Categorie: RECENSIE

Open Up To Me

Posted on

**

recensie  Open Up To Me

Moraal prekende transgender

door Wouter Spillebeen

Regisseur Simo Halinen kreeg in het verleden felicitaties omdat zijn Cyclomania een goed verhaal bracht zonder veel gedoe. Open Up To Me (Kerron sinulle kaiken) gaat daar misschien te ver in. 

Een gedurfd onderwerp is het zeker: het leven van een man die zich tot vrouw laat ombouwen en probeert een normaal liefdesleven te leiden, haar carrière op poten wil zetten en vecht tegen vooroordelen. Wie kan immers oprecht zeggen te begrijpen wat in het hoofd van een transgender omgaat? De boodschap van Halinen verdient een oprechte en aangrijpende film, eentje die de massa een greintje respect kan bijbrengen voor mensen die anders zijn. Maar het is onmogelijk om alle aspecten van een complex mensenleven samen te vatten in negentig minuten, dus moest de regisseur hier en daar wel een binnenpaadje nemen.

Recensie Open Up To Me

Poetsvrouw wordt psychiater
Open Up To Me opent met transgender Maarit (Leea Klemola) die net de laatste sessie met haar psychiater afrondt. Ze vertelt dat ze stilaan haar leven op orde krijgt, dat ze er alles aan doet om “normaal” te zijn. Een passend begin, aangezien veel dialogen aanvoelen alsof ze uit het midden van een psychiatrische sessie zijn geplukt. Terwijl Maarit eigenlijk de praktijk van een zielenknijper zou moeten poetsen, komt patiënt Sami (Peter Franzén) binnen. De man heeft iemand nodig om mee te praten en Maarit, die intussen vertrouwd is met de psychiatrische methode, besluit zich voor te doen als een collega van de dokter.

Vrees niet, de plot is geen gemiddelde aflevering van Friends (of F.C. De Kampioenen voor de Vlaamse lezers), waarin een misverstand aansleept en escaleert. Het is de aanleiding voor de eerste van een lange reeks moraliserende bekentenissen, want daarmee is deze film tjokvol gestouwd. Veel personages zeggen vlakaf wat in eender welke andere film pas na een lange opbouw en dialoog aan het licht zou komen. “Ik heb ook nog gevoetbald, en o ja, ik ben een transgender”, is wat doorgaat als normale conversatie; de titel van deze film is zeker toepasselijk. Enerzijds is het verfrissend om te zien dat een scenarist de hele poeha achterwege durft laten, anderzijds voelt het aan als een goedkoop trucje om zo veel mogelijk elementen in een film te proppen.

Spanningsboog
Het grootste probleem met Open Up To Me is het gebrek aan een spanningsboog. Enkele van de verhaallijnen geven een goede reden om te blijven kijken tot het einde, maar omdat die slechts sporadisch aan bod komen, zijn die onderontwikkeld en uiteindelijk oninteressant. We willen meer weten over de jongen die Maarit ervan beschuldigt iemand verkracht te hebben! Waarom duwt het verhaal hem helemaal naar de achtergrond?

Recensie Open Up To Me

Misschien liet Halinen zich inspireren door Boys Don’t Cry, waarin een jonge vrouw door het leven wil gaan als een man. Het fantastische acteerwerk van Hilary Swank en Chloë Sevigny verheffen die film tot een klassieker. Hoewel verdienstelijk, doen de prestaties van Klemola en Franzén niet hetzelfde voor Open Up To Me. Het is moeilijk om echt emotioneel betrokken te raken bij hun affaire. Mogelijk hebben de typische Instagram-achtige filter en de vreemde cuts in de muzikale ondersteuning daar ook wat mee te maken.

Vrouwelijk
Klemola is trouwens niet de beste keuze voor de rol van Maarit. Hoewel ze met de juiste make-up vanop een afstand zou kunnen doorgaan als een man, is ze toch te vrouwelijk. Het is overduidelijk dat zij nooit een man geweest is, daarvoor zijn haar schouders te smal, haar handen te elegant en haar bewegingen te sierlijk.

Deze film is zeker geen typische Scandinavische film zoals Lindholms Kapringen of Vinterbergs Festen, die uitblinken in subtiliteit, opbouw en ongeforceerde spanning. Open Up To Me is meer een lesje moraal dan een diepgaand portret.

 

21 maart 2015

 
ALLE RECENSIES

Major, The

Posted on

****

recensie  The Major

De dader als held

door Cor Oliemeulen

Wat zou jij doen als jouw man een kind doodreed? Deze vraag stelt een agent aan de moeder van een zevenjarig jongetje dat is overleden nadat hij werd gegrepen door de SUV van een te hard rijdende politiemajoor. Deprimerend, maar krachtig misdaaddrama over het maken van morele keuzes.

Van de Russische nieuwkomer Yuriy Bykov hebben twee films een gelijktijdige bioscooprelease in Nederland. Zowel Durak als The Major gaan over corruptie in hedendaags Rusland. Bykov is een groot talent dat zich misschien kan optrekken aan de successen van zijn landgenoot Andrey Zvyagintsev die in 2003 debuteerde met het sterke psychologische drama Vozvrashchenie (The Return) en afgelopen jaar internationale erkenning kreeg met Leviathan, dat ook corruptie als thema heeft. Het zijn allemaal geen vrolijke verhalen, maar wel verfrissende tegengeluiden uit het Rusland onder Poetin.

Recensie The Major

Bedreigingen
In de kamer van politiecommissaris Pasha (regisseur Yuruy Bykov zelf) hangt een portret waarvan je alleen maar de onderkant ziet. Hiermee lijkt de suggestie gewekt dat de Russische president toekijkt hoe de vader van het doodgereden slachtoffertje wordt bedreigd en in elkaar geslagen als hij verhaal komt halen. Het is duidelijk dat Pasha zijn collega beschermt en de zaak zo snel mogelijk wil vergeten. Sterker nog: hij beschuldigt de moeder van het jongetje, Irina (uitstekende rol van Irina Gutorova) van nalatigheid omdat er alcohol in haar bloed is gevonden. Alcohol die haar op het plaats delict nota bene ‘ter kalmering’ was aangeboden door een politieagent nadat de majoor haar tijdelijk in zijn SUV had opgesloten en ze haar kind zag bezwijken.

Grauw, aftands, smerig, grimmig, repressief, ordeloos, chagrijnig. Zomaar wat typeringen van het politiebureau waarin de majoor zich aanvankelijk vrij beweegt, maar zich gaandeweg, realiserend wat hij heeft gedaan, liever als schuldige in een cel laat opsluiten. Ook buiten het politiebureau is de sfeer al even kleurloos. De opening doet wat denken aan het Turkse misdaaddrama Once Upon a Time in Anatolia (Nuri Bilge Ceylan, 2011) waar een kleine politiemacht onder leiding van een kuchende commissaris op de afgelegen plek des onheils arriveert, echter in The Major is de steppe verruild voor een barre sneeuwvlakte en is de stemming beduidend minder relaxed.

Recensie The Major

Boetekleed
Zoals de majoor zelf ervoor kiest het boetekleed aan te trekken, zo moeten alle personages in The Major ethische afwegingen maken. Commissaris Pasha zal niet snel inbinden omdat hij van hogerhand (is het een politicus, de lokale maffia, of een kruising hiervan?) te verstaan krijgt dat de zaak in de doofpot moet worden gestopt. Pikken de politiemannen de chantage en dreigementen van hun meerdere? Mag de vader van het dode kind wraak nemen? En hoe reageren de majoor en de moeder op elkaar als ze genoodzaakt zijn te vluchten?

Yuriy Bykov schrijft zijn films zelf en speelt in The Major niet alleen een hoofdrol, ook de montage en soundtrack zijn van zijn hand. Bykovs producties smaken naar meer, hoewel ze een weinig hoopgevend beeld van Rusland schetsen. Gelukkig ontwaren we tussen alle troosteloosheid door helden. Neem de majoor: opgewonden racet hij over de besneeuwde vlakte om zo snel mogelijk zijn pasgeboren kind in de armen te kunnen sluiten. Door zijn roekeloze tocht kost een nieuw leven een ander zijn leven. De dader wordt held en is bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen. Maar helden kunnen jammer genoeg ook falen.

 

20 maart 2015

 
ALLE RECENSIES

Second Best Exotic Marigold Hotel, The

Posted on

****

recensie  The Second Best Exotic Marigold Hotel

Het leven begint bij zestig

door Alfred Bos

Er zit onverwacht leven in The Best Exotic Marigold Hotel. Het internationale succes van de komedie over Britse bejaarden in India dwong een vervolg af. Regisseur, scenarist en acteurs presteren iets bijzonders: de tweede film overtreft het origineel.

The Second Best Exotic Marigold Hotel is het vervolg op, het zal niemand verbazen, The Best Marigold Hotel uit 2012. De komedie over een aantal Engelse pensionado’s die in Jaipur, India de regen en de wachtlijsten van de nationale zorginstellingen ontvluchten, veroverde de harten van een internationaal publiek. Een ensemble-rolverdeling van topacteurs, de juiste mix van ironie en emotie, plus een aantal terloops gebrachte levenslessen, dat alles tegen het decor van een dynamische, exotische cultuur, bleek een winnende combinatie.

Recensie The Second Best Exotic Marigold Hotel

Dus doen regisseur John Madden (Shakespeare In Love, Captain Corelli’s Mandolin), scenarist Ol Parker en de stoet gekende Engelse acteurs het nog eens dunnetjes over. Ditmaal niet als verfilming van een roman (Deborah Moggachs These Foolish Things) maar op basis van eigen fantasie, met de karakters en situatie van de eerste film als vertrekpunt. En wat denk je? Het nimmer geplande vervolg is beter dan de oorspronkelijke film, alsof regisseur en acteurs, ditmaal volkomen vrij om hun fantasie loos te laten gaan, zichzelf een cadeau geven. Het plezier spat er van af.

Nieuw begin
Je hoeft deel één niet gezien te hebben om The Second Best Exotic Marigold Hotel te kunnen waarderen—of echo’s van Fawlty Towers te herkennen. Ditmaal is Muriel Donnely (Maggie Smith) de as waar het ensemble rond draait. Ze heeft het management van het hotel voor de ‘elderly and the beautiful’ overgenomen van de overenthousiaste kluns Sonny (Dev Patel, met Brits-Indiaas accent). Smith speelt Muriel met hetzelfde gortdroge aplomb waarmee ze haar rol van Violet Crawley, de douairière uit Downton Abbey, invult. Ze grossiert in ironische ripostes.

Nu de hotelgasten hebben gekozen voor een levensherfst en troupes, in hun exotische commune, komt de interactie tussen de personages tot bloei. Waar in de eerste film afscheid en dood de toon bepaalden, staat nu het nieuwe begin centraal. Ook in de liefde: Evelyn (Judi Dench, M uit Skyfall) en Douglas (Bill Nighy) schutteren als tieners; Norman (Ronald Pickup) en Carol (Diana Hardcastle) onderzoeken de voors en tegens van een open relatie: Madge (Celia Imrie) jaagt op eenzame miljonairs; en Sonny wint de hand van zijn verbijsterend mooie bruid, Sunaina (Tina Desae). Het biedt acteur Dev Patel de kans een John Travolta te doen via enkele spetterende Bollywood-style dansscènes.

Recensie The Second Best Exotic Marigold Hotel

Italiaanse familiekomedie
Zelfs Douglas’ ex-vrouw, Jean (Penelope Wilton, eveneens bekend van Downton Abbey), keert terug voor een paar hilarisch onhandige scènes, zo sterk is de aantrekkingskracht van het Marigold Hotel—en het groepsgevoel van cast en productieteam. Nieuw in het ensemble zijn Guy (Richard Gere) en Lavinia (Tamsin Greig), die het hotel infiltreren als bedrijfsspionnen. Ook zij gaan op in de zuiging van het gezelschap dat alles probeert te persen uit de jaren die hen nog resten. Je bent nooit te oud voor avontuur en zo is het maar net.

Met zijn toon en sfeer van een ‘ouderwetse’ Italiaanse familiekomedie – denk Gooische Vrouwen, maar dan met stijl en klasse – bedient de film een publiek dat in de bioscoop vaak over het hoofd wordt gezien, maar inmiddels in absolute aantallen de traditionele filmdoelgroep van de tieners en jongvolwassenen overtreft. De humor, verwikkelingen en reflecties op het bestaan zijn echter invoelbaar voor iedereen. Er zit onverwacht leven in het Best Exotic Marigold Hotel, dus wat nu? De karakters en de setting zijn geknipt voor een sit-com. Een tv-serie misschien?

 

16 maart 2015

 
ALLE RECENSIES

Meraviglie, Le

Posted on

****

recensie  Le Meraviglie

De zoetheid der Etrusken

door George Vermij

Le Meraviglie is poëtisch en dromerig zonder de rauwe werkelijkheid van het plattelandsleven te verbloemen. Op een afgelegen boerderij in Italië bekommert een koppige vader zich over de oogst en verwaarloost daardoor zijn grote gezin. 

Le Meraviglie begint als een portret van een gezin dat op het Italiaanse platteland leeft. Een schijnbaar idyllisch gegeven dat door regisseuse Alice Rohrwacher effectief wordt ontkracht. De wazige en strenge vader van het gezin (een mooie gedreven rol van Sam Louwyck) heeft alleen aandacht voor zijn bijen. Zijn familie werkt mee op het land om honing te oogsten en zijn oudste dochter Gesolmina neemt instinctief alle verantwoordelijkheid op haar schouders.

Le Meraviglie

Het gezin doet op momenten denken aan een chaotische commune, ook omdat de vader streeft naar een pure en eerlijke manier van leven en hij weinig van de buitenwereld moet hebben. Maar hij is ook opportunistisch en sluit een deal met een jeugdgevangenis om een minderjarige crimineel mee te laten werken op het land voor een vergoeding.

Ambachtelijke idylle
Gesolmina ziet uiteindelijk een kans om met de honing mee te doen aan een landbouwwedstrijd waar lokale producten in de geest van de oude Etrusken worden geprezen. In een surrealistische scène ziet zij de opname van een reclamespotje waarin Monica Bellucci de ambachtelijke tradities van de streek onder de aandacht brengt. Gesolmina’s vader moet echter niets van die commercie en kunstmatigheid van de wedstrijd hebben, waardoor er een breuk ontstaat binnen het gezin.

Waar je vaak een romantisch beeld van Italiaanse landelijke ambacht krijgt voorgeschoteld is Le Meraviglie eerlijk. Het toont het harde werk op het land en de tol die het plattelandsleven eist op het gezin. Af en toe zijn er mooie momenten van ontspanning aan zee die voelen als een opluchting. Regisseuse Alice Rohrwacher heeft een goed oog voor dat soort poëtische terzijdes. Die worden vooral versterkt door de beleving van de verlegen, maar verantwoordelijke Gesolmina. Een prachtrol van debutante Maria Alexandra Lungu. Je leeft met haar mee als ze er alles aan doet om de honing te oogsten, maar je ziet dat zij op momenten ook weg droomt. Ze is nog een kind ondanks de last die zij op haar schouders draagt.

Recensie Le Meraviglie

Poëtisch realisme
De wedstrijd en de door reclamemakers gefabriceerde fantasiewereld van de Etrusken geeft de film ook een onwerkelijke lading mee. Het is dat imago van een ambachtelijk en pastoraal paradijs dat in de film botst met de werkelijkheid van Gesolmina. Maar het is ook een wensbeeld waar zij in wil geloven. Een troost en een belofte op een toekomst die zij nodig heeft.

Le Meraviglie balanceert op momenten meesterlijk tussen fantasie en werkelijkheid en tussen schoonheid en rauwheid. Het loopt daarmee niet in de val van realistische films die je onderdompelen in ellende. De fantasie-elementen zijn geen makkelijke escapistische trucs of middelen om tot een filmische catharsis te komen. Het resultaat is een poëtisch realisme dat uniek en puur aanvoelt en zorgt voor verwondering. Iets dat de titel van de film belooft en zelfverzekerd waarmaakt.

 

15 maart 2015

 
ALLE RECENSIES

Dying of the Light

Posted on

*

recensie  Dying of the Light

De film die niet uitgebracht had mogen worden 

door Cor Oliemeulen

Soms is een film zo armoedig en waardeloos dat hij in distributie gaat om enkel argelozen en geldschieters te behagen. Maar wat moet je als jouw artistieke werkstuk geknipt en geschoren in de bioscoop verschijnt?

‘How can the same shit happen to the same guy thrice?’, jammert held John McClane in het derde deel van de Die Hard-reeks. We hebben het over Paul Schrader. In de jaren zeventig was hij een van de grootste Amerikaanse scenaristen (o.a. Taxi Driver, 1976) en later ging hij regisseren (o.a. American Gigolo, 1980). Na het voltooien van zijn laatste film, Dying of the Light, kreeg hij voor de derde keer ruzie met studiobazen, want die waren kennelijk bang dat de film te weinig zou opbrengen. Hetzelfde lot onderging Schrader na zijn beoogde versie van Dominion: Prequel to the Exorcist (2005) toen actieregisseur Renny Harlin opnieuw de film onder handen moest nemen. En bij zijn voorlaatste film, The Canyons (2013), weigerde Paul Schrader hulp aan de snijtafel van regisseur Steven Soderbergh.

Recensie Dying of the Light

Spreekverbod
Als het aan Schrader ligt, was Dying of the Light nooit uitgebracht. Aangezien hij volgens zijn contract niet mag spreken  over de ‘technische’ kant van de film uitte hij zijn ongenoegen op Facebook. ‘Een film die ik heb geschreven en geregisseerd, is van mij afgenomen en zonder mijn inbreng opnieuw gemonteerd’, schrijft Schrader.

Om zijn stille protest kracht bij te zetten, plaatste hij een foto waarop hij zich hult in een T-shirt met tekst die weinig aan de verbeelding over laat. Opmerkelijk genoeg dragen ook de drie andere belangrijkste betrokkenen van Dying of the Light een soortgelijk shirt, te weten producer Nicolas Winding Refn en hoofdrolspelers Nicolas Cage en Anton Yelchin.

Het is meer dan aannemelijk dat studio Grindstone het einde van de film heeft veranderd. Dit blijkt uit een oud Deadline-interview met Nicolas Winding Refn over zijn film Drive (2011) toen Winding Refn nog de beoogde regisseur van Dying of the Light was, hij Harrison Ford als protagonist voor ogen had en bijzonder bleek gecharmeerd van het existentialistische verhaal met het bijpassende eind. Het moet gezegd: Dying of the Light had een betere finale verdiend. De slotactie die Nicolas Cage’s personage onderneemt, is armoe troef. Grindstone denkt waarschijnlijk dat het publiek liever bloed ziet dan thuis verder moet filosoferen over de nobele motieven van een man die mogelijk niet lang meer te leven heeft.

Recensie Dying of the Light

Verminkt oor
Wat nog meer aan het draaiboek is gesleuteld, zullen we misschien nooit weten. Wel duidelijk is de gebrekkige montage van deze dramathriller, die begint met de foltering van CIA-agent Evan Lake (Nicolas Cage). Lake houdt er een verminkt oor aan over. Vele jaren later blijkt er een agressieve ziekte in zijn hoofd te spoken en is er misschien nog net tijd om wraak te nemen op de man die hem destijds zo heeft gemarteld. Met hulp van oud-collega Milton Schultz (Anton Yelchin) gaat hij op zoek naar de sadist, van wie aanvankelijk niet zeker is of hij nog in leven is, aangezien die zou lijden aan een ongeneeslijke bloedziekte. Lake krijgt in Boedapest hulp van zijn ex-geliefde Michelle (Irène Jacob) om hierna alleen af te reizen voor de confrontatie met zijn beul in Kenia.

Nicolas Cage acteert teveel op de automatische piloot. Hij is weliswaar op zijn best als gemankeerd personage met een getormenteerde ziel (o.a. Bad Lieutenant, 2009 en Joe, 2013), maar in Dying of the Light maakt Cage zich weer schuldig aan onvervalste staaltjes overacteren. Maar de grootste makke is de niet al te geloofwaardige verhaallijn en het plichtmatige wraakeind dat de film definitief berooft van Paul Schraders verfrissende – maar kennelijk ouderwets geachte – kijk op vergelding.

 

13 maart 2015

 
ALLE RECENSIES
 

Boy Next Door, The

Posted on

*

recensie  The Boy Next Door

Disney’s American Psycho

door Wouter Spillebeen

Surfend op dezelfde golf als Fifty Shades of Grey komt regisseur Rob Cohen aanzetten met zijn “sexy” thriller The Boy Next Door, die misschien nog meer inspeelt op fantasieën van vrouwen rond de middelbare leeftijd. 

Het is niet moeilijk om onmiddellijk te begrijpen op welk publiek Cohen gewoonlijk mikt. Hij gaf leven aan de immens populaire sequel-machine The Fast and the Furious, creëerde de eerst xXx, die intussen ook meerdere vervolgen kent en regisseerde de recentste in de The Mummy-reeks. Weinig inhoud, maar een hoop explosies en special effects, daar boert hij best goed mee. Met zijn jongste film (misschien geïnspireerd door zijn rol als producent in de realityserie Topless Prophet) gooit hij het over een andere boeg: zijn vreemde mix tussen een erotische thriller en High School Musical lijkt voor geen enkel publiek bestemd.

Recensie The Boy Next Door

Perfecte wonderboy
Claire Peterson (Jennifer Lopez) woont al negen maanden niet meer bij haar echtgenoot Garrett (John Corbett), zoals we leren in de montage van flashbacks waarmee The Boy Next Door opent. Hun zoon Kevin (Ian Nelson) wil niets liever dan zijn ouders herenigd zien. Op een dag komt Noah Sandborn (Ryan Guzman), de achterneef van de zieke buurman van Claire, opdagen. Hij lijkt de perfecte wonderboy, al is hij wat te jong voor Claire. Desalniettemin belanden de twee enkele dinertjes en een reparatie aan de garagepoort later samen in bed. Claire weet maar al te goed dat ze die nacht best zo snel mogelijk vergeet, maar Noah ziet het anders. Zijn obsessie voor Claire ontaardt in stalking en bruut geweld.

De jonge ‘heterd’ die extreem hard valt voor de gescheiden moeder die er onrealistisch goed uitziet, enkele expliciete scènes… dat alles wijst erop dat The Boy Next Door een gemiddelde erotische thriller wordt met hetzelfde publiek voor ogen als Fifty Shades of Grey. Waarom dan plukken de makers scènes waarin Kevin een meisje uitvraagt bijna letterlijk uit een Disneyfilm? Het hele verhaal is voor het grootste deel best tam, tot de laatste tien minuten gebeurt zo goed als niets dat voor een twaalfjarige choquerend zou zijn. De film is te dom voor een thrillerpubliek, te expliciet voor een Disneypubliek en te jeugdig voor een erotiekpubliek. Voor wie is dit eigenlijk gemaakt?

Recensie The Boy Next Door

Zelfpijniging
Naast dat fundamentele probleem lijdt The Boy Next Door aan nog een resem andere pijnpunten. Het scenario schildert onze ‘heldin’ consequent af als een domme gans: de lerares klassieke literatuur vindt dat J.K. Rowling het beste voorbeeld is van een klassiek geschoolde auteur? Ze weet dat haar gewelddadige stalker elk moment kan thuiskomen, dus doorzoekt ze nog even tergend traag zijn kelder? Een student die een medestudent zonder provocatie een schedelbreuk slaat, belandt niet bij de politie en wordt pas van school gestuurd nadat hij de directrice een “cunt” noemt.

Het acteerwerk is geen bal waard, visueel is de film saai, dezelfde onheilspellende brommende toon is te horen tijdens de hele film, zelfs tijdens de climax… Een positief punt bedenken over The Boy Next Door is werkelijk een oefening in zelfpijniging. Het enige dat deze recensent kan bedenken, is dat de film gelukkig best snel voorbij is. Deze moet je gezien hebben, maar dan alleen om te begrijpen hoe slecht hij is.

9 maart 2015

 

 
ALLE RECENSIES
 

Still Alice

Posted on

****

recensie  Still Alice

Het leven glipt door de vingers

door Nanda Aris

Diep ontroerend drama over de worsteling van een vrouw van middelbare leeftijd die haar geheugen, en daarmee haar leven, verliest. 

Richard Glatzer and Wash Westmoreland schreven en regisseerden Still Alice, gebaseerd op het boek van Lisa Genova. De film belicht tot op welke hoogte Alice zichzelf blijft tijdens de ziekte van Alzheimer. Hoeveel kan een mens verliezen, voordat de oorspronkelijke ‘ik’ er niet meer is?

Recensie Still Alice

Wat als een arts tegen je zegt: ‘Ik wil zien of de resultaten (van een PET scan) overeenkomen met Alzheimer. Dat zou zeldzaam zijn voor iemand zo jong als jij, maar je voldoet aan de criteria.’

Controle
Je wereld stort in. Toch voeren velen zo’n slechtnieuwsgesprek met een dokter. In Nederland zijn er zo’n 12.000 mensen met vroege dementie. Deze mensen staan vaak nog middenin de maatschappij, maar worden door hun ziekte ‘belachelijk, onbekwaam en komisch’, zo spreekt Alice Howland (Julianne Moore) op een bijeenkomst van de Alzheimervereniging. Terwijl ze haar verhaal met veel gevoel voorleest, arceert ze de gelezen tekst met een marker, zodat ze ziet waar ze gebleven is.

Ook Alice heeft last van deze typering. Ooit een belangrijke taalkundige professor aan de universiteit, met boektitels op haar naam, verliest ze langzaamaan de controle op haar geheugen, en dus op haar leven. Soms is ze zich niet bewust dat haar geheugen haar in de steek laat, bijvoorbeeld wanneer ze zich tweemaal voorstelt aan de nieuwe vriendin van haar zoon. Ze wenst dat ze kanker had, zodat ze zich niet zo beschaamd zou voelen.

In voor- en tegenspoed
De film begint bij de gelukkige viering van Alice haar vijftigste verjaardag in een restaurant. Haar man John (Alec Baldwin) en twee van de drie kinderen zijn daarbij aanwezig, alleen haar jongste dochter Lydia (Kristen Stewart) mist. Dat wordt haar kwalijk genomen vooral door haar zus. Misschien is Lydia in voorspoed afwezig, maar in tegenspoed blijkt ze later een grote steun. Ze is de dochter die dwarsligt, tot haar moeders ongenoegen niet wil studeren, maar graag theater speelt. Doordat zij het leven meer waardeert op gevoel, en niet op status, blijkt ze beter om te kunnen gaan met haar moeder en haar situatie dan de rest van de familie.

Ondanks deze sterke rol van Stewart, en andere goede acteurs in de film, is het natuurlijk Julianne Moore die de film draagt. Terecht heeft ze dit jaar de Oscar voor beste vrouwelijke hoofdrol ontvangen. Driemaal eerder kreeg ze deze nominatie (voor Boogie Nights (1997), The End of the Affair (1999), Far from Heaven (2002) én een nominatie voor beste vrouwelijke bijrol in The Hours (ook 2002).

Recensie Still Alice

Doordat de camera zo gefocust is op Moore zien we haar worsteling en aftakeling, en raakt het diep. Wanneer haar zicht vertroebelt, wordt het ook de kijker wazig voor de ogen, en beleven we hoe het is voor Alice. De beelden worden vergezeld van prachtige fragiele muziek. Vele close-ups van Moore wisselen elkaar af, we volgen echt háár leven.

Menselijk
Tegelijkertijd is dit ook het enige zwakke punt van de film. De andere personages worden niet erg belicht, waardoor het soms lastig inschatten is hoe het voor hen is om met de ziekte om te gaan. Een ding is duidelijk: ze zijn niet allen goed in het omgaan met de ziekte van Alice, maar zeker menselijk.

Allen zijn machteloos, inclusief Alice. ‘Mijn hele leven heb ik herinneringen opgebouwd. Ze zijn als het ware mijn meest kostbare bezittingen’, spreekt Alice tijdens de bijeenkomst, en juist die bezittingen worden haar afgenomen.

 

2 maart 2015

 
ALLE RECENSIES

Blast, A

Posted on

**
recensie  A Blast
Alles naar de klote in Griekenland

door George Vermij

A Blast laat weinig over van het door de crisis gevelde Griekenland. De film is een intens maar overspannen portret van een vrouw die op moet boksen tegen groeiende tegenslagen en een gezin dat uit elkaar valt. Regisseur Syllas Tzoumerkas gooit echter iets te veel ellende in je gezicht om te overtuigen.

A Blast heeft een fragmentarische structuur en opent met een autorit door de duisternis, terwijl op de radio apocalyptische berichten zijn te horen over mogelijk aangestoken bosbranden. We springen opeens weer terug in de tijd naar Maria die plagerig aan het kibbelen is met haar zus Gogo.

Het leven van Maria flitst chronologisch ongeordend voorbij. Ze is getrouwd met een zeebonk die werkt op een containerschip. Zij ziet hem weinig en als hij weer aan wal is hebben ze hitsige seks. Dat wordt gevangen in beelden van het zweterige paar tijdens een zwoele nacht, die door het verhaal zijn gemonteerd. Ondanks hun huwelijk gaat haar zeevarende man ongegeneerd van bil tijdens zijn lange scheepstochten.

Recensie A Blast

Dan zijn er Maria’s ouders die een eigen zaak hebben, maar aan belastingontduiking doen. Als de crisis de Griekse samenleving lam legt, raken ze opgezadeld met schulden die weer op Maria’s bord worden gegooid. Tot slot is er nog Gogo wiens man fascistische sympathieën heeft en gelooft dat de Griekse nazipartij het land weer op de rails kan zetten. O en hij is ook nog een pedoseksueel die het op Maria’s kinderen gemunt heeft.

Ongeleid projectiel
Marie wordt gaandeweg de emotionele spil van alles wat er in haar omgeving misgaat en probeert er op haar agressieve manier het beste van te maken. Ondertussen wordt de situatie grimmiger en uiteindelijk uitzichtloos. Angeliki Papoulia speelt Maria als een brok zenuwachtige energie, terwijl haar leven in elkaar stort. Ze overtuigt het meest op ingetogen momenten die contrasteren met haar soms iets te gewelddadige uitspattingen. Ondanks de intensiteit voelt haar personage eendimensionaal aan. Een hysterische schertsfiguur die regisseur Tzoumerkas voorziet van een chaotische premisse en uitermate kort lontje.

Op bepaalde momenten slaat zij ongecontroleerd in op andere personages. En dan is er een vreemde scène, die aan Haneke’s La Pianiste doet denken: In een internetcafé gaat Maria op zoek naar porno, terwijl mannelijke omstaanders verbaasd toekijken. Het voelt te karikaturaal en aangedikt. De heftige uitspattingen zijn op momenten ook lachwekkend in hun komische wanhoop. In het ergste geval komen ze over als een bevestiging van een stereotype. Wat zijn die Grieken toch een emotioneel volk!

Recensie A Blast

Emotionele achtbaanrit
Een ander probleem met de film is dat Tzoumerkas zijn kruit al snel verschiet. De verknipte vorm (Nic Roegs superieure relatiedrama Bad Timing moet een voorbeeld zijn geweest) zorgt nog voor stilistische afleiding door te verspringen in de tijd, maar de neerwaartse spiraal die deze emotionele achtbaanrit afgaat is uiterst voorspelbaar.

Er is al geopperd dat A Blast afrekent met de vreemde, allegorische en symbolische cinema van de Griekse Weird Wave. Toch zijn er ook veel links tussen de film en de thema’s die de stroming als haar stokpaardjes heeft. De band en spanning tussen de oude en nieuwe generatie Grieken was al een ongemakkelijk element in Yorgos Lanthimos’ Dogtooth waarin Papoulia doorbrak. Daarnaast is de onvrede over de situatie in het land al eerder realistisch gevangen in Argyris Papadimitropoulos’ Wasted Youth die ook eindigt met een knal als voorbode van de malaise.

In Griekenland is er misschien geen ruimte meer voor allegorische films in een tijd waar de werkelijkheid in je nek hijgt en het einde nabij lijkt. A Blast weet die heethoofdige paniek over te brengen terwijl een adempauze uitblijft. Maar ondanks het feit dat alles instort, leef je in de film niet echt mee met de mensen die bedolven worden onder de puinhopen van de crisis.

 

7 maart 2015

 

MEER RECENSIES

 

Loin des hommes

Posted on

****

recensie  Loin des hommes

De menselijkheid van een uitgerangeerde schoolmeester

door Cor Oliemeulen

Twee mensen die tot elkaar zijn veroordeeld. Je moet van goeden huize komen om iets origineels aan dit klassieke thema toe te voegen. Het briljante, pretentieloze spel van Viggo Mortenson plus de slimme uitwerking van een kort verhaal van Albert Camus tillen Loin des hommes ver boven de middelmaat uit. De Algerijnse Revolutie als decor van een humane western.

Daru woont en geeft les in een afgelegen schoolgebouw in het Atlasgebergte. Op een dag krijgt hij geheel tegen zijn zin het bevel de Arabische gevangene Mohamed over te dragen aan de autoriteiten in een naburig stadje. Het is 1954 en de onafhankelijkheidsoorlog in Algerije is zojuist begonnen. ‘Je hebt onze broeder aangegeven. Je zult daarvoor boeten’, leest Daru op het schoolbord nadat hij Mohamed op een tweesprong in de woestijn heeft afgezet. Tenminste, zo eindigt het korte verhaal De Gast van Albert Camus, waarop Loin des hommes is gebaseerd. Regisseur David Oelhoffen maakt echter een andere keuze.

Recensie Loin des hommes

Berechten of eerwraak?
Camus schreef het verhaal enkele maanden voor het begin van de revolutie tegen de Franse kolonisten in Algerije. Door te eindigen met het dreigement aan het adres van de schoolmeester onderstreept de auteur/filosoof de oplopende tegenstellingen tussen twee culturen en twee moraliteiten. De film werkt dit gegeven uit. Daru is katholiek, geboren in Spanje en oud-legermajoor, die zich na de dood van zijn vrouw terugtrok in deze geïsoleerde omgeving waar hij kinderen leert lezen. Mohamed is moslim, heeft zijn neef de keel doorgesneden vanwege diefstal van graan en wordt liever uitgeleverd aan de Franse autoriteiten die hem zullen berechten dan dat hij in de handen valt van familieleden die uit zijn op eerwraak.

In tegenstelling tot het korte verhaal van Camus spelen de gebeurtenissen in de film zich niet af in de Algerijnse sneeuw (een unicum dat visueel moeilijk was na te bootsen) maar tussen rotsen en op kale vlakten. Hoewel de regisseur in zijn scenario plotelementen toevoegt – spannende confrontaties met opstandelingen en Franse soldaten die capitulerende opstandelingen zonder pardon doodschieten – is Loin des hommes veel meer een western dan een historische film. Een humane western, want de ‘arrogante blanke Europeaan’ leest de ‘achterlijke autochtoon’ niet de les, maar adviseert hem uiteindelijk vanuit zijn hart welke weg hij beter kan bewandelen. Een roadmovie waarin de nederige Mohamed zich steeds meer verwondert over de menselijkheid van Daru. Sfeervol in beeld gebracht en mooi ingetogen begeleid door de muzikale klanken van Nick Cave en Warren Ellis.

Recensie Loin des hommes

Stille held
Het is natuurlijk schrijnend dat Daru in de oorspronkelijke versie bij terugkomst wordt bedreigd terwijl hij Mohamed juist heeft geholpen. In de film zijn de schoolkinderen ontroerd, omdat ze beseffen dat hun meester hen zal moeten verlaten. Ook schrijnend, maar minder grimmig. In deze oorlog moet je kiezen voor één van de strijdende partijen, en Daru’s gedroomde tussenweg is nu eenmaal ondenkbaar. Het nuanceverschil van het einde is in feite niet relevant, omdat Daru voor zowel de lezer als de kijker fungeert als stille held. Door de historische context toe te voegen, wordt de ruimte tussen Camus’ geschreven regels creatief en efficiënt ingevuld.

Viggo Mortenson (A History of Violence, 2005) is het best als de enigszins mysterieuze eenling en speelt in Loin des hommes een van zijn beste hoofdrollen. Zijn geloofwaardigheid wordt versterkt doordat hij een aardig mondje Frans en Arabisch (en Spaans) spreekt. Sinds het post-apocalyptische The Road (2009) en zijn vertolking van Sigmund Freud in A Dangerous Method (2011) is Mortenson niet alleen beter gaan acteren, de laatste jaren speelt hij steeds vaker hoofdrollen in niet-Engelstalige producties. Hij heeft precies genoeg woorden nodig om zijn authentieke aandoenlijkheid te etaleren.

 

6 maart 2015

 

MEER RECENSIES

 

Chappie

Posted on

*****

recensie  Chappie

Robot als naïeve kleuter

door Alfred Bos

Het Zuid-Afrikaanse duo Die Antwoord is een infiltrant. Het tweetal hekelt rapmuziek – en de gevestigde orde – met rap. Hun white trash gangsta-act is nu op het filmdoek te zien in de derde film van Neill Blomkamp. Die gebruikt humor en actie om een paar lastige vragen over de mens en zijn speelgoed te stellen.

Met Chappie maakt Neill Blomkamp de belofte van zijn debuutfilm District 9 (2009) waar. Na het slechts deels geslaagde Hollywood-uitstapje Elysium (2013) keert de regisseur voor zijn derde rolprent terug naar zijn geboorteland, de culturele en sociale hogedrukketel van Zuid-Afrika. Net als het geval was met District 9 – waarvoor hij eveneens samen met Terri Tatchell het draaiboek schreef – gaan satire en actie naadloos in elkaar over.

Recensie Chappie

Chappie is de naam van een politierobot, product van wapenfabrikant Tetravaal, die van zijn maker, Deon Wilson (de Britse acteur Dev Patel, bekend van Slumdog Millionaire en de serie The Newsroom), een bewustzijn krijgt en dus een kunstmatige intelligentie wordt. Zijn geest is blanco, hij moet alles nog leren en wanneer zijn ‘ouders’, een eenentwintigste eeuws Bonnie & Clyde-koppel, vertolkt door het Zuid-Afrikaanse rapduo Die Antwoord, hem opvoeden als gangster staan alle aannames over maatschappelijke orde op zijn kop. Het resultaat is zowel angstaanjagend als buitengewoon geestig.

Geschreven voor Die Antwoord
Politierobotten zijn sinds Robocop geen nieuws meer en Chappie heeft de hekeling gemeen met Paul Verhoevens Hollwood-debuut. De film zet vraagtekens bij technische oplossingen voor menselijke problemen. Zoals: is het slim om uitvinders met een militaire achtergrond een politierobot te laten ontwerpen? Of: wat gebeurt er wanneer een robot wordt gehackt?  Of: moet je geweld uitbesteden aan een commercieel bedrijf met winstoogmerk? Snappen robots het verschil tussen een object en diens mediarepresentatie? Kan de menselijke natuur wel omgaan met kunstmatige creaturen?

Chappie is geschreven voor Ninja (Watkin Tudor Jones) en Yo-Landi Visser (Anri du Toit), te samen het conceptuele kunstproject alias rap-act Die Antwoord. Ze tekenen ook voor de soundtrack, met nummers van hun eerste twee albums, en de film reflecteert Die Antwoords absurdistische white trash gangstercultuur, waarin de status stijgt naarmate de sociaaleconomische positie daalt. Tudor Jones zou de hoofdrol van Elysium spelen maar verkoos te werken aan het tweede Die Antwoord-album, zoals Yo-Landi eerder de titelrol van David Finchers remake van The Girl With The Dragon Tattoo afwees om zich op de groep te kunnen concentreren. Hier spelen ze ‘zichzelf’, tussen aanhalingstekens, want Ninja, Yo-Landi en hun satirische ZEV-subcultuur zijn artistieke creaties.

Recensie Chappie

Humorvol contrast
Het Zuid-Afrika van Chappie geeft een voorproefje van de eenentwintigste eeuw: een cyberpunk-nachtmerrie geregeerd door statenloze corporaties, waar een gemilitariseerde politie de ultra-gewelddadige onderklasse in het gareel moet houden. In dat opzicht sluit Blomkamps film naadloos aan op de romans van zijn landgenote Lauren Beukes, de fotografie van Roger Ballen en, dat spreekt, de muziek van Die Antwoord. In die ontspoorde wereld vertegenwoordigt de robot Chappie de onschuld. ‘Waarom liegen mensen altijd? Waarom doen mensen elkaar zoiets aan?’, vraagt hij niet begrijpend.

Het contrast tussen de ultrasophisticated maar naïeve machine en het calculerende nihilisme van de mensen – zowel de onderklasse als de directrice van Tetravaal (Sigourney Weaver) en Wilsons rivaal op de werkvloer, de ex-militair Vincent Moore (Hugh Jackman) – werkt uitgesproken komisch, met als hoogtepunt een hilarische episode waarin Chappie door Ninja wordt ingezet als autokaper. En dan is er de actie: de gangsters zijn intimiderender, het geweld heftiger en de wapens nog meer ultra, wat culmineert in een climax waarin Neill Blomkamp, na een spetterende opening, nogmaals zijn talent als actieregisseur etaleert. Denk Robocop maal Expendables 3, tot de tweede macht.

Liefhebbers van Die Antwoord zullen in Chappie qua stylering de inbreng herkennen van Ninja, zelf ook regisseur, van Die Antwoord-videoclips. De graffiti op de muren van hun schuilhol in een industriële bouwval is van zijn hand; Yo-Landi draagt dezelfde hotpants-met-smiley-billen als in de clips; en er zitten een aantal ZEV-logo’s in de film verstopt – net zoals het beeldmerk van een bekende telefoonprovider opvallend vaak door het beeld schuift. De sluikreclame past bij een film die bloedstollende actie koppelt aan lastige vragen, maar niet vergeet dat humor elke ergernis doet smelten.

 

4 maart 2015

 

 

ALLE RECENSIES