Categorie: biografie

Big Eyes

Posted on

***

recensie Big Eyes
Kitsch over kitsch

door Wouter Spillebeen

Net als de werken van Margaret Keane zelf, is Tim Burtons Big Eyes geen hoge kunst. De schilderijen van de meisjes met de enorme ogen worden zelfs meermaals kitsch genoemd, maar dat is in dit geval geen belediging. 

In de jaren ‘60 was Keane niet uit het straatbeeld van San Francisco weg te denken. De schilderijen hingen in alle musea, de posters waren te koop in elke buurtwinkel. Terwijl de kunstenaarselite het werk grotendeels bestempelde als kitsch, had het volk een veelal verdeelde mening. Er was echter geen discussie over het feit dat de schilderijen van kinderen met enorme ogen in donkere omgevingen vaak een gevoelige snaar raakten bij de toeschouwer. Tim Burton is een groot verzamelaar van het werk van Margaret Keane. Het kan dan ook geen verrassing zijn dat hij ervoor koos om de opmerkelijke carrière van de schilderes te verbeelden in een biopic.

Recensie Big Eyes

Schilderen en liegen
Margaret (Amy Adams) heeft net haar eerste man verlaten en vlucht met haar jonge dochter van Tennessee naar San Francisco met de hoop daar een beter leven te kunnen starten. Terwijl ze met het schilderen van portretten wat geld bijeen probeert te schrapen, leert ze Walter Keane (Christoph Waltz) kennen, een dromerige en charmante schilder die kortstondig in Parijs gewoond heeft en nog steeds Parijse straatbeelden op het doek tovert.

Een korte tijd later zijn de twee getrouwd en stellen ze hun schilderijen tentoon in een lokale jazzclub. Wanneer Walter merkt dat de schilderijen van zijn vrouw beter in de markt liggen dan de zijne, begint hij er de eer voor op te strijken. Margaret speelt het spelletje mee, want niemand wil een schilderij van een vrouw kopen en het geld moet blijven binnenstromen als ze haar dochter een mooie toekomst wil schenken. Maar wat gebeurt er wanneer de naam Keane beroemd wordt en dit niet de eerste grote leugen van Walter blijkt te zijn?

Burton is natuurlijk niet aan zijn proefstuk toe wat campy, surrealistische en eigenzinnige films betreft. In die zin is Big Eyes een vreemde eend. De film is meer gegrond in de realiteit dan pakweg Frankenweenie of Edward Scissorhands, maar net als die laatste is Big Eyes kleurrijk en ietwat overgeacteerd. Waltz is meer Disney-slechterik dan subtiel personage en Terrence Stamp en Jason Schwartzman zijn karikaturen, net als vele andere personages.

Recensie Big Eyes

Kitsch en kunst
Big Eyes is onder de oppervlakte een echte film over film (of eender welke andere kunstvorm), over wat het verschil maakt tussen kunst en kitsch. Natuurlijk is het werk van Burton veelal niet bepaald elitair hoogstaande kunst, dat weet de man zelf ook wel. De vraag is: als het werk verpakt komt met een goed verhaal (ofwel de leugens van Walter over waar hij zijn inspiratie haalt, ofwel het spectaculairdere verhaal van de kunstenares die onder de knoet van haar man vandaan kruipt), wordt het dan meer dan alleen kitsch?

Kijk bijvoorbeeld naar Linklaters Boyhood. De film op zich is helemaal niet slecht, maar ook niet veel meer dan een coming of age over een gemiddelde jongen. Wat de film zo goed maakt, is het epische twaalf jaar durende proces dat met het maken van de film gepaard ging. Boyhood krijgt Oscarnominaties, prijzen en titels, allemaal omwille van wat zich achter de film afspeelt. Net zoals de uitleg die vaak bij abstracte kunst gegeven wordt, zijn de omstandigheden en de betekenis belangrijker dan het object zelf. Het scenario stelt zelfs letterlijk vragen over de betekenis van kitsch. Zo roept Walter: “Wat is er mis met de kleinste gemene deler? Dat is waar dit land op gebouwd is!”

 

1 februari 2015

 

MEER RECENSIES

 

Imitation Game, The

Posted on

****

recensie  The Imitation Game

De lotgevallen van Enigma en Christopher

door Cor Oliemeulen

Twee odes aan onmisbare wetenschappers zijn volop in de race voor de Oscars. Eddie Redmayne kruipt in The Theory of Everything grandioos in de huid van Stephen Hawking. Benedict Cumberbatch speelt de rol van zijn leven als de grootste oorlogsheld Alan Turing in The Imitation Game. Kiezen de grijze koppen van de Academy traditioneel voor ziek, zwak en misselijk óf geven zij de voorkeur aan de vergeten geniale homo?

Enigma was de communicatiemachine van de nazi’s waarin alle details van Duitse verrassingsaanvallen, bombardementen, geheime konvooien en posities van onderzeeërs in de Atlantische Oceaan werden opgeslagen. Als de geallieerden deze militair-strategische boodschappen zouden willen onderscheppen en ontcijferen moesten zij de instellingen van de machine weten. Er waren niet minder dan 159.000.000.000.000.000.000 mogelijkheden, elke dag weer. Volgens iedereen was de code niet te kraken, totdat ene Alan Turing in beeld kwam.

Recensie The Imitation Game

Deze Cambridge-professor stapt op een dag in 1939 de kamer van legerhoofd Commander Denniston binnen en beweert ‘het moeilijkste probleem in de wereld’ te kunnen oplossen. Turing is ronduit arrogant en sarcastisch, maar weet desondanks de interesse van Denniston te wekken. Er wordt een team van knappe koppen (cryptografen, wiskundigen, schaakkampioenen en linguïsten) samengesteld, echter Turing weet alles beter en voelt zich geroepen een brief aan Winston Churchill te schrijven, zodat hij zijn eigen team kan formeren. Tot ieders verbazing organiseert hij een wedstrijd kruiswoordraadsels oplossen, waarbij nota bene een vrouw als winnaar uit de bus komt.

Hoe kwam het zover?
Het biografische drama van de Noorse regisseur Morten Tyldum (Headhunters) switcht tussen de drie bepalende periodes uit het leven van Alan Turing. Zijn schooltijd, waarin hij verschrikkelijk wordt gepest en zich terugtrekt in eenzaamheid nadat zijn enige vriendje is overleden. De oorlogsjaren, waarin hij obsessief de Enigma-code probeert te kraken. En tenslotte zijn leven in Manchester na de oorlog, als niemand weet wat zijn verdiensten zijn en Turing wordt veroordeeld wegens ‘onfatsoenlijkheid’ omdat homoseksualiteit in die tijd nog strafbaar is. Hij mag kiezen: twee jaar gevangenis of een hormoontherapie die gelijk staat aan chemische castratie. De kijker leert waarom hij zich verplicht voelt tot de laatste optie en waardoor zijn leven ondraaglijk wordt.

Het grootste deel van de film speelt zich af in Bletchley Park in het zuiden van Engeland. Alan Turing (Benedict Cumberbatch) heeft 100.000 pond losgepeuterd voor de bouw van zijn elektrische brein, dat hij Christopher noemt, in feite de allereerste computer ter wereld. Pas als de intelligente en innemende Joan Clarke (Keira Knightley) het hart van Turing weet te winnen, kan de narcistische professor zich inmenging en medewerking van anderen permitteren. Joan leert Alan dat hij hoe dan ook anderen nodig heeft om de deadline te halen. Op dat moment hebben de nazi’s al 24 hoofdsteden bezet. De volgende dag deelt Alan appels uit en vertelt hij zowaar een mop aan zijn verbouwereerde collega’s.

Recensie The Imitation Game

Herenliefde
Het acteerwerk in The Imitation Game is op alle posities van hoog niveau en de konkelarijen tussen Alan-cryptoteam, Alan-legerleiding en Alan-Joan lopen als mooie rode draden door het Oscarwaardige draaiboek van Graham Moore dat is gebaseerd op het boek van Andrew Hodges. De keuze voor de grote filmcomponist Alexander Desplat (The King’s Speech, Argo, The Monuments Men) onderstreept de ambitie om flink in te slaan tijdens de uitreiking van de komende Academy Awards. Nadeel is wel dat het kennelijk lastige thema van herenliefde wordt gemeden als de pest. Blijft over een terecht groot eerbetoon aan een vergeten oorlogsheld die volgens historici de Tweede Wereldoorlog met twee jaar verkortte en het leven van veertien miljoen mensen redde, maar uiteindelijk bedroevend ten onder ging aan de hypocrisie van een samenleving.

 

16 juni 2015

 
ALLE RECENSIES
 

De vijf beste filmbiografieën van 2015.

Theory of Everything, The

Posted on

***

recensie  The Theory of Everything

‘What about my brain?’

door Cor Oliemeulen

Na het zien van het romantische, biografische drama over Stephen Hawking bekruipt je de vraag wat de fameuze Engelse wis- en natuurkundige allemaal zou hebben kunnen bedenken als hij gezond was gebleven. Meer óf juist minder?

Dat hij het vroeger al meer van zijn hersens dan van zijn lichaam moest hebben, illustreert de scène waarin hij tijdens een roeiwedstrijd fungeert als stuurman. Het is 1963 en de 21-jarige Stephen Hawking (Eddy Redmayne) studeert kosmologie aan de universiteit van Cambridge. Hij is vastbesloten om een simpele verklaring voor het ontstaan van het heelal te ontdekken en zijn uitzonderlijke talent wordt snel onderkend. Zijn leraar neemt hem mee naar een ruimte waarin “J.J. Thomson het elektron ontdekte en Rutherford atomen splitste”. Stephen kijkt er rond als een kind in een snoepwinkel. Ook privé gaat het voor de wind: hij wordt stapelverliefd op de kunststudente Jane (Felicity Jones).

Recensie The Theory of Everything

Nog maar twee jaar te leven
In gedachten verzonken over een wiskundige formule en een eerste aanval van spierverslapping valt Stephen op zijn gezicht. De diagnose komt als een mokerslag: hij heeft nog meer twee jaar te leven. Stephen heeft MND: progressieve degeneratie van zenuwcellen die de spieren in staat stellen te bewegen, ademen, slikken en praten. In Amerika noemt men het Lou Gehrig’s Disease, vernoemd naar de beroemde honkballer die overleed aan de ziekte, en in onze volksmond heet het ALS.

“What about my brain?”, vraagt Stephen aan de dokter. Dat blijkt gelukkig niet aangetast. Op zijn beurt kan Stephen een vriend geruststellen: inderdaad ‘daar beneden’ zal het voorlopig ook wel blijven werken. Dat blijkt enige jaren later als Jane trots hun eerste baby in Stephens armen legt: “Look what we made.”

The Theory of Everything is een liefdesverhaal, dat 25 jaar relatie tussen Stephen en Jane omspant. De film is gebaseerd op de biografie ‘Travelling to Infinity: My Life with Stephen’ van Jane Hawking. Net als in zijn Oscar winnende documentaire Man on Wire kan regisseur James Marsh naar hartenlust de uiterste grenzen van een man tentoonspreiden. De filmmakers werkten enkele jaren samen met de Hawkings, waarbij ze moesten beloven dat ze sensatie en sentiment achterwege zouden laten en secuur zouden omgaan met de complexiteit van hun huwelijk.

Humor, toewijding en doorzettingsvermogen
Als Stephen zich eenmaal heeft neergelegd bij zijn fysieke onmogelijkheden komt zijn ware karakter bovendrijven: humor en doorzettingsvermogen. Eerst moeten ze zien om te gaan met zijn handicap, nadien met roem en publiciteit. Stephen ontvangt dankbaar de volle steun en toewijding van Jane. Zij moedigt hem aan om zijn doctoraat te halen: zijn theorie over het ontstaan van het universum. Terwijl Stephens lichamelijke beperkingen toenemen, verkent zijn geest de grenzen van de theoretische fysica.

Recensie The Theory of Everything

Doordat Stephen uiteindelijk (bijna) niet meer kan praten, dient de kijker meer te observeren. Om het verhaal extra diepte te geven is een aantal familiegebeurtenissen opgenomen in homevideo-stijl voor een persoonlijke en authentieke kijk op het leven van de Hawkings. Andere filmscènes bevatten regelmatig één hoofdkleur, bijvoorbeeld intens blauw tijdens de amoureuze ontmoeting van Stephen en Jane op het universiteitsbal, geelgroen tijdens een potje cricket op het zonovergoten gras en een mooi rood filter van het haardvuur dat Stephen ziet door zijn trui als hij die moeizaam aantrekt en dat langzaam lijkt te vervagen in een zwart gat.

Eddy Redmayne (Les Misérables) bereidde zich intensief voor op zijn rol. Met een prachtige grijns op het schuine hoofd, steeds verder in elkaar gedoken in zijn rolstoel en door subtiele aanpassingen van de grimeurafdeling lijkt hij steeds meer op de echte Stephen Hawking. The Theory of Everything is een waardig en bij vlagen ontroerend portret van de beroemdste wetenschapper van onze tijd.

 

11 januari 2015

 
ALLE RECENSIES

Mr. Turner

Posted on

****

recensie  Mr. Turner

Portret van een geniale hork

door Alfred Bos

Grommend brengt acteur Timothy Spall de befaamde Engelse schilder J.M.W. Turner tot leven. Mike Leighs schitterend gevisualiseerde filmportret is geen lofzang op het genie, doch blijft trouw aan de historische feiten. En de niet altijd even sympathieke persoon.

J.M.W. Turner (1775-1851) is de Engelse Rembrandt, nationaal erfgoed naar wie een prestigieuze kunstprijs is vernoemd. Regisseur Mike Leigh schetst in Mr. Turner een portret van de man die als weinig anderen licht en lucht in olieverf wist te vangen; zijn landschappen en zeetaferelen liepen vooruit op het Franse impressionisme en de abstracte kunst van de twintigste eeuw. Leigh toont een atypische eenling, die ondanks zijn bruuske omgangsvormen werd gewaardeerd door het establishment: de rijke weldoeners en de Royal Academy die zijn werk exposeerde.

Mr. Turner

Dat Mike Leigh – en niet een ‘veilige’ regisseur als, zeg, de onlangs overleden Richard Attenborough – zich aan een filmportret van dit Britse instituut heeft verbonden, behoedt het project voor politiek correcte ponteneur. De regisseur van felrealistisch, maar niettemin gestyleerd, en niet zelden ook komisch sociaal drama (Naked en meer recentelijk Happy-Go-Lucky en Another Year) lijkt geknipt voor de karakterstudie van deze excentrieke eenling. Een uitstekende rolbezetting plus een tot in detail gerealiseerd tijdsbeeld van de vroeg-industriële periode voltooien de geslaagde missie.

Sneeuwstorm
We zien Turner, vertolkt door Timothy Spall, in de derde en laatste akte van zijn leven. Hij is de vijftig reeds gepasseerd en kan door zijn succes volstrekt onafhankelijk van de kunstcoterie opereren. Hij doet, en schildert, wat hem goeddunkt. Hij laat zich aan een scheepsmast vastbinden om te ervaren wat een sneeuwstorm is. Hij verbetert een bewonderd schilderij van collega Constable. Hij zegt ‘nee’ wanneer een steenrijke koopman hem een vermogen biedt voor zijn onverkochte collectie. Hij schildert voor het publiek, niet de bemiddelde elite.

Ook in zijn privéleven is Turner eigenzinnig. Nimmer getrouwd, weigert hij de door hem verwekte kinderen te erkennen. Hij woont anoniem samen met een weduwe, Sophia Booth (Marion Baliey, de wederhelft van Leigh), die hij tijdens een van zijn schilderreisjes heeft leren kennen, terwijl thuis de stilletjes op hem verliefde huishoudster Hannah Danby (een voortreffelijke rol van Dorothy Atkinson) een leeg huis aan kant houdt. Zijn beste vriend en zaakwaarnemer, zijn vader (Paul Jesson), is dan al lang overleden.

Recensie Mr. Turner

‘Schilder van het licht’
Mr. Turner opent met een oer-Hollands beeld (gedraaid in East Anglia) en op de geluidsband horen we Nederlands. Het is een subtiele referentie aan Turners Hollandse collega ‘schilder van het licht’. In de 150 minuten die volgen maakt Turner een aantal van zijn befaamdste werken, waaronder Snow Storm en The Great Western Railway. Het zijn schilderijen die een in rap tempo moderniserende wereld evoceren in een hoogst persoonlijke stijl. Na zijn dood liet hij ze na aan de National Gallery, de befaamde Turner Bequest. Typerend voor de man: hij voelt zich niet bedreigd door nieuwlichterij als de daguerreotype (voorloper van de fotografie) en haalt zijn neus op voor de jongere schildergeneratie van de Pre-Rafaelieten. Het frikkerige commentaar van koningin Victoria laat hem koud.

De film concentreert zich op de man achter de mythe, met zijn hebbelijkheden en tics. Het is een vlot vertelde aaneenschakeling van momenten uit een biografie, met de nadruk op het persoonlijke leven. Anders dan recente biopics over modeontwerper Yves Saint Laurent en burgerrechtenactivist Cesar Chavez zijn in Mr. Turner vorm en vent perfect in balans. Dat betekent dat Mike Leigh een empathisch en visueel imposant portret heeft gemaakt van een complexe, tegenstrijdige en geniale hork.

 

8 december 2014

 
ALLE RECENSIES

Pride

Posted on

****

recensie  Pride

Homo’s en mijnwerkers vinden elkaar in nostalgisch tijdsbeeld

door Karina Meerman

Britse succesformule geeft ontroerend tijdsbeeld van twee buitengesloten gemeenschappen die elkaar vinden in zware tijden. 

In 1984 gingen mijnwerkers in Groot-Brittannië in staking als protest tegen de overheidsaankondiging van het grootschalig sluiten van de mijnen. De staking zou bijna een jaar duren. Een lange periode waarin de meeste mijnwerkers en hun gezinnen niet konden rekenen op inkomen of bijstand. Overal in het land ontstonden inzamelacties.

Recensie Pride

De film Pride zoomt in op de activiteiten van de Londense ‘Lesbians and Gays Support the Miners (LGSM)’, een groep onder de bezielende leiding van de 23-jarige Mark Ashton (Ben Schnetzer). Geïnspireerd door de Pride, de jaarlijkse mars voor gelijke rechten voor homo’s en lesbiennes, besluiten ze geld in te zamelen voor de mijnwerkers. Voordat zij echter een vakbondsafdeling hebben gevonden die geld wil accepteren van homo’s, zijn we al een stuk verder in de film en hebben we al een band opgebouwd met de meeste hoofdpersonen.

Harmonie en conflict
Pride verloopt volgens de succesvolle Britse formule van de feelgoodmovie. Men neme een groep interessante personages en volgt hun persoonlijke ontwikkeling alsook hun plaats in de groep. Neem een contrasterende groep en doe hetzelfde. Laat de groepen elkaar ontmoeten, voeg nog wat extra harmonie en conflict toe en sluit af met een ontroerend einde.

Wat Pride bijzonder maakt is dat de film is gebaseerd op feiten: de LGSM steunde inderdaad een kleine gemeenschap in Wales en werd op onverwachte wijze beloond voor haar steun. Knap van regisseur Matthew Warchus dat hij een stuk geschiedenis kan vertellen als een sprookje, zonder de akeligheden te schuwen. Want ook voelt Pride als een feelgoodmovie, het leed van mijnwerkers- en de homogemeenschap in dit tijdsgewricht is duidelijk aanwezig.

Recensie Pride

Sociaal activisme
Wie jong was in de jaren tachtig wordt succesvol teruggeworpen in een tijd van sociaal activisme, veel zwarte make-up en het gevoel dat onrecht nog te bestrijden was met muziek en persoonlijke daden. Een tijd zonder internet en mobiel: je arriveerde ergens zonder dat je wist hoe het eruit zag. Je kon drie uur te laat zijn zonder bereikbaar te zijn. Een andere vorm van protestacties dan op een URL klikken of vanaf de computer geld doneren. Niet per se beter, maar wel anders. Wel beter is de positie van homo’s en lesbo’s. Dat bijvoorbeeld politieagenten – ook in Londen – meewandelen in de Gay Pride was in 1984 nauwelijks voor te stellen.

De Britse formule maakt Pride enigszins voorspelbaar, maar aangezien het geschiedenis is, mag dat ook wel. De personages zijn sympathiek genoeg, de humor is prettig en wie pinkt er niet graag een traantje weg tijdens de film?

 

14 oktober 2014

 
ALLE RECENSIES

Grace of Monaco

Posted on

**

recensie  Grace of Monaco

Keuze van een diva

door Wouter Spillebeen 

Olivier Dahan opende het prestigieuze filmfestival van Cannes met zijn Grace of Monaco, een portret van Grace Kelly dat volgens de makers geen biopic is.  

Grace Kelly, de wereldberoemde actrice die onder meer in Hitchcock-films zoals Rear Window en Dial M for Murder schitterde, heeft het ene sprookje opgegeven voor het andere. Ze is gehuwd met prins Rainier van Monaco, voedt twee kinderen op en leeft in het gigantisch en imposant koninklijk paleis. Wanneer Hitchcock haar de hoofdrol in zijn nieuwe film Marnie  aanbiedt, begint de zin om te acteren bij Grace weer te kriebelen. De timing kon niet slechter zijn: nu Charles De Gaulle druk zet op Monaco om belastingen te betalen aan Frankrijk (hij dreigt zelfs met een oorlog), heeft Rainier niet zozeer een zelfstandige en sterke vrouw nodig, maar een toonbeeld van loyaliteit om naast hem te staan tijdens defilés.  

Recensie Grace of Monaco

Universeel verhaal
Op de persconferentie tijdens het filmfestival van Cannes zei regisseur Olivier Dahan dat hij niet wil dat zijn film als een biopic gezien wordt, maar als een universeel verhaal over de keuze van een vrouw, een keuze die iedereen wel eens moet maken. Inderdaad, Grace of Monaco  focust op het dilemma van Grace, het kiezen tussen het gezin en de carrière, waarin ze zich laat leiden door de hofpriester. Maar door een relatief gebrek aan spanning in die verhaallijn voelt die toch ondergeschikt aan tegenover de crisis in de ministaat. De familie Grimaldi, die aan de macht is in Monaco, was niet aanwezig op het festival omdat ze vindt dat ze in een negatief daglicht gesteld wordt in de film. Volgens Nicole Kidman, die elegant de rol van Grace neerzet, is ‘de performance met veel liefde gedaan’.  

De chemie tussen Kidmans Grace en Tim Roths Rainier is wat zoek. Misschien een bewuste keuze, de film gaat immers over een moeilijke periode in hun relatie. Hierdoor is het niet makkelijk met de personages mee te leven. Wanneer we niet zien dat de twee gelukkig samen zijn, komt het niet bepaald hartverscheurend over wanneer er een haar of twee in de boter zit. Bovendien is het hele gebeuren een ver-van-ons-bedshow. In het citaat dat de film opent zegt Grace dat haar leven niet altijd het sprookje was dat het leek te zijn, maar in vergelijking met de problemen van de modale burger verbleekt haar keuze in het niets. Ze moet kiezen tussen steenrijke en beroemde prinses of steenrijke en beroemde actrice zijn, wat hebben we medelijden met haar.  

Recensie Grace of Monaco

Gracieuze kostuums
Afgezien van de schitterend gracieuze kostuums en de indrukwekkende, rijkelijk versierde decors is Grace of Monaco  weinig overweldigend. Kidman acteert vrij goed, maar aan het acteerwerk van haar collega’s is niets bijzonders. Het verhaal en de climax overtuigen niet en stellen teleur. Velen vroegen zich zelfs af wat de film op Cannes te zoeken had. Het zwarte blad uit de geschiedenis van Monaco is sterk gedramatiseerd en de film niet meeslepend genoeg. De film die het publiek op Cannes meteen moest omverblazen en warm maken voor de rest van het festival, is een zootje van ‘first world problems’ en ondermaatse verhaalontwikkeling.

 

31 mei 2014

 

 

ALLE RECENSIES

 

Zombie; The Resurrection of Tim Zom

Posted on

***

recensie  Zombie; The Resurrection of Tim Zom

Pleurisjong wordt sportheld

door Cor Oliemeulen

Persoonlijk, evenwichtig portret van een irritant Rotterdams straatschoffie dat uitgroeit tot een gerespecteerde skateboarder.  

Lange blonde haren, petje, bleek gezicht met baardje, littekens op de handen en ellebogen. Onder op zijn skateboard prijkt de niets verhullende tekst: ‘Show me your tits’. We zien oude opnames van de jonge getalenteerde Tim op zijn skateboard. Overal waar het maar kan balanceert hij op een plankje met wieltjes. Metrotrappen, railings, leuningen, muurtjes, brievenbussen, niks is hem te gek. Hij steekt graag zijn middelvinger(s) op en laat zich niet snel wegsturen door een buurtbewoner of winkelier, want Tim moet nu eenmaal die sprong maken. Hoe heftiger hoe beter, steeds weer een nieuwe uitdaging. Hij valt regelmatig, vloekt, smijt zijn plank op de grond en maakt de volgende jump.

Recensie Zombie; The Resurrection of Tim Zom

Machteloos
Regisseur Billy Pols kwam twaalf jaar geleden in contact met Tim Zom en raakte geïntrigeerd door diens volwassen instelling van steeds vallen en weer opstaan. Hij maakte een documentaire van de in Zuid geboren en getogen Rotterdammer, die op het punt staat internationaal door te breken als professioneel skateboarder. Aan het woord komen sponsors, vrienden en familie. Er ontstaat een beeld van een jongen met een grote mond en een klein hartje. Gesloten, gefrustreerd en soms opgefokt. In de film zit een fragment van een vechtpartij waarvan de slachtoffers op last van de rechter onherkenbaar moesten worden gemaakt.

Zijn stiefvader noemt Tim een eikel en een moeilijk mannetje. Zijn moeder vertelt dat ze vroeger regelmatig werd aangesproken door andere ouders. “Ben jij de moeder van dat pleurisjong?” Ze voelde zich machteloos. “Tim vocht vier keer per dag op het schoolplein en was een lopende tijdbom.” Volgens oma is het feit dat haar kleinzoon wel eens gestolen heeft de schuld van de regering, want die moet maar voor werk zorgen. “Hij is eigenwijs, maar een hartstikke lieve jongen, je moet hem gewoon kennen.” En Tims vriendin vond hem een “mongool” toen ze hem voor het eerst ontmoette. “Ik vond zijn doen en laten leuk. Hij had al tien jaar geen verjaardagscadeau gehad en was erg blij met zijn T-shirt met een naakte vrouw erop.”

Recensie Zombie; The Resurrection of Tim Zom

Stunts
De interviews worden afgewisseld door sfeervolle opnames van straten, bruggen en industrieel Rotterdam bij avond. Het geluid van een skateboard, een flits en op de achtergrond de lichtjes van de flats. Er zijn prachtig gefilmde actiescènes waarbij skaters met camera’s de skills en stunts feilloos vastleggen. Tom kickt op de actie. “Ik voel de adrenaline. Je hart bonkt in je keel, je lichaam zegt: fuck it! Als je twijfelt ben je de lul, gaan je benen rare dingen doen.”

Het aardige van de documentaire is dat Zombie, zoals zijn fans hem noemen, zich langzaam ontwikkelt van vervelend mannetje tot een gepassioneerde sportheld. Als Tim praat over zijn overleden vader is hij voor de afwisseling niet stoer, maar aandoenlijk en aardig. De toon van het portret gaat van rauw en grimmig naar vrolijk en hoopgevend. In het eindshot geeft Tim zijn vriendin grimassend een hele lange zoen onder de zoetgevooisde klanken van Sugar Baby Love. De wederopstanding van Zombie lijkt een feit.

 

8 mei 2014

 
ALLE RECENSIES

Wind Rises, The

Posted on

*****

recensie The Wind Rises

De mens en zijn machines

door Alfred Bos

Steven Spielberg roemde zijn debuutfilm en gebruikte het als inspiratie voor Raiders of the Lost Ark. Vijfendertig jaar en tien speelfilms later neemt de Japanse animator Hayao Miyazaki, 73 inmiddels, afscheid van het vak. Met een meesterwerk.  

Al heeft hij reeds vijf maal eerder zijn pensioen aangekondigd, ditmaal schijnt het Hayao Miyazaki menens te zijn. De Japanse tekenfilmlegende rondt een meesterlijk oeuvre af met een film die zijn reputatie recht doet. The Wind Rises heeft alle kwaliteiten die hem – en de Ghibli-studio – de afgelopen dertig jaar deden uitgroeien tot een reus in zijn vak, de tekenfilm voor een leeftijdsloos publiek. Wat deze keer anders is: Miyazaki heeft de sprookjesfantasieën van De reis van Chihiro (2001, Oscar) en Howl’s Moving Castle (2004) verruild voor realisme.

Recensie The Wind Rises

The Wind Rises is een geromantiseerde biografie van Jiro Horikoshi, de visionaire vliegtuigingenieur die in de puberjaren van het gemotoriseerde vliegen menige vindingrijke oplossing bedacht en de Zero, de Japanse jager berucht van Pearl Harbor, concipieerde.

De kleine Jiro droomt ervan om piloot te worden, maar hij is bijziend. Zijn grote voorbeeld wordt de Italiaanse ingenieur Caproni, die tijdens de Eerste Wereldoorlog de gelijknamige bommenwerpers ontwierp. Door omstandigheden gaat Horikoshi ook revolutionair oorlogstuig maken.

Elementen prominent aanwezig
Het verhaal van Jiro speelt zich af tegen grote historische gebeurtenissen: de Kanto-aardbeving van 1923 die Tokio en Yokohama verwoestte, de militarisering van de Japanse samenleving in de jaren dertig en de tuberculose-epidemie van de depressiejaren. Jiro’s persoonlijke leven heeft Miyazaki gefictionaliseerd via zijn romance met Nahoho Satomi, die hij na een toevallige ontmoeting jaren later weer terugziet en de liefde van zijn leven blijkt. Het is het contrapunt in een verhaal over vliegtuigen en treinen.

Een flink deel van Jiro’s geschiedenis wordt verteld via droomscènes en daarin bereikt The Wind Rises spectaculaire hoogtes. Het geeft Miyazaki de ruimte veelvuldig te variëren met afwijkende perspectieven: menig shot is van boven gezien en geeft de kijker een gevoel van gewichtsloosheid. Daar tegenover staan de elementen; in The Wind Rises zijn wind en regen prominent aanwezig en wat Miyazaki met vallende sneeuw doet grenst aan magie. Zo hebt u nog nooit witte vlokken over het witte scherm zien dwarrelen.

The Wind Rises

Fraaie luchten
In zijn oeuvre heeft Miyazaki blijk gegeven van een grenzeloze fantasie en een groot inlevingsvermogen, in zijn laatste film lijkt hij de mensheid op het hart te willen drukken humaniteit niet op te offeren voor technologische vooruitgang.

Het vliegthema loopt als een rode draad door zijn werk (Porco Rosso, Kiki’s vliegende koeriersdienst, Nausicaä, Castle In The Sky), maar The Wind Rises is een stuk serieuzer van toon, zonder door te slaan naar drukkende ernst of klef sentiment. De boodschap is luchtig verpakt, niemand kan de sensatie van ruimte zo fraai verbeelden als Miyazaki.

In Nederland draait de ondertitelde versie met de oorspronkelijke Japanse dialogen en daar moeten we blij om zijn, want de Amerikaanse dub (met stemmen van onder meer Emma Blunt en William Macy) is naar verluidt nogal magertjes. Wie meende dat Disney’s recente kaskraker Frozen het summum van animatie is moet vooral deze film zien, want beter worden ze niet gemaakt. Deze kijker stapte zachtjes tollend uit de filmzaal. Betoverend.

 

29 april 2014

 
ALLE RECENSIES

Railway Man, The

Posted on

***

recensie  The Railway Man

Een leger van geesten

door Cor Oliemeulen

De Engelse ex-officier Eric Lomax weet wat lijden is. Zijn levensverhaal mondt uit in een confrontatie met de hoofdschuldige. The Railway Man is de verfilming van Lomax’ autobiografie. Tijdens de montage overlijdt hij. Opdracht volbracht. 

“We leven niet, we kunnen niet liefhebben, we kunnen niet slapen, we zijn een leger van geesten”, zegt Finlay (Stellan Skarsgård) tegen Patti (Nicole Kidman), de vrouw van Eric Lomax (Colin Firth) met wie hij in een Jappenkamp zat. Even later stelt Finlay een onomkeerbare daad om zijn oude kameraad duidelijk te maken dat hij moet afrekenen met het verleden.

Recensie The Railway Man

Birma-spoorlijn
In 1942 geven de Engelsen zich in Singapore over aan het Japanse militarisme. De meeste krijgsgevangenen worden in Thailand tewerkgesteld om een 415 kilometer lange spoorlijn door de jungle naar Birma aan te leggen. In deze hel vinden meer dan 80.000 mensen de dood waaronder ruim 6.000 Britten. De 21-jarige Eric Lomax (Jeremy Irvine) heeft het geluk dat hij zich nuttig mag maken als technicus, maar de pech dat hij wordt betrapt nadat hij een radiozender in elkaar heeft geknutseld. De martelingen zullen de rest van zijn leven beheersen.

Ook nog als hij in 1980 verliefd wordt op Patti, die hij ontmoet in een trein. Eric weet alles van treinen en imponeert haar met zijn vakkennis en lichte onbeholpenheid. Ze trouwen, maar al snel weet Patti zich geconfronteerd met zijn nachtmerries en posttraumatische stress. Beetje bij beetje ontdekt zij Erics verschrikkelijke verleden en dringt zij aan om stoom af te blazen. Een confrontatie met de man die verantwoordelijk is voor al het leed, is bittere noodzaak. Eric reist naar Thailand en ontdekt dat zijn persoonlijke vijand westerse toeristen rondleidt in het kamp waar hij gruwelijk is mishandeld.

Recensie The Railway Man

Wraak of verzoening?
Hier zien we de grote acteur Colin Firth die zijn beul (Hiroyuki Sanada) ontmoet, worstelt met zijn diepste gevoelens en heen en weer wordt geslingerd tussen wraak en vergeving, haat en verzoening. Hij zwaait met een mes, sluit de Japanner op in een kooitje waarin hij zelf gevangen zat en betreedt de ruimte waarin hij destijds heel hard om zijn moeder riep.

Hoe verbazingwekkend, hoopgevend en inspirerend de finale ook is, The Railway Man blijft een beetje vlak. De personages zijn ingetogen en blijven teveel op afstand, het ontbreekt aan voldoende emotionele betrokkenheid. De regie van Jonathan Teplitzky is zwaar en zuigt je niet in het verhaal, er is geen kwinkslag en nauwelijks een lachje. Hoe dan ook heeft de film een krachtige boodschap en overstijgt het nut van welke Waarheidscommissie dan ook.

 

26 april 2014

 
ALLE RECENSIES

12 Years a Slave

Posted on

****

recensie  12 Years a Slave

Een bezoek van de zweep

door Cor Oliemeulen

Een verzonnen verhaal, hoe fantasierijk dan ook, kan nooit de onvoorstelbare werkelijkheid benaderen. Als het lukt om een echt gebeurd relaas zonder franje, pretenties en aanzwellende violen te verfilmen, kan zomaar een meesterwerk ontstaan.  

Na de bevlogen Zwarte Pietendiscussie en het wezenlijke soap- en blote borstengehalte van het overigens niet onverdienstelijke Hoe Duur was de Suiker kan Nederland zich opmaken voor de release van 12 Years a Slave. Het onwaarschijnlijke verhaal van de violist Solomon Northup die aanvankelijk gelukkig leeft met vrouw en kinderen in het New York van 1841. Als een van de weinige kleurlingen, gestoken in keurig kostuum, beweegt hij zich ongehinderd en gerespecteerd in sociale en politieke kringen. Na een optreden in Washington wordt hij bedwelmd, ontvoerd en als slaaf op transport gezet naar het racistische zuiden.

Recensie 12 Years a Slave

Persoonlijke hel
De tegenstelling tussen de noordelijke en zuidelijke staten over de afschaffing van de slavernij wordt breed uitgemeten in Steven Spielbergs Lincoln met de magistrale titelrol van Daniel Day-Lewis. De Britse regisseur Steve McQueen vertelt de omgekeerde chronologie: een vrije man is gedoemd tot slaaf. Geen politiek verhaal, maar een persoonlijke hel. Gebaseerd op een krantenartikel in The New York Times uit 1853 en het bij monde van Solomon Northup zelf door ene David Wilson opgetekende verhaal Twelve Years a Slave. De vrouw van Steve McQueen ontdekte het boek bij toeval. De regisseur zocht vervolgens contact met scenarist John Ridley, die een gat in de lucht sprong, omdat hij al een tijd rondliep met de wens om een uniek slavendrama te schrijven.

Dat is 12 Years a Slave ook zeker geworden. Met een fantastische hoofdrol van de relatief onbekende Chiwetel Ejiofor die zijn roots heeft in de toneel- en theaterwereld van Londen. Een pijnlijk zielig hoofd, grote ogen met daartussen diepe groeven tamboereren zijn onfortuinlijke lot. Een beroemde filmacteur had nooit met dezelfde geloofwaardigheid een schijntje van de intellectuele slavenidentiteit van Solomon Northup kunnen oproepen. Ejiofor speelt een erudiete man, die snel doorheeft dat hij niet al teveel mag opvallen. Niet zeggen wie je bent, betekent overleven. Ook niet als een slavenhandelaar vraagt of hij onderwijs heeft genoten. ‘Nee’, zegt Solomon uit zelfbehoud. ‘Nikkers worden ingehuurd om te werken, niet om te lezen of schrijven.’ Desondanks weet hij zich door zijn kennis, slimheid en vioolspel te onderscheiden van zijn lotgenoten. En van zijn meester.

Omdat God het zo wil
Zijn bijzondere karakter valt ook Edwin Epps op. Michael Fassbender (schitterde al in Steve McQueens Hunger  en Shame) is eng realistisch als de meedogenloze, tirannieke landeigenaar. Het psychologische kat- en muisspel met zijn gekochte slaaf Solomon vormt het hoogtepunt van de film. Seksueel wordt Epps aangetrokken door de slavin Patsey (indrukwekkend speelfilmdebuut van Lupita Nyong’o). Van alle slaven plukt zij het meeste katoen, soms wel 500 pond per dag. Geboren en opgegroeid op de plantage is ze voor Epps een geschenk van God, die hem uiteraard toestaat het meisje te misbruiken en op gruwelijke wijze te straffen, onder het aanmoedigende oog van zijn echtgenote (Sarah Paulson).

Recensie 12 Years a Slave

Het lukt slechts een enkeling de horror van zweepslagen, ophangingen en vernederingen te ontvluchten. De zwarte vrouw van de mildere landeigenaar Shaw vertrouwt Patsey toe: ‘Eens heb ik gediend, nu heb ik anderen die mij dienen. De kosten van mijn huidige bestaan zijn om de genegenheid van meester Shaw te beantwoorden.’ Met haar pink omhoog neemt ze een slokje van haar thee en vervolgt: ‘Ik weet hoe het is om het doel van een meester zijn voorliefde en eigenaardigheden te zijn. Een wellustig bezoek in de nacht of een bezoek van de zweep. Maar de Heer zal met Epps en met iedereen afrekenen.’

Vergetelheid
Prachtige rollen in kleine, intieme settings met sublieme dialogen doen soms denken aan Shakespeare. Mooie natuurplaatjes en kleurrijke luchten contrasteren met de verschrikkingen van het slavenleven. Maar gelukkig is er één persoon die uiteindelijk weet te ontsnappen aan zijn beroerde voorzienigheid. Na twaalf jaar als slaaf zal Solomon Northup ontegenzeggelijk een toontje lager spelen. Niemand heeft later nog ooit iets van de violist vernomen. Tot nu.

 

14 februari 2014

 
ALLE RECENSIES