bouwt zorgvuldig op naar een verontrustende climax, waarin zwarte magie, onschuld en het kwaad samensmelten. Met mooie rollen van Ralph Ineson en Kate Dickie, beiden bekend van hitserie Game of Thrones. Maar het is vooral Anya Taylor-Joy in haar rol van oudste dochter Thomasin die imponeert met haar mengeling van puurheid en mysterie. Een film die je toeschouwer laat zijn van wat je liever niet wilt zien. Onheilspellend en huiveringwekkend.

 

30 december 2016
Alle terugblikken op 2016:
Wim Meijer
Bob van der Sterre
George Vermij
Ralph Evers
Nanda Aris
Alfred Bos
Suzan Groothuis
Cor Oliemeulen

Juste la fin du monde

Posted on

***

recensie Juste la fin du monde

Afscheid nemen is een opgave

door Suzan Groothuis

Afscheid nemen is een opgave. Vooral als je jaren uit contact bent geweest. En in het geval van schrijver Louis-Jean is er niet eens sprake van een band met zijn familie. Toch keert hij terug naar zijn roots om moeilijk nieuws te brengen, maar krijgt hij daartoe wel de kans?

De film opent met een scène in een vliegtuig. De camera rust op het gezicht van Louis-Jean (Gaspard Ulliel, Hannibal Rising). Mooi om naar te kijken, maar hij heeft iets vermoeids over zich. Zijn voice-over verraadt al snel waarom: Louis-Jean is stervende. En zijn vlucht leidt hem naar zijn familie om het nieuws met hen te delen. O ja, hij is jaren niet in contact geweest.

Vermoeiend weerzien
Bij aankomst wacht hem waar hij al voor vreesde. Een hysterische moeder. Een boze, cynische broer en diens vrouw die hij niet eerder ontmoet heeft. Zijn jonge zusje dat volwassen is geworden en zichtbaar heeft geleden onder zijn afwezigheid. Allen zitten met vragen. Geen vragen over het nu, maar over vroeger. Wat bewoog Louis-Jean ertoe zijn eigen pad te kiezen en uit contact te gaan? Buiten de verjaardagskaartjes dan, die hij trouw jaarlijks stuurde.

Juste la fin du monde is gebaseerd op een toneelstuk en oogt ook zo. De film speelt zich voornamelijk af binnen één decor: het huis waar Louis-Jeans familie woont, maar waar hij zelf niet opgroeide. Ontworteling lijkt hier op zijn plaats: niet alleen het huis, ook zijn familie is hem vreemd. En andersom: als zoon en broer is ook hij een vreemde. Er komt met name oud zeer naar boven. Pijn. Verdriet. Onbegrip. En boosheid, veel boosheid.

Worstelen in het leven
Films van de Canadese regisseur Xavier Dolan kenmerken zich door een sterke visuele stijl (expressieve kleuren en decors) en mensen die worstelen in het leven. In zijn vorige film, het intense Mommy, vecht een puber om uit zijn beklemmende wereld te komen. Wanneer hij op zijn skateboard een moment van vrijheid beleeft, trekt hij de beeldkaders letterlijk open. Het beeld, vergroot. Zijn leven, even bevrijd.

Juste la fin du monde

Die bevrijding kent Juste la fin du monde niet. Het spelen met beeldkaders evenmin, hoewel er aandacht is voor de aankleding: de lichtjes opbollende bloemetjesgordijnen, de opzichtig gelakte nagels van de moeder, de getatoeëerde armen van het zusje. En die immens lege, gekwelde blik van Louis-Jean, die zoekt naar het juiste moment om het einde van zijn leven aan te kondigen.

Emotie op afstand
Waar Dolans vorige films overtuigden met hun expressieve karakters, heeft Juste la fin du monde iets leegs. Je mist de diepgang van zijn eerdere films. Emoties die inslaan als een bom en verpletteren. Niet dat Dolans nieuwste ontdaan is van overdaad en emotie: er is de vurige broer Antoine (Vincent Cassel), de overdrevenheid van de moeder (Nathalie Baye) en de worstelende zus (Léa Seydoux). De stille en wat naïeve Catherine (Marion Cotillard) voegt weinig toe, behalve dat ze op de irritatiespieren van Antoine werkt. Maar de personages zijn vooral karikaturen, waarop het karakter van de introverte en ondoorgrondelijke Louis-Jean haaks staat.

Echt meevoelen doe je niet. Je bent meer observator van een afstandelijk, schreeuwerig schouwspel. Er zijn enkele momenten die beroeren, zoals de ongemakkelijke omhelzing van moeder en zoon. Of het wat surreële einde. Maar na afloop vraag je je als kijker af wat nou die pijn maakt, in eerdere films van Dolan zo voelbaar. In Juste la fin du monde is het verleden te pijnlijk en is er geen plek voor het heden. Ergens daartussen blijf je dan zweven.
 

12 december 2016

 
MEER RECENSIES

IDFA 2016 – Deel 6

Posted on

IDFA 2016 Deel 6 (slot):
Selectie maken was een hele sport

door Suzan Groothuis

IDFA trok dit jaar 280.000 bezoekers, een lichte stijging ten opzichte van 2015. De groei is te danken aan een toename van het aantal jongeren dat het scholierenprogramma bezocht. La Chana over flamencokoningin ‘La Chana’ won terecht de publieksprijs, op de voet gevolgd door Life, Animated, waarin een autistische jongen de wereld leert begrijpen door Disney-films.

Een selectie maken was weer een hele sport. Zoveel aanbod, zoveel diversiteit, zoveel vertoningen tegelijkertijd (ruim 20 zalen!). En dan nog tijd maken om tussendoor een hapje te eten. Met IDFA 2016 nemen we afscheid van een overvol Tuschinksi, waar IDFA-bezoekers samendromden in de grote hal om nog even een koffie met muffin weg te werken voor aanvang van de voorstelling. Geen Pathé de Munt meer waar de bovenste verdieping gereserveerd is voor IDFA-publiek, terwijl de blockbusters beneden te zien zijn. Geen snel biertje in een gat van krap een uur bij café Schiller buiten onder de terraslamp. Geen Q&A’s meer van regisseur of producent na de filmvertoning.

Indebioscoop kijkt alweer uit naar IDFA 2017, maar voor het zover is een laatste terugblik op IDFA 2016: een meedogenloze sniper in Tower, een ‘gewone man’ die de politieke kaart in India verandert in An Insignificant Man en een Poolse therapiesessie in You Have No Idea How Much I Love You.

 

Tower

Tower
1 augustus 1966 is een gedoemde dag in Austin, Texas. Want die dag verschuilt een sniper zich in de universiteitstoren, om het vuur te openen op onschuldige mensen rond het universiteitsterrein. De film is een mix van echte beelden en animatie, die wel doet denken aan Richard Linklater’s Waking Life. Een film met echte acteurs en echte decors (gefilmd met iPhone) en door een animatieteam bewerkt.

Tower laat zien wat er die bewuste dag gebeurd is. Door de ogen van verschillende betrokkenen, gevangen in prachtige, levensechte animaties die terugverlangen naar de sixties. Tot het vuur geopend wordt en Tower de kijker deelgenoot maakt van een beklemmende ervaring. Een zwangere vrouw loopt samen met haar vriend over het universiteitsterrein, totdat ze iets scherps in haar rug voelt. Geraakt. Terwijl ze de grond raakt, ziet ze dat ook haar vriend beschoten is. Hij overleeft het niet.

Overlevenden en betrokkenen vertellen over de ramp, waarbij de chaos overmeestert en laat zien wat mensen in zo’n situatie doen. De een zoekt de veiligheid op, terwijl de ander heldhaftig slachtoffers aan het redden is. Ondertussen gaat de sniper door; zijn schoten klinken als luide, nietsontziende knallen.

Tower is een indrukwekkende reconstructie van een dag waarop de zon fel straalt, maar een sniper alles in een nachtmerrie weet te veranderen. De mix van archiefbeelden en ‘live action’ animatie werkt goed. Je voelt de spanning, emoties en de onwerkelijkheid. Wat de dader bezielde zullen we niet weten en dat is ook niet wat Tower beoogt. Tower laat op indringende wijze zien hoe zo’n chaos werkt – en hoe mensen er op reageren. Wat blijft hangen is het stukje medemenselijkheid, zoals het meisje met het rode haar dat zich naast een slachtoffer op het loeihete beton laat vallen. Ze praat de geraakte vrouw erdoorheen met gevaar voor eigen leven. Met die prikkende, broeiende zon en die schoten die maar doorgaan.

 

An Insignificant Man

An Insignificant Man
India en politiek zijn een goede combinatie voor een documentaire. Het land staat bekend om zijn corruptie. Tijd om daarmee af te rekenen, vindt ‘gewone man’ Arvind Kejriwal. Hij richt zijn eigen partij op, de AAP (The Common Man’s Party), die strijdt voor een anticorruptiewet. Tegelijkertijd start hij zijn campagne voor de aankomende parlementsverkiezingen in Delhi, waar hij onder meer moet opboksen tegen de zittende burgemeester en haar Congrespartij (waarvan Gandhi partijleider is geweest). We zien de AAP groeien van kleine partij tot een van de groten, waarbij Arvind steeds meer stemmen weet te winnen.

De beloften liegen er niet om: lagere elektriciteitsrekeningen en meer water per gezin. Beloften die volgens de andere partijen nooit waar te maken zijn. Tegelijkertijd met de opkomst en groei van de AAP zien we een kentering in de houding naar de partij toe: van onverschillig en onbetekenend tot een geduchte concurrent. Maar het gaat Arvinds partij niet gemakkelijk af: niet alleen worden ze door de huidige, zittende politiek behoorlijk tegengewerkt, ook intern zijn er strubbelingen en onenigheid. Wanneer de AAP zelf beticht wordt van corruptie, met belastend bewijsmateriaal op de koop toe, krijgt de documentaire een thrillerachtige wending. Tel daarbij op de plotse dood van een van de voorgedragen kandidaten (ongeluk of moord?) en je zit in een ware House of Cards-situatie.

Regisseurs Kushboo Ranka en Vinay Shukla hadden het geluk overal bij te mogen zijn, waardoor de verkiezingsstrijd nauwkeurig vastgelegd is. De camera registreert, zodat je als kijker je eigen conclusies kan trekken. Een goed gemaakte politieke documentaire, die naarmate de verkiezingsuitslagen vorderen de kijker op het puntje van de stoel doen zitten.

 

You Have No Idea How Much I Love You

You Have No Idea How Much I Love You
Een moeder en dochter volgen samen therapie bij een psychotherapeut. Het doel is weer leren communiceren. De kijker is getuige van meerdere sessies, waarbij de camera de twee dicht op de huid zit. Hoe complex hun verhouding ligt wordt al snel duidelijk: er is veel verdriet en woorden om duidelijk te maken wat er speelt zijn moeilijk te vinden. De dochter is afstandelijk, zakelijk haast, terwijl de moeder vol emotie zit en haar tranen rijkelijk laat vloeien. Ondertussen moet de therapeut het proces bewaken, wat hij streng, maar uiterst respectvol doet.

Geleidelijk is er progressie in de sessies. Er is meer rust, meer ruimte om woorden te vinden, meer ruimte om naar elkaar te luisteren. Toch is het Poolse You Have No Idea How Much I Love You geen makkelijke zit. Met de camera pal op de gezichten van moeder en dochter, die zoveel pijn en worsteling laten zien, moet je er als kijker óók doorheen. Enerzijds minimaal vanwege het beperkte kader en het kale decor, anderzijds intens vanwege het gebrek aan communicatie – en tegelijkertijd al die diepere lagen die eronder zitten. Het einde van de film leert ons dat moeder en dochter niet echt moeder en dochter zijn, maar hun worstelingen zijn wel gebaseerd op persoonlijke ervaringen. Al is het spel tussen de twee ijzersterk, het haalt toch iets van de echtheid weg.

 

29 november 2016

 

DEEL 1 IDFA 2016

DEEL 2 IDFA 2016

DEEL 3 IDFA 2016

DEEL 4 IDFA 2016

DEEL 5 IDFA 2016

 

MEER FILMFESTIVALS

IDFA 2016 – Deel 4

Posted on

IDFA 2016 Deel 4:
Flamencodanseres, cameravrouw, docenten en Slenderman

door Suzan Groothuis

In dit vierde deel publieksfavoriet La Chana, over een flamencodanseres die na jaren weer gaat optreden. Het gefragmenteerde maar indrukwekkende Cameraperson, waarbij cameravrouw Kirsten Johnson een persoonlijke selectie van haar beeldarchief maakt. Het Ierse In Loco Parentis toont een onorthodoxe, warme manier van lesgeven op een kostschool. En tot slot real-life horror in Beware the Slenderman, waarin een fictieve boeman de inspiratie vormt voor een meedogenloze steekpartij.

 

La Chana

La Chana
We volgen Antonia Santiago Amador alias ‘La Chana’, een gevierd flamencodanseres. De jaren zestig en zeventig waren haar hoogtijdagen, totdat zij ineens uit de schijnwerpers verdween. Een ontmoeting met Peter Sellers leidde tot een optreden in de film The Bobo (1967) en een uitnodiging om naar Hollywood te komen. Maar Hollywood is het nooit geworden. In La Chana onthult zij de reden van haar carrièrebreuk en wordt duidelijk dat de inmiddels bejaarde danseres haar passie nooit verloren is. La Chana krijgt namelijk de kans om weer op te treden. Weliswaar zittend op een stoel vanwege haar hoge leeftijd en lichamelijke conditie, maar haar voeten gaan nog net zo indrukwekkend tekeer.

De film neemt de kijker mee in La Chana’s wereld, waarin we getrakteerd worden op prachtige beelden uit haar geroemde jaren. La Chana was een icoon, de koningin van de flamenco. Als kind wist ze al dat ze zou gaan dansen en ontwikkelde ze een perfect gevoel voor ritmiek. De beelden van haar optredens zijn vurig en vol passie. Zo intens dat haar dochter bang was dat het haar moeders dood zou worden. Op warme, intieme wijze laat regisseuse Lucija Stojevic La Chana’s wel en wee zien: van haar passionele, maar tragisch afgelopen carrière tot het hier en nu, waarin de flamenco nog steeds een onmisbare rol heeft. Aan humor ontbreekt het de film ook niet, zoals La Chana die lekker onderuit gezakt op haar relaxstoel met haar hondje knuffelt.

La Chana doet qua sfeer wel denken aan de documentaire Iris van Albert Maysles, waarin hij een bejaard mode-icoon volgt. Excentriek, innemend en vol passie. Zo ook La Chana, die het IDFA-publiek verrast met haar aanwezigheid en nog een show na de vertoning geeft. Haar optreden en Stojevics film worden beloond met een staande ovatie. Een documentaire die recht doet aan een prachtig mens die de flamenco tot hogere kunst heeft gebracht.

 

Cameraperson

Cameraperson
Cameravrouw Kirsten Johnson, bekend van documentaires als Fahrenheit 9/11 en Citizenfour heeft voor haar film geput uit eigen beeldarchief. Cameraperson is een persoonlijke selectie van beelden. Zo zien we fragmenten van een getraumatiseerd gezin in Bosnië, een moordzaak in Texas en een vroedvrouw in Nigeria. Allen door het oog van Johnsons camera, die bijzondere, ontroerende, humorvolle en beklemmende momenten vastlegt.

Cameraperson maakt duidelijk dat filmen geen statische bezigheid is. Je hebt direct, intiem contact met de mensen die je filmt. Zoals de bokser die uit zijn plaat gaat en door Johnsons camera op de huid gevolgd wordt. Hij laat het filmen toe, maar als kijker voel je de spanning. Johnson zou zomaar een knock-out kunnen krijgen. Anders is het intieme contact dat zij heeft met het gezin uit Bosnië. Er is een band ontstaan, de camera is niet slechts een registrerend middel. Mooi is een gesprek dat Johnson heeft met de getraumatiseerde vrouw, waarbij zij de pijnpunten probeert te benoemen maar de vrouw ontkent. Johnson besluit het over een andere boeg te gooien en de vrouw te complimenteren voor haar gevoel voor mode. De verbeten blik maakt direct plaats voor een stralende lach en een gevoel van zekerheid.

En zo zijn er meer mooie momenten te halen: beelden van Johnsons dementerende moeder, een meisje in een abortuskliniek dat door Johnson bemoedigend toegesproken wordt, een pijnlijk gesprek met een jongen die zijn broer is kwijt geraakt na een aanslag. Johnson neemt de kijker mee op diverse plekken in de wereld en laat zien dat de positie van cameravrouw niet altijd die van observator is. Ze is net zoveel deelnemer, waarbij het de vraag is in hoeverre je je eigen, gekleurde bril kan afzetten als je de werkelijkheid registreert. Cameraperson is even onthullend als ontroerend en veel meer dan een aantal losse registraties.

 

In Loco Parentis

In Loco Parentis
Ofwel: eigenwijs onderwijs op een kostschool in Ierland. Een jaar lang volgen we twee gepassioneerde docenten, die al vanaf de jaren zeventig op de Headfort School werken. De twee hebben zelf op de school gezeten, zijn getrouwd en vergroeid met het lesgeven. Maar ze worden ouder en het einde van hun onderwijs carrière komt in zicht. Mijmerend over hun toekomst (kunnen ze wel zonder het lesgeven?) zien we vooral hoe bevlogen de twee nog zijn: John, met zijn onverzorgde grijze haren en kapotte trui en Amanda (nog helemaal hip met wenkbrauwpiercing) staan dag en nacht voor hun leerlingen klaar. Zij het op een wat onorthodoxe, out of the box wijze: hun manier van lesgeven is lekker rommelig met een groot gevoel voor humor. Maar de twee dwingen ook respect af en laten zien oog te hebben voor het individu: zoals een stil meisje met wie moeilijk contact te krijgen is, maar die door het vertrouwen van John en Amanda geleidelijk meer van zich laat zien.

In Loco Parentis is een prachtig, kleurrijk portret van twee mensen die hun ziel en zaligheid hebben gelegd in het onderwijs. Buiten het vooruitstrevende karakter van het lesgeven (het nummer Teenage Kicks van The Undertones is soort van school anthem) zijn er nog de idyllische plaatjes van de omgeving: de statige school is gelegen in een prachtig landschap. De Ierse versie van Être et avoir, waarin onderwijs gelijk staat aan aandacht, warmte, respect en een tikkie revolutie.

 

Beware the Slenderman

Beware the Slenderman
Slenderman is een fictieve boeman, als meme ontstaan op het internet. Uiteindelijk nam de boomlange engerd zonder gezicht grootse vormen aan: naast de vele verhalen over hem op het internet, verscheen er een afschrikwekkende game. Met name kinderen en jongeren voelen zich aangetrokken tot Slenderman. Deze fictieve figuur zou kinderen ontvoeren en kan zomaar ineens opdoemen. Met name in de nacht, wanneer je nietsvermoedend in je bed ligt. In hoeverre een meme de fantasie van kinderen op hol kan brengen, laat filmmaker Irene Taylor Brodsky zien in Beware the Slenderman.

De naargeestige meme kreeg namelijk een naargeestige draai in 2014, toen twee meisjes – geïnspireerd door Slenderman – hun beste vriendin neerstaken in het bos en haar voor dood achterlieten. Het slachtoffer heeft het overleefd, maar de daad zorgde voor ophef en onrust alom: wat bewoog de jonge meiden hiertoe? Beware the Slenderman laat interviews zien met de ouders, die zich niet bewust waren van het fenomeen Slenderman en de impact ervan op hun kind. We zien homevideo’s van onschuldig ogende meisjes. Spelend in de bladeren. Kerstcadeaus uitpakkend. Waaronder een iPad, die toegang gaf tot de wereld van Slenderman. En toen begon het. Suburbs-meisjes Morgan en Anissa raakten geobsedeerd door het fictieve monster en hielden er hun eigen realiteit op na. Die ze overigens goed verborgen wisten te houden voor hun familie. Slenderman was iets van hun twee.

Het ontstaan van de meme, de betekenis van Slenderman, hoe twee jonge meisjes Slenderman ontdekken en wat hen aanzet tot hun gruwelijke daad – dit alles wordt nauwgezet vastgelegd in deze horrordocu. Tot het uiteindelijke proces van de twee meisjes, die als volwassenen berecht gaan worden ondanks de psychische instabiliteit van een van de twee. Lang leve het internet? In het geval van Slenderman is het een tragisch gevolg van hoe informatie op internet een eigen leven kan gaan leiden en hoe ontvankelijk kinderen kunnen zijn voor het anders interpreteren van de werkelijkheid. De film weet niet zijn gehele lengte te boeien, maar levert een interessante kijk op hoe fantasie leidt tot een niet te bevatten misdrijf.

 

27 november 2016

 

DEEL 1 IDFA 2016

DEEL 2 IDFA 2016

DEEL 3 IDFA 2016

DEEL 5 IDFA 2016

DEEL 6 IDFA 2016

 

MEER FILMFESTIVALS

IDFA 2016 – Deel 1

Posted on

IDFA 2016 Deel 1:
Een open vizier op de wereld

door Suzan Groothuis

Het publiek stroomt massaal af op het IDFA, met open vizier, want we willen geroerd en geraakt worden door wat echt is. Een stukje bewustwording van wat er leeft en speelt in deze wereld. Maatschappijkritische films wisselen zich af met muziek- en shockdocu’s. En er zijn natuurlijk de mooie, intieme verhalen en bijzondere persoonlijkheden die in beeld worden gebracht.

IDFA, het grootste documentairefilmfestival ter wereld, laat dit jaar weer een divers programma aan documentaires zien. Tuschinski, Pathé De Munt en Eye zijn de hoofdlocaties. Immer druk bezocht, of het nou een vroege voorstelling is of een afsluiter. Filmmakers, vaak met crew, komen uit alle windstreken van de wereld om hun film te laten zien.

Indebioscoop is erbij en is getuige van een schokkend inkijkje in de wereld van ratten, een ziekenhuisafdeling die op het punt van instorten staat, het bijzondere verhaal van een Seminole-indiaan die met zijn blote vuisten met alligators worstelt en de opkomst en ondergang van platenlabelbaas James Lavelle.

 

Rats 

Rats
Wat wist je nog niet over ratten? Voordat je deze documentaire van de Amerikaanse regisseur Morgan Spurlock (bekend van Super Size Me) gaat zien: wees gewaarschuwd, want de film bevat beelden waar je niet vrolijk van wordt en die, in het ergste geval, je maag doen omdraaien. Goed, ratten. Spurlock laat in deze ‘shock aka horrordocu’ op diverse plaatsen in de wereld zien hoe het gesteld is met ratten en welke betekenis de betreffende plek geeft aan de beestjes. In New York en in India zijn ze vooral een plaag. Verken New York maar eens in de nacht en zie de ene na de andere rat razendsnel uit het riool schieten op zoek naar eten.

En dan zijn er nog de schokkende resultaten na wetenschappelijk onderzoek: als je ziet wat ratten met zich meedragen aan parasieten, moet je er niet aan denken wat er gebeurt als ze als ongewenste gast met je eten hebben gesjoemeld in restaurants.

In India zien we hoe rattenvangers de beesten met hun blote handen te lijf gaan. En in Cambodja is er sprake van een ware ‘rattenhandel’, waarbij ratten in platte kooien de grens overgaan en als hapje dienen voor arme Vietnamezen. Maar zoiets als verheerlijking bestaat ook nog: in een Indiase tempel zijn ratten bijvoorbeeld reïncarnaties van overleden mensen en leven mens en dier vreedzaam naast elkaar.

Rats is verpakt als een horror, waarbij Spurlock de kijker in vlot, spanningsvol tempo de schimmige wereld van het knaagdier in loodst. En overrompelt met de ene na de andere extreme situatie. Dan weer grappig, dan weer nagelbijtend, maar altijd confronterend, provocerend, gelikt en een tikje over de top, zoals we dat ook zagen in zijn voorgaande films.

 

Burning Out

Burning Out
De economische crisis drukt op allerlei sectoren. Hoge werkdruk, weinig personeel en vooral: presteren. Ook een Frans ziekenhuis in Parijs lijdt eronder. Jérôme le Maire volgde twee jaar lang een chirurgische afdeling, waarbij de werkdruk met de dag opgevoerd wordt en vooral de chirurgen en anesthesisten hun werk niet langer met voldoening uitvoeren. De cijfers liegen er niet om: 250 werknemers tegenover 60-80 operaties per dag. Op statische wijze volgt de camera het ziekenhuispersoneel, waarbij de stress alles overmeestert. Overvolle werkschema’s, waarbij de patiënt verwordt tot nummertje. Chirurgen die hun geduld verliezen tegenover hun personeel. Uitgebluste, vermoeide gezichten. Een arts die er een half jaar tussenuit gaat en bij terugkomst ontdekt dat er niets veranderd is.

Onder het toeziend oog van de camera wordt de onvrede overigens wel besproken, resulterend in een overleg met het management dat weinig zoden aan de dijk zet. Er gaat een audit komen om te inventariseren wat er beter kan. Maar uiteindelijk blijkt het personeel zelf met creatieve oplossingen te moeten komen.

Burning Out is een confronterend kijkje in het ziekenhuiswezen, waar het om mensen draait maar de werkplek als een machine opereert. Hoewel duidelijk is wat er tekort schiet en wat het personeel wenst, is het gissen naar de visie van het management. Die overigens maar kort te zien is, constaterend dat er blijkbaar problemen zijn maar er toch geproduceerd en gepresteerd moet worden. Het gemis aan verdieping in de bepalende tak maakt Burning Out wat onbevredigd: waarom er gekozen is voor deze manier van aansturen, terwijl zoveel personeel er aan onderdoor lijkt te gaan, is voor de kijker een vraagteken.

 

Wrestling Alligators

Wrestling Alligators
Wrestling Alligators is het bijzondere portret van James Billie. De man is van alle markten thuis: hij jaagt met zijn blote handen op alligators, is muzikant, heeft gevochten in Vietnam én is leider van zijn stam de Seminoles, de oorspronkelijke bevolking van de staat Florida. James Billie is ook altijd een outsider geweest. Als kind van een blanke vader en een Seminole-moeder liep hij zelfs het risico uitgestoten en gedood te worden. Dat lot bleef hem gelukkig bespaard en Billie groeide op tot een zelfverzekerde, niets vrezende en kleurrijke persoon.

De documentaire laat de verschillende kanten van de mens Billie zien, met veel aandacht voor zijn leiderschap en wat hij voor zijn volk bereikt heeft. Billie bewandelde niet de meest gangbare paden: om perspectief voor zijn volk te bieden ging hij over tot de opening van een gigantische bingohal in 1979. En zo ontstond ‘Indian Gaming’, dat de gemeenschap economische welvaart en groei bracht. Dit tot onvrede van de autoriteiten van Florida, die het Billie niet gemakkelijk maakten.

Andrew Shea’s tweede documentaire is een goed gedocumenteerd portret aan de hand van archiefmateriaal, video’s en interviews. Buiten de persoon van Billie krijgen we een inkijkje in de gebruiken van de Seminoles en het ontstaan van Indian Gaming. Het Hard Rock Café kennen we allemaal, maar wie wist dat het zijn oorsprong vond in Florida, nadat de Seminoles met behulp van een handige ondernemer hun casino omdoopten tot Hard Rock Hotel & Casino? De Seminoles hebben met hun Indian Gaming zoveel geld verdiend, dat ze een wet hebben ingevoerd dat hun kinderen pas vanaf hun achttiende aanspraak kunnen maken op hun vermogen. Al die welvaart roept de vraag op in hoeverre de tradities en gebruiken van de stam, waarvoor Billie zo gestreden heeft, behouden blijven. Het geeft het overwegend positieve karakter van de film een wrange bijsmaak mee.

 

The Man from Mo’Wax

The Man from Mo’Wax
Mo’Wax is niet meer. Het platenlabel ontstond in 1992, ontsproten aan het jonge, creatieve brein van talentspotter James Lavelle. James was 18 jaar oud toen hij met Mo’Wax begon. Hij wist wat hij wilde en wat hij kon. Op jonge leeftijd begon hij met het verzamelen van vinyl en ontdekte hij de kunst van het dj’en. En niet onbelangrijk, hij had oor voor talent en voor vernieuwing. Zo ontstond Mo’Wax, wat staat voor More Wax, een vernieuwend label met triphop, turntablism en alternatieve hip hop.

Het ging Mo’Wax en James Lavelle voor de wind, met name na het uitbrengen van het geroemde album Entroducing van de Amerikaanse turntablist DJ Shadow. Maar met het succes kwam ook de downfall. James wilde meer, wilde het grootster. Hij startte zijn eigen project UNKLE, waarop hij samenwerkte met DJ Shadow en artiesten als Thom Yorke van Radiohead en Ian Brown van The Stone Roses. Met UNKLE ontstonden de degradatie van de persoon James Lavelle en zijn platenlabel.

De documentaire, die er tien jaar over deed om tot stand te komen, volgt James Lavelle in zijn pogingen weer overeind te krabbelen. Dat hij dat tot vier keer toe probeert met UNKLE, een meer en meer gedoemd project, is voor de kijker een gênante vertoning. De opnames van het laatste album tonen een creatief uitgeputte James Lavelle. Buiten het verliezen van de muzikale spirit ervaart hij ook op persoonlijk vlak tegenslag. Toch ontaardt The Man from Mo’Wax niet in een uitzichtloze documentaire over een gedoemde platenbaas. Regisseur Matthew Jones wilde juist meegeven dat je van je fouten kan leren. Gelukkig heeft James Lavelle dat gedaan en heeft Mo’Wax na jaren weer de erkenning gekregen die het verdient. Het pleit voor zowel James Lavelle als de filmcrew dat ze de stekker er niet uit hebben getrokken. The Man from Mo’Wax laat zien waar James Lavelle met zijn label voor stond, al had er wat meer aandacht aan de innovatieve muziek besteed kunnen worden.

23 november 2016

 

DEEL 2 IDFA 2016

DEEL 3 IDFA 2016

DEEL 4 IDFA 2016

DEEL 5 IDFA 2016

DEEL 6 IDFA 2016

 

MEER FILMFESTIVALS

LIFF 2016 – Deel 3

Posted on

Deel 3: Manipulatieve lerares, andere identiteit en communiceren met aliens

door Suzan Groothuis

De studentenstad Leiden stond tien dagen lang in het teken van film, waaronder het inmiddels bekende American Indie-programma. Het laatste weekend werd het publiek getrakteerd op grote namen zoals Mel Gibsons brute oorlogsgeweld in Hacksaw Ridge en Oliver Stone’s Snowden. Dit tegenover de kleinere independent cinema als Complete Unknown en het Tsjechische/Slowaakse The Teacher. Net als voorgaande jaren een gevarieerd programma dat kon rekenen op volle zalen, getuige de non-stop stroom aan mensen in het prachtige Trianon en het Kijkhuis.

 

The Teacher

The Teacher
Slowakije, begin jaren 80. Op een plaatselijke school doet een nieuwe lerares haar intrede. Ze ziet er verzorgd uit met haar zilverkleurige hakjes. Ze pakt haar notitieboekje erbij en vraagt of haar jonge leerlingen bij het horen van hun naam gaan staan en erbij vertellen wat het beroep van hun ouders is. Huh? Een wat onorthodoxe aanpak en dat schetst ook het karakter van deze manipulatieve Maria Drazdechova. Want als een van de moeders kapster is, laat je natuurlijk gratis een permanentje zetten. Of je vraagt een van de vaders die op de luchthaven werkt of hij een taart naar Moskou kan smokkelen.

Ondertussen halen de kinderen van de ouders van wie ze wat gedaan krijgt hoge punten, terwijl ouders die niets kunnen of willen bieden het rapport van hun kind zienderogen achteruit zien gaan. Het gaat pas echt mis wanneer een van de leerlingen, die het steeds aan de stok heeft met haar tirannieke docent, een suïcidepoging doet.

De directeur van de school roept de ouders van de specifieke klas bijeen om een petitie te tekenen. Ook de directie wil Maria weg hebben, maar ze heeft een vooraanstaande positie bij de Communistische Partij – oppassen geblazen dus. Er is maar één kans en dat is wanneer er voldoende bewijs is vanuit de ouders dat Maria er illustere, corrupte praktijken op nahoudt.

Met humor, droge registraties en oog voor de toen geldende posities in het Slowakije van de jaren 80 laat regisseur Jan Hrebejk zien hoe een lerares alles naar haar hand zet. Een verrassende film, die ondanks zijn licht-komische toon genoeg diepgang laat zien over hoe ver mensen gaan als ze ergens voordeel uit kunnen halen.

 

Complete Unknown

Complete Unknown
New York, een verjaardagsfeestje. Tom (Michael Shannon, ditmaal niet in de rol van introverte Texaan) is degene die jarig is en Alice (Rachel Weisz) de intrigerende gast die meegenomen is door zijn vriend en collega Clyde. Zodra Tom haar ziet voel je als kijker spanning bij hem. Hij kent haar, of niet? Wanneer ze een luchtje schept op het balkon schiet hij haar achterna. En ja ze kennen elkaar, van jaren terug, toen Alice er letterlijk een ander leven op nahield. Want plots verdween ze uit zijn leven, om nooit meer terug te keren. Haar ouders waren er kapot van. En Tom richtte zich op zijn eigen leven, inmiddels getrouwd en overwegend om naar Californië te verhuizen. En Alice? Die heeft er verschillende levens, verschillende identiteiten op nagehouden. Als Mae in China, als assistente van een illusionist. En nu als laborante die een onbekende kikkersoort heeft ontdekt.

Verschillende identiteiten, verschillende beroepen, verschillende manieren van zijn en zich niet hoeven binden. Want, onthult ze, zodra mensen iets van haar willen, is het tijd om weer een ander te worden. Hun samenzijn resulteert in een grillige avond, waarbij ook Tom ontdekt hoe verleidelijk het is om in de huid van een ander te kruipen.

Complete Unknown van Joshua Marston (Maria Full of Grace) is een sympathieke film over de alledaagsheid van het bestaan vs. spanning en uitdaging. Kathy Bates en Danny Glover wippen nog even voorbij als bejaard hippiestel, een scène die zorgt voor hilariteit maar ook ongemakkelijkheid wanneer Tom door Alice wordt uitgedaagd zich voor te doen als een ander.

Centraal staat de vraag hoezeer je vast moet houden aan het leven dat je leidt. Wanneer is het goed om een andere beslissing te nemen en wanneer is het goed om bij het vertrouwde te blijven? Waar Michael Shannon, ondanks zijn ongebruikelijke rol als hippe New Yorker, wat star is (het blijft een man met een vaste, donkere gezichtsuitdrukking) is het Rachel Weisz die de meeste indruk maakt. Een leven leidend dat anders en spannend is, maar daarin toch eenzaam zijn.

 

Arrival

Arrival
Je kan inmiddels van een indrukwekkend oeuvre spreken als je het hebt over films van de Canadese filmmaker Denis Villeneuve. Incendies, Prisoners, Enemy en Sicario zijn bekende voorgangers en maakten stuk voor stuk indruk. Nu is er Arrival, Villeneuves eerste sciencefiction, hoewel Enemy ook wel wat sci-fi, – of laten we in ieder geval stellen, onverklaarbare kosmos – bevatte. Maar misschien nog meer dan sciencefiction gaat het in Arrival over taal en communicatie.

Amy Adams (The Master, American Hustle) is Dr. Louise Banks, een linguïst en expert in haar vakgebied. Wanneer een mysterieus ruimteschip op aarde landt wordt zij ingeschakeld om zijn doel op aarde te ontcijferen. En om de situatie nog complexer te maken, zijn er meer ruimteschepen op verschillende plekken op aarde geland, waaronder in China – dat in de geheimzinnige bezoekers al snel een vijand ziet.

Arrival is een film die het vooral van beeld en sfeer moet hebben. Overigens liggen die sterk in het verlengde van Villeneuve’s Enemy – ook zo’n film die indruk maakt met beeld en geluid en waaraan het verhaal – met de onbegrijpelijke climax op het eind – ondergeschikt zijn. De beelden van de basis bijvoorbeeld, waar het ruimteschip geland is. In prachtige donkere kleuren gevangen cirkelen legerhelikopters om een omvangrijke donkere schelp. De beelden scheppen mysterie en dreiging, versterkt door de muzikale soundtrack (o.a. van Max Richter en de IJslandse componist Jóhann Jóhannsson).

Wanneer Louise de donkere schelp betreedt en in contact komt met de aliens – in Arrival reusachtige heptapods – begint de zoektocht naar hun intentie. Via contact en taal probeert ze te achterhalen wat de bedoeling is van de landingen. De heptapods communiceren door een inktachtige substantie met hun tentakels te spuiten. Geleidelijk aan leert Louise hun vertrouwen en hun taal kennen, maar tijd is een relatief begrip en er ontstaat vanuit de buitenlandse autoriteiten steeds meer wantrouwen tegenover de vreemde wezens.

Dan is er nog het stukje tijd en toekomst, wat doorsijpelt in Louise’s persoonlijk leven. Hoewel de climax vrij voorspelbaar is, is Arrival een film die met beeld en sfeer blijft hangen: groots, dreigend en mysterieus. Een imposante filmische reis, die op het netvlies na blijft broeien.

 

8 november 2016

 

DEEL 1

DEEL 2

DEEL 4

 

MEER FILMFESTIVALS