10 favoriete films van cursisten

Tien favoriete films van cursisten

A Streetcar Named Desire

De zesdelige cursus ‘Introductie in de filmgeschiedenis’ wordt afgesloten met het bespreken van keuzefilms van de cursisten. Bij de Volksuniversiteit Oss leverde dat de volgende selectie op. Met dank aan Patricia, Anneth, Gera, Pim, Joost en Peet.

Samenstelling: Cor Oliemeulen

1. – Good Will Hunting (Gus Van Sant, 1997)

De toenmalige jonge broekjes Matt Damon en Ben Affleck schreven samen het bekroonde script van Good Will Hunting. Damon speelt de hoofdrol, Affleck (terecht) een bijrolletje. Will Hunting is een eigenwijs boefje met een fotografisch geheugen die niets van studeren wil weten. Als hij werkt als schoonmaker in een school lost hij een zeer ingewikkeld wiskundig probleem op dat op een bord staat. Als het genie bekend is, wil men hem stimuleren om zijn uitzonderlijke talent in te zetten voor de wetenschap. Maar Will Hunting is een lastig en irritant mannetje. Gelukkig weet een psycholoog (Oscar voor Robin Williams) hem met beide beentjes op de grond te zetten.

2. – Fill the Void (Rama Burshtein, 2012)

Liefdesgeschiedenissen en gedwongen huwelijken in streng gelovige gemeenschappen mogen zich per definitie in de belangstelling van een schare fans hullen. Zo ook het Israëlische drama Fill the Void (Lemale et ha’halal), dat zich afspeelt in Tel Aviv. Nadat haar oudere zus Esther in het kraambed is gestorven, wordt de 18-jarige Shira door haar familie verplicht om te trouwen met de man van Esther. Echter Shira heeft een onverwachte verrassing in petto. Rama Burshtein schreef de film en was de eerste Orthodox-joodse vrouw die een grote film regisseerde. De vrouwelijke personages van Fill the Void worden regelmatig vergeleken met de in keurslijf gedrongen karakters van Jane Austen. Het drama won zeven Ophir Awards, de belangrijkste Israëlische filmprijzen.

3. – A Streetcar Named Desire (Elia Kazan, 1951)

De Amerikaanse schrijver Tennessee Williams bewerkte zijn beroemde boek A Streetcar Named Desire voor zijn gelijknamige toneelstuk (waarvoor hij in 1947 de Pulitzer Price won) en voor de gelijknamige film van Elia Kazan in 1951. De titel slaat op de tramlijn met de naam Desire die loopt langs het huis van Stella in een volkswijk van New Orleans. Stella’s zus Blanche (prachtige rol en Oscar Vivien Leigh) komt er een tijdje wonen, nadat zij door mysterieuze omstandigheden uit haar eigen woonplaats is vertrokken. De zussen hebben nog wat oud zeer te verwerken, en de wat onevenwichtige, snobistische Blanche ontwikkelt een dubbel gevoel voor Stella’s man Stanley (doorbraak Marlon Brando). Begeerte broeit in dit grootse drama met film noir-trekjes.

4. – Suddenly, Last Summer (Joseph L. Mankiewicz, 1959)

Ook dit drama is gebaseerd op een toneelstuk van Tennessee Williams en speelt zich ook af in New Orleans. Het is 1937 en een jonge vrouw (Elizabeth Taylor) zit in een psychiatrische inrichting omdat zij iets te maken zou hebben met de plotselinge dood van haar neef Sebastian. Een dokter (Montgomery Clift) wordt uitgenodigd door de steenrijke tante van de jonge vrouw, tevens de moeder van Sebastian (onvergetelijke Katherine Hepburn), en wordt voor het blok gezet: zijn armlastige ziekenhuis ontvangt een miljoen dollar op voorwaarde dat de dokter lobotomie bij haar nichtje toepast. Elizabeth Taylor was destijds dé grote filmster in Hollywood en eiste dat Montgomery Clift haar tegenspeler werd. Tennessee Williams vond Taylor een miscast, door wie hij volgens eigen zeggen moest overgeven. En Gore Vidal, die het scenario had geschreven, klaagde dat regisseur Joseph L. Mankiewicz het eind had veranderd.

5. – The Hours (Stephen Daldry, 2002)

Nog een Pulitzer Price-winnaar: Michael Cunningham. Hij schreef het sterk geacteerde drama The Hours, dat in 2002 werd verfilmd door de vrij onbekende Britse regisseur Stephen Daldry. We volgen drie generaties vrouwen die allemaal een band hebben met een roman van Virginia Woolf. In de jaren 20 maken we kennis met de Engelse schrijfster zelf (Oscar voor de bijna onherkenbare Nicole Kidman); in de jaren 50 leest een depressieve vrouw (Julianne Moore) het boek van Woolf en ziet net als de schrijfster het leven niet meer zitten; en in het New York van de jaren 90 organiseert het personage van Meryl Streep een viering voor haar dichtende aids-vriend (Ed Harris). Geen vrolijke film, wel indrukwekkend en behoorlijk feministisch.

6. – The Reader (Stephen Daldry, 2008)

In deze verfilming van het boek Der Vorleser van Bernhard Schlink blikt een Duitse advocaat (Ralph Fiennes) terug op het jaar 1958 waarin hij als vijftienjarige een liefdesaffaire met een oudere vrouw had. Jaren later blijkt dat zij bewaker in een naziconcentratiekamp was. De advocaat is de enige die weet waarom zij zich onnodig lang liet straffen. We zien Kate Winslet zonder make-up en in evakostuum regelmatig de liefde bedrijven, maar nooit voordat de jongeman een stukje heeft voorgelezen. De seksscènes in de film werden helemaal op het eind geschoten nadat acteur David Kross achttien was geworden. Winslet won de Oscar voor Beste Actrice en in hetzelfde jaar de Oscar voor Beste Vrouwelijke bijrol voor Revolutionary Road, waarin ze ook de hoofdrol speelde. Ze kon immers niet twee nominaties voor dezelfde categorie krijgen.

7. – Amores Perros (Alejandro González Iñárritu, 2000)

De debuutfilm van Alejandro González Iñárritu bestaat uit drie verhalen in Mexico Stad die zijn verbonden door een heftig auto-ongeluk en ….honden. Rauwe dramathriller met grof geweld tegen zowel mens als hond, maar wel realistisch en knap gemaakt. Net als in de tweede en derde film van zijn Trilogy of Death, respectievelijk 21 Grams  en Babel, weet Iñárritu door ingenieuze montage alle eindjes mooi aan elkaar vast te knopen. Filmdebuut van de Mexicaanse acteur Gael García Bernal als Octavio die een liefdesrelatie met de vrouw van zijn gewelddadige broer probeert aan te gaan. De talentvolle regisseur maakte later ook nog Biutiful, Birdman en The Revenant.

8. – The Dark Crystal (Jim Henson & Frank Oz, 1982)

Jim Henson kennen we natuurlijk van The Muppets. In 1982 maakte hij een fantasiefilm waarin grappige sketches zijn vervangen door een overwegend donker sprookje. We volgen Jen, een zogenaamde Gelfling, die de wereldorde moet zien te herstellen in een oorlog tussen de Skeksis, Urskeks en de Mystics. Het verhaal doet soms denken aan In de Ban van de Ring, maar moet het in tegenstelling tot de makers van The Lord of the Rings niet hebben van computeranimaties en een duizelingwekkend budget. De poppen en de decors van The Dark Crystal zijn ongeëvenaard vakwerk en de film geniet ruim dertig jaar later een cultstatus. De toenmalige release was geen succes in de bioscoop, want hij werd totaal overschaduwd door Tootsie en E.T..

9. – Le souffle au coeur (Louis Malle, 1971)

In het Frankrijk van de jaren 50 groeit de 15-jarige Laurent op in een welgesteld gezin. Hij is intelligent en fijnzinnig, houdt van literatuur en jazz, in het bijzonder van saxofonist Charlie Parker. De onvoorspelbare Louis Malle was in zijn imposante carrière nooit vies van wat controverse en maakte met Le souffle au coeur een prachtige nostalgische film over de tijdsgeest. Er is één bijzonderheid: de innige relatie tussen Laurent en zijn jonge moeder. Ze belanden samen in een kuuroord én in bed. Een ogenschijnlijk lastige kwestie in een aannemelijke context en luchtig, zelfs respectvol opgediend. Louis Malle maakte nog een groot aantal mooie films, zoals Ascenseur pour l’échafaud (met de trompet van Miles Davis) en Les Amants, allebei in 1958 en allebei met de beminnelijke Jeanne Moreau.

10. – Breaking the Waves (Lars von Trier, 1996)

Ook de Deense regisseur Lars von Trier kan met uitgesproken thema’s wel een potje breken. De toen nog onbekende Engelse actrice Emily Watson schittert als de kinderlijk naïeve Bess die opgroeit in een streng religieuze gemeenschap in de Schotse Hooglanden. Haar kersverse echtgenoot Jan raakt verlamd bij een ongeluk op een booreiland. Hij zegt tegen haar dat zij een nieuwe geliefde moet zoeken en hem in geuren en kleuren moet vertellen over de liefdesdaad, zodat ze toch nog intiem kunnen zijn. Door haar opstapelende schuldgevoelens draait Bess compleet door. Breaking the Waves kent invloeden van Dogme 95, maar voldoet niet geheel aan de strikte regels van deze filmbeweging. Deze eerste film van Von Triers Gouden Hart-trilogie werd gevolgd door het hilarische The Idiots (1998) en het muzikale Dancer in the Dark (2000), maar die zijn minder sterk dan dit onthutsende meesterwerk Breaking the Waves.

29 april 2016

 

Alle leuke filmlijstjes

 

5 Madame Bovary-verfilmingen

Vijf Madame Bovary-verfilmingen

Vijf Madame Bovary-verfilmingen

Een bijzondere roman? Een eeuwig thema? Een klassieke relatiecomedy? Madame Bovary van Flaubert (1857) kun je zien als een “desperate housewives” avant la lettre. Het is een roman over het leven van de jonge huisvrouw Emma, getrouwd met een saaie plattelandsarts, die van zichzelf vindt dat ze een beter, avontuurlijker leven verdient, zich stierlijk verveeld in het kleine dorpje, zich in de schulden steekt door eindeloos winkelen, eerst de plaatselijke graaf en later een klerk als minnaar heeft, steeds verder haar grip op haar leven verliest en uiteindelijk een overdosis arsenicum neemt.

Samenstelling: Piet Driest

Deze roman, al ruim 150 jaar een wereldsucces, inmiddels vier keer in het Nederlands vertaald, gemiddeld om de twee jaar herdrukt, is al meer dan 20 keer verfilmd. Zeer bijzonder. De eerste verfilming dateert van 1932 (Albert John Ray), de laatste van 2015 (Sophie Barthes). Een volledig becommentarieerd overzicht staat hier.

Wat zijn voor mij, als kenner en liefhebber van de roman de mooiste, meest exotische, vreemdste, leukste en populairste versies?

1. – De mooiste

De mooiste versie (2015) is die van Sophie Barthes, de eerste vrouwelijke regisseur. De hoofdpersoon is echt een jonge plattelandsdochter (de Emma van Jean Renoir uit 1933 was al midden veertig, die van Claude Chabrol uit 1991 veel te intellectueel). Prachtige kostuums, ontroerende tekst, mooie landschappen, jachtpartijen. De film volgt op intelligente manier het boek, is trouw aan de verhaallijn en weet zeer overtuigend het karakter van Emma te schetsen. Het bal, dat de onvrede over haar banale bestaan bij Emma triggert en dat bij de meeste verfilmingen vanwege de kosten is weggelaten, is hier vervangen door een prachtige jachtpartij. Ook Emma’s opvoeding op een nonnenschool, waar zij een rooskleurig en romantisch wereldbeeld met de paplepel krijgt aangereikt, heeft in deze verfilming een plaats (in geen enkele andere film krijgt haar opvoeding, volgens Flaubert de bron van haar karakter, expliciet aandacht).

Het eerste en het laatste beeld van de film is dat van de stervende Emma, nadat ze arsenicum heeft ingenomen, een intelligente verwijzing naar de roman waar begin en einde ook mooi op elkaar aansluiten. Vreemd genoeg is de film al wel Nederlands ondertiteld, stond voor september 2015 gepland als première, maar door het faillissement van de distributeur niet in roulatie gebracht.

2. – De meest exotische

De meest exotische is Maya Memsaab van Ketan Mehta (1992), een verfilming in Bollywood-stijl, inclusief dans en liedjes. Het verhaal speelt zich af op het Indiase platteland en heeft ingenieuze oplossingen voor het “Bollywood” maken van typische Franse gebruiken van 100 jaar eerder. Maya is onder invloed geraakt van de westerse cultuur, draagt westerse kleding, raakt teleurgesteld en wil meer van het leven dan haar plattelandsarts haar geven kan. De zelfmoord van de hoofdpersoon is zeer ongebruikelijk in een Bollywood-film. De film is Nederlands ondertiteld, maar waarschijnlijk door een computer: “How are you? Fine?” wordt “Hoe bent u? Fijn?”

3. – De vreemdste

De vreemdste is de versie van Hans Schott-Schobinger (1969). Hij heeft een “Duitse” soft-erotische versie gemaakt, beetje in de sfeer van “met mijn waldhoorn tussen jouw Alpen”. Emma wordt gespeeld door de toenmalige Miss Frankrijk, Edwige Fenech, een gewild fotomodel die in veel Duitse en Italiaanse komische seksfilms speelde. De film heet Die nackte Bovary, Les folles nuits de la Bovary of I peccati di Bovary. Emma pleegt aan het einde natuurlijk geen zelfmoord, maar nadat ze alle mannen uit haar leven op de haar bekende manier tevergeefs hulp heeft gevraagd om haar bankroet en de gedwongen verkoop van haar huis af te wenden, loopt ze een lange laan af en verdwijnt in de verte.

Er is trouwens nog een versie die niet met de zelfmoord van Emma eindigt: de Amerikaanse uit 1949 van Vincente Minnelli. In het naoorlogse Amerika was de zelfmoord van de hoofdpersoon in combinatie met haar losbandige leven wat teveel voor de tijdgeest en de censuur. Minnelli laat de schrijver de film vertellen voor de rechtbank, die hem had aangeklaagd vanwege het immorele gehalte van de film. De mooie huisarts Charles kent zijn beperkingen, weet wat zijn vrouw doet en heeft de sympathie van de kijker, terwijl Jennifer Jones als Emma een verwend, wispelturig prinsesje speelt, die haar lot verdient. De film eindigt met de vrijspraak van de triomferende schrijver. De Minnelli-versie wordt aangeprezen met de onvergetelijke oneliner: “Whatever it is that French women have …… Madame Bovary had more of it!”

4. – De leukste

Posy Simmonds, bekend Engelse striptekenares, tekende voor The Guardian het stripverhaal Gemma Bovery, een verrukkelijke pastiche van het klassieke verhaal. De ex-Parijzenaar en Flaubert-liefhebber Martin leeft op het platteland van Normandië, waar hij bakker is geworden, een Engels stel (Gemma en Charles) komt in de buurt wonen. Martin raakt bevriend met ze en ziet hoe Gemma zich steeds meer als Emma gaat gedragen, ze verveelt zich, droomt van avonturen, raakt verwikkeld in overspel en Martin, die natuurlijk de afloop van de roman van Flaubert kent, vreest het ergste, probeert het onheil te keren, maar het lot heeft zijn loop.

Anne Fontaine verfilmde het stripverhaal (2014), de hoofdpersonen worden gespeeld door de James Bond-girl Gemma Arterton en de zeer bekende Frans-Italiaanse acteur Fabrice Luchini. Voor de niet Flaubert-kenner een vrolijke film over de clash tussen Engelsen en Fransen en een satire over de links-intellectuelen die zich terugtrekken naar het natuurlijke leven op het platteland. Voor de Flaubert-kenner een feestelijk spel van verwijzingen, overeenkomsten en gelijkenissen tussen film en roman.

5. – De populairste

De populairste is de verfilming, die Tim Fywell in 2000 voor de BBC maakte en die dat jaar in vier delen op tv is uitgezonden. De film heeft prachtige kostuums, landschappen, jachttaferelen, maar de populariteit komt vooral door de hoofdrolspelers Hugh Bonneville (van Notting Hill) en door Frances O’Connor (van Mansfield Park). In die periode produceerde de BBC een serie verfilmde “evergreens”, een serie literaire meesterwerken. Te midden van Bronte, Dickens, Austin en Tolstoj was Flaubert met Madame Bovary prima op zijn plaats.

In 2005 tussen de 19e en de 20e officiële druk van de roman verscheen bij een grote supermarktketen, die al eerder de complete uitgave van de werken van Johann Sebastian Bach had uitgebracht, een cassette met roman en dvd van de BBC-versie. Het ideale moederdaggeschenk en zo ging Madame Bovary als boek en als film duizenden keren over de toonbank.

Een roman die al meer dan 20 keer verfilmd is, moet wel een bijzonder en toch herkenbaar verhaal bevatten. Het thema “desperate housewives” nodigt uit tot verfilming, dat doet ook de filmische opzet van de roman, de beschrijvingen van landschappen, taferelen en scènes. De dialogen kunnen zo naar het doek vertaald. En toch is geen enkele verfilming een kaskraker geworden, terwijl de beroemdste regisseurs zich eraan gewaagd hebben (Renoir, Chabrol, Minnelli, Sokurov). Een expert op filmgebied moet er zich maar eens over buigen. Lees hier nog meer over de boekverfilmingen van Madame Bovary.

21 maart 2016

 

Alle leuke filmlijstjes

 

5 oorlogsfilms die wat toevoegen

Vijf oorlogsfilms die wél wat toevoegen

Oorlogsfilms: The Big Parade

De meeste oorlogsfilms die met enige regelmaat in de bioscoop verschijnen, zijn behoorlijk patriottistisch en blinken niet bepaald uit in subtiliteit. Dat kan zeker worden gezegd van 13 Hours: The Secret Soldiers of Benghazi van Michael Bay. De Amerikaans regisseur doet verslag van een militaire actie in Libië, waarbij hij zijn gebruikelijke bombastische capriolen geenszins schuwt. Vijf oorlogsdrama’s uit vijf landen en vijf filmperiodes die wél wat toevoegen.

Samenstelling: Cor Oliemeulen

1. – The Big Parade (King Vidor, 1925)

King Vidor was bijna zeventig jaar lang actief als regisseur, maar het meest succesvol was hij met zijn stomme films. The Big Parade dient nu nog als inspiratiebron voor oorlogsfilms die verder kijken dan heldenverering. Een rijkeluiszoon (gespeeld door John Gilbert, die door deze film een grote ster werd) meldt zich bij het leger om tijdens de Eerste Wereldoorlog in Frankrijk te gaan vechten. Hij wordt verliefd op een mooie boerendochter (Renée Adorée), maar dan moet het regiment halsoverkop vertrekken naar het front. Hartstochtelijke romantiek maakt plaats voor oorlogshandelingen, voor die tijd geweldig spannend en realistisch in beeld gebracht. Onze held zal uiteindelijk een been verliezen en vindt zijn geliefde na de oorlog terug. Zie fragment.

The Big Parade is de beste (anti)oorlogsfilm van de jaren 20 en geeft een veel beter beeld dan filmpionier D.W. Griffith dat doet in The Birth of a Nation (1915). In zijn vroege meesterwerk trekt Griffith weliswaar alle creatieve, technische en financiële middelen uit de kast voor de knappe verfilming van een liefdesgeschiedenis tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog, maar vervalt hij in het tweede deel in stuitende propaganda voor de Ku Klux Klan, kennelijk de enige partij die destijds de eenheid van de staat kon garanderen.

2. – Roma città aperta (Roberto Rossellini, 1945)

Italië zat na de Tweede Wereldoorlog in een economische en morele crisis. Twintig jaar dictatuur van Mussolini leverde vooral armoede en werkloosheid op. Filmmakers, meestal met een marxistische achtergrond, gingen de straat op en legden op documentaire-achtige manier het authentieke leven van de arbeidersklasse vast. Ze zetten zich af tegen de banale Italiaanse films van het grote studiocomplex Cinécitta en tegen de schijnwereld van Hollywood. Bovendien was het filmen buiten op straat zonder belichting, decors en professionele acteurs veel goedkoper. Zie hier in een notendop het Italiaans Neorealisme, waarvan Roma città aperta een vaak geciteerd voorbeeld is.

Roberto Rossellini had tijdens de oorlog gewerkt als regisseur van fascistische films, maar in het geheim maakte hij een documentaire over moedige verzetsmensen. Roma città aperta borduurt hierop verder. In de toenmalige ‘open stad’ Rome volgen we de zwangere moeder Pina wiens verloofde wordt opgepakt door de Gestapo en (deels in beeld) doodgemarteld omdat hij zijn kameraden niet wil verraden. Tragische, realistische film met de doorbraak van Anna Magnani. Het fragment waarin Pina probeert te verhinderen dat haar verloofde wordt afgevoerd, is iconisch. Ook de smartelijke finale is onvergetelijk en zeventig jaar later helaas nog aan de orde van de dag.

3. – Skammen (Ingmar Bergman, 1968)

Van de talloze meesterwerken die de Zweedse regisseur Ingmar Bergman heeft gemaakt, is Skammen (Schaamte) misschien een van de minst bekende, maar wel een van de meest beklijvende. Huisacteurs Liv Ullmann en Max von Sydow vormen het koppel Eva en Jan. Ze hebben afscheid genomen als muzikanten van een orkest, willen op een klein eiland gaan genieten van de rust en hebben een kinderwens. Op een dag raken ze betrokken bij een burgeroorlog en wordt hun relatie ernstig op de proef gesteld.

Als geen ander kan Bergman mensen laten worstelen met hun existentiële angsten. Net als in zijn meeste drama’s is ook in het levensechte Skammen de man het prototype van een angsthaas en de vrouw de dominerende factor. Maar de horror en onderdrukking van de oorlog zetten alle patronen en zekerheden op losse schroeven en maakt van Jan, die aanvankelijk nog zeurt over een verstandskies, een moordende macho. Hun ultieme overlevingstocht is uiterst beklemmend in beeld gebracht. Vooral Liv Ullmann speelt de sterren van de troosteloze hemel en zou zich na de filmopnames wereldwijd actief gaan inzetten voor oorlogsslachtoffers en vluchtelingen.

4. – Ran (Akira Kurosawa, 1985)

Sinds Akira Kurosawa in 1950 met Rashômon de Japanse film in het westen op de kaart zette, werd hij hier meer bewonderd dan in eigen land. Dat had onder meer te maken met het feit dat deze grensverleggende regisseur een aantal van zijn proefstukken baseerde op niet-Aziatische werken van bijvoorbeeld Dostojewski en Shakespeare. Zo is het epische oorlogsdrama Ran – na Rashômon en Seven Samurai (1954) waarschijnlijk Kurosawa’s beste film – gebaseerd op King Lear, maar zijn de drie dochters die strijden om het bezit van hun vader, vervangen door drie zoons. Het gebruik van Shakespeare’s ‘eeuwige nar’ die zijn landheer tegenspreekt en ridiculiseert, werd in de Japanse cultuur bovendien maar moeilijk begrepen.

Nadat de landheer zijn rijk heeft verdeeld onder zijn drie zonen, waarbij de oudste het voor het zeggen krijgt en de jongste wordt verbannen omdat hij teveel tegenstribbelt, breekt al snel de pleuris uit. Door allerlei intriges is het uiteindelijk de vader die door zijn op macht beluste zonen wordt verbannen en nota bene moet worden gered door zijn zoon die als eerste in onmin was gevallen. Een schrijnende geschiedenis, met typisch Japans pathos en rijkelijk gelardeerd met indrukwekkende, kleurrijke, massale gevechten. Dan zijn de grote, met de computer gemanipuleerde, strijdtonelen in The Lord of the Rings plotseling wel heel erg nep.

5. – Brotherhood (Je-kyu Kang, 2004)

Als je Saving Private Ryan al een goede oorlogsfilm vindt, hoe moet je het Zuid-Koreaanse oorlogsdrama Brotherhood (Taegukgi hwinalrimyeo) dan noemen? Als in 1950, twee jaar na de splitsing van Korea, het noorden de zuidelijke staat binnenvalt, worden twee broers gerekruteerd en moeten ze aan het front vechten tegen de communistische agressors. De oudste, Jin-tae, waakt over de jongste, Jin-seok, en doet er alles aan om zijn broertje snel en veilig naar huis te krijgen. Hij denkt dat de beste manier hiervoor is om zich als held te gaan gedragen. Terwijl Jin-tae zich aanmeldt voor de gevaarlijkste opdrachten, steeds meer risico’s neemt, bijna in zijn eentje voor overwinningen zorgt en zich als moordmachine ontpopt, keert Jin-seok zich steeds verder van hem af en ontstaan er hartverscheurende situaties.

Brotherhood was een grote hit in het thuisland en maakte Dong-gun Jang (Jin-tae) beroemd in Azië. Het knappe van de film is dat hij niet direct partij kiest, maar zich vooral focust op de niets ontziende overlevingsstrijd. Op enkele sentimentele fragmenten en de dito soundtrack na raak je door de opvallend natuurgetrouwe gevechtsscènes twee uur lang verdoofd en gefascineerd tegelijk. Nadat naar het einde toe tragedie op tragedie wordt gestapeld, bekrachtigt de slotscène, waarin we een van de broers vijftig jaar later zien, de flagrante waanzin van oorlog.

3 februari 2016

 

Alle leuke filmlijstjes

 

De 5 beste filmbiografieën van 2015

De vijf boeiendste filmbiografieën van 2015

Amy

Het jaar 2015 kent opvallend veel filmbiografieën: van Martin Luther King (Selma) tot en met Jimi Hendrix (Jimi: All is by My Side), van André Hazes (Bloed, Zweet & Tranen) tot en met Philippe Petit (The Walk), van Lance Armstrong (The Program) tot en met Steve Jobs (Steve Jobs). We zetten de vijf boeiendste op een rijtje.

Samenstelling: Cor Oliemeulen

1. – The Imitation Game (januari 2015, Morten Tyldum)

Alan Turing was tot het uitkomen van deze spannende biografie voor het grote publiek een vergeten oorlogsheld. Deze enigszins arrogante Cambridge-professor (sublieme rol van Benedict Cumberbatch) ontrafelde tijdens de Tweede Wereldoorlog ‘het moeilijkste probleem in de wereld’: het kraken van Enigma, de communicatiemachine waarin de nazi’s alle details van de Duitse verrassingsaanvallen, bombardementen, geheime konvooien en posities van onderzeeërs in de Atlantische Oceaan opsloegen. Met zijn intellect en doorzettingsvermogen verkortte Turing de oorlog en voorkwam hij volgens historici de dood van veertien miljoen mensen. Turings homoseksualiteit betekende uiteindelijk zijn eigen trieste ondergang. Lees hier onze recensie.

2. – The Theory of Everything (januari 2015, James Marsh)

Stephen Hawking zag er zelf op toe dat de verfilming van zijn levensverhaal verstoken bleef van sensatie en sentiment en dat de makers secuur met de complexiteit van zijn huwelijk zouden omgaan. Eddy Redmayne won de Oscar voor zijn grandioze vertolking van de beroemde Engelse natuur- en wiskundige die volgens de artsen nog maar twee jaar zou leven nadat bij hem de spierziekte ALS was geconstateerd. Sensatie en sentiment bleken inderdaad ondergeschikt aan humor en relativering, terwijl het latere liefdesleven van Hawkings echtgenote subtiel in beeld wordt gebracht. Tijdens dit romantische biografische drama kan de kijker gelukkig ook nog het nodige over het ontstaan van het universum oppikken. Lees hier onze recensie.

3. – American Sniper (maart 2015, Clint Eastwood)

Naast veel lof voor de filmbiografie van Chris Kyle vonden sommige critici American Sniper wel heel patriottistisch en een dubieus eerbetoon aan de man die als sluipschutter 160 tegenstanders zou hebben doodgeschoten. Hoewel Clint Eastwood de Amerikanen neerzet als de beste en rechtvaardigste militairen op aarde brengt hij het verhaal van een gemotiveerde oorlogsvrijwilliger die eindigt als een getraumatiseerde oorlogsheld, opvallend ingetogen. Bradley Cooper is niet alleen overtuigend omdat hij op set verscheen met twintig kilo extra spieren, maar vooral door zijn uitbeelding van obsessief gedrag en zijn psychische verval. De wijze waarop zijn personage zelf om het leven komt, maakt deze biografie extra enerverend en cynisch tegelijk. Lees hier onze recensie.

4. – Amy (augustus 2015, Asif Kapadia)

Amy Winehouse was een groot muzikaal talent dat terecht werd vergeleken met jazzlegendes als Billy Holliday en Ella Fitzgerald. Een ruwe diamant, die weliswaar nog wat geslepen moest worden, maar onderging aan de gevolgen van drank, drugs en boulimia. Deze krachtige, ontroerende documentaire schetst het tumultueuze bestaan van de sympathieke, brutale Londense vanaf het moment dat ze in jaar jeugd liedjes vertolkt met haar gitaar tot aan haar wereldberoemde status tegen wil en dank, inclusief de waanzin der paparazzi. Natuurlijk is iedereen verantwoordelijk voor zijn of haar eigen leven, echter de invloed van haar directe omgeving bleek desastreus. Zo zien we hoe Amy’s vader haar in een diepe crisis opzoekt met een cameraploeg terwijl zij juist hém nodig heeft en hoe haar echtgenoot Blake haar blijft meeslepen in zijn drugsverslaving. De kijker blijft ontzet achter. Lees hier onze recensie.

5. – Black Mass (oktober 2015, Scott Cooper)

Het werd wel weer eens tijd dat we Johnny Depp zagen schitteren. Dat doet hij zeker als hij – voorzien van kalende kop, slechte tanden en blauwe contactlenzen – in de huid kruipt van James ‘Whitey’ Bulgur, die gedurende enkele decennia de onderwereld van Boston domineerde door middel van drugshandel, afpersing, witwassen en moord, onbewust geholpen door de FBI. De misdaadthriller ademt de grimmige sfeer van genregenoten uit de jaren zeventig, maar voegt eigentijdse enscenering, soundtrack en verhaalelementen toe aan deze geschiedenis van overheidsinfiltratie in een misdaadimperium, eerder even succesvol verfilmd in het Hongkongse Infernal Affairs (2002) van Wai-Keung Lau en The Departed (2006) van Martin Scorsese. Lees hier onze recensie.

4 december 2015

 

Alle leuke filmlijstjes

10 meest tenen krommende scènes uit Nederlandse films

De 10 meest tenenkrommende scènes uit Nederlandse films vanaf 2000

De 10 meest tenenkrommende scènes uit Nederlandse films

Voor het verschijnen, en bliksemsnel verdwijnen, van het erotische drama De Overgave van regisseur Paul Ruven waren er ook al films waarin sommige fragmenten een opmerkelijk bedenkelijk niveau hebben.

Samenstelling: Cor Oliemeulen

1. – Oesters van Nam Kee (2002)

Bekend geworden vanwege haar stralende glimlach en strakke truitjes in Goede tijden, slechte tijden mocht Katja Schuurman (na eerder een klein rolletje in het afgrijselijke De Zeemeerman) haar kunsten en borsten op het grote witte doek vertonen in Costa! (2001). Ze speelde een van de hitsige tieners onder de Spaanse zon. Dat ging haar zo goed af – de recensies van Costa! waren vernietigend, echter de romkom werd een kassucces – dat ze mocht opdraven in Oesters van Nam Kee, de eerste en tevens laatste speelfilm van Pollo de Pimentel. Katja speelt hierin nachtclubdanseres Thera die valt voor de avances van wildebras Diablo (Egbert Jan Weeber). Ze eten elke dag oesters bij Nam Kee, worden verliefd en besluiten om samen op reis te gaan. Maar dan heb je natuurlijk wel geld nodig. Ze hebben de meest wilde ideeën, totdat Katja zegt dat ze een kunstje kan.

2. – Wit Licht (2008)

Het leven van een populaire zanger gaat niet altijd over rozen. Marco Borsato won in 1990 de Soundmixshow, stapte enkele jaren later over op Nederlandstalig repertoire en kon menig toehoorder laten zwijmelen. Concerten bij de vleet en jurylid bij The Voice of Holland – wat kan een mens zich nog meer wensen? Zijn fans schrokken toen de sympathieke vocalist onlangs een TIA kreeg, maar gelukkig schijnt het weer goed met Marco te gaan. Als ambassadeur van War Child maakte hij helaas een grove misstap: in zijn enthousiasme om nog meer aandacht te krijgen voor de situatie van kindsoldaten in Afrika wilde Marco gaan acteren. Hij kreeg in Wit Licht van Jean van de Velde de hoofdrol van een restauranteigenaar die op zoek gaat naar het ontvoerde zwarte vriendje van zijn zoontje. De plaatjes zijn mooi en sommige scènes drukken je met de neus op de trieste feiten, maar acteren vergt nu eenmaal andere kwaliteiten dan zingen.

3. – Het Bombardement (2012)

Jan Smit moet vast hebben gedacht dat hij het beter kon dan zijn collega. Niets is minder waar. Het Bombardement van Ate de Jong werd met de grond gelijk gemaakt in de media. Sommige rasechte Rotterdammers in de bioscoop riepen keihard ‘paling’ op het moment dat de Volendamse zanger zijn tekst oplepelde. Jan Smit kruipt in de huid van Vincent, een nuchtere arbeidersjongen met boksaspiraties die verliefd wordt op het welgestelde meisje Eva (Roos van Erkel) tussen de puinhopen na het bombardement op Rotterdam. De film bevat niet alleen een onwaarschijnlijke bokspartij, een overdreven sentimentele sterfscène en de dodelijkste gasexplosie sinds Die Ehe der Maria Braun (1979), Jan Smit zal zich in Het Bombardement niet aan een lied wagen. Hij gaat wel neuriën. En zwijmelen.

4. – Floris (2004)

Regisseur Paul Verhoeven en acteur Rutger Hauer legden in 1969 samen de basis voor hun (Amerikaanse) succes met Floris. Deze prachtige dertiendelige serie gaat over Floris van Rosemondt, de erfgenaam van een riddergoed dat grenst aan het Bourgondische rijk van Philips de Schone. Rond het jaar 1500 krijgt Floris het aan de stok met Karel van Gelre en Lange Pier. In zijn strijd wordt Floris geholpen door de fakir Sindala, die beschikt over magische krachten. De in zwart-wit geschoten serie, hoofdzakelijk gefilmd op Kasteel Doornenburg, werd ook in andere landen snel populair. In Duitsland heette de nagesynchroniseerde versie ‘uiteraard’ Floris – Der Mann mit dem Schwert. In 2004 besloot Jean van de Velde een speelfilm te maken. Om enige nostalgie op te wekken maakte hij schaamteloos gebruik van korte fragmenten uit de serie en vervaardigde een familiefilm waarbij de toeschouwer zich afvraagt of het nu drama of komedie is. Soms hoef je geen zanger te zijn om slecht te kunnen acteren.

5. – Mannenharten (2013)

Seks. De populaire Nederlandse film denkt nauwelijks zonder te kunnen. In Mannenharten van Mark de Cloe zien we vijf bekende vaderlandse acteurs in een bewerkt script van een Duitse komedie. Dat is al vragen om moeilijkheden. Mannen als eeuwige jagers, of mannen met bindingsangst. De een werkt zich in het zweet in een sportschool, de ander belandt zonder moeite met twee dames tegelijk tussen de lakens. Maar bij de meeste mannen gaat het niet van een leien dakje. Als je dik bent en een bril draagt moet je het kennelijk hebben van een blind date. Of je stalkt een kassameisje van een supermarkt omdat zij toch niet kan weglopen. En als werkloze man ga je gewoon in een elandpak op een fiets dronken toeristen door Amsterdam vervoeren. Maar niets is erger dan als je vriendin zwanger blijkt.

6. – Verliefd op Ibiza (2013)

Zelfs fotomodellen mogen tegenwoordig debuteren, vanzelfsprekend in romantische komedies en het liefst in een combinatie van sexy en oerdom. In Verliefd op Ibiza wordt het bij Kim Feenstra niet helemaal duidelijk of ze zichzelf speelt. Johan Nijenhuis (Costa!) brengt de liefhebber terug naar de mediterrane zon. Hier op het feesteiland treffen we een gemêleerd gezelschap van Nederlandse vakantiegangers die hunkeren naar liefde, waarbij ze het gebruik van drank en een pilletje niet schuwen. Maar er zijn ook mensen die het leven wat serieuzer nemen, zoals Jan Kooijman, die als profvoetballer zonder balgevoel zojuist een miljoenencontract bij FC Barcelona heeft getekend. Het duurt even voordat ook hij moe wordt van het gezeur van Kim Feenstra. Gelukkig is daar Willeke van Ammelrooy als verstandige oma die haar bedenkingen uit.

7. – Volle Maan (2002)

De Nederlandse Brat Pack – zo zou je met een beetje goede wil de cast van Volle Maan kunnen noemen. We zien acteurs en actrices in het begin van hun loopbaan: Daan Schuurmans, Cas Jansen, Teun Kuilboer, Georgina Verbaan, Michiel Huisman, Ellen ten Damme, Chantal Janzen en zelfs Lieke van Lexmond komt voorbij. In de geest van klassieke tienerfilms van begin jaren tachtig, zoals The Breakfast Club en St. Elmo’s Fire, trekt Johan Nijenhuis (inderdaad ruim vertegenwoordigd in dit overzicht) moeiteloos de formule van Costa! door. Plaats van handeling is ditmaal een boot waarop twee broers en een aantal klasgenoten een feest plannen. Zowel de spelers als het verhaal hebben weinig om het lijf en de meesten doen tevergeefs hun best een Twents accent ten gehore te brengen.

8. – Smoorverliefd (2013)

Waarom de Belgische romantische komedie Smoorverliefd (2010) drie jaar na release zonodig een Nederlandse remake moest krijgen, blijft tot op de dag van vandaag een raadsel. Misschien was regisseur Hilde van Mieghem op het idee gebracht door het nagelbijtende Loft (2008) van landgenoot Erik Van Looy, een uitstekende misdaadthriller die dunnetjes en minder goed werd overgedaan in de Hollandse variant van Antoinette Beumer. Hilde van Mieghem verfilmde zelf opnieuw haar Smoorverliefd en verruilde Antwerpen voor Den Haag. We volgen een tienermeisje, haar grote zus, moeder en tante. Liefde, romantiek en seks liggen voortdurend op de loer. Zelfs de charmante Susan Visser, die normaliter met zowel komedie als drama prima uit de voeten kan, heeft geen schijn van kans in deze misère van platitudes en onbenulligheden.

9. – Gooische Vrouwen (2011)

Susan Visser mocht haar komische kwaliteiten ook al in Gooische Vrouwen etaleren. Ze werd begin jaren negentig bekend als het spontane hulpje Dirkje in de populaire serie In de vlaamsche pot en belandde ruim een decennium later in een andere tv-serie, Gooische vrouwen, het Nederlandse antwoord op Sex and the City. Een heuse speelfilm kon niet uitblijven. Naast Susan Visser zien we onder anderen Linda de Mol, Tjitske Reidinga en Lies Visschedijk als tegen karikaturen aan schurkende bordkartonnen personages in ’t Gooi. Voor de fan een aangenaam tijdverdrijf, voor de ander een aaneenschakeling van clichés en tenenkrommende scènes. En hoe komt het toch dat er altijd BN’ers in dit genre mogen komen opdraven?

10. – Moordwijven (2011)

Het maken van een goede zwarte komedie is niet iedereen gegeven. Met Moordwijven doet regisseur Dick Maas (Flodder) een halfslachtige poging, gesteund door drie door de wol geverfde Killer Babes, die besluiten om de vreemdgaande man van een van hen te laten vermoorden. Deze miljonairsvrouwen baden in weelde en strijden fanatiek tegen het ouder worden. Gezichtsmaskers, manicuren, bubbelbaden, liposuctie en botox – het lijkt allemaal zo achterhaald. Liever gaan de dames na het shoppen iets gezelligs doen, bijvoorbeeld anus bleken, en daarvan kun je best wel even last hebben! Er zijn geslaagde, maar vooral minder geslaagde en smakeloze grappen. Als een vliegtuigje (zogenaamd) tegen een flatgebouw vliegt en explodeert, waarschuwt iemand op straat: ‘Kijk uit, er komt er altijd nog één!’ En zo sluit Moordwijven deze reeks van meest tenenkrommende scènes en ziet de liefhebber reikhalzend uit naar meer.

3 oktober 2014

 

Alle leuke filmlijstjes

5 personages met een obsessie

Vijf filmpersonages met een obsessie

migliore-

In het recente avonturendrama Everest zijn bergklimmers bezeten om de top van de gelijknamige Himalaya-reus te bereiken. Obsessie is een gewild thema van filmmakers, omdat dwangmatigheid tot intrigerende conflicten leidt. Vijf voorbeelden.

Samenstelling: Cor Oliemeulen

1. – La migliore offerta (Italië 2013, Giuseppe Tornatore)

Het is een blunder van de eerste orde dat dit mooie misdaadmysterie van Giuseppe Tornatore (Nuovo Cinema Paradiso, 1988) geen Nederlandse bioscooprelease kreeg. Niet alleen vanwege de internationale doorbraakrol van Sylvia Hoeks, het puike acteerwerk van Geoffrey Rush, de schitterende cinematografie, maar vooral vanwege het intrigerende verhaal dat Tornatore zelf schreef, stemmig begeleid door Ennio Morricone.

Rush speelt de beroemde, tikkeltje verwaande veilingmeester Virgil Oldman, die onder een hoedje speelt met een bieder (Donald Sutherland), zodat hij een zeer bijzondere privécollectie kan opbouwen. Op een dag raakt Oldman in de ban van de mysterieuze dame Claire Ibbetson (Hoeks) die een omvangrijke kunstverzameling wil laten veilen, maar zich niet in het openbaar durft te vertonen. Oldman krijgt een nog grotere obsessie voor haar dan voor de mechanische onderdelen van een achttiende-eeuwse robot die hij aantreft in de kelder van het immense landhuis en zijn eigen privécollectie. Tornatore zou Tornatore niet zijn als hij niet aan het eind met een verrassende plottwist komt.

2. – Whiplash (USA 2014, Damien Chazelle)

Fletcher heeft de ambitie om zijn pupillen te laten excelleren tot een dubieuze vorm van fanatisme verheven. Hij gelooft dat je talenten over hun limieten moet jagen, zodat ze nog harder gaan oefenen. Fletcher schuwt geen middel om hen te prikkelen: beledigen, kleineren, slaan. Hij onderkent direct de potentie van nieuweling Andrew (Miles Teller) en pusht hem tot het uiterste om een geweldige jazzdrummer te worden. Andrew luistert ondertussen veel naar zijn grote voorbeeld Buddy Rich en oefent totdat de blaren op zijn handen zitten en het bloed op zijn drumstel druppelt. Maar zelfs dat is niet genoeg voor Fletcher.

Whiplash was een van de filmverrassingen van 2014 door het sterke spel van J.K. Simmons, die een Oscar voor Beste Mannelijke Bijrol won als de tirannieke leraar van ’s lands beste conservatorium. Prachtig en verontrustend drama over ambities en obsessies om de beste te worden, van zowel leraar als leerling.

3. – Cutter’s Way (USA 1981, Ivan Passer)

John Heard, het bekendst geworden als vader van Kevin in Home Alone, is nauwelijks herkenbaar als hij in het begin van zijn carrière misschien wel zijn sterkste rol speelt. Tijdens de oorlog in Vietnam heeft zijn personage Alex Cutter een oog, een arm en een been verloren. Alex is alcoholist, cynisch, bijdehand, paranoïde, luidruchtig, maar heeft het hart op de goede plaats. Zijn huwelijk met zijn vrouw Mo (Lisa Eichhorn) stelt niet veel meer voor, aangezien zij allebei depressief en zelden nuchter zijn. Hun vriend Richard Bone (Jeff Bridges) is vaak in hun huis en betrekt het duo ongewild in een moordmysterie. Met zijn complot denken weet Alex natuurlijk snel wie de dader moet zijn: een rijke, machtige zakenman.

Het wordt een ware obsessie, die uitmondt in spectaculair gestunt met een paard in dit vergeten meesterwerk van de Tsjechische regisseur Ivan Passer dat zich afspeelt in een bijna paradijselijk kustgebied van Californië waar volgens Alex de rijken per definitie fout zijn.

4. – Obsession (USA 1976, Brian De Palma)

Ook zakenman Michael Courtland (Cliff Robertson) heeft over geld niet te klagen. Dat perspectief verandert nadat zijn vrouw Elizabeth (Geneviève Bujold) en dochtertje Amy worden ontvoerd. Na een politieachtervolging ontploft de auto met ontvoerders en gijzelaars. Zestien jaar later vertrekt Michael vanuit New Orleans voor een zakenreis naar Italië. In een kerk in Florence waar hij destijds Elizabeth ontmoette, ziet hij de jonge vrouw Sandra (eveneens Geneviève Bujold) die grote gelijkenis met zijn overleden echtgenote vertoont.

In deze door Brian De Palma en Paul Schrader geschreven dramatische thriller trouwt Michael met Sandra, die geobsedeerd raakt om zoveel mogelijk op Michaels grote liefde Elizabeth te gaan lijken. De auteurs schudden vervolgens een onwaarschijnlijke wending uit hun mouw, waardoor er een complete tragedie dreigt te ontstaan. De nagelbijtende spanning wordt zoals vanouds functioneel ondersteund door Bernard Herrmann die zojuist de score van Taxi Driver had gecomponeerd.

5. – All About Eve (USA 1950, Joseph L. Mankiewicz)

Iemand die ook volledig in de ban raakt van haar rolmodel is Eve Harrington (Anne Baxter), direct vanaf het moment dat zij idolaat de kleedkamer van de grote theaterster Margo Channing (Bette Davis) betreedt. Eve schopt het tot regelnicht en vriendin van Margo, die na een tijdje achterdochtig wordt naar Eve’s motieven, zeker nadat zij Margo’s verloofde probeert in te pikken. Ook op het toneel blijkt Eve een groot acteertalent en zij zal er alles aan doen om haar grote voorbeeld Margo van de troon te stoten.

Dit klassieke verhaal, geschreven en geregisseerd door Joseph L. Mankiewicz, is een schoolvoorbeeld van obsessie en zustermoord. Het tijdloze thema, de magnifieke opbouw, het perfecte productontwerp en het uitstekende acteerwerk – Bette Davis is meer dan ooit op haar plaats als stijlvolle, gevatte en aandoenlijke diva – maken van All About Eve een van de beste drama’s uit de filmgeschiedenis.

17 september 2015

 

Alle leuke filmlijstjes

6 Amerikaanse klassiekers waarin een hittegolf voor heisa zorgt

Zes Amerikaanse klassiekers waarin een hittegolf voor opwinding zorgt

The-Hot-Spot

In het droogkomische Canadese drama Tu dors Nicole dat nu in de bioscoop draait, is het te warm om iets te ondernemen. Dat geldt niet voor deze zes Amerikaanse klassiekers waarin een hittegolf juist voor een heleboel opwinding zorgt.

Samenstelling: Cor Oliemeulen

1. – The Seven Year Itch (Billy Wilder, 1955)

Als in Manhattan ‘s zomers de mussen van het dak vallen, gaan de vrouwen met de kinderen op vakantie en blijven de mannen achter om door te ‘werken’. Zo ook in deze onvervalste Billy Wilder-comedy, die vooral beroemd is geworden door Marilyn Monroe, die haar witte jurk laat opwaaien als ze op een luchtrooster van de metro staat. De film is veel meer dan dat iconische beeld: de sterke, grappige dialogen en leuke karakters vormen de opmaat voor nog meer onvergetelijke Wilder-klassiekers met als hoogtepunt The Apartment (1959).

In The Seven Year Itch speelt Tom Ewell de zakenman (een herhaling van zijn succesvolle rol op Broadway), die na zeven jaar huwelijk jeuk krijgt als hij ontdekt dat hij een nieuwe sexy buurvrouw heeft. Zijn amoureuze affaire speelt zich vooral af in zijn hoofd, terwijl Marilyn als zwoel dom blondje voor de nodige opwinding zorgt.

2. – Rear Window (Alfred Hitchcock, 1954)

Fotograaf Jeff (James Stewart) heeft zijn been gebroken en kijkt uit verveling naar buiten vanuit zijn appartement. Greenwich Village wordt geteisterd door een hittegolf en iedereen heeft de ramen en deuren wijd opengeslagen. Sommige mensen slapen op hun balkon, een pianist speelt een deuntje, een meisje doet balletpasjes tijdens het strijken en een man zorgt voor zijn bedlegerige vrouw. Vanuit zijn rolstoel volgt Jeff de activiteiten van zijn overburen, terwijl hij af en toe bezoek krijgt van zijn mooie vriendin Lisa (Grace Kelly).

Op een dag ontdekt Jeff dat de bedlegerige vrouw van tegenover is verdwenen en dat haar man rondloopt met een zaag, een stuk touw en een kist. We laten het graag aan ‘master of suspense’ Alfred Hitchcock over om van dit gegeven een bloedstollend avontuur te maken. Jeff lokt de overbuurman weg met een telefoontje, waarna Lisa in diens appartement poolshoogte gaat nemen. Dan ziet Jeff tot zijn grote schrik dat de man weer thuiskomt. Vanaf hier zit ook de kijker aan zijn stoel gekluisterd. Tijdloos spannend topamusement.

3. – In the Heat of the Night (Norman Jewison, 1967)

De gemoederen raken verhit in het duffe stadje Sparta, Mississippi waar de airco’s en ventilatoren overuren maken. Het met vijf Oscars bekroonde In the Heat of the Night was destijds vooral baanbrekend omdat men voor het eerst kon zien hoe een zwarte man direct een mep teruggeeft nadat een blanke hem heeft geslagen. Nog maar enkele jaren daarvoor had de blanke hem gewoon kunnen laten doodschieten.

De Afro-Amerikaan in kwestie is Virgil Tibbs (Sidney Poitier), die op het treinstation wordt opgepakt als verdachte van de moord op een zakenman uit Chicago die hier een fabriek wilde bouwen. Nadat blijkt dat Tibbs politieagent is, gespecialiseerd in moordzaken, wordt hij tegen de zin van de lokale politiechef Gillespie (een onvergetelijke Rod Steiger) belast met het onderzoek. Tibbs krijgt te maken met extreem racisme en ontsnapt een paar keer ternauwernood aan een lynchpartij van plaatselijke rednecks. Langzaam krijgt Gillespie wat respect voor zijn zwarte collega. In the Heat of the Night is een confronterende studie over vooroordelen (ook van Tibbs) en als misdaadmysterie geenszins gedateerd.

4. – Do the Right Thing (Spike Lee, 1989)

Op de warmste dag van het jaar lopen in een wijk van Brooklyn de raciale spanningen langzaam op tot een kookpunt. Sal (Danny Aiello) runt er al 25 jaar een goedlopende pizzatent en krijgt problemen met Radio Raheem die het niet kan uitstaan dat er binnen aan The Wall of Fame alleen maar Italiaans-Amerikaanse helden hangen, maar geen enkele zwarte grootheid. Het feit dat de jonge Afro-Amerikaan altijd rondloopt met een gettoblaster waaruit ‘Fight the Power’ van Public Enemy knalt, maakt de sfeer er niet beter op.

Spike Lee, die zelf ook een rol speelt, maakte met Do the Right Thing een van zijn beste en belangrijkste (cult)films. Aanvankelijk met de nodige knipogen schetst hij het straatleven – bijna choreografisch geënsceneerd, zonder belerend of drammerig te zijn – met mensen die verbaal met elkaar in de clinch liggen. Zo sneert Sals zoon Pino (John Turturro): “You gold-teeth-gold-chain-wearin’, fried-chicken-and-biscuit-eatin’, monkey, ape, baboon, big thigh, fast-runnin’, high-jumpin’, spear-chuckin’, three-hundred-sixty-degree-basketball-dunkin’ titsun spade Moulan Yan. Take your fuckin’ pizza-pizza and go the fuck back to Africa.” De vlam slaat in de pan als een zwarte jongen omkomt door politiegeweld.

5. – Barton Fink (Joel en Ethan Coen, 1991)

Een fantastische hoofdrol speelt John Turturro als de succesvolle maar bescheiden en verlegen toneelschrijver Barton Fink in de gelijknamige vierde speelfilm van Joel en Ethan Coen. Na de laaiende recensies van zijn Broadway-drama over visverkopers nodigt een Hollywood-producer hem uit om een filmscript te komen schrijven. Fink heeft zijn bedenkingen omdat hij alleen maar voor ‘de gewone man’ wil werken. Toch gaat hij de uitdaging aan en belandt in LA in een zelf gekozen eenvoudige hotelkamer waar de verstrengende hitte het behang van de muren krult. Het lukt hem maar niet een verhaal voor een tweederangs worstelfilm te schrijven.

Barton Fink is een typisch zwartkomisch Coen-drama, waarin satire en misdaad subtiel samenkomen. De sfeer wordt geleidelijk verontrustend vanaf het moment dat Fink de liefde ontdekt en kennismaakt met de huurder naast hem. Deze andere bekende Coen-acteur, John Goodman, speelt de rol die hem het best ligt: een luidruchtige, latent agressieve goedzak met een klein hartje. Hij wil Fink wel even helpen met zijn verhaal door samen wat worstelgrepen te oefenen en alcohol te nuttigen om hem uiteindelijk te inspireren tot een bloederig filmscript.

6. – The Hot Spot (Dennis Hopper, 1990)

In Texas kan het zo heet zijn dat er spontaan een gebouw in brand vliegt. Dat merkt Harry Maddox, die uit het niets in het dorp is opgedoken en een baan krijgt als autoverkoper bij George Harshaw. Als iedereen, ook de politie, naar de brand is vertrokken, wordt het ineens interessant om de plaatselijke bank te beroven. Maar voordat het zover is, stort Maddox zich in broeierige hartstocht met zowel de vrouw van Harshaw (Virginia Madsen) als diens medewerkster (Jennifer Connelly), en ontvouwt zich een romantisch misdaaddrama waarin iedereen elkaar probeert te belazeren. De lekkere soundtrack met John Lee Hooker en Miles Davis pas perfect bij het trage tempo.

Don Johnson was na zes seizoenen Miami Vice wereldberoemd geworden en gebruikte zijn zwierige zelfingenomenheid uitstekend in de rol van manipulerende mooie jongen Maddox. Het bleek zijn laatste grote wapenfeit. Dat geldt ook voor wijlen de regisseur Dennis Hopper die met The Hot Spot zijn tweede klassieker afleverde nadat hij in 1969 had gedebuteerd met het legendarische Easy Rider.

6 augustus 2014

 

Alle leuke filmlijstjes

5 motieven om iemand te kidnappen

Vijf motieven om iemand te ontvoeren

The-King-of-Comedy

Mag je een regisseur ontvoeren zodat hij geen slechte films meer kan maken? Je zou het kunnen denken na het zien van Kidnapping Freddie Heineken. Meestal is losgeld de reden om iemand te ontvoeren, maar er zijn natuurlijk genoeg andere motieven om iemand te kidnappen. Vijf voorbeelden.

Samenstelling: Cor Oliemeulen

1. – Suna no onna (1964)
Motief: ARBEID

Natuurlijk, je kunt iemand ontvoeren om voor je te laten werken, maar in Suna no onna (De vrouw in het zand) lijkt er meer aan de hand. De Japanse regisseur Hiroshi Teshigahara verfilmde het boek van Kôbô Abe dat gaat over een entomoloog die in een afgelegen duinengebied buiten Tokio op zoek gaat naar insecten, wordt uitgenodigd te overnachten bij een weduwe die in een zandkuil woont en de volgende ochtend ontdekt dat de touwladder is verdwenen. Net als de vrouw moet hij emmers zand scheppen zodat de dorpelingen het kunnen verkopen. Tevens moeten ze voorkomen dat het huisje niet door het zand zal worden opgeslokt. Vluchten kan niet meer en langzaam ontstaat er een innige band tussen de weduwe en de gijzelaar. Of is onze entomoloog ontvoerd om voor nageslacht van de geïsoleerde dorpsbewoners te zorgen?

Zeer bijzondere film met goed spel, stijlvolle cinematografie, zoals close-ups van bezwete, met zandkorrels bedekte lichamen en gezichten, en adequate experimentele muziek. De film gaat over overleven en aanpassen in een uitzichtloze omgeving en terugkeren naar de menselijke basis.

2. – Die fetten Jahre sind vorbei (2004)
Motief: NOODZAAK

Twee activistische vrienden breken graag in bij rijke mensen. Niet om de buit te houden of om onder de armen te verdelen, maar om de bewoners te laten zien dat hun weelde hen niet onaantastbaar maakt. In dit krachtige drama van de Oostenrijkse regisseur Hans Weingarter gaat Jan (Daniel Brühl) in de fout door verliefd te worden op het meisje van zijn vriend en haar in te wijden in de praktijken van de Edukators, zoals de idealistische inbrekers zich noemen. Tijdens een inbraak worden ze betrapt en zien ze geen andere keus dan de eigenaar te ontvoeren.

De twee vrienden, het meisje en de rijkaard trekken zich terug in een berghut, alwaar langzaam een band tussen slachtoffer en daders ontstaat. Ook de rijkaard blijkt vroeger idealen te hebben gehad. Eten, drinken, blowen en spelletjes worden afgewisseld met politieke meningsverschillen en een lastige driehoeksverhouding. Die fetten Jahre sind vorbei doet hunkeren naar een tijd waarin mensen nog ergens voor stonden en blijft onvoorspelbaar tot het eind.

3. – Rabbit-Proof Fence (2002)
Motief: RASSENZUIVERING

Wie denkt dat de nazi’s het systematisch uitroeien van een ras hebben uitgevonden, zal zich verwonderen over het feit dat dit in Australië gebeurde voor de rassenwetten van Neurenberg en nog vele jaren na de val van het Derde Rijk. In het waargebeurde drama Rabbit-Proof Fence van Phillip Noyce zien we hoe drie meisjes van een Aboriginal-familie door de autoriteiten worden ontvoerd en aan de andere kant van Australië in een heropvoedingskamp onder leiding van nonnen belanden. De kinderen mogen hun eigen taal niet meer spreken en krijgen les in Engelse waarden en cultuur.

De Aussies pakten het minder drastisch aan dan de nazi’s: Aboriginals werden geforceerd om kinderen van blanken te krijgen zodat het zwarte bloed op den duur zou verdwijnen. Of zoals de christelijke ‘chief protector of Aborigines’ (Kenneth Brannagh) het verwoordt: “The native must be helped.” Gelukkig weten de drie meisjes te ontsnappen en beginnen ze aan hun 1200 mijl lange terugtocht, gevolgd door een spoorzoeker (Aboriginal-acteur David Gulpilil die in hetzelfde jaar in Tracker dezelfde rol had).

4. – Ugly (2013)
Motief: KINDERHANDEL

Eindelijk weer eens een spannende Indiase film, die geheel vrij is van Bollywood-ingrediënten. Ugly is de succesvolle opvolger van Anurag Kashyaps schitterende maffiafilm Gangs of Wasseypur. Ook ditmaal weet hij al het geweld verantwoord te compenseren door de vakkundige en inventieve manier van scriptschrijven en regisseren. We volgen de lotgevallen van een onbekende filmacteur wiens dochtertje is ontvoerd. Het hoofd van de politie, getrouwd met de ex van de acteur, verdenkt de vader.

Politiegeweld, afluisterpraktijken en intimidatie vormen de opmaat van de rollercoaster waarin de kijker continu op het verkeerde been wordt gezet. De ontknoping is absoluut verrassend en plaatst het laatste puzzelstukje naadloos in het originele misdaadmysterie van een onmiskenbaar filmtalent.

5. – The King of Comedy (1982)
Motief: 15 MINUTES OF FAME

Beter één avond koning, dan je hele leven een schlemiel. Dat is de overweging van Rupert Pupkin (Robert De Niro), om zijn grote voorbeeld, de beroemde talkshow host Jerry Langford (een verre van grappige Jerry Lewis) te ontvoeren. Rupert wil obsessief graag stand-up komiek worden, maar het lukt hem niet Langford ook maar enigszins te enthousiasmeren voor zijn repertoire. Echter Rupert is geenszins van plan de handdoek in de ring te gooien. Hij waant zich zelfs Langfords vriend en neemt een vriendin onuitgenodigd mee naar het huis van de tv-ster, waar de pijnlijke ervaring leidt tot een fantastische confronterende scène.

The King of Comedy is een essentieel zwart komisch drama van Martin Scorsese dat gaat over de intense drang naar roem en de keerzijde ervan. De Niro speelt een van zijn beste rollen als de authentieke antiheld die het eindelijk lukt om als stand-up komiek voor een groot publiek op te treden. Soms is het dus goed om iemand te ontvoeren, zeker als het een chagrijnige, arrogante hufter is.

23 juni 2015

 

Alle leuke filmlijstjes

5 Iraanse filmjuweeltjes

Vijf Iraanse filmjuweeltjes

baran-

Films uit Iran schrikken vaak af als je niet weet wat voor wonderschone producties er in dit streng islamitische land worden vervaardigd. Misschien juist wel door de restricties lukt het cineasten artistieke films met grote zeggingskracht te maken. Dat geldt dus zeker niet alleen voor Taxi Teheran (Gouden Beer in Berlijn) dat deze week in première gaat.

Samenstelling: Cor Oliemeulen

1. – Baran (Majid Majidi, 2001)

Met weinig middelen gedraaid romantisch drama van een regisseur die alleen maar fenomenale speelfilms maakt (o.a. Children of Heaven, 1997 en The Song of Sparrows, 2008) speelt zich grotendeels af op een bouwterrein in Teheran. De 17-jarige Turkse jongen Lateef fungeert er als jolige boodschappenjongen die de arbeiders voorziet van thee en regelmatig in de clinch met hen ligt. Wanneer een illegale Afghaanse arbeider zich meldt met zijn kind Rahmat, blijkt laatstgenoemde niet geschikt voor zwaar werk. Lateef moet zijn baantje afstaan aan Rahmat en ontdekt na een aantal pesterijen dat zijn nieuwe collega een meisje met de naam Baran is. Het duurt niet lang voordat hij verliefd op haar wordt en alles voor haar zal doen. Na een onaangekondigde arbeidsinspectie moeten alle illegalen spoorslags vertrekken en besluit Lateef het meisje te zoeken.

Deze innemende film met komische en poëtische noten mondt uit in een trieste bestemming. De regen spoelt de laatste voetstap van Baran weg.

2. – Gaav (Dariush Mehrjui, 1969)

Dit op een toneelstuk gebaseerd drama over een man die zijn koe adoreert wordt beschouwd als het begin van de Iraanse New Wave. Dat regisseur Dariush Mehrjui zich liet inspireren door de Italiaanse neorealisten (o.a. Luchino Visconti en Roberto Rossellini) zie je aan de sfeervolle zwart-wit kaders gevuld met gewone mensen (inclusief door kinderen geplaagde dorpsgek), levend en werkend in hun eigen natuurlijke omgeving en worstelend met crisis en moraal.

De koe van Hassan is het enige rund van het dorp. Als haar baasje even naar de stad is, overlijdt het zwangere dier plotseling. De dorpsbewoners durven Hassan niet te confronteren met dit grote verlies, begraven de koe en vertellen Hassan bij terugkomst dat zij is weggelopen. Hassan wordt krankzinnig en gaat zich gedragen als zijn koe: loeiend liggend in de stal met zijn hoofd in de voederbak. De dorpsbewoners stellen alles in het werk om tot hem door te dringen.

Gaav is een gaaf en amusant verteld dorpsverhaal dat wel tragisch eindigt. Verplichte kost voor cinefielen en volgens bronnen de favoriete film van ayatollah Khomeini.

3. – No One Knows About Persian Cats (Bahman Ghobadi, 2009)

De Iraanse regisseur Bahman Ghobadi is een van de meest talentvolle Aziatische cineasten van deze eeuw. A Time for Drunken Horses (2000), Turtles Can Fly (2004) en Rhino Season (2012) zijn filmparels die bijzondere vertellingen in een weinig bekende historische context plaatsen. De semi-documentaire No One Knows About Persian Cats is misschien minder notoir, maar zeker zo interessant en realistisch.

In Iran kan Westers georiënteerde muziek alleen maar in het diepste geheim worden gepraktiseerd. We volgen het meisje Negar en de jongen Ashkan in hun zoektocht naar bandleden om een concert in Londen – en hun vertrek uit Iran – te kunnen bewerkstelligen. Verrassend goede en regelmatig aanstekelijke muziek (traditioneel, rock, blues, metal, rap en pop) wordt afgewisseld met gesprekken en beeldflitsen van het leven in dit repressieve moslimland.

4. – Nema-ye Nazdik (Abbas Kiarostami, 1990)

Vanwege zijn pure en artistieke manier van film maken staat Abbas Kiarostami hoog op het admiratielijstje van Jean-Luc Godard en Martin Scorsese. De begaafde Iraanse regisseur zelf oogt in interviews (altijd met zonnebril) bescheiden, maar eigenzinnig. Volgens hem valt de Iraanse censuur mee: ‘vrouwen zonder hoofddoek filmen mag niet, en verder maak ik gewoon wat ik leuk vind en zie ik wel of ze het goed vinden.’ Kiarostami gebruikt nooit geweld; zijn perfecte film is er eentje die moet ontspannen en waarbij je in slaap kunt vallen. Als je Nema-ye Nazdik (Close-Up) zonder enige voorkennis kijkt, onderga je mogelijk dat lot. Dus is het handig om te weten hoe dramatisch uniek deze combinatie van documentaire en fictie is.

Hossain wil iemand zijn. Hij is groot fan van Mohsen Makhmalbaf, geeft zich uit voor deze beroemde Iraanse regisseur en belooft een welgestelde familie een rol in zijn zogenaamde nieuwe film.

Het briljante van Kiarostami’s (soms wat droge) registratie is dat iedereen zichzelf (na)speelt: de misleider, de familieleden en de regisseurs. Zelfs de rechtszaak komt voorbij – die lijkt authentiek, maar zeker weten doen we het niet.

5. – Darbareye Elly (Asghar Farhadi, 2009)

Wat is er gebeurd met Elly? Dat is de hamvraag in Darbareye Elly (Zilveren Beer in Berlijn), het eerste meesterwerk van Asghar Farhadi die twee jaar later met het sensationele scheidingsdrama Jodaeiye Nader az Simin (A Seperation) een Oscar won. Een groep vrienden uit Teheran gaat voor een weekend naar de Kaspische Zee. Eén van de vrouwen heeft stiekem de schooljuf van haar dochter uitgenodigd om haar te koppelen aan een gescheiden vriend die in Duitsland woont. Maar dan dreigt een van de kinderen te verdrinken en blijkt de dromerige Elly, die toezicht zou houden, plotseling van de aardbodem verdwenen.

Dit sfeervolle, beklemmende drama met thrillertrekjes gaat vooral over menselijke verhoudingen: vriendschap, vertrouwen, vooroordelen, leugens en spijt. Geweldig geacteerd en mooi gefilmd. De kijker mag uiteindelijk zelf proberen de hamvraag te beantwoorden.

9 juni 2015

 

Alle leuke filmlijstjes