Categorie: RECENSIE

Searching for Sugar Man

Posted on

****

recensie  Searching for Sugar Man

Verrassende zoektocht naar volksheld

door Mirthe van Lieshout

Searching for Sugar Man is het alom geprezen regiedebuut van de Zweed Malik Bendjelloul over de zoektocht van twee fans naar een Amerikaanse singer/songwriter die in Zuid-Afrika immens populair was in de jaren zeventig.

In Zuid-Afrika vond je in elk huishouden met platen van de Beatles en de Stones ook een lp van Sixto Rodriguez. Twee beroemde producenten hadden de zanger in 1968 ontdekt in een bar in Detroit. Zijn charismatische uitstraling, de melodieën en de anti-establishment-teksten raakten hen diep. Ze dachten een van de grootse artiesten aller tijden gehoord te hebben. Ze maakten twee albums maar beide flopten in Amerika. Ondertussen belandde een witte plaat in Zuid-Afrika en Rodriguez werd daar ongekend populair.

Mysterie
Maar niemand wist er iets van de man. Niemand had hem ooit live gezien, wist waar hij was geboren, wat zijn voornaam precies was en hoe hij was overleden. Er werd gezegd dat hij zelfmoord had gepleegd, op het podium, door zichzelf in brand te steken. Maar ook dat is niet zeker. De man die nog het meest van hem weet, is de Zuid-Afrikaanse eigenaar van een platenzaak: Stephen ‘Sugar’ Segerman. Hij schrijft in de begeleidende tekst bij een opnieuw uitgebrachte cd van Rodriguez hoe weinig er van de zanger bekend is. Hij sluit af met: ‘Any musicologist detectives out there?’

En met die vraag begint de zoektocht naar de volksheld. Een zoektocht die keer op keer een verrassende wending krijgt. Het wekt geen verbazing dat de film op het True/False Documentary Film Festival in Colombia draaide. Bendelljoul heeft ervoor gekozen het verhaal chronologisch te vertellen waardoor de ontwikkelingen onverwachts en spannend blijven. De keuze voor deze vertelwijze geeft de plot een zware rol.

Recensie Searching for Sugar Man

Volksheld als Dylan
De soundtrack van de film bestaat uit nummers van Rodriguez zelf. Zijn muziek en teksten worden vergeleken met die van Bob Dylan. Maar er zijn allerlei stijlen in te herkennen: vooral folk, maar ook rock, pop en disco. In Zuid-Afrika werd Rodriguez omarmd als anti-apartheidprotestzanger. Waarom zijn muziek in Amerika zelf niet aansloeg, blijft een raadsel. De documentaire heeft dat inmiddels veranderd: de soundtrack van Searching for Sugar Man, samengesteld uit de albums Cold Fact (1970) en Coming from reality (1971), staat er al in de Top Heatseekers Albums.

Bendjelloul had moeite om zijn film gefinancierd te krijgen en deed daarom zelf de editing. Ook de animaties die de muziek in de film ondersteunen, maakte de regisseur zelf. Aanvankelijk was het idee dat zijn krijttekeningen de beoogde animator later zouden helpen. Maar toen de uiteindelijke producers Simon Chinn en John Battsek ze zagen, dachten ze dat die al door een professionele animator gemaakt waren en besloten de animaties te gebruiken. Het resultaat is heel mooi, de kleuren zijn prachtig.

Must-see en must-listen
Meer dan drie jaar heeft Bendjelloul zonder hulp van investeerders aan de film gewerkt. Hij dacht dat het een korte tv-documentaire zou worden maar omdat hij verliefd werd op het verhaal kon hij niet ophouden. De film won vele prijzen, waaronder de publieksprijs van het IDFA. Niet verwonderlijk, want de publiekslieveling is onvergetelijk. Wie de muziek nog niet kent, moet de albums van Sixto Rodriguez zeker een keer luisteren. Het is niet voor te stellen dat iemand geen van de nummers mooi vindt.

 

17 december 2012

 
ALLE RECENSIES

Caesar Must Die

Posted on

****

recensie  Caesar Must Die

Shakespeare op zijn Siciliaans

door Cor Oliemeulen

Zware jongens voeren de tragedie Julius Caesar op. Regisseurs Paolo en Vittorio Taviani volgden een half jaar lang de voorbereidingen en trekken parallellen tussen het historische toneelstuk en het leven in de cel. Bijzonder.

De universele taal van Shakespeare ademt vriendschap, verraad, macht, oneerlijkheid en geweld. De meeste gedetineerden in de zwaarbeveiligde afdeling van de Rebibbia-gevangenis in Rome zal dat salami zijn. Behalve de criminelen die hun vaak uitzichtloze bestaan zin willen geven met een portie kunst en cultuur. De meesten zijn leden van de georganiseerde misdaad die straffen van twaalf jaar tot en met levenslang moeten uitzitten.

caesar must die

Gevoel voor drama
Zes maanden voor de uitvoering doen ze auditie. Het spreekt voor zich dat het gevoel voor drama de gemiddelde Italiaan in het bloed zit. Zoveel theatraal enthousiasme en inlevingsvermogen zullen we niet snel aantreffen bij de doorsnee kaaskop in de Nederlandse bajes. De toekomstige acteurs moeten zich op twee verschillende manieren introduceren terwijl ze afscheid nemen van hun geliefden: de eerste keer huilend, de tweede keer boos. Het resultaat is regelmatig hilarisch. Uiteindelijk ontstaat een bont gezelschap (vaak houterig bewegende) mannen met een goed gecaste Romeinse keizer voorop.

Tijdens de screentest horen de regisseurs hoe de personages Prosperus en Ariel in onvervalst Napolitaans dialect discussiëren, hoe Romeo en Polonius fluisteren en vloeken in het Siciliaans of Apuliaans. De dialectische verbastering van de tekst gaat niet ten koste van de toon van de tragedie. De interpretatie door de spelers levert zelfs een nieuwe waarheid met een diepere betekenis op. Er is echter één voorwaarde: de woordkeus en de uitspraak moeten ‘nobel’ zijn, niet ‘vulgair’.

caesar must die

Dicht bij eigen verleden
Oefenen doen ze achter de tralies, in de recreatiezaal of tijdens het boenen van de vloer. Soms ligt een zin benauwend dicht bij het eigen verleden en wordt de repetitie emotioneel zwaar. De man die Brutus, de moordenaar van Caesar, speelt, heeft de tekst: ‘Kon ik maar de geest uit de tiran trekken zonder zijn borst open te snijden.’ Vroeger sprak een maffiavriend ongeveer dezelfde woorden voordat hij een verrader moest doodsteken. De scène is misschien wel tien keer overgedaan, maar doet geen afbreuk aan de geloofwaardigheid. Net als het fragment waarin een acteur wordt gemaand haast te maken en schamper reageert: ‘Ik zit hier al twintig jaar en nou vertel jij mij dat ik geen tijd moet verliezen!’

De broers Taviani hebben van Caesar Must Die bewust geen documentaire gemaakt, alles is uitgeschreven. Ze maken een contrast tussen de duisternis in het leven van langgestraften en de poëtische kracht van emoties die Shakespeare oproept. De zwart-wit beelden benadrukken het onwerkelijke karakter van het unieke gegeven. Caesar wordt niet gedood tegen het bonte decor van oud-Rome maar tegen de troosteloze achtergrond van een gevangenismuur. De film begint en eindigt wel in kleur: de uitvoering met de finale waarin Brutus sterft. Een staande ovatie van familie en vrienden als beloning, waarna bewakers het publiek naar buiten leiden en het theatergezelschap naar de cellen.

 

11 december 2012

 
ALLE RECENSIES
 

Hobbit: An Unexpected Journey, The

Posted on

****
recensie The Hobbit: An Unexpected Journey
Genot voor Tolkien-fan

door Karina Meerman

Overvol spektakel dwingt tot vergelijkingen met de vorige trilogie, maar The Hobbit heeft ook zijn eigen verhaal. De dwergen zijn geen komische noten en Gandalf is een kick-ass tovenaar in deze bijzonder rijke film.

Waar te beginnen met het recenseren van The Hobbit… Met de wetenschap direct weer thuis te zijn in Midden-Aarde? Met vergelijkingen met The Lord of the Rings? Met literaire verwijzingen naar het kinderboek van J.R.R. Tolkien uit 1937? Of misschien gewoon met het verhaal?

The Hobbit: An Unexpected Journey

Het verhaal
In een hol onder de grond woonde een hobbit… Bilbo is een huismus van een hobbit, die door tovenaar Gandalf wordt verleid tot een avontuur. Nou ja verleid, overdonderd is misschien een beter woord. Een collectief van dwergen valt zijn huis binnen en plundert zijn voorraadkast. Maar deze dwergen zijn geen komische noten, het zijn stoere kerels die hun rijk proberen terug te veroveren van de draak Smaug. Dit enorme monster heeft hen verdreven uit hun thuisland Erebor en bewaakt de gouden schat die ooit de rijkdom was van het dwergenvolk. Berooid en thuisloos dolen ze door Midden-Aarde, tot prins en krijger Thorin Eikenschild besluit zijn rijk terug te veroveren. Slechts dertien dwergen gaan met hem mee – en een onwillige hobbit. Hun avontuur naar de Eenzame Berg voert hen langs gevaarlijke aardmannen, orks, tovenaars en wargs. En Bilbo ontmoet Gollem (hoogtepunt!) en vindt een gouden ring, waarvan niemand weet hoe belangrijk die is.

Weer thuis
Zodra de eerste noten klinken, zijn we weer thuis in Midden-Aarde. We kennen het lieflijke Hobbitstee, de oogverblindende landschappen onderweg, de magische personages. Er zijn talloze overeenkomsten met The Lord of the Rings en dat moet natuurlijk ook, want dit is de voorgeschiedenis. Maar dat maakt het erg lastig om onbevangen te kijken. Terwijl een deel van het brein de draden van het grote verhaal aan elkaar probeert te knopen en vergelijkingen maakt, moeten we bedenken dat The Hobbit ook een eigen film is. Een film van bijna drie uur, met alle ruimte voor lange gesprekken, zijlijnen, achtervolgingen en pittige gevechten. Want The Hobbit is misschien een kinderboek, in dit avontuur is niet alles leut en kinderlol: voldoende aardmannen, orks en wargs in dit verhaal en speculaties over een duistere macht die groeiende is.

De personages
Martin Freeman (Sherlock, Hitchhiker’s Guide to the Galaxy) speelt de jonge Bilbo. Regisseur Peter Jackson noemt hem de ultieme Engelsman en vond hem daarom zo geschikt voor de rol. Freeman is subtiel en heeft iets charmant neurotisch. Het duurt daarom ook vrij lang voor hij zijn plek vindt in het bonte gezelschap van drinkende, rokende krijgers. (Ja ja, 2012 en alle helden roken en drinken. Top.) We zien een zestig jaar jongere Gandalf (Ian McKellan), die veel beter overweg kan met paard en zwaard dan zijn oudere versie. Ook andere bekenden zijn strakker, energieker en minder grijs. Zelfs Gollem (Andy Serkis) ziet er beter uit. Hij is nog niet zo verbitterd en we begrijpen Bilbo prima, wanneer hij zijn belangrijkste beslissing neemt. Maar de echte held van het verhaal is Thorin Eikenschild (Richard Armitage), gefrustreerde zoon van een gevallen koning, leider van een verloren volk. Hij blijft een dwerg, qua lengte, maar in karakter heeft hij het formaat van de vrij onsmakelijke Goblin Koning (Barry Humphries).

The Hobbit: An Unexpected Journey

De film
Hoe maakte Peter Jackson een trilogie van een redelijk dun kinderboek? Door al het materiaal van Tolkien door te spitten en toe te voegen, niet alleen uit In de Ban van de Ring, maar ook de Silmariliën, de bijlagen en epilogen. The Hobbit is dus meer dan een luchtig verhaal waarin een hobbit onverwacht met dertien dwergen op stap gaat om goud te stelen van een draak. Het is een uitbreiding van het universum dat neergezet is in de eerste trilogie, maar zich afspeelt voor het verhaal dat we al kennen. Dat maakt van The Hobbit een hele rijke film, waar Tolkien-fans van zullen genieten, maar die voor anderen wellicht te dichtbevolkt is met schijnbaar nutteloze informatie. We worden heen en weer geslingerd tussen ernst en komedie, tussen rust en avontuur, tussen praten en doen. We leren een heel groot gezelschap kennen en dat kost altijd tijd. En wanneer komt verdorie die draak nou eens echt in beeld?!

Wie van Midden-Aarde houdt, moet The Hobbit: An Unexpected Journey gaan zien. Natuurlijk. Ga vooral naar de 3D-versie in de bioscoop want de beelden zijn spectaculair en de muziek is weer prachtig. Maar probeer je hoofd thuis te laten en de analyses stop te zetten. Dompel jezelf onder in de wereld van Jackson en Tolkien en laat je meenemen op avontuur.

 

11 december 2012

 

ALLE RECENSIES

Broken Circle Breakdown, The

Posted on

***
recensie The Broken Circle Breakdown
Tearjerker zonder opsmuk

door Alfred Bos

Didier verbouwt een boerderij op het West-Vlaamse platteland. Elise heeft een tattooshop in Gent. Ze vinden elkaar tijdens een optreden van Didiers bluegrass band. The Broken Circle Breakdown is een loepzuivere film over twee mensen die door het leven hard worden geslagen.

Hij, de dromer, staat op het toneel en zingt Will The Circle Be Unbroken. Zij, de realist, staat in het publiek en reageert. De romantiek is een sprookje. Maar wie de vorige film van de Vlaamse regisseur Felix van Groeningen heeft gezien, het rauw-realistische familieportret De Helaasheid der Dingen, weet dat het sprookje van Didier (Johan Heldenbergh) en Elise (Veerle Baetens) geen stand zal houden. Hun schattige dochtertje Maybelle blijkt kanker te hebben en komt te overlijden. Elise ziet in vogels en vlinders haar overleden dochter. Didier steekt vanaf de bühne een razende tirade tegen God en het geloof af. De geliefden zijn er niet meer voor elkaar.

The Broken Circle Breakdown

Evolutie
Maybelle sterft in een ziekenhuisbed van het merk Evolution. Dat is geen toeval, want je hoeft geen filosoof te zijn om in het tweede deel van The Broken Circle Breakdown de tegenstelling tussen wetenschap (rede) en geloof (magisch denken) te zien. Ondertussen zit de regisseur zijn personages dicht op de huid, zij het via de telelens. Je voelt je als toeschouwer net geen gluurder en wordt het drama ingezogen.

Een feelgood familiefilm voor de kerstvakantie is The Broken Circle Breakdown allerminst. Eerder het complete tegendeel. Het is een tearjerker over het leven dat goedwillende mensen keihard om de oren slaat. Sentimentele kitsch ligt op de loer, maar Van Groeningen toont zich een volwassen regisseur die grote emoties rauw en zonder opsmuk weet te brengen, waardoor de klappen des te harder aankomen. Knappe jongen die van binnen niet iets voelt schuiven, terwijl deze twee uur durende grote kleine mensenfilm over hem heen rolt.

The Broken Circle Breakdown

De muziek stuurt
Knap ook hoe de muziek – een selectie van gekende bluegrass, folk en country standaards van het kaliber Will The Circle Be Unbroken of het rillingen veroorzakende Wayfaring Stranger – volkomen natuurlijk is verweven met het verhaal. De muziek stuurt ongemerkt de emoties van de film. En de toeschouwer. Muziek bracht Didier en Elise bij elkaar en ook bij het afscheid ontbreekt de muziek niet. Opnieuw volkomen natuurlijk en zonder franje, een briljant moment.

Dit soort films wordt in Nederland niet gemaakt, daarvoor zijn we in de polder te stijfjes. Het dichtst in de buurt komt Eddy Terstalls euthanasiefilm Simon waarmee The Broken Circle Breakdown de niet-lineaire vertelstructuur gemeen heeft. Dat schakelen tussen emoties geeft Van Groeningens vierde rolprent – gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van hoofdrolspeler Heldenbergh – extra kracht. Na Dossier K, Loft, Rundskop en De Helaasheid der Dingen (om maar wat te noemen) opnieuw een sterke film uit Vlaanderen. Vooral aanbevolen aan stelletjes.

 

8 december 2012

 
ALLE RECENSIES
 

Seven Psychopaths

Posted on

****

recensie  Seven Psychopaths

Meer lagen dan de sjiekste bruidstaart

door Karina Meerman

Stel dat Quentin Tarantino en Danny Boyle het op een zuipen hadden gezet en samen een filmscript hadden bedacht, dan had het resultaat Seven Psychopaths kunnen zijn. Regisseur Martin McDonagh (In Bruges) presteerde het in zijn eentje.

‘Eén alcoholistische schrijver en zijn gestoorde vrienden’ bekt minder lekker maar dekt ook de lading van Seven Psychopaths. De trailer doet vermoeden dat het om zeven personages gaat met een gelijkwaardige rol, die ergens in het verhaal toch wel samen zullen komen. Niet echt. Een paar van hen verdwijnt eigenlijk weer net zo snel als ze verschijnen en samenkomen – tsja. Als je een schema zou proberen te maken van de verbanden tussen de verhaallijnen in deze film, dan kwam er een heel warrig tekeningetje uit. Maar wel een heel komische tekening. Het gevatte script doet een hoop zijpaden vergeven en is in feite de ster van deze film.

Seven Psychopaths

Shih Tzu Bonnie
De grote lijnen dan maar. Colin Farrell speelt de Ierse Marty, een zware drinker die een filmscript probeert te schrijven. Zijn beste vriend Billy (een fantastische rol van Sam Rockwell) helpt hem daarbij, maar op een manier die je je grootste vijand niet toewenst. Marty wil een verhaal maken over zeven psychopaten en Billy adviseert hem hierin, met name door echte psychopaten in Marty’s leven te brengen. Een van hen is de gestoorde maffiabaas Charlie, gespeeld door een wijdogige Woody Harrelson, tevens eigenaar van Shih Tzu Bonnie.

Billy en zijn maat Hans (Christopher Walken) ontvoeren (‘lenen’) honden, die ze dan terugbrengen zodra er een beloning voor ze is uitgeloond. Dan kidnapt (‘leent!’) Billy de Mogwai-achtige Bonnie. Charlie is ontroostbaar. De kille moordenaar houdt meer van zijn hond dan van wie dan ook en baant zich een bloederig pad naar zijn geliefde pluizenbol.

De psychopaat met het konijn
Naast de vriendschap tussen mannen en de liefde tussen man en hond, spelen nog wat andere verhaallijnen, zoals die van ‘de psychopaat met het konijn’ (Tom Waits), een wraakzuchtige Vietnamees (Long Nguyen) en de zoektocht naar innerlijke vrede (je verzint het niet).

Seven Psychopaths

Het mooiste is dat de psychopaten zelf natuurlijk niet door hebben hoe gestoord ze zijn, maar ze zien dat wel aan een ander. Hoe anders kan je – met pistool in de hand – je maat verwijten dat hij iets aan zijn drankprobleem moet doen want ‘van te veel drinken ga je dood’. Het geeft Colin Farrell in ieder geval genoeg gelegenheid om die energieke wenkbrauwen te laten acteren.

Je meest angstaanjagende vrienden
Seven Psychopaths is een film in een film, een plakboek met anekdotes van je meest angstaanjagende vrienden. Het voelt als een privé-project van regisseur McDonagh, maar eentje waar je als kijker gelukkig wel deelgenoot van gemaakt wordt. De mannen in de film zijn hilarisch. De vrouwen: daar hebben Billy en Hans zelf kritiek op, wanneer ze Micky helpen met zijn filmscript. Billy vat het wel goed samen: ‘Je kunt geen dieren vermoorden in films, maar wel vrouwen.’ Niet dat McDonagh zich daartoe beperkt. Wie In Bruges heeft gezien, weet dat.

Al met een al een fijne duistere film, met meer lagen dan de sjiekste bruidstaart. Een extra ster voor de openingsdialoog van de film, ook omdat die blonde engerd (Michael Pitt) uit Boardwalk Empire hier dan eindelijk zijn verdiende loon krijgt.

 

8 december 2012

 
ALLE RECENSIES

Anna Karenina

Posted on

****
recensie Anna Karenina
Onderdrukte verlangens in prachtig kostuumdrama

door Eva Baaren

Sint Petersburg, 1874. Een getrouwde vrouw binnen de Russische high society valt voor een jonge legerofficier en gaat langzaam maar zeker haar ondergang tegemoet. Anna Karenina toont op meesterlijk filmische wijze de schrille contrasten tussen liefde, lust en maatschappelijke status.

Als Anna Karenina (Keira Knightley), echtgenote van de gerespecteerde minister Alexis Karenin (Jude Law), tijdelijk naar Moskou vertrekt om haar zus te bezoeken, ontmoet ze op het station de aantrekkelijke legerofficier Aleksej Vronsky (Aaron Taylor-Johnson), die vastbesloten met haar mee terug reist naar Sint Petersburg. Nadat de vonk daar ten overstaan van vrienden en familie tijdens een feestje in alle hevigheid overslaat, verandert het lot van Karenina drastisch en voorgoed.

Anna Karenina

Elitair leven als toneelstuk
Van een kostuumdrama mag je verwachten dat aan decor en aankleding veel aandacht is besteed. In Joe Wright’s (Pride & Prejudice, Atonement) verfilming van Tolstoj’s gelijknamige roman dienen de decors vooral een symbolisch doel. De ontmoetingen tussen Karenina, haar vrienden en kennissen zijn grotendeels in een oud theater, waar het geluk van welvarend Sint Petersburg op zichzelf niet meer is dan een façade.

Achter in het theater biedt één van de muren toegang naar het wijde platteland waar het tsaristische regime, armoede en koude winters heersen. Maar ook is hier ruimte voor eerlijke liefde, humor en vrijheid waar niet alleen Karenina naar op zoek is. Wrights keuze voor symbolische decors en de manier waarop ze vaak subtiel in elkaar overlopen, zorgt voor een verbeelding van scherpe maatschappelijke contrasten die de film maakt tot een waardevolle aanvulling op het boek.

Anna Karenina

Zelfbeschikking
Anna Karenina is niet alleen een liefdesverhaal in 19e-eeuws Rusland. De film roept ook een tijdloze vraag op over zelfbeschikking van de mens binnen een context van sociale druk en onderdrukte verlangens. De uitwerking van de karakters draagt hieraan sterk bij, omdat die niet volledig uitnodigt tot identificatie, maar eerder tot observatie. Zo toont het karakter van Karenina zowel passie als hysterie, en is de gelatenheid van haar echtgenoot zowel frustrerend als aandoenlijk. Hierdoor blijf je als kijker enigszins op afstand en ontstaat er verwondering over de keuzes van de personages.

De oproep tot verwondering, de uitwerking van de karakters en de bijzondere decors maken van Anna Karenina een inhoudelijk sterke film rondom een thema dat van alle tijden is.

 

4 december 2012

 
ALLE RECENSIES
 

Koning van Katoren

Posted on

**

recensie  Koning van Katoren

Een rommelig avontuur

door Karina Meerman

Stach wil de nieuwe koning van Katoren worden, maar daarvoor moet hij eerst vijf opdrachten uitvoeren. De film is met liefde gemaakt, maar wil te veel tegelijk zijn.

Zonder vorst wordt het steeds minder leuk in Katoren. Het volkslied mag niet meer gezongen, vuurwerk wordt verboden en de minister van Oorlog wil niets liever dan het buurland Eltoren binnenvallen. De mensen van Katoren missen een koning en de 17-jarige Stach (Mingus Dagelet) besluit dat hij de hoop van het volk is. Terwijl hij zijn bijna onmogelijke opdrachten probeert uit te voeren, smeden de ministers snode plannen. De jonge journaliste Kim volgt Stach in zijn avonturen. Zal het hem lukken? Kan hij een oorlog voorkomen? En wat is er aan de hand met Kim?

Lang
Koning van Katoren is gebaseerd op het gelijknamige jeugdboek van Jan Terlouw uit 1971 en is vooral een lange film. Ja, de beelden zijn prachtig en hoofdrolspeler Mingus Dagelet zal menig meisjeshart in vervoering brengen. De manier waarop technologie wordt gebruikt (mobiel, laptop, sociale netwerken) past bij deze tijd en werkt goed in het verhaal. Maar het geluid is ergerlijk en typerend voor het gebrek aan subtiliteit. Pop, rock, filmmuziek, het is een chaos aan stijlen waarmee de kijker met mokerslagen in de juiste gemoedstoestand wordt geramd. Koning van Katoren heeft te veel ‘tell’ en te weinig ‘show’: niets wordt aan de verbeelding overgelaten.

Recensie Koning van Katoren

Mannetje
Zo hebben de vijf avonturen van Stach lange introducties, terwijl de oplossingen die hij vindt te makkelijk lijken. De volwassenen die Stach tegenkomt zijn kleurrijker dan de hoofdpersoon zelf. Stach is eigenlijk een irritant, verwend mannetje. Hij zou de klassieke ontwikkeling moeten doormaken van een niemand naar een held, maar aan het eind van het verhaal lijkt hij nog verdacht veel op wie hij was aan het begin. Hij begint wel te begrijpen dat een koning offers moet brengen voor zijn land, maar wil eigenlijk nog steeds dat mensen hem toejuichen. Dat maakt hem niet bijster sympathiek, hoe schattig dat snoetje ook is.

Ook Kim blijft vrij eendimensionaal. Ze lijkt te bestaan bij de gratie van Stachs interesse in haar. Haar lesje in journalistiek door een oudgediende schrijver is van een tenenkrommende oppervlakkigheid. Ze is te kritisch, krijgt ze te horen, en ze kan beter vragen naar hoe het met hem gaat, dan dat ze zijn motivatie in twijfel trekt. Dat is precies wat de hedendaagse journalistiek nodig heeft: nog meer varianten op ‘Wat ging er door je heen?’

Verwarring
Het is niet helemaal duidelijk wat de film Koning van Katoren precies wil zijn. Een ode aan het geliefde kinderboek van Jan Terlouw? Een kinderfilm? Een avonturenfilm voor jongvolwassenen? Een demonstratie van een internationaal samenwerkingsproject in de Nederlandse fim? De karikaturale volwassenen lijken bedoeld voor een kinderfilm. Mingus Dagelet en Abbey Hoes zijn snoepjes voor jongeren. Volwassenen zullen de grote kwesties zien achter de de schuivende kerken van Uikemene, de farmafratsen in Afzette-Rije en de milieuvervuiling in Smook. Maar als je een van al deze elementen mist, wat is Koning van Katoren dan?

 

3 december 2012

 

ALLE RECENSIES

Sol LeWitt

Posted on

***

recensie  Sol LeWitt

Nederland gek op Amerikaanse minimal artist

door Mirthe van Lieshout

Nederlandse kunstliefhebbers waren gek op Sol LeWitt. De Amerikaanse kunstenaar werd al in 1968 gevraagd door onze grote musea en de tentoonstellingen waren een enorm goed bezocht succes. Waarom had Nederland zo’n bijzondere band met deze grondlegger van minimal art?

In de documentaire van Chris Teerink wordt dit langzaam duidelijk aan de hand van gesprekken met Nederlandse curatoren, museumdirecteuren en bevriende kunstenaars. LeWitt (1928-2007) was een invloedrijke kunstenaar die wordt beschouwd als grondlegger van de conceptuele kunst, in het bijzonder minimal art. Zowel inhoudelijk als in omvang ging hij verder dan we voorheen ooit gezien hadden. De film besteedt veel aandacht aan wat voor klus het was de gigantische werken te vervaardigen. En dat geeft een buitengewoon charmant kijkje achter de schermen van de moderne kunstwereld.

Ongelooflijk geduld
Alleen al de instructies waarmee LeWitt zijn assistenten aan het werk zette, zijn een welkome toevoeging. Bijvoorbeeld bij de muur waarop ze lijnen moesten tekenen: ‘Not straight not touching’. Vervolgens het proces: het aanbrengen van de kunstwerken kostte zo’n drie maanden, en het verwijderen nog eens twee. Met een ongelooflijk geduld zien we LeWitts team puzzelen met de instructies, lijnen aanbrengen en inkleuren. Maar geen enkele wanklank van de assistenten die aan het woord komen: met veel lof spreken ze over de kunstenaar en zijn werk. Ze genieten van het monnikenwerk dat ervoor nodig is om het tot stand te brengen. De beelden van de vervaardiging verrijken de werken.

Sol Lewitt

Over de kunstenaar zelf leren we mondjesmaat wat meer. Hij zocht de publiciteit nooit op: hij kwam niet naar openingen en deed geen televisieoptredens. Daardoor moeten we het hebben van één audio-opname uit 1974, enkele foto’s en de gesprekken met vrienden en collega’s. Die vertellen ons zijn visie op kunst, en op zijn eigen rol daarin. Die beschouwingen zijn soms moeilijk met elkaar te verbinden want ze zijn schijnbaar tegenstrijdig. Zo vertellen bevriende kunstenaars dat hij de ideeën belangrijker vond dan de uitvoering. Maar van de assistenten horen we dat de aandacht voor de uitvoering juist bijzonder groot was en dat esthetiek voor LeWitt de reden was dat hij het ‘nodig’ vond zijn werken te maken.

Exact geformuleerde opdracht
Die esthetiek wordt heel mooi duidelijk gemaakt in de film. De scènes zijn verweven met beelden van het aanbrengen van een van LeWitts grootste projecten: muurtekening #801, Spiral, dat in 2010 voor de derde keer in het Bonnefantenmuseum te zien is. Twee officiële assistenten uit New York en zes kunstenaars voeren de exact geformuleerde opdracht uit. Aan de binnenkant van de koepelzaal (‘de citruspers’) brengen ze met blauwe tape een dunne spiraal op de muren aan. De afstand tussen de lijnen is 10 cm, 143 omwentelingen maakt het kilometerslange plakband. Een heel precies ‘werkje’ dat niet in één keer goed gaat. Daarna wordt de hele zaal twee keer zwart geverfd. Het tape wordt weggehaald en een witte spiraal op de zwarte muur wordt zichtbaar. Vervolgens worden witte, hoekige sculpturen (Complex Forms no. 8), een gift van de royale LeWitt aan het museum, uitgepakt en in de zaal gezet. Zodra deze ijsschotsen zijn uitgepakt tegen de achtergrond van de spiraal zie je het esthetisch prachtige resultaat.

 

2 december 2012

 
ALLE RECENSIES

Looper

Posted on

****

recensie  Looper

Jezelf tegenkomen

door Cor Oliemeulen

Een huurmoordenaar moet de oudere versie van zichzelf doden. Een dosis fantasie is noodzakelijk om de futuristische actiethriller Looper op zijn merites te kunnen beoordelen.

Joe is een looper. Hij elimineert mensen uit de toekomst die door een bende naar het heden worden teruggestuurd. Het vonnis voltrekt hij met een blunderbuss, een krachtig geweer met een bereik van slechts een paar meter. Meer is niet nodig, want zijn slachtoffers komen op een afgesproken tijdstip uit het niets op schietafstand opduiken. Eén schot is voldoende. Hierna hoef je alleen nog maar het lichaam discreet te laten verdwijnen. Aan Joe’s dagelijkse routine komt plots een einde als de dertig jaar oudere versie van zichzelf uit de lucht komt vallen.

Looper

Meest veelbelovende acteur van 2012
Regisseur Rian Johnson liep al rond met het idee voor dit spannende sciencefiction avontuur nadat hij in 2005 Brick had gemaakt. Hij vond Joseph Gordon-Levitt, die in dit mysterie zijn eerste hoofdrol speelde, de ideale acteur voor de rol van Joe. Jaren later werd opnieuw een goede keus gemaakt: Bruce Willis als oudere versie van de looper. Geen andere actieheld blijkt zo geschikt om, na het achteloos omleggen van een dozijn gewapende opponenten, zijn sympathie en geloofwaardigheid te behouden.

Het was een grote uitdaging om de jonge en oudere Joe enigszins op elkaar te laten lijken. Iedere dag opnieuw moest Gordon-Levitt zich urenlang kleine protheses van neus, lippen, oren en wenkbrauwen laten aanmeten om het aannemelijk te maken dat hij hetzelfde personage is. De make up is echter af en toe hinderlijk zichtbaar. Het ogenschijnlijk gemakkelijk aanpassen van stem, houding en gebaren –  ook in The Dark Knight Rises, Premium Rush en Lincoln, dat begin volgend jaar in de bioscoop komt – maakt Joseph Gordon-Levitt de meest veelbelovende acteur van 2012.

Recensie Looper

Indrukwekkende staaltjes telekinese
Bijzonder is de keuze voor Jeff Daniels als gangsterbaas Abe, een soort vaderfiguur voor Joe. Hij wordt altijd gecast als goeierd, met als uitschieter zijn rol van oersul in Dumb & Dumber (1994). Nu speelt hij een ijskoude bendeleider die zelf is teruggestuurd naar het verleden om de loopers in het gareel te houden. Anno 2074 houdt hij de hele stad in zijn greep en schroomt niet om ongewenste personen in de tijdmachine te stoppen.

Emily Blunt is prima als Sara, die op een boerderij woont met het kleine jochie Cid (de eng goede Pierce Gagnon die doet denken aan Damien in The Omen). Samen spelen ze een sleutelrol in het bepalen van de toekomst. Terwijl de jonge Joe de oudere Joe achtervolgt en de oudere Joe op zoek gaat naar het brein achter het verfoeilijke tijdreizen, bieden vrouw en kind gelegenheid voor enkele indrukwekkende staaltjes telekinese. De apotheose bevat de enige juiste actie om de cirkel van het intelligente verhaal rond te maken en bevestigt dat Looper  een genreklassieker in wording is.

 

27 november 2012

 
ALLE RECENSIES

Cave of Forgotten Dreams

Posted on

*****

recensie  Cave of Forgotten Dreams

Kathedraal uit stenen tijdperk

door Alfred Bos

De Duitse regisseur en documentairemaker Werner Herzog stapt met 3D-camera een Franse grot binnen en toont ons de oudst bekende rotsschilderingen. Een verbluffende ervaring.

De Chauvet-grot in het Franse departement Ardèche, nabij de Franse Alpen, is vernoemd naar een van de drie speleologen (grotvorsers), die op 18 december 1994 een van de grootste cultuurschatten van de mensheid ontdekten. In een verscholen grottencomplex, dat 20.000 jaar geleden door een aardverschuiving afgesloten raakte, vonden ze vele honderden rotstekeningen, sommige 32.000 jaar oud. Tweemaal zo oud als de vroegst bekende wandschilderingen tot dat moment.

cave of forgotten dreams

De grotten zijn sindsdien uitgebreid onderzocht door wetenschappers, maar niet toegankelijk voor publiek. Daarvoor zijn de spelonken, met hun spectaculaire druipsteenformaties en bizarre calsietafzettingen, te kwetsbaar. Ook de afbeeldingen kunnen gemakkelijk worden aangetast door het ademvocht van menselijke bezoekers. Er zijn plannen voor een exacte kopie op schaal die wél open is voor toeristen. Wie daar niet op kan wachten, kan terecht bij de indrukwekkende documentaire van Werner Herzog.

Je hoort de paarden bijna hinniken
Dertigduizend jaar geleden lag een groot deel van Europa onder een reusachtige gletsjer van enkele kilometers dikte. Aan de zuidrand van dat pakijs heerste een toendraklimaat, vergelijkbaar met het noorden van Alaska nu. De Chauvet grot was niet bewoond, maar heeft waarschijnlijk gediend als spirituele pleisterplaats voor de toenmalige mensen, de Cro Magnons (niet te verwarren met de Neanderthalers). Chauvet is een kathedraal uit het stenen tijdperk.

Herzog is goed doordrongen van het belang van de grot en zijn bijzondere boodschap. Chauvet is een tijdcapsule die ons een blik gunt in de belevingswereld van onze verre voorouders. De rotsschilderingen zijn van een ongekende schoonheid; zo levensecht dat je de paarden bijna hoort hinniken, zoals een van de geïnterviewde wetenschappers invoelbaar maakt.

cave of forgotten dreams

Spectaculair reliëf
Herzog draaide zijn documentaire in 2010 met speciale toestemming van de Franse overheid. Hij is eerder getoond op het festival IDFA en als 2D-versie beschikbaar op dvd. Het loont echter om deze 3D-bioscoopversie te gaan zien. Want de kunstenaars van Chauvet maakten op intuïtieve wijze gebruik van het reliëf van de rotswanden; ze schilderden niet op een vlak, maar op een welvende ondergrond. Dat reliëf komt alleen in de driedimensionale versie tot recht en het resultaat is spectaculair.

De regisseur vergelijkt ‘Chauvet’ met rotsschilderingen uit Zuid Afrika en Australië; ook trekt hij lijnen naar de vondst van steentijd-beeldjes in Zuid-Duitsland. Is dit een droge les kunstgeschiedenis, hoofdstuk 1: de oertijd? Nee, allesbehalve. Cave of Forgotten Dreams grijpt je bij de lurven. Dit is geen sciencefiction of surrealisme, maar een virtuele reis door de tijd. Verscholen achter een 3D-bril, in een 21ste eeuwse bioscoop, gebiologeerd staren naar het creatieve werk van 32.000 jaar oude voorvaderen. Hiervoor is 3D cinema uitgevonden.

 

26 november 2012

 
ALLE RECENSIES