Zie mij doen

****

recensie Zie mij doen

Gehandicapten en hun gevoelens

door Nanda Aris

In deze documentaire van Klara van Es volgen we mensen met een beperking, verstandelijk en vaak ook fysiek. Gehandicapten worden tegenwoordig nog steeds meewarig bekeken, maar de maakster toont dat zij een eigen leven hebben: met verlangens, gewoonten en gedachten. 

Door het volgen van Jessica, Mathias, Dominique, Nadine, Quan, Sam en Sofie, krijgen we als kijker een genuanceerde inkijk in het leven van deze mensen met een beperking. 

Zie mij doen

Met haar derde documentaire Zie mij doen won Van Es de juryprijs op het filmfestival Docville in Leuven. Haar eerste film, Verdwaald in het geheugenpaleis (2010), over drie vrouwen in een verzorgingstehuis met beginnende alzheimer, groeide uit tot de meest bekeken Vlaamse documentaire. Haar tweede documentaire, Carnotstraat 17: huis van aankomst (2015), vertelt het verhaal van een voormalig filmtheater dat nu in gebruik is als migrantenkerk. 

Vrijwilliger
Klara van Es werkte drie jaar als vrijwilliger in Monnikenheide, een zorgcentrum voor mensen met een verstandelijke en fysieke beperking. In haar laatste jaar als vrijwilliger begon ze met filmen, waardoor de hoofdrolspelers van de film bekend met haar waren, en andersom. Van Es had het idee een genuanceerd beeld te geven: geen zielig beeld van mensen met een beperking, geen onbegrijpende boze buitenwereld. Het gebruik van zwart-wit zette dit idee kracht bij, en zorgt voor een zachte en observerende blik.

Gevoelens
Nadine heeft het syndroom van Down, en krijgt last van dementie. Sofie kan niet zoveel, maar kan wel duidelijk laten merken of ze iets leuk vindt of niet. In de openingsscène wordt het haar van Sofie haar geknipt en kijkt Nadine aandachtig toe. “Nee Sofie, geen pijn”, zegt Nadine tegen Sophie, die het knippen niet erg leuk lijkt te vinden. De close-ups laten ons voelen wat zij voelen, en de rust in het filmen geeft rust in onze observatie.

De begeleider in het zorgcentrum praat met de bewoners over gevoelens: wat maakt hen boos of bedroefd. Quan, een jongen in een rolstoel met Chinese roots, zou graag met kerst teruggaan naar China en de feestdagen doorbrengen met zijn familie. Het maakt hem boos en bedroefd dat hij daar niet bij kan zijn.

Zie mij doen

Met Jessica praat een andere begeleidster over hoe mensen naar haar kijken. Even kijken of blijven staren, dat is een verschil. “Als ze blijven kijken, kijk ik meestal zo terug: ‘heb je mij gezien?’” 

Dansen
Er wordt ook gedanst in het zorgcentrum, op muziek van Sam. Sam heeft ook het syndroom van Down en de passie waarmee hij plaatjes draait is prachtig. Hij schakelt moeiteloos van een dansbare beat naar Clouseau, onze blik volgt zijn vingers die de knoppen bedienen. De muziek is zijn uitlaatklep, van André Rieu wordt hij kalm; in het nummer ‘Omdat ik van je hou’ zitten al zijn gevoelens, en door het nummer ‘Samen voor altijd’ van Marco Borsato kan hij een punt achter zich zetten, het verleden achter zich laten.

Door de nadruk op de verschillende gevoelens te leggen, zijn de bewoners van het zorgcentrum geen bekijks, maar mensen zoals jij en ik.
 

7 oktober 2018

 
MEER RECENSIES

Zagros

****

recensie Zagros

Oude tradities in een moderne wereld

door Ries Jacobs

Een man wordt door zijn familie gedwongen zijn vrouw te vermoorden en zo de eer van de familie te redden. Hij houdt tegelijkertijd zielsveel van zijn vrouw. Zagros is een film over een wereld waarin eer belangrijker is dan liefde.

Zagros is gelukkig als vader van de negenjarige Rayhan en echtgenoot van Havin. In de bergen van Turkije hoedt de Koerdische herder zijn schapen. Niet alleen het landschap doet denken aan de bergen waarheen Michael Corleone vluchtte in het eerste deel van The Godfather, ook de dorpsbewoners vertonen gelijkenissen. Familie, trots en eer zijn kernwaarden in hun leven.

Zagros

De dorpelingen roddelen over Havin. Ze zou Zagros bedriegen met een andere man. Haar in de eer aangetaste schoonfamilie haalt verhaal bij Havin, die het benauwd krijgt en naar Brussel vlucht. Zagros reist haar achterna en probeert met zijn gezin een nieuw leven op te bouwen. Nog steeds opgehitst door zijn familie, de haar eer wil wreken met het leven van Havin, wantrouwt Zagros zijn vrouw meer en meer.

Persoonlijk drama
Zagros is de eerste lange speelfilm van regisseur Sahim Omar Kalifa. Het script schreef hij zelf, samen met Jean-Claude van Rijckeghem. Zij hebben ervoor gekozen om het verhaal door middel van korte scènes snel te vertellen. Al na tien minuten ziet de kijker dat Havin wordt beschuldigd van overspel en Turkije verlaat. Het lukt de regisseur om de vaart in de film te houden en het verhaal begrijpelijk te maken.

De hoofdpersoon in de film volgt het pad dat Kalifa  eerder als vluchteling volgde, zij het dat de regisseur uit Irak kwam. Zijn politiek actieve vader werd het daar te heet onder de voeten, waarna de familie besloot te vluchten. Ook Kalifa is Koerdisch, ook Kalifa moest in zijn geboortedorp keuzes maken onder druk van zijn omgeving, ook Kalifa stak illegaal de grens over.

Ook in eerdere korte films blijft de regisseur dicht bij zijn Koerdische wortels. Een opvallend voorbeeld hiervan is zijn voorlaatste film Bad Hunter (2013), die ook gaat over eerwraak. De filmmaker snijdt hiermee een maatschappelijk beladen thema aan. Ook in Nederland vinden er jaarlijks honderden aan gewraakte eer gerelateerde geweldsincidenten plaats, waarvan de meeste gelukkig zonder dodelijke afloop. Kalifa neemt subtiel een maatschappelijke stelling in. Nooit legt hij zijn mening er te dik bovenop.  Mede hierdoor weten alle acteurs hun karakter geloofwaardig neer te zetten. Dit geeft de film een constante spanning die pas aan het einde tot uitbarsting komt.

Zagros

Sombere wereld
Het speelfilmdebuut van Kalifa is meer dan een verhaal over de gespannen verhouding tussen oude tradities en de moderne wereld. Hij laat ook de illegale reis naar het westen en de sombere wereld van migranten zien. De beelden van Turkije zijn groen en zonnig, die van Brussel zijn grijs en donker.

De Koerdisch-Belgische regisseur laat zien dat hij een verhaal kan vertellen, oog heeft voor sfeer zonder overdadig te worden en het beste uit acteurs weet te halen. Als hij dit niveau kan vasthouden in volgende films kan hij uitgroeien tot een van de betere regisseurs van onze zuiderburen.
 

24 juni 2018

 
MEER RECENSIES

Zero Days

****

recensie Zero Days

Oorlog in het digitale domein

door Alfred Bos

Hoe geheime diensten hun hand overspeelden en een tactisch cyberwapen onbedoeld zich over de hele wereld verspreidde. Zero Days zet het digitale equivalent van de atoombom in de schijnwerpers.

Zero days is het jargon van hackers voor nog niet ontdekte codeerfouten die kunnen dienen als toegangsdeur om in te breken in een computer of computersysteem. Ze zijn de graal voor criminelen en spionnen, want is het gat eenmaal gebruikt dan is het ook bekend bij de gedupeerde en wordt doorgaans snel gedicht. Zero days zijn handel op de illegale marktplaats van internet, het donkere web alias darknet.

Zero Days is de titel van de film die de Amerikaanse documentairemaker Alex Gibney heeft gemaakt over het meest opzienbarende – en angstaanjagende – voorbeeld van cyberwarfare, oorlog die zich afspeelt in het digitale domein maar verregaande consequenties heeft voor de wereld van baksteen en asfalt. Het idee: leg een energiecentrale plat en een stad zit zonder stroom. Dat is een stuk efficiënter en kosteneffectiever dan platbombarderen.

Zero Days

Vernietigende worm
Centraal in Zero Days staat Stuxnet, de naam waaronder een geheimzinnige computercode bekend werd. In 2010 voor het eerst geïdentificeerd als malware (software voor spionage- of sabotagedoeleinden), werd binnen kringen van internetbeveiligers gaandeweg duidelijk wat Stuxnet feitelijk was: een worm die het atoomprogramma van Iran saboteerde. Verbazing, zelfs ontzag, was er over de verfijning en de complexiteit van de worm.

Virussen vallen computers aan en worden door een netwerk verspreid door de gebruikers van de geïnfecteerde computers. Computerwormen attaqueren een netwerk en verspreiden zichzelf, daar zijn geen onwetende gebruikers voor nodig. Stuxnet zat zo sluw in elkaar dat het nooit het product van één hacker kon zijn. Niemand is zo slim en niemand heeft de tijd om zo’n omvangrijk programma te schrijven. Stuxnet moest de creatie van een team zijn.

De sporen wezen naar de geheime diensten van Israël en Amerika, landen die ten koste van alles wilden verhinderen dat het door conservatieve islamitische geestelijken geregeerde Iran over een atoomwapen zou kunnen beschikken. Zero Days opent spectaculair met een nagespeelde aanslag op een Iraanse atoomfysicus en maakt vervolgens veel tijd vrij om het hoe, wat en waarom van de zaak helder te maken.

Bloedstollende implicaties
Het onderwerp van Zero Days staat voor de meeste kijkers wellicht ver van hun bed en de grimmigheid van het Stuxnet-verhaal haaks op het enthousiasme waarmee men zich dagelijks overgeeft aan de virtuele wereld van de sociale media.

Daar is de regisseur – hij maakte recentelijk spraakmakende en onthullende documentaires over Steve Jobs (The Man in the Machine) en de Scientology ‘kerk’ (Going Clear: Scientology and the Prison of Belief ) – zich terdege van bewust en hij steekt veel energie in de uitleg en presentatie van het exotische onderwerp. Pratende hoofden van insiders (technici, politici en spionnen) wisselen af met verhelderende animaties en gestileerde graphics. Saai is Zero Days nimmer.

Dat kan ook nauwelijks, want het verhaal en zijn implicaties zijn bloedstollend. Tussen 2008 en 2010 functioneerde Stuxnet perfect. De centrifuges van het Iraanse atoomprogramma trilden kapot, terwijl de technici op hun monitors niets vreemd aflazen. Toen ging het mis. Men ging aan Stuxnet sleutelen, de nieuwe versie was agressiever dan de vorige en—Stuxnet ontsnapte. De worm vermenigvuldigde zich vanuit Iran en dook op in industriële installaties over de hele wereld, ook Amerika. Zo werd Stuxnet ontdekt.

Officieel is de worm niet meer actief sinds 24 juni 2012; in de code was een einddatum geprogrammeerd. Het is echter niet bekend of alle kopieën van Stuxnet zijn gedetecteerd dan wel verwijderd en in beginsel kan de sluimerende malware opnieuw worden geactiveerd. Dat zou de infrastructuur van menige geïndustrialiseerde natie kunnen platleggen, een grotere nachtmerrie is nauwelijks denkbaar.

Zero Days

Digitale atoombom
Voormalig CIA- en NSA-directeur Michael Hayden spreekt over Stuxnet als het digitale equivalent van de atoombom en pleit voor meer openheid van spionagediensten en overheden over hun cyberwapenprogramma. Net zoals er internationale verdragen zijn voor atoomwapens moet er een verdrag voor cyberwapens komen.

En daar zit het horror-aspect van Zero Days. Het is niet eens de technologie, het is hoe de politiek daar mee omgaat. Ze houden hun speelgoed liever onder de pet en ontkennen de risico’s, ook daar is de documentaire glashelder over. Ondertussen is er vorig jaar ingebroken in de computers van de NSA en zijn cyberwapens – net als Stuxnet – ‘ontsnapt’ naar het publieke domein. De mogelijke consequenties doen de nachtrust geen goed.

Stuxnet ontbreekt geheel in de gesponsorde propagandafilm Lo and Behold die Werner Herzog het afgelopen jaar over internet maakte. Alex Gibney’s Zero Days haalt dat sprookje hard onderuit, in het net slaapt een grote boze wolf. Na het zien van Zero Days kijk je nooit meer hetzelfde naar je smartphone.
 

24 maart 2017

 

Ondertussen, op de redactie:
Hoe hebben jullie naar Zero Days gekeken?


MEER RECENSIES

Zwei Leben

**

recensie  Zwei Leben

Noorse nazimysteries

door Wouter Spillebeen

Na NeuFundLand richt de Duitse regisseur Georg Maas zich opnieuw op de val van de Berlijnse Muur. In de thriller Zwei Leben graaft hij weinig bekende oorlogsmisdaden van het naziregime op.  

Een kleine geschiedenisles: Heinrich Himmler beval tijdens de Tweede Wereldoorlog dat de kinderen die Duitse soldaten bij Noorse burgers verwekten, opgenomen moesten worden in tehuizen in Duitsland. Als ‘noordelijk ras’ beschouwde hij hen namelijk als dragers van puur Arisch bloed. Onder de naam Lebensborn moesten de tehuizen de kinderen beschermen. Wanneer de Oost-Duitse veiligheidsdienst Stasi bij het aanbreken van de Koude Oorlog zich met de tehuizen ging bemoeien werd spionage via de kinderen niet ongewoon. Enkelen die in de instellingen opgroeiden, zochten na de oorlog hun familie weer op.

Duistere geschiedenis
De mysterieuze Katrine (Juliane Köhler) – die vele jaren geleden in een bootje naar haar thuisland terugkeerde, met haar moeder herenigde en een gezinsleven opbouwde – vermomt zich, glipt Duitsland binnen, vernietigt informatie over Lebensborn en gaat daarna terug naar Noorwegen om bij haar familie te doen alsof niet aan de hand is. Nu de muur gevallen is, krijgen Lebensborn-kinderen de kans om massaal rechtszaken aan te spannen (de kopstukken werden al veroordeeld in de Processen van Neurenberg, maar daarbij kregen de slachtoffers geen compensatie). Wanneer een advocaat met grootse plannen aanklopt bij Katrine, komen haar verleden en alle geheimen die ermee gepaard gaan, stilaan naar boven. In niet-chronologische volgorde komt Katrines duistere geschiedenis stukje bij beetje boven water.

Recensie Zwei Leben

In 1999 maakte Georg Maas de roadmovie/documentaire Pfadfinder en in 2011 verscheen zijn The Buddha Wallah, over Boeddhistisch leermeester Christopher Titmuss – documentairefilms zijn de Duitser niet vreemd. Zwei Leben kon dus net zo goed een documentaire over Lebensborn en de grimmige relatie tussen Duitsland en Noorwegen zijn, maar Maas opteerde voor de persoonlijkere aanpak van een individueel verhaal.

Omdat Lebensborn en alle praktijken op dat gebied niet zo bekend zijn als zeg maar de Holocaust, komen de waargebeurde elementen vaak over als documentair. Dat staat het verhaal in de weg: in plaats van meer informatie over relatief onbekende oorlogsmisdaden, krijgen we een traag ontwikkelende thriller met een hoop obligatoire plotwendingen.

Recensie Zwei Leben

Op enkele van de nevenpersonages na, is het acteerwerk weinig bijzonders. Köhler en Ken Duken (die de advocaat Sven Solbach portretteert) brengen hun boodschap over, maar meer ook niet, van beklijvende prestaties valt niet te spreken. Het familiedrama-aspect wordt gedragen door een overtuigende Liv Ullmann, die vooral bekend is van haar talrijke rollen in Ingmar Bergman-films (Autumn Sonata, Persona, Shame…), en Sven Nordin, die zichtbaar lijdt onder het ontluikende verleden van zijn vrouw.

Puzzelstukjes
Zwei Leben voelt vaak onevenwichtig en verwarrend: eens is het een familiedrama, dan weer een rechtbankfilm of een historisch relaas. De film schakelt een tandje hoger naarmate meer stukjes van de puzzel bovenkomen, maar het eerste uur zijn die sporadische beetjes informatie niet genoeg om de interesse vast te houden. De onheilspellende muziek is vanaf het begin te horen en kondigt aan dat er wat te gebeuren staat, maar het duurt veel te lang vooraleer de film die belofte waar maakt. Zwei Leben is op zijn sterkst middelmatig, jammerlijk, want het onderwerp verdient een uitstekende behandeling.

 

18 juli 2014

 

MEER RECENSIES

Zwei Mütter

***

recensie  Zwei Mütter

Lesbisch paar heeft kinderwens

door Cor Oliemeulen

Een lesbisch paar wil een kind. Duits docudrama registreert de schier onmogelijke weg naar zwangerschap, afgewisseld door liefdesscènes en toenemende frustraties.  

Studerend aan de Filmacademie raakte Anne Zohra Berrached geïntrigeerd door het thema dat nogal eens op afkeuring en hoongelach stuit. Ze schreef een scenario dat is gebaseerd op de ervaringen van drie lesbische stellen. In Zwei Mütter volgen we Katja (43) en Isabella (37) die dolgraag een kind willen en alvast namen aan het verzinnen zijn. Beide dames zijn tv-actrices, terwijl bijna alle andere mensen in de film zichzelf spelen, zoals de arts van de spermabank, de advocaat van de privékliniek, de verkoper van inseminatie-instrumenten en zelfs enkele spermadonoren.

Recensie Zwei Mütter

Confrontaties
Het relaas is documentaireachtig gefilmd, vaak over de schouders van de vrouwen, zodat je als kijker meer wordt geconfronteerd met de stand van zaken betreffende de mogelijkheden en onmogelijkheden van inseminatie bij lesbische vrouwen. In het begin bellen ze veel om informatie in te winnen, later bezoeken ze klinieken. We leren dat ze zich in een grijs gebied bevinden. Hoewel het paar is getrouwd komen volgens de wet alleen heterostellen in aanmerking, maar later blijkt dat het misschien toch kan, zolang ze maar genoeg geld meebrengen. Dat blijkt onmogelijk, want als parttime bloemist (Isabella) en bedrijfsleider van een videotheek (Katja) zijn hun gezamenlijke inkomsten ontoereikend. Op hun vraag of de inkomensgrens ook geldt voor heterokoppels krijgen ze geen antwoord.

Katja heeft de kinderwens en Isabella wil de ‘vader’ zijn. Volgens de arts van de vruchtbaarheidskliniek raakt door inseminatie slechts twintig tot dertig procent van de vrouwen zwanger, soms zijn extra hormoonspuiten nodig. Terwijl ze elkaar hoopvol knuffelen volgt de allereerste injectie. Maar elf seminaties, negen maanden en tienduizend euro later ontstaan de irritaties. Raken we niet teveel in de schulden? En wie blijft er straks na de geboorte eigenlijk thuis tijdens de eerste drie jaren van het kind?

Recensie Zwei Mütter

Aanbieders
Uiteindelijk wil het stel zelf gaan insemineren en moet het op zoek naar hulpmiddelen én donoren. Lang leve het internet, waar de aanbieders van doe-het-zelf-pakketten en aantoonbaar succesvol zaad staan te springen om een zakcentje bij te verdienen. Of iemand toevallig HIV heeft, komt niet aan bod, terwijl uit ontmoetingen met donoren blijkt dat de meeste het goedje het liefst zelf op natuurlijke wijze willen inbrengen.

Helaas schenkt de filmmaakster geen aandacht aan referentiepunten zoals vrienden, familie of collega’s. Ook valt er geen humor te bespeuren in Zwei Mütter of het moet zijn dat je het grappig vindt dat een apotheker de suggestie doet om voor inseminatie-instrumenten maar contact op te nemen met een dierenarts. Toch is het korte drama de moeite van het kijken waard, al is het alleen maar om je te realiseren hoe frustrerend het moet zijn als je geen kind kunt krijgen. Laat staan als de wet je dit onmogelijk maakt.

 

28 juni 2014

 

MEER RECENSIES

Zombie; The Resurrection of Tim Zom

***

recensie  Zombie; The Resurrection of Tim Zom

Pleurisjong wordt sportheld

door Cor Oliemeulen

Persoonlijk, evenwichtig portret van een irritant Rotterdams straatschoffie dat uitgroeit tot een gerespecteerde skateboarder.  

Lange blonde haren, petje, bleek gezicht met baardje, littekens op de handen en ellebogen. Onder op zijn skateboard prijkt de niets verhullende tekst: ‘Show me your tits’. We zien oude opnames van de jonge getalenteerde Tim op zijn skateboard. Overal waar het maar kan balanceert hij op een plankje met wieltjes. Metrotrappen, railings, leuningen, muurtjes, brievenbussen, niks is hem te gek. Hij steekt graag zijn middelvinger(s) op en laat zich niet snel wegsturen door een buurtbewoner of winkelier, want Tim moet nu eenmaal die sprong maken. Hoe heftiger hoe beter, steeds weer een nieuwe uitdaging. Hij valt regelmatig, vloekt, smijt zijn plank op de grond en maakt de volgende jump.

Recensie Zombie; The Resurrection of Tim Zom

Machteloos
Regisseur Billy Pols kwam twaalf jaar geleden in contact met Tim Zom en raakte geïntrigeerd door diens volwassen instelling van steeds vallen en weer opstaan. Hij maakte een documentaire van de in Zuid geboren en getogen Rotterdammer, die op het punt staat internationaal door te breken als professioneel skateboarder. Aan het woord komen sponsors, vrienden en familie. Er ontstaat een beeld van een jongen met een grote mond en een klein hartje. Gesloten, gefrustreerd en soms opgefokt. In de film zit een fragment van een vechtpartij waarvan de slachtoffers op last van de rechter onherkenbaar moesten worden gemaakt.

Zijn stiefvader noemt Tim een eikel en een moeilijk mannetje. Zijn moeder vertelt dat ze vroeger regelmatig werd aangesproken door andere ouders. “Ben jij de moeder van dat pleurisjong?” Ze voelde zich machteloos. “Tim vocht vier keer per dag op het schoolplein en was een lopende tijdbom.” Volgens oma is het feit dat haar kleinzoon wel eens gestolen heeft de schuld van de regering, want die moet maar voor werk zorgen. “Hij is eigenwijs, maar een hartstikke lieve jongen, je moet hem gewoon kennen.” En Tims vriendin vond hem een “mongool” toen ze hem voor het eerst ontmoette. “Ik vond zijn doen en laten leuk. Hij had al tien jaar geen verjaardagscadeau gehad en was erg blij met zijn T-shirt met een naakte vrouw erop.”

Recensie Zombie; The Resurrection of Tim Zom

Stunts
De interviews worden afgewisseld door sfeervolle opnames van straten, bruggen en industrieel Rotterdam bij avond. Het geluid van een skateboard, een flits en op de achtergrond de lichtjes van de flats. Er zijn prachtig gefilmde actiescènes waarbij skaters met camera’s de skills en stunts feilloos vastleggen. Tom kickt op de actie. “Ik voel de adrenaline. Je hart bonkt in je keel, je lichaam zegt: fuck it! Als je twijfelt ben je de lul, gaan je benen rare dingen doen.”

Het aardige van de documentaire is dat Zombie, zoals zijn fans hem noemen, zich langzaam ontwikkelt van vervelend mannetje tot een gepassioneerde sportheld. Als Tim praat over zijn overleden vader is hij voor de afwisseling niet stoer, maar aandoenlijk en aardig. De toon van het portret gaat van rauw en grimmig naar vrolijk en hoopgevend. In het eindshot geeft Tim zijn vriendin grimassend een hele lange zoen onder de zoetgevooisde klanken van Sugar Baby Love. De wederopstanding van Zombie lijkt een feit.

 

8 mei 2014

 

MEER RECENSIES

Zarafa

****

recensie  Zarafa

Aaibare aimabele langnek

door Ralph Evers

Vrij naar het waargebeurde verhaal over de eerste giraffe in Parijs. Met oog voor detail en liefde gemaakt.  

Het verhaal wordt verteld door een dorpsoudste, die met houten poppen de kinderen vermaakt. Maki is samen met zijn vriendinnetje Soula geketend door de boosaardige slavendrijver, Moreno. Op een nacht ontdekt Maki dat de ketens te groot zijn en dat hij kan ontsnappen. Wanneer Moreno de achtervolging inzet weet Maki ternauwernood aan hem te ontsnappen en wordt hij gered door een giraffe. Moreno geeft niet op. Hij komt Maki op het spoor en schiet de giraffe, die Maki probeert te beschermen, dood. Dan springt een illustere vreemdeling, Hassan, tussenbeide. Maki belooft de stervende giraffemoeder dat hij voor haar kalf Zarafa zal zorgen.

Diepere lagen
Tegen de achtergrond van dit avonturenverhaal spelen thema’s als slavernij, oorlog, vriendschap, dierenliefde en vrijheid. Het belangrijkste thema lijkt het individuatieproces van Maki. De jongen op weg naar volwassenheid tegen een achtergrond waarin de wereld uit de onderdrukkende blanke slavendrijver emancipeert. Hassan, die als een vader voor Maki is, geeft hem de raad de sterren te volgen wanneer hij mocht verdwalen.

Recensie Zarafa

Een andere belangrijke rol in dit avontuur is voor Malaterre, een ontdekkingsreiziger. Hij verzorgt het noodzakelijke oriëntatiepunt. Malaterre is overigens een leuk gevonden naam: ‘mal à terre’, slechte grond. Hij verblijft dan ook het liefst in zijn luchtballon, van waaruit hij veilig overzicht houdt over de aarde.

Wanneer de baai voor Alexandrië belegerd is door de Turken, vraagt de Pasha van Egypte een gunst aan de Franse koning om hem te hulp te schieten. Als gift stuurt de Pasha een giraffe naar Parijs. Zo begint een vrolijk makend, doch onwaarschijnlijk avontuur over een giraffe, twee Tibetaanse koeien, Hassan, Malaterre en Maki in een luchtballon.

Progressief
Regisseur Rémi Bezançon heeft een goed gevoel voor subtiliteit en dosering. Hij weet de gevoelige snaar te raken, zonder te overdrijven. Dit deed hij eerder in het overtuigende familiedrama Le premier jour du reste de ta vie (2008). In Zarafa, zijn eerste animatiefilm, ontgint hij nieuw terrein op overtuigende manier.

De animatie doet denken aan een mix tussen Sylvain Chomets Les Triplettes de Belleville (2003) met de karakters van de Japanse animatiegrootmeester Hayao Miyazaki. Dit is niet heel gek, wanneer je weet dat Jean-Christophe Lie de grafische regie in handen heeft. Hij werkte eerder mee als animator aan Les Triplettes de Belleville. De afwisseling tussen de stijlen werkt goed. Tegen een prachtig getekende achtergrond komen de kleurrijk en simpeler getekende personages meer tot leven. Als een levend stripboek. Door in de personages de nadruk op emoties en persoonlijkheid te leggen en in de achtergrond de details, versterkt dit elkaar. De film weet zich te bevrijden uit de ketens van computeranimaties en 3D. In die vrijheid ontstaat een levendige film die voor jong en oud zeer te genieten valt.

 

6 oktober 2013

 

MEER RECENSIES

Zero Dark Thirty

****

recensie  Zero Dark Thirty

Martelgang naar Bin Laden

door Mirthe van Lieshout

Zero Dark Thirty heeft in Amerika al veel stof doen opwaaien. Zowel CIA, senatoren als de anti-martelbond hebben geklaagd over de gesuggereerde effectiviteit van folteringen.

De actiethriller van Kathryn Bigelow (Point Break, The Hurt Locker) volgt CIA-agente Maya (Jessica Chastain) die zich ten doel heeft gesteld Osama Bin Laden te vinden. Tijdens martelverhoren komt ze op zijn spoor, bijt zich jarenlang vast en vecht tegen haar leidinggevenden die haar niet genoeg hulp bieden. Het is een modern klassiek antiterrorismeverhaal, dat sterk doet denken aan de serie Homeland met in de hoofdrol een CIA-agente, geobsedeerd jagend op een terrorist terwijl ze wordt tegengewerkt door de mannen aan de top.

Gebaseerd op feiten en bestaande personen
De film past zo goed in het format dat het de verwachting schept dat het verhaal sterk geromantiseerd is ten behoeve van een spannend plot. Maar regisseuse Bigelow en scenarioschrijver Mark Boal verzekeren dat het verhaal op feiten en alle personages op bestaande personen gebaseerd zijn. De Washington Post kon de CIA-agente naar wie Maya gemodelleerd is naar eigen zeggen inderdaad gemakkelijk vinden. Dé Bin Laden-deskundige Peter Bergen meent dat het personage niet op één maar op twee vrouwelijke agenten gebaseerd is. Of het er nou één of meer zijn, in grote lijnen volgt de film absoluut de waargebeurde klopjacht, dat is na alle ophef wel duidelijk geworden.

Recensie Zero Dark Thirty

Na Maya’s tienjarige zoektocht volgt de aanval op de compound in Pakistan waar Bin Laden zich volgens haar schuilhoudt. Het eerste deel is een technisch perfecte spionagethriller, tijdens de laatste 25 minuten durende scène is het alsof de kijker de missie real time volgt. De bioscoopbezoekers kunnen zichzelf horen ademen terwijl de mariniers door het huis sluipen. Een fantastisch filmisch hoogtepunt dat recht doet aan de twee uur durende opbouw.

Geen duidelijk standpunt
Deze bijzondere film reconstrueert de recente geschiedenis en suggereert dat het martelen de CIA op een spoor bracht – iets wat de CIA nu tegenspreekt. Bigelow en Boal beweren dat ze de martelingen niet als onmisbaar of heldhaftig presenteren. Een eenduidig standpunt valt inderdaad niet te ontdekken. Weliswaar veroordeelt de film de martelende agenten niet, wordt er geen aandacht besteed aan wantoestanden als in Abu Ghraib en Guantanamo en komt er geen antwoord op de vraag of Bin Laden zonder martelingen ook gevonden zou zijn. Maar het is zeker geen propaganda: niemand zal na Zero Dark Thirty als voorstander van martelen de bioscoop uitlopen.

 

21 januari 2013

 

MEER RECENSIES